Imam Muslim : 41
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ ابْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنْ عَمَلٍ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ
Atugambiire [Dawud bin Rusyaid] atugambiire [al-Walid] -nikwo kugira ngu Ibn Muslim- kuruga ahari [Ibn Jabir] akagira ati, atugambiire [Umair bin Hani’] akagira ati, atugambiire [Junadah bin Abu Umayyah] atugambiire [Ubadah bin Abu Umayyah] akagira ngu, Atugambire. akagira ati: ‘Omuntu weena orikugamba Kalimah Shahada ibiri, nikwo kugira ngu: tihaine ruhanga -oine obugabe bw’okuramibwa- okwihaho Allah wenka, tihaine omunywani we, kandi ngu Muhammad, omuheereza we kandi omutumwa, naaha obujurizi ngu nabi Isa n’omuheereza wa Allah, mutabani w’ekigambo kye nabi n’omuheereza we Marysa the- . omutima gwe, eiguru n’ery’amazima kandi gehena nayo n’ey’amazima, ahu Allah araatahe abo abarikwenda kuza omu Iguru arikurabira omu rumwe aha miryango munaana y’Eiguru ei arikwenda’. Kandi kitugambirwe [Ahmad bin Ibrahim ad-Dauraqi] atugambiire [Mubasysyir bin Ismail] kuruga ahari [al-Auza’i] kuruga ahari [Umair bin Hani’] omu sanad egi n’eky’okureeberaho, we wenka akagambaho, ‘Allah akagitaahamu kurugiirira aha bikorwa bye’ atagambire ga even y’okwenda’.
Imam Muslim : 42
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلًا لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنْ اسْتُشْهِدْتُ لَأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لَأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنْ اسْتَطَعْتُ لَأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلَّا حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ
Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] kuruga ahari [Ibnu Ajlan] kuruga ahari [Muhammad bin Yahya bin Habban] kuruga ahari [ash-Shunabihi] kuruga ahari [Ubadah bin ash-Shamit] ngu akagira ati, ‘Akaba ari sick munonga ku naamutaayaayira. N’ahabw’ekyo akamugira ati, ‘Reka, ahabw’enki noorira? Na Allah, ku ndaabe naafa nk’omujurizi, obwo ninkuha obujurizi, kandi ku ndaabe naaheebwa okushabira obwo ninkushabira, kandi ku ndaabe nimbaasa, obwo ninkuha ebirungi’. Reero yagira ati, 'Na Allah, tihariho hadiisi ei nahuriire kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ahariiwe erimu oburungi kwonka buzimazima ninyija kugikugambira, okwihaho hadiisi emwe, kandi ninyija kugikugambira erizooba. Kandi buzima ekyo nkakitunga omunda yangye. Nkahurira omutumwa wa Allah (saww) arikugira ati: ‘Orikuhamya ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah, kandi ngu Muhammad n’omutumwa wa Allah, buzima Allah naija kumuzibira gehena’.
Imam Muslim : 43
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا مُؤْخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ثُمَّ سَارَ سَاعَةً قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ
Atugambiire [Haddab bin Khalid al-Azdi] atugambiire [Hammam] atugambiire [Qatadah] atugambiire [Anas bin Malik] kuruga [Mu’adz bin Jabal] akagira ati, ‘Obwire obumwe nkaba ndi hamwe na nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam aha rugendo rw’okusiima kwe n’orugyendo rwe. Akeeta ati: ‘Iwe Mu’adz bin Jabali!’. Nkagumizamu nagarukamu nti, ‘Ninhikiiriza okweta kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Tukagumizamu orugyendo rweitu. Bwanyima akagaruka yaayeta ati: ‘Iwe Mu’adz bin Jabali!’. Nkagarukamu nti: ‘Ninhikiiriza okweta kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Tukagumizamu n’orugyendo rwaitu reero yaagaruka yaayeta ati: ‘Ei Mu’adz bin Jabal!’. Nkagaruka naamugarukamu nti, ‘Nyikiriize okwetwa kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Akagira ati: Nomanya obujunaanizibwa bw’abantu ahari Allah? Nkagarukamu nti, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Akagira ati: ‘Ekyo n’okumuramya kandi otarikukwatanisa nawe’. Tukagumizamu n’orugyendo rwaitu kumara obwire obu yaagaruka yaayeta ati: ‘Ei Mu’adz bin Jabal!’. Nkagarukamu nti: ‘Ninhikiiriza okweta kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Nomanya obujunaanizibwa bwa Allah aha bantu baaba nibakora ebintu ebi nagambireho enyimaho?’ Nkagarukamu nti, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Aha muheru akagira ati: ‘Allah tarikwija kubabonabonesa’.
Imam Muslim : 44
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ قَالَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا
Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Abu al-Ahwash Sallam bin Sulaim] kuruga ahari [Abu Ishaq] kuruga ahari [Amru bin Maimun] kuruga ahari [Mu’adz bin Jabal] akagira ati, ‘Nkaba nvuga n’omutumwa wa Allah aha ndogoya erikwetwa Ufair’. Yaheza yagira ati: ‘Iwe Mu’adz, noomanya obugabe bwa Allah aha muheereza n’obugabe bw’omuheereza ahari Allah’. Mu’adz akagira ati: ‘Nkagarukamu nti, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Akagira ati: ‘Buzima, obugabe bwa Allah aha baheereza n’okuramya Allah kandi otamushekyerera ekintu kyona, kandi obugabe bw’omuheereza ahari Allah n’okugira ngu otabonabonesibwa omuntu weena otarikumushekyerera ekintu kyona’. Mu’adz ati: ‘Nkagira nti, ‘Ei Mutumwa wa Allah, tindikubaasa kubuurira abantu eki? ’ Akagarukamu ati: ‘Otabagambira ngu bagiyesiga’.
Imam Muslim : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ وَالْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا الْأَسْوَدَ بْنَ هِلَالٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَلَا يُشْرَكَ بِهِ شَيْءٌ قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُا دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] kandi [Ibn al-Mutsanna], [Ibn al-Mutsanna] akagira ngu, atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Abu Hushain] na [al-Asy’ath bin Sulaim] ngu bombi bakahurira biMuswalln kuruga ahari [al- Jabal] akagira ati: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Iwe Mu’adz, noomanya obugabe obu Allah aine aha baheereza?’ Mu’adz akagarukamu ati, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Akagira ati: ‘Nikwo kugira ngu Allah naramibwa ataine ki arikumukwatanisa nawe.’ Bwanyima akagaruka yagira ati: 'Mbwenu shi abantu baine bugabe ki ahari Allah baaba nibakora ekyo?' Mu’adz akagarukamu ati, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Yaheza yagira ati: ‘Allah tarikwija kumubonabonesa’. Atugambiire [al Qasim bin Zakariya] atugambiire [Husain] kuruga ahari [Zaidah] kuruga ahari [Abu Hushain] kuruga ahari [al Aswad bin Hilal] akagira ati; Nkahurira [Mua’dz] arikugira ati: ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akanyeta, mbwenu nkamugarukamu. Akabuuza ati: ‘Ni bugabe ki obu Allah aine aha bantu...nk’oku hadiisi yaabo erikugamba’.
Imam Muslim : 46
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلْأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مِنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلَاءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ اذْهَبْ بِنَعْلَيَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلَانِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَخَرَرْتُ لِاسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَيَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لِاسْتِي قَالَ ارْجِعْ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَلِّهِمْ
Atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Umar bin Yunus al-Hanafi] atugambiire [Ikrimah bin Ammar] akagira ati, atugambiire [Abu Kathir] akagira ati, akatugambira [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omu rutaro rumwe tukaba tushutama twehinguririize Omutumwa wa Allah kandi A Bakhalabu sa . Umar. Bwanyima akarugaho yatwehinguririize kandi akakyerererwa munonga kugaruka n’ahabw’ekyo tukaba twerarikiriire ngu naija kukwatwa omuzigu nari kutunga akabi. Twena tukaba twerarikiriire munonga, kandi omuntu owabaire nakirayo kwerarikirira ahabw’embeera ye nkaba ndi nyowe. Mbwenu nkaimuka naaza aheeru kusherura Rasulullah kuhisya obu nahikire omu musiri gw’aba Ansar kuruga omu Bani Najjar. Nkakyehinguririza nyine amatsiko g’okutunga omuryango gw’okutaahamu, kwonka ntaragutungire. Kandi kikashangwa ngu hakaba hariho omugyera ogurikuruga aheeru y’omusiri ogwabaire nigutaaha kuruga omu rusonda rw’omusiri. N’ahabw’ekyo nkagyezaho kutaaha nk’oku enkongoro eri kugyezaho kutaaha kurabira omu kiina kikye. Kandi nkashanga na nabi saw. Akagamba n’eiraka rihango ati: ‘Abu Hurairah! ’ Nkagarukamu nti, ‘Eego, iwe Mutumwa wa Allah’. Niki ekibi?', akabuuza. Nkagarukamu nti, 'Kale, aiwe Mutumwa, okaba ori naitwe, reero ahonaaho watusigaho otagaruka kumara obwire buraingwa munonga, n'ahabw'ekyo twabaire twerarikirira munonga ahabw'obukuumi bwawe, namunonga nyowe, aiwe Mutumwa. Nahabwekyo nkagyezaho kutaaha omu musiri ogu kuruga omu kiina kikye munonga nk'enkyenzi, kandi bo - banywani bangye abandi - bakaba bari enyima yangye. Obwire obu yaabaire naagira akampa enkaito ze ibiri: ‘Ai Abu Hurairah, twara enkaito zangye ezi ibiri, kandi weena ou oraabugaane enyima y’omusiri ogu naija kuhamya ngu tihaine ruhanga – oine obugabe bw’okuramibwa – okwihaho Allah kandi atwire okwikiriza oku omu mutima gwe, n’ahabw’ekyo muhe amakuru marungi g’eiguru’. Kandi omu nshonga y’okuteerana omuntu owabandize kunshanga akaba ari Umar, n’ahabw’ekyo akambuuza ati, ‘Ezo nshaho ibiri zirimu kizibu ki, iwe Abu Hurairah? ’ Nkagarukamu nti, ‘Ezi n’enkaito ibiri eza nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akangira ngu nzitware n’okuhitsya amakuru marungi g’eiguru aha muntu owabandize kunshanga obwo arikuhamya ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah, kandi akagiikiriza n’omutima gwe’. Nahabwekyo Umar akanteera omukono gwe ahagati y’ekifuba kyangye kyonka - solar plexus - kuhisya obu nagwa ahansi, reero yagira ati, ‘Garuka, iwe Abu Hurairah! ’ N’ahabw’ekyo nkagaruka aha Mutumwa wa Allah amaisho ge gakingire amarira, kandi kyashangwa ngu Umar nawe akaba nankuratira. Ahonaaho omurangi akabuuza ati: ‘Niki ekikuteganisa, Abu Hurairah? ’ Nkagarukamu nti, ‘Nkabugana Umar, bwanyima namugambira eki wanragiire kukora kwonka ahonaaho yanteera munonga omu rubaju rw’eizooba rwonka kuhitsya obu naagwa omu nshobi, bwanyima y’ekyo akagira ati, ‘Garuka! ’ N’ahabw’ekyo Entumwa ekagira eti: ‘Iwe Umar, ahabw’enki waakora eki? ’ Umar akagarukamu ati, ‘Iwe Mutumwa wa Allah, n’amazima ngu okatuma Abu Hurairah n’enkaito zaawe ibiri kandi okamugira ngu ahe amakuru marungi ga paradiso omuntu ou yaabandize kubugana obwo arikuhamya ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah aine okwikiriza okuhamire omu mutima gwe? ’ Akagarukamu ati: ‘Eego, ekyo kihikire’. Umar akagira ati: ‘Nikirungi otakora ekyo, iwe Mutumwa wa Allah, ahabwokuba omu mazima ninyerarikirira munonga ngu abantu nibaija kumwesiga, kandi barekye bakore ebikorwa birungi’. Rasulullah akagira - ahari Abu Hurairah-pent- ati: 'Bareke -batamanyire hadiisi egi- ''.
Imam Muslim : 47
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا فَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
Atugambiire [Ishaq bin Mansur] atugambiire [Mu’adz bin Hisham] akagira ati, atugambiire [taata] kuruga [Qatadah] akagira ati, atugambiire [Anas bin Malik] ngu nabi wa Allah -omu rugendo rumwe-, obwo Mu’adz bin Jabal ari aha motoka ye, ‘Iwe Mu’adz! Mu’adz akagarukamu ati, ‘Ninhikiiriza okweta kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Rasulullah akagaruka yaayeta ati: ‘Ei Mu’adz!’. Nkagaruka naamugarukamu nti, ‘Ninhikiiriza okweta kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Rasulullah nawe akeeta ati: 'Ei Mu'adz!' Nkagaruka naamugarukamu nti, ‘Ninhikiiriza okweta kwawe, iwe Mutumwa wa Allah’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam bwanyima akagira ati: ‘Orikugamba Kalimah ibiri ez’Enyikiriza, nikwo kugira ngu: tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah kandi ngu Muhammad n’omuheereza we kandi omutumwa we, buzima naija kuba aine oburinzi kuruga omu muriro gwa Gehena’. Reero Mu'adz ati enshonga egi nimbaasa kugambira abantu ngu bajanjaze amakuru marungi aga? Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ku baraabe -bakozire- ekyo, obwo nibaija kukyesiga’. Bwanyima Mu’adz akajanjaaza amakuru ago atakafiire, arikwerarikirira ngu naija kutunga orubanja -ahabw’okushereka hadiisi-’.
Imam Muslim : 48
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّيْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى قَالَ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكُبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ وَقَالَ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ قَالَ لَا يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لِابْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ عَمِيَ فَأَرْسَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَعَالَ فَخُطَّ لِي مَسْجِدًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَاءَ قَوْمُهُ وَنُعِتَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُمِ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ
Atugambiire [Syaiban bin Farrukh] atugambiire [Sulaiman] - nikwo kugira ngu Ibn al-Mughirah - akagira ati, atugambiire [Thabit] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati, atugambiire [Mahmud bin ar-Rabi’] kuruga ahari [Itban bin Malik] akagira ati, ‘I came the. Reero namushaba ngu anshoborore hadiisi’. Akagira ati, ‘Ameisho gangye gakakwatwa endwara y’omuringo gumwe eyareeteire ebintu bitari bimwe na bimwe, nkatuma omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam owaagambire ngu buzima nkaba nintegyereza okwija kwe kushaba naanye omuka, n’ahabw’ekyo nkagihindura omwanya gw’okushabiramu’. Itban akagaruka yagira ati, 'Bwanyima Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akahika hamwe na sahaba abaabaire nibenda kwija, yaagumizamu yaataaha omu nju. Akashaba, obwo aba sahaba bakiriyo nibagamba omugati yaabo, ahu abamwe baagambire aha buryarya bwa Malik bin Dukhsyum. Abashahaaba bakagira ngu bakashaba Rasulullah saww okushabira Malik bin Dukhsyum ngu butandu emuhikireho. Kandi bakaba nibenda ngu akabi amuhikyeho. Bwanyima y’okushaba, akabuuza ati: ‘Tagambire Enyikiriza ya Kalimah ibiri, nikwo kugira ngu: tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah kandi ngu ndi omutumwa wa Allah?’ Abashahaaba bakagarukamu bati: ‘Akakigamba n’akanwa ke kwonka ti n’omutima gwe’. Akagira ati: ‘Tihariho orikugira ngu tihaine ruhanga oshemerire kuramibwa, kandi ngu ndi omutumwa wa Allah, reero akaza omu muriro ogutaraara, nari akagigyezaho’. Anas akagira ati: Hadiisi egi ekantangaaza. Nahabwekyo nkagambira mutabani wangye nti, Handika hadiisi egyo, yagihandiika. Atugambiire [Abu Bakr bin Nafi’ al-Abdi] atugambiire [Bahz] atugambiire [Hammad] atugambiire [Tsabit] kuruga [Anas] akagira ati, atugambiire [Itban bin Malik] ngu akaba ari omufu w’amaisho, n’ahabw’ekyo akatuma omutumwa ahari Rasulullah arikugira ati: ngu nikibaasa kuba omwanya gw’okushabiramu’. Nahabwekyo Rasulullah akaija na bagyenzi be, bwanyima yagamba aha mitwarize mibi y’omushaija kuruga omuribo owabaire nayetwa Malik bin ad-Dukhsyum... bwanyima yagamba aha kintu nk’ekya hadiisi ya Sulaiman bin al-Mughirah’.
Imam Muslim : 49
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ وَبِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا
Atugambiire [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar al-Makki] na [Bisyr bin al-Hakam] bombi bakagira ngu, atugambiire [Abdul Aziz] -nikwo kugira ngu Ibn Muhammad ad-Darawardi- kuruga ahari [Yazid bin al-Had] kuruga ahari [Muhammad bin Ibrahim kuruga ahari [Abdul bin] Muttalib] ngu akahurira Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Omuntu orikushemererwa na Allah nka Rabb n’obusiraamu nk’ediini na Muhammad nk’omutumwa, obwo aba ashemereirwe n’okushemererwa kw’okwikiriza’.
Imam Muslim : 50
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Atugambiire [Ubaidullah bin Sa’id] na [Abd bin Humaid] bombi bakagira, atugambiire [Abu Amir al-Aqadi] atugambiire [Sulaiman bin Bilal] kuruga ahari [Abdullah bin Dinar] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Nabi akagira ati: kuhika aha mataagi makumi mushanju na mwenda, kandi okushwaara kuri omu kwikiriza’.
Imam Muslim : 51
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Jarir] kuruga ahari [Suhail] kuruga ahari [Abdullah bin Dinar] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati: ‘Okwikiriza kwine makumi mushanju n’eshatu kuhika ahari makumi mushanju na mukaaga na mwenda, nari. Ekikuru munonga n'enfumu egi, LAA ILAAHA ILLALLAHU -Tihariho ruhanga oshemereire kuramibwa okwihaho Allah-. Kandi lowdown neija kwihaho ebirikuteganisa omu muhanda. Kandi okushwaara n’ekicweka ky’okwikiriza’.
Imam Muslim : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ يَعِظُ أَخَاهُ
Tugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] bakagira ngu, bakatugambira [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [az-Zuhri] kuruga ahari [Salim] kuruga ahari [ishe], ngu nabi akahurira omushaija akaba naagira ngu n’ekicweka kya Shame: okwikiriza’. Atugambiire [Abd bin Humaid] atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga [az-Zuhri] n’ekigambo eki ekya sanad kirikugira ngu, ‘Akahingura aha mushaija kuruga omu Ansar owaabaire naahabura munyaanya’.
Imam Muslim : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا السَّوَّارِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْحَيَاءُ لَا يَأْتِي إِلَّا بِخَيْرٍ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّهُ مَكْتُوبٌ فِي الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ وَقَارًا وَمِنْهُ سَكِينَةً فَقَالَ عِمْرَانُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُحَدِّثُنِي عَنْ صُحُفِكَ
Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Muhammad bin al-Mutsanna] kandi [Muhammad bin al-Mutsanna] kandi lafazh n’eya Ibn al-Mutsanna, bombi bakagira ngu, atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] kuruga [Qatadah] akagira ati, ‘Nkahurira ngu we [Abulln] Hushain] bagambire kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ngu akagira ati: ‘Okushwaara tikurikureeta ekindi kureka ebirungi’. Busyair bin Ka’ab akagira ati, ‘Kikahandiikwa omu bwengye ngu omu kushwaara niharugamu obushoboorozi n’obusingye’. Nahabwekyo [Imran] akagira ati, ‘Ndyakugambira -hadith- kuruga ahari Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam, kandi iwe -nkushaba- ongambire ebiri omu mpapura zaawe’.
Imam Muslim : 54
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ إِسْحَقَ وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ حَدَّثَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ فِي رَهْطٍ مِنَّا وَفِينَا بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ فَحَدَّثَنَا عِمْرَانُ يَوْمَئِذٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ قَالَ أَوْ قَالَ الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّا لَنَجِدُ فِي بَعْضِ الْكُتُبِ أَوْ الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ سَكِينَةً وَوَقَارًا لِلَّهِ وَمِنْهُ ضَعْفٌ قَالَ فَغَضِبَ عِمْرَانُ حَتَّى احْمَرَّتَا عَيْنَاهُ وَقَالَ أَلَا أَرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُعَارِضُ فِيهِ قَالَ فَأَعَادَ عِمْرَانُ الْحَدِيثَ قَالَ فَأَعَادَ بُشَيْرٌ فَغَضِبَ عِمْرَانُ قَالَ فَمَا زِلْنَا نَقُولُ فِيهِ إِنَّهُ مِنَّا يَا أَبَا نُجَيْدٍ إِنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ الْعَدَوِيُّ قَالَ سَمِعْتُ حُجَيْرَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَدَوِيَّ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
Atugambiire [Yahya bin Habib al-Haritsi] atugambiire [Hammad bin Zaid] kuruga ahari [Ishaq] - nikwo kugira ngu Ibn Suwaid - ngu [Abu Qatadah] akashoboorora hadiisi, akagira ati, ‘Tukaba turi aha rubaju rwa Imran bin Hushain omu guruupu, kandi omuriitwe hakaba harimu Kashair bin Hushain [] obwire obwo, akatugambira, akagira ati: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Okushwaara kwona ni kurungi’. Nari akagira ati, ‘Okushwaara kwona ni kurungi’. Nahabwekyo Busyair bin Ka’ab akagira ati, ‘Buzima, omu bitabo ebimwe nari obwengye nitushanga ngu omu kushwara niharugamu obusingye n’obushoboorozi ahari Allah, kandi omu kuswara niharugamu obugobya’. Mbwenu Imran akagira ekiniga kuhisya obu amaisho ge gakatukura, yagira ati ahabwenki ndeba ngu nkabagambira ekigano kuruga aha Mutumwa wa Allah kwonka imwe nimukihakanisa! Abu Qatadah akagira ati, ‘Nahabwekyo Imran akagaruka yahadiisi’. Abu Qatadah akagira ati, ‘Kandi Busyair nawe akagaruka yaakigarukamu, Imran akagira ekiniga’. Abu Qatdah akagumizamu ati, ‘Nahabwekyo nituguma nitukigambaho, ahabwokuba ebigambo ebi nibiruga ahariitwe, iwe Abu Nujaid. Ekyo ni kirungi'. Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [an-Nadlr] atugambiire [Abu Na’amah al-Adawi] ati, nkahurira [Hujair bin ar-Rabi’ al-Adawi] arikugira kuruga ahari [Imran bin Hushain] kuruga ahari nabi sallallahu na Zaachidi wasallam.
Imam Muslim : 55
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْ لِي فِي الْإِسْلَامِ قَوْلًا لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا بَعْدَكَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ غَيْرَكَ قَالَ قُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ فَاسْتَقِمْ
Atugambiire [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib] bombi bakagira ngu, batugambiire [Ibn Numair]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] na [Ishaq bin Ibrahim] buri kimwe kuruga ahari [Jarir]. -omu nkuru endiijo nikigambwa- Kandi ku yaaherize kutugambira [Abu Kuraib] akaba atugambiire [Abu Usamah] buri kimwe kuruga ahari [Hsyyam bin Urwah] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Sufyan bin Abdullah ats-Tsaqafi] akagira ati, ‘Nkagira nti, ‘Iwe Mutumwa wa Allah, gamba omu Busiraamu enfumu erikukwata ahariiwe - ya Abu Usamah- okwihaho iwe’. Nahabwekyo akagarukamu ati: ‘Gamba oti: ‘Ninyikiriza Allah’ reero okore istiqamah’.
Imam Muslim : 56
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id] atugambiire [Laits]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi kikatugambirwa [Muhammad bin Rumh bin al-Muhajir] atugambiire [al-Laits] kuruga ahari [Yazid bin Abu Habib] kuruga ahari [Abu al-Khair] kuruga ahari [Abdullah bin Amru] ngu omushaija owaabuuzire ngu Rasulullah be’alhillah n’omunyabwengye? Akagarukamu ati: ‘Noriisa kandi noramutsya abantu abu orikumanya n’abantu abu otamanyire’.
Imam Muslim : 57
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ خَيْرٌ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Atugambiire [Abu ath-Tahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh al-Mishri] atugambiire [Ibn Wahab] kuruga ahari [Amru bin al-Harits] kuruga ahari [Yazid bin Abu Habib] kuruga ahari [Abu al-Khair] ngu akahurira bo al bin Amrush owa] 'Buzimazima, omushaija akabuuza omutumwa wa Allah (saww) ati: 'N'omusiraamu ki orikukirayo oburungi?' Akagarukamu ati: ‘Nikwo kugira ngu, omusiraamu ou abantu abandi barikuhurira baine oburinzi kuruga omu kanwa ke n’omu ngaro ze’.
Imam Muslim : 58
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ قَالَ عَبْدٌ أَنْبَأَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Kitugambirwe [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid] boona kuruga ahari [Abu Ashim], [Abd] akagira ati, kikagambirwa ahariitwe [Abu Ashim] kuruga ahari [Ibn Juraij] ngu akahurira [Abu az-Zubair] akagira ati, ‘Nkahurira [Jabir’ Saahillahu] arikugira ati: Omusiraamu -ow’amazima- n’ogwo ou abasiraamu abandi barikurinda -akabi- k’akanwa ke n’emikono ye’.
Imam Muslim : 59
و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
Kandi atugambiire [Sa’id bin Yahya bin Sa’id al-Umawi] akagira ati, atugambiire [taata] atugambiire [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah bin Abu Musa] kuruga ahari [Abu Burdah] kuruga ahari [Abu Musa] akagira ati, nkagira nti, ‘Iwe Mutumwa wa Allah omu Busiraamu, n’oha orikukirayo obukuru?’ Akagarukamu ati: ‘Ogwo ou abasiraamu barikurinda okujumwa kwe okw’ebigambo n’okuhiiganisibwa kw’emikono ye’. Kandi akangira ngu [Ibrahim bin Sa’id al-Juhairi] akangira [Abu Usamah] akagira ati, akangira [Buraid bin Abdullah] na sanad egi, akagira ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akabuuzibwa rimwe ati, ‘N’oha orikukirayo obukuru omu basiraamu? Bwanyima akagamba aha hadiisi nk’egi’.
Imam Muslim : 60
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ الثَّقَفِيِّ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar] na [Muhammad bin Basyyar] boona kuruga [ats-Tsaqafi] akagira ngu [Ibn Abu Umar] atugambiire [Abdul Wahhab] kuruga ahari [Ayyub] kuruga ahari [Abu Qilaahi] wasallam, akagira ati, ‘Ebintu bishatu byaba biri omu muntu obwo naija kuroza oburungi bw’okwikiriza; omuntu ou Allah n’omutumwa we barikukunda okukira abandi boona, nakunda omuntu ou atarikukunda okwihaho ahabwa Allah, kandi nayanga okugaruka omu butaikiriza bwanyima ya Allah kumujuna nk’oku arikwanga okuza omu muriro ogutaraara’.