Imam Muslim : 5341
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتْ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتْ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ } قَالَتْ كَانَ ذَلِكَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ
[Әбү Бәкер бин Әбү Шәйбә] безгә [Әбдә бин Сөләйман]дан [Хишамнан] [әтисеннән] [Айшәдән] Аллаһы Тәгаләнең сүзләре турында сөйләде: "-ягъни алар сезнең өстегездән һәм астыгыздан килгәндә, һәм күзегез туктап калганда- һәм йөрәгегез тамагыгызга килеп җиткәндә". -Әл-Әхзаб: 10- Ул әйтте: Бу окоп сугышы иде.
Imam Muslim : 5342
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ { وَإِنْ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا } الْآيَةَ قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْمَرْأَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَطُولُ صُحْبَتُهَا فَيُرِيدُ طَلَاقَهَا فَتَقُولُ لَا تُطَلِّقْنِي وَأَمْسِكْنِي وَأَنْتَ فِي حِلٍّ مِنِّي فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ
Безгә [Әбү Бәкер бин Әбү Шәйбә]гә [Әбдә бин Сөләйман] безгә [Хишам]дан [әтисеннән] [Аишәдән]: "Әгәр хатын-кыз иренең игътибарсызлыгыннан яки игътибарсызлыгыннан курыкса", - дип сөйләгәне риваять ителде. -Ниса: 128- Ул болай диде: -бу аять- ире белән озак вакыт яшәгән һәм ире - ире - аны аерырга теләгән хатын турында төште, аннары хатын-кыз: "Мине аермагыз һәм мине саклагыз, сез миннән азат булачаксыз", - диде, аннары бу аять төште.
Imam Muslim : 5343
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَإِنْ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا } قَالَتْ نَزَلَتْ فِي الْمَرْأَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَلَعَلَّهُ أَنْ لَا يَسْتَكْثِرَ مِنْهَا وَتَكُونُ لَهَا صُحْبَةٌ وَوَلَدٌ فَتَكْرَهُ أَنْ يُفَارِقَهَا فَتَقُولُ لَهُ أَنْتَ فِي حِلٍّ مِنْ شَأْنِي
[Әбу Кураиб] безгә [Әбу Усама] безгә [Хишам]дан [әтисеннән] [Аишәдән] Аллаһы Тәгаләнең сүзләре турында сөйләде: "Әгәр хатын-кыз иренең игътибарсызлыгыннан яки битарафлыгыннан курыкса". -Ниса: 128- Ул әйтте: -бу аять- ире белән яшәүче хатын турында иңде, бәлки, ире аннан балалар алырга теләмәсә, ул (ир) аны аерылышырга тели, хатын аның белән күптәннән бергә һәм балалары булган, ул аның аерылышуын теләми һәм: "Син минем эшләрдән азатсың", - ди.
Imam Muslim : 5344
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي أُمِرُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِأَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَبُّوهُمْ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Яхъя бин Яхъя безгә Әбү Муавия сөйләгән, Хишам бин Урва безгә әтисенең сүзләрен сөйләгән, ул болай дигән: Гаишә миңа болай диде: Әй, туганым, аларга Пәйгамбәрнең (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләре өчен гафу үтенү боерылган иде, һәм алар аларны ләгънәтләделәр. Әбү Бәкер бин Әбү Шәйбә безгә Әбү Усама безгә Хишамга охшаш эчтәлекле чылбыр белән сөйләгән.
Imam Muslim : 5345
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْكُوفَةِ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ } فَرَحَلْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْهَا فَقَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ آخِرَ مَا أُنْزِلَ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا شَيْءٌ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فِي حَدِيثِ ابْنِ جَعْفَرٍ نَزَلَتْ فِي آخِرِ مَا أُنْزِلَ وَفِي حَدِيثِ النَّضْرِ إِنَّهَا لَمِنْ آخِرِ مَا أُنْزِلَتْ
[Убәйдуллаһ бин Муаз Әл-Әмбәри] безгә [әтием] безгә [Шугъба] сөйләде, [Әл-Мугирә бин Ән-Нугъман] [Сәгыйд бин Җүбәйр] әйтте, ул болай диде: Куфә халкы бу аять турында төрле фикердә иде: "Һәм кем дә булса мөэминне аңлы рәвештә үтерсә, аның җәзасы җәһәннәмдер". -Ниса: 93- Аннары мин [Ибн 'Аббас] янына барып сорадым, ул әйтте: Чыннан да, вәхий ителгәннең ахыры вәхий ителде, һәм аны бернәрсә дә юкка чыгара алмый. [Мөхәммәд бин Әл-Мусанна] һәм [Ибн Бәшәр] безгә сөйләде, алар икесе дә әйттеләр: [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] безгә сөйләде. [Исхак бин Ибраһим] безгә [Ән-Нәдр] безгә [Шугъба] Ибн Җәгъфәр хәдисендәге бу чылбыр белән сөйләде: Ул вәхий ителгән аятьнең ахырында вәхий ителде, һәм Ән-Нәдр хәдисендә болай дип әйтелә: Чыннан да, ул соңгы вәхий ителгән аятьләрнең берсе.
Imam Muslim : 5346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَمَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبْزَى أَنْ أَسْأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا } فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَمْ يَنْسَخْهَا شَيْءٌ وَعَنْ هَذِهِ الْآيَةِ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ } قَالَ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الشِّرْكِ
[Мөхәммәд бин Әл Мутсанна] һәм [Мөхәммәд бин Бәшәр] икесе дә болай диделәр: [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] безгә сөйләде, [Шөгъбә] безгә сөйләде, [Маншурдан] [Сәгыйд бин Җүбәйрдән] ул болай диде: Әбдеррахман бин Әбза миңа [Ибн Аббастан] бу ике аять турында сорарга кушты: "Һәм кем дә булса мөэминне аңлы рәвештә үтерсә, аның җәзасы җәһәннәм, ул анда мәңге калачак". - Ниса: 93 - Мин аннан сорадым, ул болай диде: "Моны бернинди аять тә юкка чыгармый. Һәм бу аять турында: "Һәм Аллаһ белән бергә башка илаһларга гыйбадәт кылмаучылар һәм Аллаһ тыйган җанны - хаклы сәбәптән башка - үтермәүчеләр". - Әл Фуркан: 68 - ул болай диде: "Бу аять мөшрикләр халкы турында төшерелгән."
Imam Muslim : 5347
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ اللَّيْثِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِمَكَّةَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ } إِلَى قَوْله { مُهَانًا } فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ وَمَا يُغْنِي عَنَّا الْإِسْلَامُ وَقَدْ عَدَلْنَا بِاللَّهِ وَقَدْ قَتَلْنَا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ وَأَتَيْنَا الْفَوَاحِشَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ فَأَمَّا مَنْ دَخَلَ فِي الْإِسْلَامِ وَعَقَلَهُ ثُمَّ قَتَلَ فَلَا تَوْبَةَ لَهُ
[Һарун бин Абдуллаһ] миңа [Әбу Ән Надр Хашим бин Әл Касыйм Әл Ләйси] безгә [Әбу Муавия Шәйбан]дан [Мәншүр бин Әл Му'тамирдан] [Сәгыйд бин Җүбәйрдән] [Ибн Аббас] болай диде: Бу аять Мәккәдә иңде: "Аллаһ белән бергә башка илаһларга табынмаучылар" Аның сүзе: "Хорланган хәлдә" булганчы. -Әл Фуркан: 68-69- аннары мөшрикләр әйттеләр: Ислам безгә файда китерми, без Аллаһтан йөз чөердек, Аллаһ тыйган җанны үтерәбез һәм фәхеш гамәлләр кылабыз. Аннары Аллаһ әз-Зәҗәлә: "Тәүбә итүчеләрдән, иман китерүчеләрдән һәм изге гамәлләр кылучылардан кала" - дип иңдерде. Аятьнең ахырына кадәр Ибн Аббас болай диде: Исламны кабул иткән һәм аны аңлаган, аннары аннан соң үтергән кешегә тәүбә юк.
Imam Muslim : 5348
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ أَبِي بَزَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ أَلِمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ لَا قَالَ فَتَلَوْتُ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ هَذِهِ آيَةٌ مَكِّيَّةٌ نَسَخَتْهَا آيَةٌ مَدَنِيَّةٌ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا } وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ هَاشِمٍ فَتَلَوْتُ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ { إِلَّا مَنْ تَابَ }
[Абдуллаһ бин Хашим] һәм [Абдуррахман бин Бишр Әл-Әбди] икесе дә болай диделәр: [Яхья бин Сәгыйд Әл-Катсан] безгә [Ибн Җурайҗ] сөйләде миңа [Әл-Касыйм бин Әбу Базза] сөйләде миңа [Сәгыйд бин Җубайр] әйтте: Мин [Ибн Аббас] сорадым: Мөэминне аңлы рәвештә үтерүче кеше тәүбә итәме? Ул: "Юк", - диде. Аннары мин аңа "Әл-Фуркан" сүрәсендәге бу аятьне укыдым: "Аллаһ белән бергә башка илаһларга табынмаучылар һәм Аллаһ тыйган җанны - хаклы сәбәптән башка - үтермәүчеләр". - Әл-Фуркан: 68 - аятьнең ахырына кадәр. Ул әйтте: Бу Мәкки аяте, аны Мәдәни аяте гамәлдән чыгарган: "Һәм кем дә булса мөэминне аңлы рәвештә үтерсә, аның җәзасы җәһәннәм". - Ниса: 93 - Аллаһның Илчесе Ибн Хашимда искә алына: Аннары мин аңа "Әл-Фуркан" сүрәсендәге аятьне укыдым: "Тәүбә итүчеләрдән кала".
Imam Muslim : 5349
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ تَعْلَمُ وَقَالَ هَارُونُ تَدْرِي آخِرَ سُورَةٍ نَزَلَتْ مِنْ الْقُرْآنِ نَزَلَتْ جَمِيعًا قُلْتُ نَعَمْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ قَالَ صَدَقْتَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ تَعْلَمُ أَيُّ سُورَةٍ وَلَمْ يَقُلْ آخِرَ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَقَالَ آخِرَ سُورَةٍ وَقَالَ عَبْدِ الْمَجِيدِ وَلَمْ يَقُلْ ابْنِ سُهَيْلٍ
[Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә], [Һарун бин Габдулла] һәм [Әбду бин Һөмәйд] безгә сөйләгәннәр, Әбду: безгә сөйләгәннәр, ә башкалар болай дигәннәр: [Җәгъфәр бин Әун] безгә [Әбу Өмәйс]гә [Әбдулмәҗид бин Сөһәйл]дән [Үбәйдулла бин Габдулла бин Үтбә] сөйләгәннәр, ул болай дигән: [Ибн 'Аббас] миңа болай диде: Беләсеңме - ә Һарун үз риваятьендә болай диде: Син Коръәннең иңгән соңгы сүрәсен аңлыйсыңмы? Мин болай дидем: Әйе, "Аллаһ ярдәме һәм җиңү килгәндә". -Ән-Нәср: 1- Ибн Аббас болай диде: Син хаклы. Ә Ибн Әби Шәйбә риваятьендә болай дип әйтелә: Син кайсы сүрәне беләсеңме, ул: "Ахыр" дип әйтмәгән. [Исхак бин Ибраһим] безгә [Әбу Мөавия] безгә [Әбу Өмәйс]гә охшаш текст белән бу иснад белән сөйләгән һәм ул болай диде: "Сүрәнең ахыры". Габделмәҗид болай диде: Ибн Суһайл моны әйтмәде.
Imam Muslim : 5350
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَقِيَ نَاسٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ رَجُلًا فِي غُنَيْمَةٍ لَهُ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ فَأَخَذُوهُ فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا تِلْكَ الْغُنَيْمَةَ فَنَزَلَتْ { وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَمَ لَسْتَ مُؤْمِنًا } وَقَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ { السَّلَامَ }
Безгә [Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә], [Исхак бин Ибраһим] һәм [Әхмәд бин Әбдә Әдл Длабый] сөйләгәнчә, текст Ибн Әби Шәйбәгә карый, ул болай диде: Безгә болай диде, ә башкалар болай диде: Безгә [Суфиян], [Әмр], [Ато`], [Ибн Аббас] әйткәнчә: Кайбер мөселманнар сарыклары белән йөргәндә бер кешегә юлыктылар һәм ул: "Әссәләәмү галәйһим", - диде. Алар аны тотып үтерделәр, аннары сарыкны алдылар, аннары: "Һәм сезгә "сәлам" дигән кешегә: "Син мөэмин түгел", - дип әйтмәгез", - дигән аять иңде. - Ниса: 94- Ибн Аббас аны укыды: "Сәләм".
Imam Muslim : 5351
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولَ كَانَتْ الْأَنْصَارُ إِذَا حَجُّوا فَرَجَعُوا لَمْ يَدْخُلُوا الْبُيُوتَ إِلَّا مِنْ ظُهُورِهَا قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَدَخَلَ مِنْ بَابِهِ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا }
[Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә] безгә [Гөндәр]не [Шөгъбәдән] сөйләде. [Мөхәммәд бин Әл Мутсанна] һәм [Ибн Бәшәр] безгә текст Ибн Әл Мутсаннадан диде, икесе дә болай диде: [Мөхәммәд бин Бәшәр] безгә [Әбу Исхактан] сөйләде, ул болай диде: Мин [Барраның] болай дигәнен ишеттем: Әнсарлар хаҗга баралар иде, аннары кайталар иде, алар өйләргә арттан гына керәләр иде. Ул болай диде: Шуннан соң әнсарлардан бер кеше килеп ишек аша керә, һәм аңа бу хәл турында сөйләнелә, шуңа күрә бу аять иңә: "Өйләргә арттан керү сезнең изгелегегездән түгел". - Әл-Бәкара: 189-.
Imam Muslim : 5352
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّدَفِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ قَالَ مَا كَانَ بَيْنَ إِسْلَامِنَا وَبَيْنَ أَنْ عَاتَبَنَا اللَّهُ بِهَذِهِ الْآيَةِ { أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ } إِلَّا أَرْبَعُ سِنِينَ
Миңа [Юныс бин Абдуллаһ Әш-Шәдафи] безгә [Абдуллаһ бин Ваһһаб] сөйләгәнен сөйләде, ул [Әмру бин Әл-Харис] безгә [Сәгыйд бин Әбу Хилал] сөйләгәнен әйтте, ул [Әун бин Абдуллаһ] аның [әтисе] әйткәнен әйтте, ул [Ибн Мәсуд] болай диде: Безнең Ислам белән Аллаһ безне бу аять белән кисәткәндә, ул вакытта бернинди аерма юк иде: "Мөэминнәрнең йөрәкләре Аллаһны искә алу белән түбән булырга вакыт җитмәдеме?". - Әл-Хәдид: 16- дүрт елдан кала.
Imam Muslim : 5353
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَتْ الْمَرْأَةُ تَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَهِيَ عُرْيَانَةٌ فَتَقُولُ مَنْ يُعِيرُنِي تِطْوَافًا تَجْعَلُهُ عَلَى فَرْجِهَا وَتَقُولُ الْيَوْمَ يَبْدُو بَعْضُهُ أَوْ كُلُّهُ فَمَا بَدَا مِنْهُ فَلَا أُحِلُّهُ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ }
[Мөхәммәд бин Бәшәр] безгә сөйләде [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] безгә сөйләде. [Әбу Бәкер бин Нәфи] миңа үз текстын сөйләде, [Шөгъбә] безгә әйтте [Сәләмә бин Куһайлдан] [Мөслим Әл-Батиннан] [Сәгыйд бин Җүбәйрдән] [Ибн Аббастан] болай диде: Бер хатын Кәгъбәне ялангач әйләнеп йөри иде һәм: "Кем миңа гаурәтенә кия торган киемне бирә ала?" - дип сорады, хәзер ул: "Кайбер яки барысы да күренә, шуңа күрә аннан күренгәнне мин рөхсәт итмим", - ди. Аннары бу аять иңде: "Мәчеткә кергән саен киемнәрегезне һәм бизәнү әйберләрегезне алыгыз". - Әл-Әраф: 31-
Imam Muslim : 5354
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ يَقُولُ لِجَارِيَةٍ لَهُ اذْهَبِي فَابْغِينَا شَيْئًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ } لَهُنَّ { غَفُورٌ رَحِيمٌ }
[Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә] һәм [Әбу Курайб] безгә [Әбу Мөавиядән], Әбу Курайбка караган текстны сөйләделәр, безгә Әбу Мөавия безгә [Әл Ә'мәси]гә [Әбу Суфияннан] [Җабир] сөйләде, ул болай диде: Габдулла бин Убай бин Сәлүл үзенең колына: "Бар, безнең өчен зина кыл", - диде. Шуннан соң Аллаһ Әззә вәҗҗәллә түбәндәге аятьне төшерде: "Кол кызларыңны зина кылырга мәҗбүр итмә, алар үзләре гыйффәтлек телиләр, чөнки син дөнья байлыгын эзлисең. Әгәр кем аларны көчләсә, Аллаһ аларны мәҗбүр иткәннән соң гафу итүче һәм рәхимле". - Нур: 33-
Imam Muslim : 5355
و حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ جَارِيَةً لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ يُقَالُ لَهَا مُسَيْكَةُ وَأُخْرَى يُقَالُ لَهَا أُمَيْمَةُ فَكَانَ يُكْرِهُهُمَا عَلَى الزِّنَى فَشَكَتَا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِلَى قَوْلِهِ غَفُورٌ رَحِيمٌ }
[Әбу Камил Әл-Җәһдәри] миңа [Әбу Әванә]дән [Әл-Амәсидән] [Әбу Суфьяннан] [Җәбирдән], Абдуллаһ бин Үбәй бин Сәлүлнең Мусайка исемле колы кызын, кайберәүләр Умаймә дип тә әйтәләр, зина кылырга мәҗбүр иткәннәр һәм ул бу хакта Пәйгамбәргә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) сөйләгәннәр. Шуннан соң Аллаһ: "Кол кызларыгызны зинага мәҗбүр итмәгез", - дип, "Ул аларны гафу итүче һәм рәхимле булганчы - мәҗбүр ителгәннән соң" - дип әйткән. (Ән-Ну'р: 33-)
Imam Muslim : 5356
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ } قَالَ كَانَ نَفَرٌ مِنْ الْجِنِّ أَسْلَمُوا وَكَانُوا يُعْبَدُونَ فَبَقِيَ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ عَلَى عِبَادَتِهِمْ وَقَدْ أَسْلَمَ النَّفَرُ مِنْ الْجِنِّ
[Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә] безгә [Абдуллаһ бин Идрис]дан [Әл-А'масыйдан] [Ибраһимнан] [Әбу Мә'мәрдән] [Абдуллаһтан] Аллаһы Тәгаләнең сүзләре турында сөйләде: "Алар һәрвакыт Раббыларына ялваралар һәм кайсысы иң якын аралашу чарасы икәнен сорыйлар." - Әл-Исра: 57- ул болай диде: Җеннәрнең бер төркеме Ислам динен кабул итте һәм аларга табындылар, ә гыйбадәт кылучылар гыйбадәтләрендә калдылар, ә җеннәрнең бер төркеме Ислам динен кабул итте.
Imam Muslim : 5357
حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ } قَالَ كَانَ نَفَرٌ مِنْ الْإِنْسِ يَعْبُدُونَ نَفَرًا مِنْ الْجِنِّ فَأَسْلَمَ النَّفَرُ مِنْ الْجِنِّ وَاسْتَمْسَكَ الْإِنْسُ بِعِبَادَتِهِمْ فَنَزَلَتْ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ } و حَدَّثَنِيهِ بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
[Әбу Бәкер бин Нәфи Әл Әбди] безгә [Абдуррахман] безгә [Суфиян] сөйләде, [Әл Әмәси], [Ибраһим], [Әбу Мә'мәр], [Абдуллаһ] әйтте: "Алар һәрвакыт дога кылучылар һәм Раббыларына кайсы якынрак икәнен сораучылар". -Әл Исра: 57- Габдуллаһ әйтте: Бер төркем кеше җеннәр төркеменә гыйбадәт кылды, ә бер төркем кеше гыйбадәтләрендә нык торды, аннары аять иңде: "Алар һәрвакыт дога кылучылар һәм Раббыларына кайсы якынрак икәнен сораучылар". -Әл Исра: 57- [Бишр бин Халид] миңа [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] безгә [Мөхәммәд бин Җәгъфәр], [Шөгъбә], [Сөләйман], бу чылбыр белән сөйләде.
Imam Muslim : 5358
و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْبَدٍ الزِّمَّانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ } قَالَ نَزَلَتْ فِي نَفَرٍ مِنْ الْعَرَبِ كَانُوا يَعْبُدُونَ نَفَرًا مِنْ الْجِنِّ فَأَسْلَمَ الْجِنِّيُّونَ وَالْإِنْسُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ فَنَزَلَتْ { أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمْ الْوَسِيلَةَ }
[Хәҗҗәҗ бин Әш Сьяир] миңа [Абдүшшәмәд бин Габделвариц] миңа [әтием] миңа [Хөсәен] миңа [Катада]дан [Абдуллаһ бин Мәгъбәд әз-Зимманидан] [Абдуллаһ бин Үтбә]дән [Абдуллаһ бин Мәсуд] болай диде: «Алар һәрвакыт дога кылучылар һәм Раббыларыннан шәфәгать сораучылар». -Әл-Исра: 57- Ул болай диде: «Гарәпләр төркеме турында иңде, алар бер төркем җеннәргә гыйбадәт кылдылар, аннары җеннәр ислам динен кабул иттеләр, ә аларның халкы аларга сизмичә гыйбадәт кылуларын дәвам иттеләр». Аннары аять иңде: «Алар һәрвакыт дога кылучылар һәм Раббыларыннан шәфәгать сораучылар». -Әл-Исра: 57-
Imam Muslim : 5359
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ سُورَةُ التَّوْبَةِ قَالَ آلتَّوْبَةِ قَالَ بَلْ هِيَ الْفَاضِحَةُ مَا زَالَتْ تَنْزِلُ وَمِنْهُمْ وَمِنْهُمْ حَتَّى ظَنُّوا أَنْ لَا يَبْقَى مِنَّا أَحَدٌ إِلَّا ذُكِرَ فِيهَا قَالَ قُلْتُ سُورَةُ الْأَنْفَالِ قَالَ تِلْكَ سُورَةُ بَدْرٍ قَالَ قُلْتُ فَالْحَشْرُ قَالَ نَزَلَتْ فِي بَنِي النَّضِيرِ
[Абдуллаһ бин Мути] миңа [Хөшәйм] безгә [Әбу Бишр]дан [Сәгыйд бин Җүбәйр] сөйләгән: Мин [Ибн 'Аббаска]: "Тәүбә" сүрәсе, дидем, ул: "Тәүбә нәрсә ул?" - диде. Ул: "Киресенчә, ул "Әл-Фәзилә" - монафыйкларның серләрен ача һ.б. - ул әле дә ачыла, алардан да, алардан да, алар безнең беребез дә калмаган дип уйлаганчы, анда искә алынган", - диде. Ул: "Мин: "Әл-Әнфал" сүрәсе, дидем, ул - Ибн Аббас - әйтте: "Бу - Бәдр сугышы сүрәсе. Ул: "Аннары мин: "Әл-Хәшр" сүрәсе, ул - Ибн Аббас - әйтте: "Ул Бәнү Нәзир турында төшерелгән", - диде.
Imam Muslim : 5360
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَلَا وَإِنَّ الْخَمْرَ نَزَلَ تَحْرِيمُهَا يَوْمَ نَزَلَ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ مِنْ الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالْعَسَلِ وَالْخَمْرُ مَا خَامَرَ الْعَقْلَ وَثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ وَدِدْتُ أَيُّهَا النَّاسُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَهِدَ إِلَيْنَا فِيهَا الْجَدُّ وَالْكَلَالَةُ وَأَبْوَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الرِّبَا
[Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә] безгә [Әли бин Мөшир] турында сөйләде, ул [Әбу Хәйян]нан, ул [Әш Шәгъби]дан, ул [Ибн Гомәр] әйтте: [Гомәр] Аллаһның Илчесенең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) минбәрендә вәгазь сөйләде, ул Аллаһны мактады һәм аннары болай диде: Әсма Ба'ду, чыннан да, алкогольнең тыелуы ул ачылганда ук ачылды һәм алкоголь биш нәрсәдән тора; бодай, он, хөрмә, шәраб һәм балдан алып, алкоголь - акылны каплаучы бар нәрсә. Мин җиткерергә теләгән өч нәрсә бар, әй кешеләр: Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) безгә васыять итте; -бабайның мирасы, баласы яки ата-анасы калмаган мәрхүм - һәм башкалар, рибаның кайбер төрләреннән.