Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
Swi byeriwile eka mina [Abu Ja’far Muhammad bin Ash Shabbah] u hi byerile [Isma’il bin Zakariya] ku suka eka [Buraid bin Abdullah] ku suka eka [Abu Burdah] ku suka eka [Abu Musa] u te: Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam u twe munhu a dzunisa munhu un’wana ku tlula mpimo kutani a ku: ‘U lovile -kumbe: U tshove nkolo wa munhu’.
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
U hi byerile [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Al Mutsanna] hinkwaswo ku suka eka Ibn Mahdi naswona tsalwa i ra Ibn Al Mutsanna havambirhi va te: U hi byerile [Abdurrahman] ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Habib] ku suka eka [Mujahid] ku suka eka [Abu Ma’mar] u te: Munhu un’wana u yimile a dzunisa un’wana wa va-emir kutani [Al Miqdad] . a n’wi fafazela misava kutani a ku: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam u hi lerisile leswaku hi fafazela misava emahlweni ka lava va dzunisaka.
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
hi byerile [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Muhammad bin Basyar], tsalwa ra Al Mutsanna, leri havumbirhi bya rona ri nge: U hi byerile [Muhammad bin Ja’far] u hi byerile [Syu’bah] ku suka eka [Mansur] ku suka eka [Ibraim] ku suka eka [Hammam bin Al Harith] leswaku un’wana u dzunise Uthman kutani [Al Miqdad] a n’wi tshinelela kutani a khinsama ehenhla ka yena matsolo, endzhaku ka sweswo a fafazela sava emahlweni ka yena. Uthman a ku eka yena: I yini lexi ku humeleleke? Al Miqdad u te: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam u te: ‘Loko u vona vanhu va dzunisa, fafazela misava emahlweni ka vona’. Swi byeriwe hina [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyar] havambirhi va te’ Swi byeriwe hina [Abdurrahman] ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Mansur]. U hi byerile [Uthman bin Abu Syaibah] u hi byerile [Al Asyja’I Ubaidullah bin Ubaidurrahman] ku suka eka [Sufyan Ats Tsauri] ku suka eka [Al A’masy] na [Mansur] ku suka eka [Ibrahim] ku suka eka [Hammam] ku suka eka [Al Miqdaq] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam hi ndlela yoleyo.
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
hi byerile [Nashr bin Ali Al Jahdhami] u hi byerile [tatana] u hi byerile [Shakhr bin Juwairiyah] ku suka eka [Nafi’] leswaku [Abdullah bin Umar] u n’wi byerile leswaku Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam u te: ‘Ndzi lorhe hi siwak naswona vanhu vambirhi va ndzi tlakusile, un’wana wa vona a ri nkulu ku tlula un’wana, kutani ndzi gave the siwak eka lontsongo eka lavambirhi, kutani ku vuriwa mina: '-Nyi nyike- lonkulu'. Kutani ndzi yi nyiketa eka vakulukumba''.
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
hi byerile [Harun bin Ma'ruf] u hi byerile [Sufyan bin Uyainah] ku suka eka [Hisyam] ku suka eka [tata wa yena] u te: Abu Hurairah u hlamuserile, u te: Yingisa, Wena mutshami wa kamara, yingisa, Wena mutshami wa kamara. Hi nkarhi wolowo [Aisyah] a a khongela. Endzhaku ko khongela, Aisyah u te eka Urwa: Xana a wu swi twanga sweswo ni leswi a nga ha ku swi vulaka? Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam u hundzisele hadith ntsena, loko munhu a yi hlaya, a ta swi kota ku yi endla.
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
hi hlamuserile [Haddab bin Khalid Al Azdi] u hi hlamuserile [Hammam] ku suka eka [Zaid bin Aslam] ku suka eka [Atho` bin Yasar] ku suka eka [Abu Sa’id Al Khudri] Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam u te: ‘U nga tsali eka mina, loyi a tsalaka eka mina handle ka Qur’an u fanele ku sula, naswona a hlamusele eka mina naswona a ku na xidyoho. Loyi a hemba hi -vito ra mina -Hammam u te: Ndzi ehleketa leswaku yena -Zaid- u te: hi vomu, kutani a nga fanelanga ku lunghiselela ndhawu ya yena ku suka etiheleni'.
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
hi byerile [Haddab bin Khalid] u hi byerile [Hammad bin Salamah] u hi byerile [Tsabit] ku suka eka [Abdurrahman bin Abu Laila] ku suka eka [Shuhaib] Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam u te: 'Eka nkarhi lowu hundzeke, emahlweni ka wena a ku ri na hosi, a a ri na muloyi, loko mungoma a dyuharile, u te eka hosi: 'Ndzi dyuharile, . rhumela jaha eka mina leswaku ri ta ndzi dyondzisa masalamusi'. Kutani jaha rin’wana ri ta eka yena, ri dyondzisa jaha leri masalamusi. -Ndzhawu- exikarhi ka masalamusi na hosi a ku ri mungoma. Jaha leri ri tile eka mungoma ri twa marito ya rona, ri hlamarisiwe hi marito ya mungoma leswaku loko ro ta eka mungoma ri ta biwa hakunene. Jaha leri ri vilerisiwe hi mhaka leyi eka mungoma, ri ku: ‘Loko mungoma a lava ku ku ba, vula leswaku: ‘Ndyangu wa mina wa ndzi khoma,’ naswona loko u chava ndyangu wa wena, vula u ku: ‘Muendli wa masalamusi u ndzi khomile’. Hi nkarhi wo tano, siku rin’wana u tshinele eka xiharhi lexikulu lexi a xi pfale ndlela ya vanhu, a ku, ‘Namuntlha ndzi ta tiva loko muendli wa masalamusi a antswa kumbe muprista a antswa’. U teke ribye kutani a ku: ‘O Allah, loko u tsakela timhaka ta mungoma ku tlula ta muloyi, kutani dlaya xiharhi lexi leswaku vanhu va ta hundza’. U hoxe ribye a ri dlaya, leswaku vanhu va kota ku hundza. U byele mungoma loyi leswi. Mungoma u te: 'N'wananga, sweswi u ndzi tlula naswona timhaka ta wena ti fikile hi ndlela leyi ndzi ti vonaka ha yona, u ta va na xikambelo, loko u ri na xikambelo, u nga ndzi kombisi'. Jaha leri a ri kota ku horisa vanhu lava feke mahlo ni mavabyi yo hambana-hambana. Un’wana wa vanghana va hosi loyi a fe mahlo kutani a swi twa, u tile eka jaha leri ri tisa tinyiko to tala, ri ku: ‘Ndzi horisile u ta kuma leswi ndzi swi hlengeleteke laha’. Jaha leri ri te: ‘A ndzi horisa munhu, loyi a horisaka ntsena i Allah, loko u pfumela eka yena, ndzi ta khongela eka yena leswaku a ku horisa’. Munghana wa hosi u pfumerile kutani jaha leri ri khongela eka Allah kutani ri horisiwile. Munghana wa hosi u tlhele a ta eka hosi a tshama ekusuhi na yena. Hosi yi ku: ‘Oho so and so, i mani la horiseke mahlo ya wena? ' Munhu loyi a hlamula a ku: 'Hosi ya mina'. Hosi yi te: ‘Xana u na Rabb handle ka mina? ' Wanuna loyi u te: 'Rab ya mina na Rabb ya wena i Allah'. Hosi yi n’wi khomile yi n’wi xanisa ku kondza yi komba jaha leri ivi ku tisiwa jaha leri, hosi yi ku: ‘Oho n’wananga, masalamusi ya wena ya nga horisa vanhu lava feke mahlo, hairpiece na wena u endla leswi na leswo’. Jaha leri ri te: ‘A hi mina loyi a horisaka, i Allah ntsena loyi a horisaka’. Hosi yi n’wi khomile yi ya emahlweni yi n’wi xanisa yi n’wi komba mungoma. Hosi yi tile eka mungoma, mungoma yi tisiwa kutani yi ku eka yena: ‘Tshika vukhongeri bya wena’. Mungoma a nga swi lavi, kutani hosi yi kombele saha yi yi veka kunene exikarhi ka nhloko ya yona leswaku tlhelo ra yona ri etlela ehansi. Endzhaku ka sweswo ku tisiwa munghana wa hosi kutani a ku eka yena: ‘Tshika vukhongeri bya wena’. Mungoma a nga swi lavi, kutani hosi yi kombele saha yi yi veka kunene exikarhi ka nhloko ya yona leswaku tlhelo ra yona ri etlela ehansi. Endzhaku ka sweswo ku tisiwa jaha rin’wana kutani ri byeriwa leswaku: ‘Tshika vukhongeri bya wena’. Jaha leri a ri nga swi lavi. Kutani hosi yi n’wi nyiketa eka ntlawa wa masocha ya yona, hosi yiku: ‘N’wi yiseni eka ntshava leyi na leyi, n’wi yisa ehenhla, loko a lava ku tshika vukhongeri bya yena - a n’wi tshike - naswona loko a nga swi lavi, n’wi lahlele ehenhla ka ntshava’. Va n’wi yise ehenhla ka ntshava kutani jaha leri ri khongela ri ku: ‘O Allah, ndzi ringene eka vona hilaha U lavaka hakona’. Swi tikomba ntshava yi va ninginise va wa hinkwavo. Jaha leri ri tlhelele ekaya kukondza ri fika emahlweni ka hosi. Hosi yi vutisile: ‘Xana xiyimo xa vanghana va wena xi njhani? ' Jaha ri hlamurile ri ku: 'Allah u ndzi enerile eka vona'. Kutani hosi yi n’wi nyiketa eka ntlawa wa masocha ya yona, hosi yi te: ‘N’wi yiseni ebyatsweni u n’wi rhumela ehandle elwandle, loko a lava ku tshika vukhongeri bya yena - n’wi yise ekaya - naswona loko a nga lavi ku byi tshika, n’wi lahlele’. Va n’wi yise exikarhi ka lwandle kutani jaha leri ri khongela ri ku: ‘O Allah, ndzi ringene eka vona hilaha U lavaka hakona’. Ku kumeka leswaku xikepe xi wile kutani hinkwavo va nwela. Jaha leri ri tlhelele ekaya ri kondza ri fika emahlweni ka hosi. Hosi yi vutisile: Xana vanghana va wena va njhani? ' Jaha ri hlamurile ri ku: 'Allah u ndzi enerile eka vona'. Endzhaku ka sweswo a ku eka hosi: ‘A wu nge swi koti ku ndzi dlaya ku kondza u endla leswi ndzi ku byelaka swona.’ Hosi yi vutisile: ‘Xana u lerisa yini? ' Jaha ri te: 'Hlengeleta vanhu hinkwavo eka ndhawu yo anama kutani u ndzi tsemakanya ehenhla ka frond, teka nseve eka xibalesa xa mina u ku: 'Hi vito ra Allah, Rabb wa jaha leri'. Loko u endla tano u ta ndzi dlaya'. Eku heteleleni hosi yi swi endlile. U veke nseve exikarhi ka nseve kutani a wu duvula, a ku: ‘Hi vito ra Allah, Rabb wa jaha leri’. Nseve wu duvuriwile etempeleni ya jaha leri, kutani jaha leri ri veka voko ra rona laha nseve a wu khomelela kona kutani ri fa. Vanhu va te: ‘Hi pfumela eka Rabb wa jaha rero’. Kutani a n’wi tisa eka hosi kutani a ku eka yona: ‘Xana wa swi tiva leswaku nchumu lowu a wu karhatekile ha wona, hi Allah sweswi wu ku humelerile. Vapfumeri hinkwavo'. Kutani hosi yi lerise leswaku ku ceriwa mugodi exitarateni ivi yi lumeka ndzilo. Hosi yi te: ‘Mani na mani loyi a nga tshikiki vukhongeri bya yena, a a oxiwe eka byona.’ Va endle tano kukondza wansati un’wana a ta ni n’wana wakwe, loyi a vonaka a lava ku tlhelela endzhaku leswaku a nga weli ekheleni ra ndzilo, kutani n’wana a ku: ‘Manana, lehisa mbilu, hakunene u le henhla ka ntiyiso.’
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
[Harun bin Ma’ruf] na [Muhammad bin Abbad] va hi byerile, tsalwa ra hadith ya vona ri lava ku fana naswona tsalwa leri landzelaka ra Harun ri hlamuseriwa, havumbirhi bya vona va te: [Hatim bin Isma’il] u hi byerile ku suka eka [Ya’qub bin Mujahid Abu Hazrah] ku suka eka [Ubadah bin Al Walid bin Ubadah bin Ash Shamit] loyi a nga te: Mina na tatana hi ye lava vutivi eximutanini lexi xa Vaansar va nga si fa. Munhu wo sungula loyi hi hlanganeke na yena a ku ri [Abu Al Yasar], munghana wa Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena), a a ri na hlonga ra yena, a a rhwale ntlhambi wa swiphepherhele, Abu Al Yasar a a ambale xiambalo xa Ma’afiri naswona hlonga ra yena na rona a ri ambale xiambalo xa Ma’afiri. Tatana a ku eka yena: Wena buti, hakunene ndzi vona swikombiso swa vukarhi emahlweni ka wena. U te: Ina. So-and-so bin so-and-so u ndzi kolota xikweleti, ndzi ye endyangwini wa yena, ndzi n'wi xeweta kutani ndzi vula marito ivi a ku: Hayi.Kutani ku huma n'wana wa khwiri ra poto, ndzi vutisa ndzi ku: Tata wa wena u kwihi? A ku: U twile rito ra wena. Endzhaku ka sweswo manana, Arikah, u nghene kutani ndzi ku: Huma lahawani, se ndza swi tiva leswaku u kwihi. Ndzi vutisile: Ha yini u ndzi tumbela? U hlamurile: Mina, hi Allah, ndzi ta mi byela, a ndzi hembi, hi Allah, ndzi chavile ku mi byela ivi ndzi hemba ndzi ku tshembisa ivi ndzi swi tlula. U munghana wa Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam naswona mina, hi Allah, ndzi le khombyeni. Ndzi ri: Allah. U hlamule a ku: Allah. Ndzi ri: Allah. U hlamule a ku: Allah. Ndzi ri: Allah. U hlamule a ku: Allah. Kutani a teka xiphepherhele a xi sula hi voko, a ku: Loko u ri na mali, hakela naswona loko u nga ri na yona u ntshunxekile. Ku vona mahlo ya mina mambirhi - u veke tintiho ta yena ematihlweni ya yena - ku twa tindleve ta mina timbirhi na ku twisisa mbilu ya mina - u kombetele eka ndhawu ya mbilu ya yena - u vone Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam a ku: 'Loyi a yimisa munhu wo tika kumbe ku n'wi ntshunxa eka xikweleti xa yena, Allah u ta n'wi sirhelela endzhutini wa Yena'. A ku: Hiloko ndzi ku eka yena: Wena buti, loko wo teka xiambalo xa hlonga ra wena, u teke hlonga ra wena ra ma'afiri, u teke xiambalo xa yena xa ma'firi u n'wi ambexa xiambalo xa wena, hakunene a wu ta ambala vuhlalu naswona a ta tlhela a ambala swin'wetsin'wetsi. U ndzi tswontswe nhloko kutani a khongela a ku: O Allah, n’wi katekise. O n’wana wa makwavo wa mina, ku vona mahlo ya mina mambirhi - u veke tintiho ta yena ematihlweni ya yena - ku twa ka tindleve ta mina timbirhi na ku twisisa mbilu ya mina - u kombetele eka ndhawu ya mbilu ya yena - u vone Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam a ku: ‘Va nyike swakudya eka leswi u swi dyaka u va nyika swiambalo leswi humaka eka leswi u swi ambalaka,’ ndzi n’wi nyike swilo leswinene swa misava leyi leswi nga vevuka eka mina ku tlula yena ku teka vunene bya mina hi Siku ra ku Pfuka. Hi fambile ku kondza hi fika eka [Jabir bin Abdullah] emosque ya yena, a a khongela a ambale hembe leyi a tifunengete ha yona. Ndzi kandziye vanhu ku kondza ndzi tshama exikarhi ka Jabir na Qibla. Ndzi ku eka yena: Onge Allah a nga ku twela vusiwana, hikokwalaho ka yini u khongela u ambale hembe yin’we na shawl ya wena etlhelo? U kombetele hi voko exifuveni xa mina hi ndlela leyi - a pfula tintiho a ti goveka, a ku: Ndzi lava xiphukuphuku xo fana na wena xi ta eka mina xi ta vona leswi ndzi swi endlaka leswaku xi ta swi kopa. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam u tshame a ta eka hina emosque ya hina loko a rhwale rhavi ra Ibn Tab, u vone leswaku ku na phlegm eka tlhelo ra mosque ivi a ri khwaxa hi rhavi, endzhaku ka sweswo u hundzuluke a kongoma eka hina kutani a vutisa: 'I mani eka n'wina loyi a lavaka leswaku Allah a n'wi fularhela?' a ku: Hi nkhinsamile. U vutisile nakambe: ‘I mani eka n’wina loyi a lavaka leswaku Allah a n’wi fularhela?’. Hi hlamule hi ku: E-e, Wena Murhumiwa wa Allah. U te: ‘Hakunene, loko un’wana wa n’wina a khongela, Allah Tabaraka wa Ta’ala u le mahlweni ka yena, hikwalaho u nga tshwutela marha emahlweni ka Yena kumbe exineneni xa yena, ematshan’wini ya sweswo u tshwutele marha eximatsini, ehansi ka nenge wa yena wa ximatsi. Naswona loko a nga swi koti ku tikhoma ku kondza a tshwutela kumbe a rhurhumela, u fanele a swi endla hi swiambalo swa yena hi ndlela leyi." U peta swiambalo swa yena swin'we ivi a ku: "Ndzi kombe mafurha ya za'faran." Kutani jaha rin'wana ra rixaka ri tsutsumela endyangwini wa rona hi ku hatlisa ri fika ri khome nkatsakanyo wa mafurha evokweni ra rona, kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam a ri teka a ri tota eka nhloko ya midrib ivi a yi tswontswa eka phlegm leyi saleke Jabir u te: Hi kona laha u nyikaka ti mosque ta wena perfume hi tshame hi famba na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam enyimpini ya Buwath, a a lava Al Majdi bin Amru al Juhadi Kamela leyi a yi nyikiwa mati a yi rindziwa hi vanhu va ntlhanu, tsevu na nkombo vachayeri va kamela lava humaka eAnsar va rhendzele kamela ya yena, endzhaku ka sweswo kamela yi rhurhumerile ivi a khandziya A tikhoma-khoma kamela ya yena kambe yi miyerile, kutani a ku eka kamela ya yena: Hus, onge Allah a nga ku rhukana. U hlamule a ku: Mina, O Murhumiwa wa Allah, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam u te: 'Xika, u nga hlanganyeli eka nchumu wo biha eka wena, u nga khongelela swilo swo biha hikwalaho ka rifuwo ra wena, u nga yingisi loko swikhongelo swa Allah swi hlamuriwile ivi hi famba na Rasulullah.' sallallaahu 'alaihi wa Salam ku fikela nimadyambu Hi tshinelela rin'wana ra mati ya Maarabu kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam a ku: 'Loyi a lavaka ku ya emahlweni ka hina a lunghisa xihlovo, endzhaku ka sweswo u nwa ivi a hi nyika swo nwa' Jabir u te: Ndzi yimile ndzi ku: Hi mina, Wena Murhumiwa wa Allah. 'I mani un'wana loyi a nga na Jabir?' Jabbar bin Shakhr u yimile hi ye exihlobyeni ivi hi koka bakiti rin’we kumbe mambirhi exihlobyeni Hi xi ehlisa ivi hi xi koka ku kondza xi tala hi mati a ku ri Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, u vutisile: ‘Xana n’wina vambirhi mi swi pfumelela?’. Hi hlamule: Ina, O Murhumiwa wa Allah u ehlise nhloko ya kamela ya yena, kamela ya yena yi nwa, a khoma tintambhu kutani kamela ya yena yi pfula milenge ya yona yi chucha Endzhaku ka sweswo a yi hundzuluxa a yi rhurhumela Kutani Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam a ya exihlobyeni kutani a endla wuhlambelo ya mina hi ku tirhisa mati lama seleke Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam u tlhele a ya ti ntshunxa ivi Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam a yima a khongela, ni lava ku yi hangalasa kambe a yi fikanga Xiambalo lexi a xi ri na makumu ivi ni xi hundzuluxa, endzhaku ka sweswo ni xi olovisa hi nhamu ya mina. Kutani ndzi fika ndzi yima etlhelo ra ximatsi ra Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam U teke voko ra mina a ndzi hundzuluxa ku ndzi veka exineneni xa yena endzhaku ka sweswo Jabbar bin Shakhr u fikile a yima etlhelo ra ximatsi ra Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, kutani a khoma mavoko ya hina hi vekiwa endzhaku ka yena Salam u ndzi vonile kambe a ndzi swi twanga, endzhaku ka sweswo ndzi swi twisisile kutani a kombetela hi voko ra yena, a vula ku boha xiphemu xa wena xa le xikarhi Endzhaku ka xikhongelo, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam u te: 'O Jabir!' Ndzi hlamule ndzi ku: ‘Loko hembe yi anamile, yi hangalase exikarhi ka makumu mambirhi naswona loko yi ri yitsongo, yi bohe ehenhla ka khwiri ra wena’ Hi tshame hi famba na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam naswona un’wana na un’wana wa hina a dya date yin’we siku na siku A yi mama kutani a yi veka ehenhla ka swiambalo swa yena, kutani hi rhurhela murhi leswaku matluka ya wa yi dye ku kondza makhon’wa ya milomu ya hina ya vava nkova rhavi ra yona, a ku: ‘Ndzi korhama, hi mpfumelelo wa Allah’ Rhavi ri korhamile na yena ku fana na kamela leyi nga na nomu lowu endliweke hi mulawuri wa rona, ku kondza a fika eka murhi wun’wana kutani a khoma rin’wana ra marhavi ya wona, a ku: ‘Nkoveni ehansi eka mina, hi mpfumelelo wa Allah’ Rhavi na rona ri nkhinsamile Endzhaku ka loko a ri exikarhi ka leswimbirhi, u va hlanganise, a ku: ‘Unite for me, with Allah’ mpfumelelo'.Lava vambirhi va hlanganisiwile Jabir u te: Ndzi balekile hi ku hatlisa hikuva a ndzi chava leswaku Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) a ta twa vukona bya mina ekusuhi na yena ivi a rhurhela ekule Muhammad bin Abbad u te eka xitlhokovetselo xa yena: U rhurhile kutani ndzi tshama ndzi ri karhi ndzi vulavula na mina ndzi langute etlhelo kutani ndzi vona leswaku Murhumiwa wa Allah (peace and blessings of Allaah be upon him) a ri karhi a tshinela kutani swi kumeka leswaku mirhi leyimbirhi se a yi hlukile, yin’wana na yin’wana yi yime emhandzini ya yona ndzi vone Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) a yimile naswona a kombetela hi nhloko hi ndlela leyi - Abu Isma’il u kombetele hi nhloko yakwe hi ndlela leyi - Abu Isma’il u kombetele hi nhloko yakwe exineneni ni le ximatsi - endzhaku ka sweswo u tile loko a fika eka mina ku yimile?' Ndzi hlamurile ndzi ku: ‘Ina, Wena Murhumiwa wa Allah.’ U te: ‘Yana eka mirhi leyimbirhi u ya tsema rhavi eka yin’wana ni yin’wana ya yona u ri tisa laha. Jabir u te: Ndzi yimile ndzi teka ribye, ndzi ri tshoveka ivi ndzi ri lota ku kondza ri kariha, endzhaku ka loko ndzi ye eka mirhi leyimbirhi, ndzi tseme rhavi eka yin’wana na yin’wana ya yona ndzi vuyile ndzi yi koka ku kondza ndzi yima laha Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) a yi yimile kona ndzi suse rhavi eka xinene xa mina na rhavi rin’wana ku suka eximatsini xa wena . u te: O Jabir, vitana ku hlamba ndzi ku: Ku hlamba, ku hlamba, ku hlamba Ndzi te: Wena Murhumiwa wa Allah, a ndzi kumi thonsi ra mati eka kharavhani Wanuna un’wana wo huma eka Ansar (the Ansar) u tiphofule mati ya Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) eka xibya xa yena, lexi a xi omile ehenhla ka swihambukelo swa mapulanga mina: “Yana eka mufana, n’wana wa mufana, Al-Ansari, u ya vona loko ku ri na mati exibya xa yena.” Ndzi ye eka yena ndzi languta xibya xa yena a ndzi kumanga nchumu handle ka thonsi ra mati emakumu ka xona, loko ndzi ri chela, a ri ta oma Kutani ndzi ye eka Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) kutani ndzi ku: “Oho Murhumiwa wa Allah, a ndzi kumanga nchumu handle ka thonsi ra mati emakumu ka xibya; loko ndzi wu chululela, a wu ta oma.” U te: “Famba u ya ndzi tisela yona.” Ndzi yi tise eka yena kutani a yi teka evokweni ra yena U vule swin’wana leswi a ndzi nga swi tivi, kutani a swi twa hi mavoko ya yena, kutani a ndzi nyika a ku: “Oho Jabir, vitana xibya lexikulu.” Ndzi vitanile: “Xibya lexikulu, Wena kharavhani.” Kutani ndzi yi tekile ndzi yi veka emahlweni ka Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam, u kombetele eka xibya hi voko ra yena hi ndlela leyi - Jabir a pfula voko ra yena, a tshambuluta tintiho ta yena ivi a ti veka ehansi ka xibya A ku: 'Yi teke, O Jabir, kutani yi chela eka mina kutani ndzi ku: 'Bismillaah'. Bismillaah.Ndzi vone mati ya khuluka exikarhi ka tintiho ta Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam kutani xibya lexikulu xi hundzuluka ku kondza xi tala, endzhaku ka sweswo a ku: ‘Oho Jabir, vitana loyi a lavaka mati’ Jabir u te: Vanhu va ta va ta nwa ku kondza va eneriseka wa Salam u tlakusile voko ra yena eka xibya lexikulu lexi a xi tele hi mati Vanhu va vilela hi ndlala eka Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam kutani a ku: ‘Onge Allah a nga ku nyika swakudya’ Kutani hi ye eribuweni, magandlati a ma ri ehenhla ivi hi hoxa nhlampfi ivi hi lumeka ndzilo etlhelo ka wona, hi yi sweka hi yi grila ku kondza hi xurha. Mina, so-and-so na so-and-so - a hlayela ku fika eka vanhu va ntlhanu - a nghena eka eye socket, a ku na munhu loyi a hi voneke ku kondza hi huma Hi teke yin'wana ya tinsiva ta yena then hi yi arched, endzhaku ka sweswo hi vitanile wanuna lonkulu eka kharavhani, kamela leyikulu eka kharavhani na pillion leyikulu eka kharavhani, a nghena ehansi ka yona handle ko korhamisa nhloko.
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
ndzi byerile [Salamah bin Syabib] u hi byerile [Al Hasan bin A’yan] u hi byerile [Zuhair] u hi byerile [Abu Ishaq] u te: Ndzi twe [Al Bara` bin Azib] a ku: Abu Bakr Ash Shiddiq u tile eka tatana laha a tshamaka kona kutani Abu Bakr a xava xiharhi xo khandziya, kutani a ku eka Azib: Rhumela n’wana wa wena na mina leswaku hi n’wi tisa endlwini ya mina. Tatana u te eka mina: Yi tisa. Ndzi n’wi humese na tatana leswaku va ya hakela mali ya kona. Tatana u te eka yena: Hey [Abu Bakr], ndzi byele, xana n’wina vambirhi a mi endla yini nivusiku loko mi ri karhi mi famba na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam? Abu Bakr u te: Ina. Hi fambe vusiku hinkwabyo ku fikela ninhlikanhi. Xitarata lexi a xi rhulile naswona a ku nga ri na munhu loyi a hundzaka hi kona ku kondza ku tlakusiwa ribye lerikulu, a ri nyika ndzhuti naswona a hi nga hlangana na -miseve- ya dyambu endzhaku ka sweswo. Hi yime ekusuhi ivi hi tshinela eribyeni. Hi mavoko ya mina, ndzi ringanise ndhawu ya leswaku Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) a etlela ehansi ka ndzhuti wa ribye, kutani ndzi andlala xiambalo xa voya eka rona, ndzi ku: Tlela, Wena Murhumiwa wa Allaah, ndzi ta ku rindza. U etlele, kutani ndzi ya n’wi rindza. Ku kumeka leswaku murisi wa timbuti u tile na timbuti ta yena eribyeni lerikulu, a lava ku tumbela ku fana na hina. Ndzi vutisile: U wa mani, wena hlonga? A hlamula a ku: Eka munhu wo huma eka vanhu va le Medina. Ndzi vutisile: Xana u na masi eka timbuti ta wena? U hlamule a ku: Ina. Ndzi vutisile: Xana u ta ndzi senga? U hlamule a ku: Ina. U teke mbuti a basisa masaka ya masi ya voya, thyaka, na thyaka - Yena - Abu Ishaq - u te: Ndzi vone Al Bara` a ba voko ra yena eka voko ra yena lerin’wana loko a ri karhi a basisa - kutani a ndzi senga eka nghilazi leyi a yi ri na masi nyana. Abu Bakr u te: Ndzi tisile xibya lexi Muprofeta (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve eka yena) a nwaka eka xona no endla swihlambelo. U te: Kutani ndzi ye eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam naswona a ndzi n’wi pfuxanga, kambe swi tikomba onge u pfukile hi nkarhi wolowo, kutani ndzi chela mati eka masi ku kondza ehansi ku hola, kutani ndzi ku: Wena Murhumiwa wa Allah, nwa masi lawa. U nwile ku kondza ndzi tsaka. Endzhaku ka sweswo u te: 'Xana a hi nkarhi wo famba'. Ndzi hlamurile ndzi ku: Hi swona. Kutani hi sukile endzhaku ka loko dyambu ri rhelerile evupela-dyambu, hi nkarhi wolowo Suraqah bin Malik u hi landzerile loko hi ri etikweni leri nga riki na nchumu. Ndzi te: O Murhumiwa wa Allah, hi endzeriwe. U te: ‘U nga vileli, hakunene Allah u na hina’. Kutani Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam u n'wi khongelela swo biha ku kondza hanci ya yena yi wela endzeni ka ndzhope ku fikela ekhwirini ra yona, kutani a ku: Ndza swi tiva leswaku havumbirhi bya n'wina mi ndzi khongelela swo biha, sweswi ndzi khongelela Allah, hi Allah ndzi ta pfumelela swikombelo swa n'wina hi vumbirhi bya swona. Kutani Allah a khongela kutani Suraqah a hlayisekile kutani a vuya. A nga hlangananga na munhu kambe u te: Ndzi na leswi ringaneke eka wena, yena - Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam - a nga kona laha. A nga hlangananga na munhu kambe u va tlherisele. Abu Bakr u te: U hlayisile xitshembiso xa yena eka hina. U ndzi byerile swona [Zuhair bin Harb] u hi byerile swona [Uthman bin Umar]. Swi hi byeriwile [Ishaq bin Ibrahim] u hi byerile [An Nadhr bin Syumail] havumbirhi bya [Isra`il bin Abu Ishaq] ku suka eka [Al Bara`] u te: Abu Bakr u xavile xiharhi xo khandziya eka tatana hi khume-nharhu wa ti-dirham, u boxe hadith leyi nga na nhlamuselo ya hadith ya Zuhair eka Abu Ishaq, naswona u boxe eka hadith ya yena ku suka eka Rasulullah Uthman bin Umar: Loko Suraqah bin Malik a tshinela, Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam a n'wi khongelela kutani hanci yi nwela ehansi ku ya fika ekhwirini ra yona kutani Suraqah yi tlula yi ku: O Muhammad, ndza swi tiva leswaku leswi i ku endla ka wena, khongela eka Allah leswaku a ndzi kutsula eka leswi ndzi swi tokoteke, naswona hikwalaho ka wena ndzi ta pfala mahlo munhu loyi a nga endzhaku ka mina. Lexi i xikhwama xa mina xa miseve, teka nseve wun’we hikuva u ta tsemakanya kamela ya mina na mahlonga ya mina eka ndhawu leyi na leyi, ndzi kombela u teka leswi u swi lavaka. U te: ‘A ndzi lavi tikamela ta wena’. Hi ri vanharhu a hi ri eMedina nivusiku ivi hi lwa hi leswaku i mani loyi a nga ta yimisa Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam. U te: ‘Tshama na vana va Najjar, vamalume va Abdul Muthallib, ndzi va dzunisa hikwalaho ka sweswo’. Vavanuna na vavasati va khandziye ehenhla ka tindlu, vana na malandza va hangalakile eswitarateni, va huwelela va ku: O Muhammad, Wena Murhumiwa wa Allah, O Muhammad, Wena Murhumiwa wa Allah.
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
hi byerile [Muhammad bin Rafi’] u hi byerile [Abdurrazzaq] u hi byerile [Ma’mar] ku suka eka [Hammam bin Munabbih] u te: Leswi hi leswi [Abu Hurairah] a hi byeleke swona ku suka eka Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, kutani u boxe van’wana va vona: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam u te: ‘Ku vuriwile eka Vana va Israel: 'Nghena hi nyangwa u nkhinsama u ku: 'Hitthah' - rivalela swidyoho swa wena - Hakunene u ta rivalela swihoxo swa wena kutani va cinca va nghena enyangweni loko va ri karhi va gayela hi marhaku va ku: 'Habbah -mbewu- hi vuswa''.
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ndzi byerile [Amru bin Muhammad bin Bukair An Naqid], [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] na [Abdu bin Humaid] va te Abdu: u ndzi byerile, kasi van’wana va te: U hi byerile [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’ad] u hi byerile [tata wa mina] ku suka eka [Salih bin Kaisan] ku suka eka [Ibn Shihab] u te: U ndzi byerile [Anas bin Malik] leswaku Allah 'azza wajalla u hetisisa ku hlavuteriwa ka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam a nga si fa
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
Swi byeriwe mina [Abu Khaitsamah bin Harb] na [Muhammad bin Al Mutsanna], tsalwa ra Ibn Al Mutsanna, leri havumbirhi bya vona ri nge: Hi byeriwile [Abdurrahman bin Mahdi] u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Qais bin Muslim] ku suka eka [Thariq bin Shihab], Vayuda va te eka [Umar]: Hakunene, u hlayile ndzimana leyi, loko a yi ri kona swi hlavuteriwile eka hina, a hi ta va hi endle siku rero ri va holideyi: ‘Hakunene ndza swi tiva leswaku ndzimana yi paluxiwile rini, hi siku rihi ndzimana yi paluxiwile naswona Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wa Salam a a ri kwihi loko ndzimana yi paluxiwa. Ndzimana leyi yi rhelerile eArafah loko Muprofeta sallallaahu 'alaihi wa Salam wuquf eArafah. Sufyan u te: Ndza kanakana loko ku ri Ravuntlhanu kumbe e-e, leswi vulaka leswaku: ‘Hi siku leri ndzi ku hetisisile vukhongeri bya wena naswona ndzi ku hetisise mikateko ya Mina’. -Al Maa`idah: 3- 1999.
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
hi hlamuserile [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] Abu Bakr tsalwa, u te: U hi hlamuserile [Abdullah bin Idris] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Qais bin Muslim] ku suka eka [Thariq bin Shihab] u te: Vayuda va te eka [Umar]: Loko hina, Vayuda, a hi rhumele ndzimana leyi ehansi: ‘Namuntlha ndzi endlile ndzi ku hetisise vukhongeri bya wena, naswona ndzi na leswi eneleke eka wena mikateko ya Mina, naswona ndzi amukerile leswaku Vuislem byi hundzuke vukhongeri eka wena’. -Al Maa`idah: 3- ha swi tiva leswaku siku leri ndzimana yi paluxiweke ha rona, hakunene hi ta endla siku rero ri va holideyi. Umar u te: Ndza tiva siku na nkarhi lowu ndzimana yi paluxiweke ha wona naswona laha Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a yi ri kona loko ndzimana yi paluxiwa, ndzimana yi rhelerile hi vusiku bya nhlengeletano ya hina loko hi ri na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam eArafah.
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
Swi byeriwile eka mina [Abdu bin Humaid] u hi byerile [Ja’far bin Aun] u hi byerile [Abu Umais] ku suka eka [Qais bin Muslim] ku suka eka [Thariq bin Shihab] u te: Muyuda un’wana u tile eka [Umar] kutani a ku: O Amirul Mu’minin, ku na ndzimana ebukwini ya wena leyi u yi hlayeke, loko ndzimana yoleyo a yi fike eka hina Vayuda, a hi ta va hi endle siku rero ri va siku. Umar u vutisile: Hi yihi ndzimana? U hlamurile: ‘Namuntlha ndzi ku hetisisile vukhongeri bya wena, naswona ndzi hetisisile mikateko ya Mina eka wena, naswona ndzi amukerile leswaku Islam yi ta va vukhongeri eka wena’. -Al Maa`idah: 3- Umar u te: Hakunene, ndza ri tiva siku na ndhawu leyi ndzimana leyi yi paluxiweke eka yona, ndzimana yi hlavuteriwile eka Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam eArafah hi Ravuntlhanu.
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
ndzi byerile [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Sarh] na [Harmalah bin Yahya At Tujibi] u te Abu Ath Thahir: U hi byerile, kasi Harmalah u te: U hi byerile [Ibnu Wahab] u ndzi byerile [Yunus] ku suka eka [Ibnu Shihab] u ndzi byerile [Urwah bin Zubair] leswaku u vutisile [Aisyah] hi rito ra Allah: 'Naswona loko wena Loko u vilerisiwa hi ku nga vi na vululami emhakeni ya vana lava nga riki na vatswari, kutani teka vavasati vambirhi, kumbe vanharhu, kumbe mune lava nga kahle eka wena'. -An Nisaa`: 3- Aisha aku: Wena n'wana wa makwavo wa mina, sweswo swi vula nhwanyana wa xisiwana loyi a nga ehansi ka vulawuri bya muhlayisi wa yena -naswo- yena a nga -lawulaka rifuwo ra yena kutani a hlamarisiwa hi rifuwo na ku saseka ka n'wana wa xisiwana kutani a lava ku n'wi teka hi xikongomelo xo va a nga lulamanga eka vukati bya yena leswaku a n'wi nyika swin'wana leswi fanaka na leswi nyikiwaka van'wana, kutani va yirisiwile ku tekana vona handle ka ku va va lulama na leswaku va nyika vukati bya le henhla naswona va lerisiwe ku teka vavasati lava va pfunaka handle ka vana lava nga riki na vatswari. Urwah u te: Aisyah u te: Kutani vanhu va kombele Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve eka yena) ku nyika fatwa endzhaku ka ndzimana leyi mayelana na vona - vana lava nga riki na vatswari va xisati - kutani Allah 'azza wajalla u paluxe ndzimana leyi: 'Naswona va ku komberile fatwa mayelana na vavasati, va ku: 'Allah hi yena loyi a ku nyikeke fatwa hi vona na leswi ku hlayiweke swona eka Buku mayelana na n'wana wa xisiwana.' vavasati leswaku a wu va nyikanga leswi va lerisiweke swona loko u lava ku va teka'. -An Nisaa`: 127- Aisyah u te: Naswona leswi Allah Ta'ala a swi vuleke hi leswi u hlayiweke eka Qur'an eka ndzimana leyi hundzeke leyi vulavulaka hi marito ya Allah: 'Naswona loko u vilerisiwa hi ku ka u nga endli vululami emhakeni ya vana lava nga riki na vatswari kutani teka vavasati lava ku pfunaka'. -An Nisaa`: 3- Aisha u te: Naswona rito ra Allah eka ndzimana yin’wana: ‘Loko mi lava ku va teka, ' -An Nisaa`: 127- i ku nga tsakeli ka un'wana wa n'wina eka vavasati lava nga riki na vatswari lava nga ehansi ka nhlayiso wa n'wina loko a ha ri ntsongo hi rifuwo naswona a nga sasekanga. Hikwalaho, va yirisiwile ku teka hikwalaho ka leswi va swi tsakelaka eka rifuwo na ku saseka ka vavasati lava nga riki na vatswari handle ka hi vululami hikwalaho ka ku nga tsakeli ka vona vavasati lava nga riki na vatswari. U hi byerile [Al Hasan Al Hulwani] na [Abdu bin Humaid] hinkwavo ku suka eka [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’ad] u hi byerile [tata wa mina] ku suka eka [Salih] ku suka eka [Ibn Shihab] u ndzi tivise [Urwah] leswaku u vutisile [Aisha] hi marito ya Allah: ‘Naswona loko u chava leswaku a wu nge tirhisani hi vululami na swisiwana,’ -An Nisaa`: 3- u boxe hadith ku fana na hadith ya Yunus ku suka eka Az Zuhri naswona u engeterile emakumu: Hikwalaho ka ku nga tsakeli ka vona vana lava nga riki na vatswari loko va ri vatsongo hi rifuwo naswona va nga sasekanga ngopfu
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
hi byerile [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] havambirhi va te: U hi byerile [Abu Usamah] u hi byerile [Hisham] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Aisha] hi rito ra Allah: ‘Naswona loko u vilerisiwa hi ku nga endli vululami eka vavasati lava nga riki na vatswari,’ -An Nisaa`: 3- U te: -Ndzimana leyi- yi paluxiwile mayelana na munhu, a ri na wansati la nga riki na vatswari, a a ri muhlayisi wa yena na mudyandzhaka wa yena. Wansati loyi a nga riki na vatswari a ri na rifuwo, a nga ri na un’wana loyi a nga phikizanaka na yena handle ka yena. A nga n’wi tekanga hikwalaho ka rifuwo rakwe hikwalaho a swi ta n’wi vavisa ni ku nyanyisa nkhathalelo wakwe. Kutani a ku: ‘Naswona loko u vilerisiwa hi ku ka u nga endli vululami emhakeni ya vana lava nga riki na vatswari kutani teka vavasati lava ku pfunaka’. -An Nisaa`: 3- A ku: A ndzi swi endli swi va enawini eka wena u siya wansati loyi a nga na khombo hikwalaho ka swona.
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
hi byerile [Abu Bakr bin Abu Syaibah] u hi byerile [Abdah bin Sulaiman] ku suka eka [Hisham] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Aisyah] hi marito ya Yena: ‘Na leswi swi hlayiweke eka wena eka Koran: 354 -naswona i fatwa- mayelana na vavasati lava nga riki na vatswari leswaku a wu va nyikanga leswi va lerisiweke swona, kasi a wu lava ku va teka’. -An Nisaa`: 127- Aisyah u te: -Ndzimana leyi- yi paluxiwile mayelana na wansati wa munhu loyi a nga riki na vatswari. Wansati loyi a nga riki na vatswari u n’wi katsa endhawini yakwe ivi a lava ku n’wi teka. A nga lavi leswaku wansati loyi wa xisiwana a teka wanuna un’wana a tlhela a katsiwa eka nhundzu ya yena, kutani a n’wi tikela swilo hi ku ka a nga n’wi teki a nga n’wi teki na wanuna un’wana.
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
hi byerile [Abu Kuraib] u hi byerile [Abu Usamah] u hi byerile [Hisham] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Aisha] hi marito ya Yena: ‘Naswona va ku kombela fatwa mayelana na vavasati. Vula: 'Allah u ku nyika fatwa mayelana na vona'. -An Nisaa`: 127- Aisyah aku: I wansati wa xisiwana loyi a nga na munhu, kumbexana u katsa wanuna loyi eka rifuwo ra yena ku fika eka swirhabyani swa madiriva, kutani a lava ku n'wi teka, a nga lavi ku n'wi teka hi wanuna un'wana leswaku swi ta katsiwa eka rifuwo ra yena ivi a n'wi nyika xiphiqo.
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
U hi byerile [Abu Bakr bin Abu Syaibah] u hi byerile [Abdah bin Sulayman] ku suka eka [Hisyam] ku suka eka [tata wa yena] [Aisha] hi marito ya Yena: ‘Naswona loyi a nga xisiwana, a nga dya eka leswi faneleke’. -An Nisaa`: 6- Aisyah u te: -ndzimana leyi- yi paluxiwile mayelana na muhlayisi wa nhundzu ya yena, n'wana wa xisiwana loyi a yi langutelaka no yi lunghisa, a nga dya eka yona loko a yi lava.
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Swi hi byeriwile [Abu Kuraib] u hi byerile [Abu Usamah] u hi byerile [Hisyam] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Aisha] mayelana na rito ra Yena leri nge: ‘Loyi - exikarhi ka varindzi - a swi kotaka, a a papalate - ku dya rifuwo ra n’wana wa xisiwana - naswona loyi a nga xisiwana, kutani a nga dya rifuwo hi ku ya hi leswi faneleke’. -An Nisaa`: 6- Aisyah u te: Swi paluxiwile mayelana na muhlayisi wa n'wana la nga riki na vatswari, a nga tirhisa mali ya yena loko a lava ntsengo wa rifuwo ra yena hi ndlela leyi faneleke. U hi byerile [Abu Kuraib] u hi byerile [Ibn Numair] u hi byerile [Hisham] hi sanad leyi.