Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
I kaa a mo ér [Abu Jafar Muhammad bin Ash Shabbah] kaa a vese ér [Isma’il bin Zakariya] hen [Buraid bin Abdullah] hen [Abu Burdah] hen [Abu Musa] kaa ér: Profeti sallallaahu ‘alaihi wa Salam ungwa orgen lu wuese orgen, nahan a kaa ér: orgen nan hide’.
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
Ior mbagenev mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “A ôr se kwagh u Ibn Mahdi man kwaghngeren la cii. [Al Miqdad] haa tar sha a na, kaa er: Rasulullah kaa er se haa tar sha ishigh ki mba ve wuese la.
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Muhammad bin Al Basyar], ngeren u Al Mutsanna, ve cii ve kaa ér: A kaa a vese ér [Muhammad bin Ja’far] kaa a vese [Syu’bah] hen [Mansur] hen [Ibraim] hen [Hammam bin Al Harith] ér orgen u i yer ér Miqdad la er msen hen a na. sha akôv a na, a been yô, a haa mngerem sha ishigh nagh. Uthman kaa a na er: Ka nyi i lu zan we iyol? Al Miqdad kaa er: Rasulullah Salam kaa er: ‘Ka wea nenge ior vea wuese yô, haa tar sha ishigh vev’. I ôr se [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Ibn Basyar] cii ér ‘I ôr se [Abdurrahman] kwagh hen [Sufyan] hen [Mansur]. I kaa a vese ér [Uthman bin Abu Syaibah] kaa a vese ér [Al Asyja’I Ubaidullah bin Ubaidurrahman] hen [Sufyan Ats Tsauri] hen [Al A’masy] man [Mansur] hen [Ibrahim] hen [Hammam] hen [Al Miqdahu] er Profeti Saahulamihilla nahan.
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
Ka a kaa a vese ér [Nashr bin Ali Al Jahdhami] kaa a vese ér [ter wam] kaa a vese ér [Shakhr bin Juwairiyah] hen [Nafi’] ér [Abdullah bin Omar] kaa a na ér, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam kaa ér: ‘M ya mnyam ma siwak man or môm ken a ve lu or u nan lu a tahav mbu eren kwagh a mo la. hen u kiriki ken mba uhar mbara, maa i kaa a mo er: '-Na- u vesen la'. Tsô m gema m na mbatamen''.
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
A kaa a vese ér [Harun bin Ma’ruf] kaa a vese ér [Sufyan bin Uyainah] hen [Hysam] hen [ter na] kaa ér: Abu Hurairah ôr kwagh, a kaa ér: Kegh ato, we u u lu ken iyou la, ungwa, we u u lu ken iyou la. Shighe ne [Aisyah] lu eren msen. Aisyah er msen been yô, a kaa a Urwah ér: U ungwa kwagh la man kwagh u a sember ôron ne ga he? Profeti sallallaahu 'alaihi wa Salam yange pase hadith tseegh, aluer or ôr yô, vea kôrcio u eren kwagh shon.
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
I ôr se kwagh u [Haddab bin Khalid Al Azdi] ôr se [Hammam] hen [Zaid bin Aslam] hen [Atho` bin Yasar] hen [Abu Sa’id Al Khudri]. isholibo ngi ga. Or u nan lu eren aie ken -iti yam -Hammam yô, nan kaa ér: M hen mer nan -Zaid- nan kaa ér: sha awashima, nahan nana de wan ago iyol sha ijiir i nan sha ci u igyamusu ga’.
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
I kaa a vese ér [Haddab bin Khalid] kaa a vese ér [Hammad bin Salamah] kaa a vese [Tsabit] hen [Abdurrahman bin Abu Laila] hen [Shuhaib]. orbeenyol, tindi gumor hen a mo ér a tesem kwagh u ahir’. Tsô gumor ugen va hen a na, a tese gumor la kwagh u ahir. -Ikyav- i hen atô u or u eren ahir man tor la lu or u eren ahir. Gumor la va hen or u eren ahir la va ungwa kwaghôron na, kpiligh un iyol a kwaghôron u or u eren ahir la nahan aluer a va hen or u eren ahir la yô, a gbidye un sha mimi. Gumor la gba ahon sha kwagh ne hen or u eren ahir la, a kaa ér: ‘Aluer or u eren ahir la soo u gbidyen we yô, kaa wer: ‘Tsombor wam ngu yangen mo,’ shi aluer u cian tsombor wou yô, kaa wer: ‘Or u eren ahir la ngu yangen mo’. Hen imba shighe la, iyange igen a za ikyua a zege inyam i i lu yangen ior gbenda yô, a kaa er, nyian me fa aluer or u eren ahir la hemba doon shin pristi hemba doon yô. A tôô iwen a kaa er: ‘O Allah, aluer kwagh u monk la hemba doon we a kwagh u or u eren ahir la yô, wua inyam ne sha er ior vea kar yô’. A kende iwen la a wua, sha er ior vea kar yô. A ôr kwagh ne hen or u civir Aôndo la. Monk la kaa er: ‘Wan wam, hegen u hembam man akaa ou va sha gbenda u m nengen a mi la, u lu a ikyaren, aluer u ngu a ikyaren yô, de tesem ga’. Gumor ne fatyô u been mbaapirashe man iangev atô kposo kposo. Orgen u lu ijende i tor u lu or u pir ashe la maa ungwa kwagh ne, a va hen gumor la a uiyua kpishi, a kaa er: 'Bee mo angev nahan u zua a kwagh u m kohol heen ne'. Gumor la kaa er: 'M bee or angev ga, ka Allah tseegh a bee ior angev ye, aluer u na Un jighjigh yo, me er msen hen Un mer a bee u angev'. Ijende i tor la na jighjigh nahan gumor la er msen hen Allah nahan a bee iyol. Ijende i tor la maa va hen tor va tema ikyua a na. Tor kaa ér: ‘We nahan man nahan, ka an nan bee u angev sha ashe? ’ Or la gema kaa ér: ‘Terem’. Tor kaa ér: ‘U ngu a Rabb ugen kposo a mo kpa? ’ Or la kaa er: ‘Rabb wam man Rabb wen ka Allah’. Tor kôr un tôv un ican zan zan a tese gumor la nahan i va a gumor la, tor kaa er: ‘O wan wam, ahir ou aa fatyô u been mbaapirashe angev, hairpiece man u er kwagh ne man kwagh la’. Gumor la kaa er: ‘Ka mo m bee ior angev ga, ka Allah tseegh a bee ior angev ye’. Tor kôr un za hemen u tôvon un a ican shi tese un or u civir Aôndo la. Tor va hen monk la, i va a monk la a kaa a na er: 'De kwaghaôndo wou'. Monk la soo ga, nahan tor sôn ér i na un ikyagh ki esen kwagh, a ver ki hen atô u ityough nagh jighilii sha er vegher na una lu shin inya yô. Kwagh ne been yô, i va a ijende i tor la, i va kaa a na ér: ‘De kwaghaôndo wou’. Monk la soo ga, nahan tor sôn ér i na un ikyagh ki esen kwagh, a ver ki hen atô u ityough nagh jighilii sha er vegher na una lu shin inya yô. Kwagh ne been yô, i va a gumor ugen i kaa a na ér: ‘De kwaghaôndo wou kera’. Gumor la soo u eren nahan ga. Tsô tor gema na un sha ikyev i nongo u ushoja nav, tor kaa er: 'Za a na sha uwo ne man uwo ne, tôô nen un sha, aluer a soo u undun kwaghaôndo na yô - de un - man aluer a soo ga yô, haa nen un sha ityough ki uwoo'. Ve yem a na sha ityough ki uwoo man gumor la er msen er: ‘O Allah, kumam sha a ve er U soo la’. It turns out uwo la tenger ve nahan ve cii ve gba. Gumor ne hide ken ya zan zan va ar sha ishigh ki tor. Tor pine ér: ‘Mlu u azende ou ngu nena? ’ Gumor la gema kaa er: ‘Allah kumam sha a ve’. Tsô tor na un sha ikyev i nongo u shoja na, tor kaa er: ‘Tôô nen a na shin tso za due a na shin zegemnger, aluer a soo u undun kwaghaôndo na yô - tôô nen un kpaa . ng- man aluer a soo u undun ga yô, haa un kera’. Ve yem a na hen atô u zegemnger nahan gumor la er msen er: ‘O Allah, kumam sha a ve er U soo la’. I gema tso la gema, nahan ve cii ve kpe shin mnger. Gumor la hide yem ken ya zan zan za ar sha ishigh ki tor. Tor pine er: Angbianev ou mba nena? ’ Gumor la gema kaa er: ‘Allah kumam sha a ve’. Kwagh ne been yô, a kaa a tor ér: ‘Ú fatyô u wuan mo ga, saa ú er kwagh u me kaa u la.’ Tor pine ér: ‘U wa tindi ér nyi? ’ Gumor la kaa er: ‘Kohol nen ior cii hen ijiir i vesen nahan per mo sha ityough ki ikyônough ki torough kira, tôô ikyagh ki tswamegh kigen ken ikyagh ki tswamegh ki m lu a mi la, kaa nen wer: ‘Ken iti i Allah, Rabb u gumor ne’. Aluer u er nahan yô u wua mo’. Ken masejime tor er nahan. A wa ikyagh ki tswamegh kira hen atô u ikyagh ki tswamegh kira, a gbidye ki, a kaa ér: ‘Sha iti i Allah, Rabb u gumor ne’. I wua ikyagh ki tswamegh kira ken ityough ki gumor la, maa gumor la wa uwegh hen ape ikyagh ki tswamegh kira ki cir la, maa a kpe. Ior mbara kaa er: ‘Se na jighjigh a Rabb u gumor la’. Tsô a va a na hen tor, a kaa a na ér: ‘U fa er kwagh u yange u lu zan we iyol sha mi yô, sha iti i Allah, er u hegen kpa? Mbananjighjigh cii’. Tor maa kaa ér i er ihyungwa igen sha gbenda, maa i nande usu. Tor kaa er: ‘Or u nan venda kwaghaôndo u nan ga yô, i cir nan ken a na’. Ve er nahan zan zan kwase ugen va a wan na, lu inja er ngu nôngon u hiden ijime sha er una gba shin mnger u usu ga yô, maa wan la kaa er: ‘Ngom, wa ishima, mimi je u ngu sha mimi’.
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
I ôr se kwagh ne sha ikyev i [Harun bin Ma’ruf] man [Muhammad bin Abbad], hadith ve cii ngu kwagh môm man mpase u matan u a dondo heen ne ka u Harun, ve cii ve kaa ér: I ôr se kwagh ne sha ikyev i [Hatim bin Isma’il] u ken [Ya’qub bin] Ubadah bin Ash Shamit] u yange kaa ér: Mo vea terem yange se za hen kwagh hen geri u Ansar ne cii ve mase kpen ye. Or u hiihii u se zua a nan yô, lu [Abu Al Yasar], ijende i Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam, lu vea wanakiriki ugen u lu a mi yô, lu a ikyav mbi eren tom a mi, Abu Al Yasar lu a ikyondo i Ma’afiri man wanakiriki na kpa lu a ikyondo i Ma’afiri. Terem kaa a na er: We anngôm u nomso, mimi je m nenge a akav a iyugh sha ishigh yough. A kaa ér: Kape i lu je la. So and so bin so and so yange lu a anzo hen a mo, m za hen tsombor na, m sugh un nahan m ôr mkaanem mara maa ve kaa er: Ei. Tsô wan u lun a pot-bellied due, m pine mer: Teru ngu hana? A kaa er: A ungwa imo you. U dondon yô, ngôm Arikah nyôr, m kaa a na mer: Due heen, m vande fan ape u lu la. M pine mer: Er nan u lu yeren mo? A gema a kaa er: Mo, sha Allah, me kaa a we, m ngu eren aie ga, sha Allah, yange m cia u ôron we nahan m er aie shi m er u ityendezwa nahan m vihi un. U ngu ijende i Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam man mo, sha iti i Allah, m ngu ken ican. M kaa mer: Allah. A gema a kaa er: Allah. M kaa mer: Allah. A gema a kaa er: Allah. M kaa mer: Allah. A gema a kaa er: Allah. Tsô a tôô ikyondo la a cir sha uwegh nagh, a kaa er: Wea lu a inyaregh yô, kimbi ki man aluer u ngu a mi ga yô, u ngu gbilin. I nenge a ashe am ahar - a wa ave sha ashe na - a ungwa ato am ahar man mkav u ishima yam - a tese ijiir i ishima na i lu la - a nenge a Ortom u Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam kaa er: 'Or u nan suspend or u nan lu ican shin nan pase nan sha anzo u nan sha shadow na yô, Hi Allah una shel A kaa er: Nahan m kaa a na mer: We uncle, aluer u tôô ikyondo i wanakiriki wou yô, u tôô wanakiriki wou u ma’afiri, u tôô ikyondo na i ma’firi la u wa un ikyondo you, mimi je u hua ikyav mbi tswamev man un kpa una hua ikyav mbi tswamev. A cir ityough yam maa a er msen ér: O Allah, ver un doo doo. O wan u angbian wam, mnenge u ashe am ahar - a wa ave sha ashe na - m-ungwa u ato am ahar man mkav u ishima yam - a tese ijiir i ishima na - er shiada er Ortyom u Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam kaa er: 'Na ve kwaghyan ken kwagh u u ye la man na ve kwagh u dedoo u tar ne u lu la, na ve kwagh u dedoo u m lu a mi ken tar ne la.' hemba lun mo ican ga a u ngohol mlu wam u dedoo sha Iyange i Mnder u shin ku la. Se za zan zan se va nyôr hen [Jabir bin Abdullah] hen mosque na, lu eren msen a ikyondo i cir sha iyol na. M cir sha ior zan zan m tema hen atô u Jabir man Qibla. M kaa a na mer: Allah a zungwe u mhôônom, er nan u lu eren msen a ikyondo i môm man shawl wou sha vegher? A er ikyav sha uwegh nagh sha ityough yagh nahan - a samber a ave na a cir, a kaa er: M soo mer ibumeor er we nahan i va hen a mo i va nenge kwagh u m lu eren la sha er una kôpi yô. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yange va hen a vese shighe ugen ken mosque wase shighe u lu tôôn ikyon i i lu i Ibn Tab la, a nenge a mngerem ma ken vegher u mosque la, maa a cir ma sha ikyon la, a been yô, a gema a kenger se, a pine ér: ‘Which you turn away from him to? a kaa ér: Se mba guren inya. A hide a pine ér: ‘Ka an nan soo ér Allah a gema ijime a na?’ Se na mlumun ser: Ei, we Ortyom u Aôndo. A kaa er: ‘Sha mimi yô, zum u or môm ken a ven nan er msen yô, Allah Tabaraka wa Ta’ala ngu sha ishigh ki nan, nahan de eren nen msen ga. h sha ishigh nagh shin ken iyan, a cir ken imese, shin inya sha angahar a na a ken imese. Shi aluer nan ngu a tahav mbu kôron iyol i nan ga zan zan nan kar ôôn iyol shin nan ôôn iyol yô, nana er kwagh ne a akondo a nan nahan." A cir akondo a na imôngo, maa a kaa ér: "Tesem mkurem ma za'faran la." Ior mba ve lu ken tar u Amerika la cii, yange ve lu a mciem iyol sha kwagh u mlu u ken hemen la, nahan ve kaa ér: “Ka hen ape ne lu nan mosques wen mkurem ma human doon yô. ior utaankarunyiin man utaankaruhar, maa orgen ken mba nahan rakumi mba ken tar u Ansar la kase rakumi na, maa a nyôr sha rakumi na, maa a cir rakumi na kpa a lu viing, maa a kaa a rakumi na er: Hus, Allah a̱ laha u. A gema a kaa er: Ka mo, O Ortyom u Aôndo. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam kaa ér: ‘Za shin inya, de nyer iyol ken kwagh u i we un ifan ga. De eren msen sha akaa a vihin sha ci wou ga, de eren msen sha akaa a vihin sha ci u mbayev ou ga, de eren msen sha akaa a vihin sha ci u inyaregh yough ga, de eren msen sha ci u mbamsen mba Allah ve lumun ve nahan Una na ve sha ci wou ga'. Se zende vea Rasulullah zan zan iyange i kar been. Se za nyôr hen mngerem ma Arabia ma môm yô, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam kaa ér: ‘Ka an nan soo u zan sha hemen wase, sôron ityungu la, ka nan been yô, nan ma mngerem, nan mase nan se kwagh u man’ Jabir kaa ér: M mough sha, m kaa mer: Ka mo, O Ortyom u Aôndo. Or u nan lu vea Jabir la kaa ér: “Ka an nan lu vea Jabir? Jabar yange tile sha. Se za hen ityungu la maa se dugh baket môm shin uhar ken ityungu la. Se kende a mi shin inya maa se cir zan zan mngerem ma iv ker. Or u yange nan hii zuan a vese yô, lu Rasulullah, a pine ér: ‘Ne uhar cii ne na ian kpa?’ Se na mlumun ser: Een, we Ortyom u Aôndo. a kende ityough ki rakumi na inya, rakumi na maa a ma, a kôr ikyav mbi tswamev mbi rakumi na la a samber angahar a na, a ôô iyol. Kwagh ne been yô, a gema un a gba ôron kwagh. Tsô Profeti sallallaahu ‘alaihi wa Salam za hen ityungu la, za er msen. M mough sha m er mngerem ma ôôn iyol ma ma shi her ma Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam la. Jabbar bin Shakhr maa za u za memen iyol na man Profeti sha u eren msen. M wa ikyondo, m soo u samber a mi kpa i va ga. Ikyondo la lu a ityough ki ki lu a ityough kigen yô, m gema ki, m been yô, m cir ki hen atô u ityouv mbi uhar mbin, maa m cir ki sha ityou. Nahan m va tile sha vegher u ken imese u Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam. A kôrom uwegh, a gema mo sha u una ver mo sha uwegh nagh ku yanegh yô. Shighe kar yô, Jabar bin Shakhr va nyôr. A er ablution maa a va tile sha vegher u ken imese u Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, maa a kôr ave ase, a ver se ken ijime na. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam nenge a mo kpa m kera ungwa ga, kwagh ne been yô m kav nahan a er ikyav sha uwegh nagh, lu ôron ér kange vegher wou u ken atô la. Msen la been yô, Rasulullah kaa ér: ‘O Jabir!’ M gema m kaa a na mer: Een, we Ortyom u Aôndo. A kaa ér: ‘Aluer ikyondo la gbanger yô, samber i hen atô u avegher ahar la, aluer i gbanger yô, kange i sha ityough you’. Se vande zenden vea Profeti sallallaahu 'alaihi wa Salam man hanmô wase yange nan ya date môm hanma iyange. A suse un maa a wa un sha akondo a na, nahan se mough a kon la sha er ikya i kon la ia gba yô . Se ya kwaghyan ne zan zan ityough ki zwa wase ki vihi. M kaa mer, orgen ken a vese yange nan saa iyange igen. Tsô se za ker un se mase tôôn un. Se er shiada sha ci na ser i na un -quota u dates- ga maa i na un. A mough a tile sha, a tôô. Iyange igen se zende vea Profeti sallallaahu 'alaihi wa Salam zan zan se za tile hen kpezegemnger ugen. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yange za kure tom na, mo kpa m dondo un ijime m tôô ikyagh ki mngerem. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yange kenger sha ajiir cii, a nenge a kwagh u cir ga. I gema i nenge ér ikyon ihiar ngi hen kpe u ikyônough kira. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam za hen môm ken a ve maa kôr ikyon igen, a kaa ér: ‘Gundu inya sha ci wam, sha ian i Allah’. Ityough kira yange ki gure inya vea na er rakumi u a lu a ityough ki or u nengen sha mi la nan er nahan, zan zan a va nyôr hen kon ugen a kôr ikyer i kon la môm, a kaa er: ‘Gundu inya sha ci wam, sha ian i Allah’. Branci la kpa gure inya. Yange lu hen atô u mba uhar mban kera yô, a kohol ve, a kaa ér: ‘Kohol nen sha ci wam, sha ian i Allah’. Ve uhar mban mba ken mzough. Jabir kaa er: M yevese fese sha ci u ishima lu nyian mo er Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam una nenge er m lu ikyua a na nahan una mough una yem. Muhammad bin Abbad kaa ken kwagh u yange er la er: A yem m tema m lu lamen a iyol yam. M kenger sha vegher la m nenge er Profeti sallallaahu 'alaihi wa Salam va sha m nenge er ikyon ihiar la lu tan iwanger. Hanma ve nan tile sha kon u nan. M nenge Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam tile nahan a er ikyav sha ityough nagh er nahan - Abu Isma’il er ikyav sha ityough nagh sha uwegh ku yanegh man ku imesegh - kwagh ne been yô a va. Yange va nyer sha ishigh yagh yô, a pine ér: ‘Hei Jabir, u nenge ape m til la kpa?’ M gema m kaa mer: Een, O Ortyom u Aôndo’. A kaa ér: ‘Za hen ikyon i ihiar ne, za tôndo gbaa u hanma i, maa va a mi heen. Shighe u u lu hen ape m til ne yô, dugh ikyon you i môm ken iyan you kera, igen ken imese you.’ Jabir kaa er: M mough sha maa m tôô iwen, m vihi i maa m cir zan zan i hingir sharp, m za hen ikyon ihiar la kera yô, m cir ikyon i ihiar la cii. M hide sha u tuur un zan zan m tile hen ape Profeti sallallaahu 'alaihi wa Salam tile la. M dugh ikyon i môm sha uwegh ku yanegh ku yanegh, igen sha uwegh ku imesegh, m been yô, m za hen Ortom u Aôndo sallallaahu ‘alaihi wa Salam, m kaa a na mer: M er kwagh ne, Ortom u Aôndo, nahan kwagh la ka sha ci u nyi? A na mlumun ér: ‘M kar hen uwar uhar mba i lu tsahan mba ve lu ker la, sha msen wam yô, m soo u sôron ve cii er agbar a ahar la a lu a mngerem her la cii’. Tsô se va nyôr hen shoja la, nahan Rasulullah kaa ér: ‘We Jabir, yila mngerem ma ôôn iyol!’ M kaa mer: ‘Mngerem ma ôôn iyol, mngerem ma ôôn iyol, mngerem ma ôôn iyol’. M kaa mer: We Ortom u Aôndo, m zua a mngerem ma mngerem ma môm ken ikyav mbi tswamev mbi i yer ér caravan la ga. Ior mbagenev mba ve lu ken tar u Amerika yô, yange ve lu a mngerem ma Ansar ma ôôn iyol sha ci u Ortom u Aôndo sallallaahu ‘alaihi wa Salam ken ikyagh nagh ki ki lu a mngerem ker ga la sha ikyagh ki kon ki i cir sha mi la, maa a kaa a mo ér: ‘Za hen or u i yer ér Al Ansari la, za nenge aluer mngerem ma kpuaa ma lu ken ikyagh kira yô.’ M za hen a na nahan m nenge a ikyagh kira, m zua a kwagh ugen ga saa di mngerem ma ma lu ken mkur u ikyagh kira, aluer m haa ma yô, ma a hôr kpen kpen. Shighe u m lu eren tom ne kera yô, m za hen Ortom u Aôndo sallallaahu ‘alaihi wa Salam, m kaa a na mer: We Ortom u Aôndo, m zua a kwagh môm ga saa di mngerem ma ma lu ken mkur u ikyagh kira, aluer m haa ma kera yô, ma a hôr. A kaa ér: ‘Za va a mi heen’. M tôô un nahan a tôô un sha ave. Yange ôr mkaanem ma shami ga . M nengen kwagh u a lu yô, a bende a mi sha ave a na ahar cii, a been yô, a na mo, a kaa ér: ‘O Jabir, yila zege ikyagh’. M yila mer: Zege tso, O karavan. Nahan m tôô m ver sha ishigh ki Ortyom u Aôndo sallallaahu 'alaihi wa Salam, a er ikyav sha ikyagh kira sha uwegh nagh nahan - Jabir samber uwegh nagh, naregh ave na, maa a ver sha ityough ki ikyagh kira. A kaa ér: ‘Tôô, we Jabir, maa haa sha a mo, kaa wer: ‘Bismillaah’. M haa un mngerem man m kaa mer: Bismillaah. M nenge mngerem due hen atô u ave a Or u Aôndo tindi un la sallallaahu ‘alaihi wa Salam nahan zege ikyagh kira due a mngerem shi gema zan zan ki iv, kwagh ne been yô, a kaa ér: ‘O Jabir, yila or u nan soo mngerem la’. Jabir kaa ér: Ior ka ve va ma kwagh zan zan ve kar ivin. Tsô m pine mer: Orgen nan ngu u kwagh a gbe nan sha mngerem her kpa? Tsô Rasulullah Salam kende uwegh sha sha zege ikyagh ki ki iv a mngerem la. Ior yange ve gba ahon sha kwagh u ijen hen Or u Aôndo tindi un la, nahan a kaa ér: ‘Aôndo a̱ na ne kwaghyan’. nahan se za hen kpezegemnger, mngerem ma mough sha man ishu igen va nyôr ker maa se ta usu hen kpe u i, se cir kwaghyan shi se cir i sha usu se mase yan zan zan se iv. Jabir kaa er: Mo, nahan man nahan man nahan man nahan - a ôr ior kuma iorov utaan - m nyôr ken atô u ashe a na, or môm nenge a vese ga zan zan se kar duen. Se tôô ityough nagh ki môm se cir ki, se mba been yô se yila or u hemban vesen ken ikyônough ki torough kira, rakumi u hemban vesen ken ikyônough ki torough kira man or u hemban lun a pillion ken ikyônough ki torough la, a nyôr shin inya a u kenden ityough inya shio.
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Ka a kaa a mo ér: “M ungwa [Al Bara` bin Azib] kaa ér: “Abu Bakr Ash Shiddiq va hen terem hen ya na, maa Abu Bakr wan wou kaa a na ér: vea mo u va a na hen ya wam. Terem kaa a mo er: Va a mi. M due a na vea terem se za kimbi inyaregh ki i vihi la. Terem kaa a na er: Hey [Abu Bakr], ôrom, ka nyi ne lu eren tugh shighe u ne lu zenden vea Rasulullah laa? Abu Bakr kaa er: Een. Se zende tugh kaka zan zan atetan. Gbenda la lu ving shi or môm kpa kar her ga zan zan i kar kenden a zege iwen sha sha ci wase, i na se mule u lun her shi -rays- u iyange la kera lu sha mi ga. Se tile ikyua a ijiir la, maa se za ikyua a iwen la. M er kwagh sha ave am, m sôr ijiir i Profeti sallallaahu ‘alaihi wa Salam una yav sha mi sha ikyev i mule u iwen la, maa m samber akondo a i er sha ikyondo i inyam sha mi, m kaa mer: Za yav, we Or u Aôndo tindim la, me kura u sha ci wou. A za yav nahan m za nenge a na. I mase kaven er orkuranilev ugen lu u yange va a iyôngo na hen zege iwen igen yô, soo ijiir i yeren er se nahan. M pine mer: U ngu u an, wanakiriki? A gema a kaa er: Ka or u ken ior mba ken Medina. M pine mer: Ma mngerem ma ken iyôngo you kpa? A na mlumun ér: Een. M pine un mer: U blush sha ci wam kpa? A na mlumun ér: Een. A tôô iyôngo a ôô akpa a mkurem la sha ice, ihyundu man ihyundu -A kaa er: M nenge Al Bara` gbidye uwegh nagh sha uwegh kugen shighe u lu ôôn - maa a ôôm sha ci wam ken gilasi u lu a mngerem kpuaa ker yô. Abu Bakr kaa er: M va a ikyagh ki Profeti sallallaahu 'alaihi wa Salam yange ma shi er msen ker la. A kaa er: Tsô m za hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wa Salam m nder un ga, kpa m gema m nder hen shighe la, maa m wa mngerem sha mngerem mara zan zan ityough ki ki cir, maa m kaa mer: We Or u Aôndo tindim la, ma mngerem mara. Yange ma msôrom zan zan saan mo iyol. Kwagh ne been yô, a kaa ér: ‘Ka shighe u se yem ga he’. M gema m kaa a na mer: Ka nahan. Se mba been yô, se due shighe u iyange i kende sha vegher u ken imbusutarimese la, hen shighe ne Suraqah bin Malik dondo se ijime shighe u se lu ken tar u u lu a ikyon ga la. M kaa mer: O Ortyom u Aôndo, i va sôr se. A kaa er: ‘De vihin nen ishima ga, mimi je Allah ngu a vese’. Tsô Ortom u Aôndo sallallaahu ‘alaihi wa Salam er msen u bo sha ci na zan zan nyinya na gba shin mngerem zan zan ken iyav nav, maa a kaa er: M fa ne cii ne er msen u bo sha ci wam, hegen yô, er nen msen hen Allah sha ci wam, sha iti i Allah yô, me na ne akaa a ne sôn la cii. Tsô Allah er msen nahan Suraqah lu ken mkor, a hide. A zua a or ga kpa a kaa er: M ngu a kwagh u a kuma u yô, un - Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam - ngu heen ga. Yange zua a or ga kpa hide a ve. Abu Bakr kaa er: A kure ityendezwa na a vese la. A kaa a mo ér [Zuhair bin Harb] a ôr se [Uthman bin Umar] kwagh ne. I kaa a vese ér [Ishaq bin Ibrahim] kaa a vese ér [An Nadhr bin Syumail] mba ken [Israel] mba ken [Al Bara`] cii kaa ér: Abu Bakr yange yam inyam i hendan hen terem sha inyaregh ki kuman dirham pue kar utar, a ter kwagh u hadith u ken Zusha man u a lu ken takerada u Abu Ibuir la. Ken hadith na u a dugh hen Rasulullah Uthman bin Umar la: Shighe u Suraqah bin Malik mgbôghom la, Rasulullah Shallallahu ‘alaihi wa Salam er msen sha ci na, maa nyinya na gba shin inya zan zan ar ken iyav nav, maa Suraqah mough sha, kaa ér: “O Muhammad, m fa kwagh u u er ne, er msen hen a mo man kwagh u m er la. Me pir or u nan lu ken ijime yam la ashe. Ka ikyagh ki tswamegh ki m lu a mi la je ne, tôô ikyagh ki tswamegh ki môm sha ci u u per rakumi wam man ikpan yam hen ijiir ne man kwagh ne, m zamber we, tôô kwagh u u soo la. A kaa ér: ‘Kwagh gbam sha urakumi ou ga’. Se utar cii se lu ken Medina tugh nahan se gba nôngon num sha kwagh u or u nana yange Profeti sallallaahu ‘alaihi wa Salam yô. A kaa ér: ‘Lu nen vea ônov mba Najjar, mba ve lu anngôôv mba nomso mba Abdul Muthallib la, m na ve icivir sha kwagh la’. Nomso man kasev ve mough sha uya, mbayev man mbatomov ve samber sha igbenda, ve yila er: O Muhammad, O Ortyom u Allah, O Muhammad, O Ortyom u Allah.
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
I kaa a vese ér [Muhammad bin Rafi’] kaa a vese ér [Abdurrazzaq] kaa a vese ér [Ma’mar] hen [Hammam bin Munabbih] kaa ér: Ka kwagh u [Abu Hurairah] yange ôr se hen Rasulullah Salam je ne, maa a ter mbagenev ken a ve ér: ‘Rasulullah kaa ér: Iserael: 'Nyôr sha hunda sha u guren inya man kaa wer: 'Hita' - de u asorabo ou - Una de u asorabo ou sha mimi nahan ve gema ve nyôr sha hunda er ve lu eren ikyôr sha ityough vev ve kaa er: 'Habbah -seed- in flour''.
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A kaa a mo ér [Amru bin Muhammad bin Bukair An Naqid], [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] man [Abdu bin Humaid] kaa ér Abdu: a kaa a mo, mbagenev di kaa ér: A kaa a vese ér [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’ad] a kaa a vese [ter wam] u ken [SabIs] la. ôr mo [Anas bin Malik] ér, Aôndo kure mpase u Rasulullah cii ve mase kpen ye.
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
I ôr mo [Abu Khaitsamah bin Harb] man [Muhammad bin Al Mutsanna], kwaghngeren u Ibn Al Mutsanna, ve cii ve kaa ér: I ôr se ér [Abdurrahman bin Mahdi] ôr se kwagh u [Sufyan] hii hen [Qais bin Muslim] hii hen [Thariq bin Muslim], hen [Jehaimar u] kaa ér: ôr ivur igen i yange ma i pase se yô, ma se er iyange la i lu iyange i memen yô: ‘Sha mimi yô, m fa shighe u i pase ivur la, man iyange i i pase ivur la man ka hana Profeti sallallaahu ‘alaihi wa Salam lu shighe u i pase ivur la. Ivur ne yange i va sha Arafah zum u Profeti er wuquf ken Arafah la. Sufyan kaa er: M ngu a akperan mer ka iyange i Tomataan shin ka iyange i Tomataan ga, inja na yô: ‘Sha iyange ne M kure kwaghaôndo wou vough sha ci wou shi M kure averen Am sha ci wou’. -Mbayevkasev mba ken tar u Amerika: 3-
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
I ôr se [Abu Bakr bin Abu Syaibah] man [Abu Kuraib] kwaghngeren u Abu Bakr la, a kaa ér: I ôr se kwagh u [Abdullah bin Idris] hen [ter na] hen [Qais bin Muslim] hen [Thariq bin Shihab] ér: Mbayuda kaa a [Umar] ér: ve kure kwaghaôndo wou vough vough, shi ve lu a averen Am a kuma u, shi M lumun mer kwaghaôndo u Mbamusulumi hingir kwaghaôndo wou’. -Al Maa`idah: 3- se fa er iyange i i pase ivur la, se er iyange la i lu iyange i memen sha mimi. Umar kaa er: M fa iyange man shighe u i pase ivur la man ape Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam lu zum u i pase ivur la, ivur la va senen hen tugh mbu se kohol la zum u se lu vea Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam hen Arafah la.
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
I kaa a mo ér [Abdu bin Humaid] kaa a vese ér [Ja’far bin Aun] kaa a vese ér [Abu Umais] hen [Qais bin Muslim] hen [Thariq bin Shihab] kaa ér: Oryuda ugen va hen [Umar] va kaa ér: O Amirul Mu’minin, ivur igen ngi ken takerada wou i i kaa ér aluer yange se lu a ivur i se ôr yô, se lu a ivur igen yô. iyange i môm. Umar pine ér: Ka ivur i nyi? A gema a kaa er: ‘Nyian M kure kwaghaôndo wou vough sha ci wou, shi M kure averen Am sha a we, shi M lumun mer kwaghaôndo u Mbamusulumi a lu kwaghaôndo wou’. -Al Maa`idah: 3- Umar kaa er: Sha mimi yô, m fa iyange man ijiir i yange i pase ivur ne her la, ivur ne yange i pase Or u Aôndo tindi un la hen Arafah sha iyange i Tomataan.
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
A kaa a mo er: A kaa a vese, kpa Harmalah kaa er: A kaa a vese er [Ibnu Wahab] a kaa a mo [Yunus] hen [Ibnu Shihab] a kaa a mo er [Ibnu Shihab] a kaa a mo nahan [] mkaanem ma Allah ma kaa er: ‘Man aluer we Aluer ishima za u iyol sha kwagh u mlu u vough ga sha kwagh u mbayev mba lun a ngô ga yô, vôso kasev uhar, shin utar, shin unyiin mba ve lu u dedoo yô’. -An Nisaa`: 3- Aisyah kaa er: O wan u anngôm u kwase, inja na yo ka wankwase u lun a ngô ga u a lu sha ikyev i or u nengen sha a na la -man- nan ngu a kwagh ave ken -akaa a nan nahan kpiligh or u nengen sha nan la iyol a inyaregh ki wan u nan lu a ngô ga la man mdoo u nan doo la nahan or u nengen sha nan la soo u vôson un sha kwagh u a lu kwagh môm a na la. kwagh u i ne orgen kposo a na yô, maa i yange ve u vôson ve saa di sha u eren ve ijirôron i mimi man sha er vea na inyaregh ki hemban ki ve lu a mi la yô shi ve kaa ér ve vôso kasev mba ve lu ve dedoo la saa di mbayev mba lun a ngô ga. Urwah kaa er: Aisyah kaa er: Tsô ior pine Oryiman u Aôndo (mzough u Aôndo) ér a na ve fatwa ken ijime i ivur ne sha kwagh ve - kasev mba lun a ngô ga - maa Allah 'azza wajalla pase ivur la ér: 'Man ve pine u fatwa sha kwagh u kasev, ve kaa ér: 'Or u nan lu gatwa ken ve la man ka nyi i lu u sha kwagh u . Takerada u ôron kwagh u kasev mba lun a ngô ga la ér u na ve kwagh u i nger ér ve er la ga shighe u u soo u vôson ve la’. -An Nisaa`: 127- Aisyah kaa er: Man kwagh u Allah Ta'ala a ter la ka kwagh u yange i ôr u ken Kuran ken ivur i i kar la i i ter mkaanem ma Allah la er: 'Man aluer ishima za u iyol sha kwagh u eren ijirôron i mimi ga sha kwagh u mbayev mba lun a ngô ga yô, vôso kasev mba ve lu u dedoo'. -An Nisaa`: 3- Aisyah kaa er: Man Allah kaa ken ivur igen er: 'Shighe u ne soo u vôson ve la,' -An Nisaa`: 127- ka mvende u or môm ken a ven nan soo kwase u lun a ngô ga u nan lu sha ikyev yen sha ci u nan ngu a inyaregh kpishi ga shi nan doo ashe kpaa ga yô. Nahan yô, i yange ve u eren ivese sha ci u kwagh u ve soo ken inyaregh man mdoo u kasev mba lun a ngô ga la saa di sha ijirôron i mimi sha ci u kasev mba lun a ngô ga ve soo ve ga. I ôr se [Al Hasan Al Hulwani] man [Abdu bin Humaid] hanma kwagh cii hen [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’ad] ôr se [ter wam] hen [Salih] hen [Ibn Shihab] kaa a mo [Urwah] ér yange pine [Aisyah] kwagh u mkaanem ma i kaa a we ér aluer u ngu eren kwagh sha mimi ga yô: ‘And . kasev,’ -An Nisaa`: 3- a ter hadith la er ka hadith u Yunus u ken Az Zuhri nahan a seer ken masejime er: Sha ci u ve soo kasev mba lun a ngô ga mba ve lu a inyaregh kpishi ga shi ve doo ashe ga la ga .
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
A kaa a vese [Abu Bakr bin Abu Syaibah] man [Abu Kuraib] cii ve kaa er: A kaa a vese [Abu Usamah] a kaa a vese [Hisham] hen [ter na] hen [Aisha] sha kwagh u mkaanem ma Aôndo ér: ‘Man aluer ishima ngi nyian we sha kwagh u eren kasev mba lun a ngô ga la ijirôron i mimi ga yô,’ -An Nisaaal kaa ér: sha kwagh u orgen yô, lu a kwase u lun a ngô ga, lu orkuran na shi lu or u yan dyako u nan kpaa. Kwase u lun a ngô ga la lu a inyaregh, lu a orgen u nana nôngo kwagh a nan ga, saa un tseegh. Yange vôso un sha ci u inyaregh nagh ga nahan kwagh la una vihi un shi una hemba vihin u nengen sha a na. Tsô a kaa er: ‘Man aluer ishima za u iyol sha kwagh u ijirôron i mimi ga sha kwagh u mbayev mba lun a ngô ga yô, vôso kasev mba ve lu u dedoo’. -An Nisaa`: 3- A kaa er: M er kwagh ne sha tindi ga shi m de kwase u a lu kwagh u vihin sha ci u kwagh ne ne.
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
A kaa a vese ér [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kaa a vese [Abdah bin Sulaiman] hen [Hisham] hen [ter na] hen [Aisyah] sha kwagh u mkaanem Nam ér: ‘Man kwagh u yange i ôr u ken Koran la: 354 -shi fatwary- sha kwagh u kasev mba lun a ngô ga la yange u na ve kwagh u u er ga la. ve’. -An Nisaa`: 127- Aisyah kaa er: -Ivur ne- yange i pase un sha kwagh u kwase u orgen u lu or u lun a ngô ga yô. Kwase u lun a ngô ga la yange wa un ken akaa a na nahan a soo u vôson un. Yange soo er kwase u lun a ngô ga la a̱ vôso orgen shi i wa un ken akaa a na ga, nahan a er akaa a taver un sha u vôson un ga shi vôson un a orgen ga.
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
A kaa a vese er [Abu Kuraib] a kaa a vese er [Abu Usamah] a kaa a vese [Hisham] hen [ter na] hen [Aisha] sha kwagh u mkaanem Nam er: ‘Man ve sôn we fatwa sha kwagh u kasev. Kaa a nan wer: ‘Allah na u fatwa sha kwagh ve’. -An Nisaa`: 127- Aisyah kaa er: Ka kwase u lun a or ga u a lu vea or yô, alaghga una wa or la ken inyaregh nagh zan zan una ar sha ikya i ikyon i gerep, maa una soo u vôson un, una soo u vôson un vea orgen ga sha er kwagh la una nyôr ken inyaregh nagh yô, maa a na un trouble.
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
A ôr se [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a ôr se [Abdah bin Sulayman] hen [Hsyam] hen [ter na] [Aisha] sha kwagh u mkaanem Nam ma kaa ér: ‘Man hanma or u nan lu icankwase yô, nana ya kwagh u a kom yô’. -An Nisaa`: 6- Aisyah kaa er: -ivur ne- yange i pase un sha kwagh u or u nengen sha akaa a na, wan u orkpen u nan nengen sha mi shi nan sôron akaa la, nana ya kwagh sha mi aluer kwagh gba nan yô.
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
I kaa a vese ér [Abu Kuraib] kaa a vese ér [Abu Usamah] kaa a vese ér [Hsyam] hen [ter na] hen [Aisha] kwagh u mkaanem Nam ma kaa ér: ‘Or u nan lu a tahav yô, nana de - u yan inyaregh ki wan u nan lu a ngô ga la - man hanma or u nan lu icanor yô, nana er kwagh u nan lu a mi la. -An Nisaa`: 6- Aisyah kaa er: I pase sha kwagh u or u nengen sha wanye u lun a ngô ga la, alaghga nana er tom a inyaregh ki nan aluer kwagh gba nan sha iyenge i inyaregh ki nan sha gbenda u vough yô. Ka a kaa a vese er [Abu Kuraib] a kaa a vese [Ibn Numair] a kaa a vese [Hisham] a sanad ne.