Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
Был миңә әйтелгән [Әбү Джәғфәр Мөхәммәт бин Аш Шабба] беҙгә [Исмәғил бин Зәкәриә] [Бүрәид бин Абдулла] [Әбү Бурҙа] [Әбү Муса] әйтте: Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм кемдеңдер икенсеһен маҡтауын ишетте һәм ул артыҡ әйтте: кемдеңдер арҡаһы'.
Hadith
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
Беҙгә [Әбү Бәкер бин Әбү Сәйәбә] һәм [Мөхәммәт бин Әл Мусанна] Ибн Мәхдиҙән бөтә нәмәне һөйләне һәм текст Ибн Әл Мусаннаға ҡарай икеһе лә әйтте: Беҙгә [Ғәбдүррәхмән] [Суфьяндан] [Хәбиб] [Мөжәһиттән] [Әбү Мәхәммәрүҙән] әмиәттән берәү әйтте: [Әл Миҡдад] уның өҫтөнә ер һибә һәм әйтә: «Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм маҡтаусыларҙың йөҙөнә ер һибергә ҡушты.
Hadith
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Әл Мусанна] һәм [Мөхәммәт бин Әл Басярға], тексы Әл Мусанна, улар икеһе лә әйтә: Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] беҙгә һөйләне [Сыуба] [Мансур] [Ибраим] [Хәммәм бин Әл-Харисед] яҡынлаша һәм кемдер пражит тубыҡтарына һалып, шунан һуң битенә ҡом һипкән. Усман уға: Һиңә нимә булды? Әл Миҡдад әйткән: «Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм: «Кешеләрҙең маҡтауын күрһәгеҙ, уларҙың йөҙөнә ер һибегеҙ», — тигән. Беҙгә [Мөхәммәт бин Әл-Мөсәннәгә] һәм [Ибн Басярға] икеһе лә әйттеләр: «Беҙгә [Ғабдуррахманға] [Суфьяндан] [Мансурҙан] әйтелде». Һөйләне беҙгә [Усман бин Әбү Сәйибә] беҙгә [Әл-Асыджағи Ғөбәйҙуллаһ бин Өбәйҙуррахман] [Суфьян Атс Цауриҙан] [Әл-Әсүри]ҙән һәм [Мансур] [Ибраһимдан] [Хәммәмдән] [Әл Миҡдаһиһүллаһтан] Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдән шулай тип һөйләне.
Hadith
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
Һөйләне беҙгә [Нәшр бин Али Әл Джахдхами] беҙгә һөйләне [минең атайым] беҙгә һөйләне [Шәхр бин Джүәйрия] [Нафи], тип [Ғабдулла бин Ғүмәр] һөйләне, тип уға Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм әйтте: «Мин төшөмдә сивак һәм ике кеше күтәрҙе мине, икеһенең кесеһенә, шунан миңә әйттеләр: '-Бир- олоһона'. Шунан өлкәндәргә тапшырҙым''.
Hadith
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
Һөйләне беҙгә [Харун бин Мәғрүф] беҙгә [Суфьян бин Өйәйнә] [Хисемдән] [атаһынан] әйтте: Әбү Һөрәйрә һөйләне, ул әйтте: Тыңла, эй бүлмәлә йәшәүсе, тыңла, эй бүлмәлә йәшәүсе. Шул арала [Ғәйсиә] намаҙ уҡый ине. Намаҙ уҡығандан һуң Ғәйсә Уруаға: Һин шуны һәм уның әле генә әйткәндәрен ишетмәнеңме? Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм тик бер хәҙис еткергән, берәйһе һанаһа, улар был эште башҡара алыр ине.
Hadith
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Беҙгә [Хәдҙәб бин Халид Әл-Әзди] [Хәммәм] [Зәид бин Әсләм] [Атхо бин Ясар] [Әбү Сәғит Әл-Худри] риүәйәт итте. гонаһ юҡ. Кем -минең исемдә -Хәммәм ята, тигән: Мин уйлайым, ул -Зәйет- тигән: ниәтләп, тимәк, ул үҙенең урынын тамуҡтан әҙерләргә тейеш түгел'.
Hadith
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
Һөйләне беҙгә [Хәдҙәб бин Халид] беҙгә һөйләне [Хәммәт бин Сәләмә] һөйләне [Цабит] [Ғәбдүррәхмән бин Әбү Ләйлә] [Шөһәйб] Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вә Сәләм әйтте: «Элек, һеҙгә тиклем бер батша булған, уның сихырсыһы булған, ҡасан ул: ҡарт, миңә егет ебәр, тылсым өйрәтһен'. Шул ваҡыт уға бер егет килгән, ул егеткә сихыр өйрәткән. -Арауыҡ- тылсымсы менән батша араһында монах булған. Егет монахҡа килеп, уның һүҙҙәрен ишетә, ул монахтың һүҙҙәренә аптырап ҡала, әгәр ҙә ул тылсымсыға килһә, мотлаҡ туҡмаласаҡ. Егет был турала монахҡа зарлана, ул: «Әгәр ҙә сихырсы һиңә һуғырға теләһә,: «Минең ғаиләм мине тота», — тип әйт, әгәр ҙә һин ғаиләңдән ҡурҡһаң: «Сихырсы мине тота», — тип әйт. Шундай ваҡытта бер көндө кешеләрҙең юлын ҡаплаған ҙур хайуанға яҡынлашып: “Бөгөн мин тылсымсы яҡшыраҡмы, әллә руханимы яҡшыраҡмы икәнен белермен”, – тигән. Ул таш алып: «Йә Аллаһ, әгәр ҙә һиңә монахтың эше сихырсы эшенән дә нығыраҡ оҡшай икән, был хайуанды үлтер, кешеләр үтһен өсөн», — тигән. Ул ташты ырғытып үлтергән, кешеләр үтһен өсөн. Быны ул монахҡа һөйләгән. Монах: «Улым, хәҙер һин минән яҡшыраҡһың һәм эштәрең мин күргәнсә килде, һиңә һынау буласаҡ, һынауың булһа, миңә күрһәтмә», — тигән. Егет һуҡырҙарҙы, төрлө ауырыуҙарҙы дауалай алған. Батшаның һуҡыр дуҫтарының береһе шул саҡта ишеткән, ул егеткә күп бүләктәр килтереп килгән, ул: “Мине дауала, һиңә бында йыйғанды алаһың”, – тигән. Егет: «Мин бер кемде лә дауаламаным, дауалаусы берҙән-бер Аллаһ, әгәр ҙә һин Уға ышанһаң, мин Уға һине дауалау өсөн доға ҡылам», — тигән. Батша дуҫы иман килтергән һәм егет Аллаһ Тәғәләгә доға ҡылған һәм ул һауыҡҡан. Батшаның дуҫы шунан батша янына килеп, уның эргәһенә ултыра. Батша: «Эй, фәлән-фәлән, һинең күҙҙәреңде кем дауаланы? ' Кеше яуап бирҙе: 'Раббым'. Батша: «Минән башҡа һинең Раббиң бармы? ' Кеше: «Минең Раббым һәм һинең Раббың — Аллаһ», — тигән. Батша уны тотоп, егетте күрһәткәнсе йәберләгән һәм шунан егетте килтергәндәр, батша әйткән: «Эй, улым, һинең тылсымың һуҡыр кешеләрҙе дауалай ала, прическа һәм һин быны эшләйһең, быны эшләйһең». Егет: «Мин дауалаусы түгел, тик Аллаһ ҡына дауалай», — тигән. Батша уны тотоп, йәберләүен дауам итә һәм монахҡа күрһәтә. Батша монахҡа килә, монахты килтереп, уға: “Динеңдән кит”, – тиҙәр. Монах теләмәй, шуға күрә батша пила һорай һәм уны тап башының уртаһына яғы ергә ятһын өсөн урынлаштыра. Шунан һуң батшаның дуҫын килтереп, уға: «Динеңде ташла», — тиҙәр. Монах теләмәй, шуға күрә батша пила һорай һәм уны тап башының уртаһына яғы ергә ятһын өсөн урынлаштыра. Шунан һуң бер егетте килтереп, уға: «Динеңдән кит», — тиҙәр. Егет теләмәне. Шунан батша уны үҙенең бер төркөм һалдаттарына тапшыра, батша: «Уны теге-был тауға алып барығыҙ, өҫкә күтәрегеҙ, динен ташларға теләһә - ташлаһын - теләмәһә, тау башынан ырғытығыҙ», — тигән. Улар уны тау башына алып сыҡтылар һәм егет доға ҡыла: «Йә Аллаһ, уларҙан миңә нисек теләйһең, шулай етә». Баҡтиһәң, тау уларҙы һелкеткән, барыһы ла ҡолаған. Егет батша алдында килеп еткәнсе өйөнә ҡайта. Батша: «Дуҫтарыңдың хәле нисек? — Егет: «Уларҙан миңә Аллаһ етә», — тип яуап бирә. Шунан һуң батша уны үҙенең бер төркөм һалдаттарына тапшыра, батша әйтә: «Уны бер кәмәгә ултыртып, диңгеҙгә сығарығыҙ, әгәр ул динен ташларға теләһә - уны ла алығыҙ». нг- һәм әгәр ул уны ҡалдырмаһа, уны ташла'. Уны диңгеҙ уртаһына алып китәләр һәм егет доға ҡыла: «Йә Аллаһ, уларҙан миңә нисек теләйһең, шулай етә». Баҡтиһәң, кәмә түңкәрелгән, барыһы ла батып үлгән. Егет батша алдына килеп еткәнсе өйөнә ҡайтып китә. Батша һорай: Дуҫтарың нисек? — Егет: «Уларҙан миңә Аллаһ етә», — тип яуап бирә. Шунан һуң ул батшаға: «Мин әйткәнде үтәмәйенсә, һин мине үлтерә алмаясаҡһың», — тигән. Батша: «Нимә ҡушаһың? — Егет: «Бөтә халыҡты киң майҙанға йыйып, мине ҡабыҡ өҫтөндә аша үткәрегеҙ, ҡоралымдан уҡ алып: «Аллаһ исеме менән, был егеттең раббиһы», — тип әйтегеҙ. Әгәр ҙә һин мине үлтерерһең». Ниһайәт, батша шулай эшләгән. Ул уҡты уҡтың уртаһына һалып: «Аллаһ исеме менән, был егеттең раббиһы», — тип атҡан. Уҡ егеттең ҡолағына атылған, шунан егет уҡ йәбешкән ергә ҡулын һалып үлгән. Халыҡ: «Беҙ шул егеттең Раббына ышанабыҙ», — тигән. Шунан уны батша янына алып килеп: «Беләһеңме, һине борсоған нәмә, Аллаһ менән ант итә, хәҙер һинең менән булды?» Бөтә иманлылар'. Шунан батша урамда канау эшләргә ҡуша, унан һуң ут яға. Батша: «Кем үҙ диненән баш тартмаһа, унда ҡыҙҙырылһын», — тигән. Балаһы менән бер ҡатын килгәнсе шулай эшләнеләр, утлы ҡоймаға төшөп китмәҫ өсөн артҡа сигенергә йыйынған кеүек тойолдо, шунан бәпес: “Әсәйем, сабыр ит, ысынлап та, һин хәҡиҡәттән өҫтөнөң”, – тигән.
Hadith
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
Беҙгә [Харун бин Мәғрүф] һәм [Мөхәммәт бин Ғәббәд] һөйләгән, икеһенең дә хәҙистәре бер үк тиерлек һәм матандың түбәндәге аңлатмаһы Һарунға ҡарай, улар икеһе лә әйткән: Быны беҙгә [Хәтим бин Исмәғил] [Әл-Әл-Уҙаһ биҙҙән] [Йәғҡүб биҙ] китабынан [Хәтим бин Исмәғил] һөйләгән. Үбәҙә бин Әш Шәмит], ул әйткән: Атайым менән улар үлгәнсе ошо ансар ауылына уҡырға барҙыҡ. Беҙҙең тәүге осрашҡан кеше [Әбү Әл Ясар], Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдең дуҫы, ул үҙенең ҡоло менән бергә булған, ул бер төркөм простыня тотҡан, Әбү Әл Ясар мәәфири юрған кейгән һәм уның ҡоло ла мәәфири юрған кейгән. Атайым уға: «Эй, абзыйым, ысынлап та, мин һинең йөҙөңдә асыу билдәләре күрәм», — тине. Ул әйтте: Дөрөҫ. Фәлән-фәлән бин фәлән-фәлән миңә бурысы бар ине, мин уның ғаиләһенә барҙым, мин сәләм әйттем һуң һүҙҙәрҙе әйттем һуң улар әйтте: Юҡ.Шунан ҡаҙан ҡорһаҡлы бала сыҡты, мин һораным: атайың ҡайҙа? Ул әйтте:- Һинең тауышыңды ишетте. Артабан әсәйем, Ариха, килеп инде, мин: Бында сыҡ, мин һинең ҡайҙа икәнлегеңде беләм инде, тинем. Мин һораным: Ниңә һин минән йәшенәһең? Ул яуап бирҙе: Мин, Валлаһи, һеҙгә әйтәм, мин алдамайым, Валлаһи, мин һеҙгә әйтергә ҡурҡтым һәм һуңынан мин алданым һәм мин һеҙгә вәғәҙә бирҙем һәм һуңынан мин уны боҙҙом. Һин Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдең дуҫы һәм мин, Валлаһи, бәләгә тарыйым. Мин әйтәм:- Аллаһ! Ул: «Аллаһ!» Мин әйтәм:- Аллаһ! Ул: «Аллаһ!» Мин әйтәм:- Аллаһ! Ул: «Аллаһ!» Шунан простыняны алып ҡулы менән һөртөп ебәрҙе, әйтте: Аҡсаң булһа түлә, юҡ икән һин бушлайһың. Ике күҙемдең күреше - ул бармаҡтарын күҙҙәренә ҡуйҙы - ике ҡолағымдың ишетеүе һәм күңелемдең аңлауы - ул үҙенең күңел урынына күрһәтте - Аллаһ Рәсүленең саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдең: «Кем ауыр кешене аҫҡа ҡалдырһа йәки уны бурысынан азат итһә, Аллаһ Тәғәлә уны бурысына һала». Ул әйтте: Шулай итеп, мин уға әйттем: Эй абзый, әгәр һин ҡолоңдоң юрғанын алһаң, һин үҙеңдең мәәфири ҡолоңдо алдың, уның мәәфири юрғанын алып, һин уға үҙеңдең юрғанын кейҙерҙең, әлбиттә, һин биҙәүестәр кейер инең, ул да биҙәүестәр кейер ине. Ул минең башымды һөрттө һуңынан доға ҡылды: Йә Аллаһ, уға бәрәкәт бир. Эй, минең племянник, минең ике күҙемдең күренеше - ул бармаҡтарын күҙҙәренә ҡуйҙы - минең ике ҡолағымдың ишетеүе һәм минең күңелемдең аңлауы - ул үҙенең йөрәгенең урынына күрһәтте - Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм әйткәненә шаһит булды: «Уларға ризыҡ бирегеҙ, һеҙ нимә ашайһығыҙ һәм һеҙгә был донъяның яҡшылығын бирегеҙ». Ҡиәмәт көнөндә минең изгелегемде алыуҙан еңелерәк минең өсөн. Беҙ [Джәбир бин Абдулла] мәсетенә килеп еткәнсе барҙыҡ, ул үҙе ҡаплаған күлдәк кейеп намаҙ уҡый ине. Йәбир менән ҡибла араһына ултырғансы кешеләр өҫтөнән аяҡ баҫтым. Мин уға: Аллаһ рәхмәтле булһын, ниңә бер күлдәк кейеп, шәлеңде ситкә ҡаратып намаҙ уҡыйһың? Ҡулы менән күкрәгемә былай ишара яһаны - бармаҡтарын йәйеп бөҙрәтләне, тине: һинең кеүек ахмаҡтың миңә килеп, нимә эшләгәнемде ҡарауын теләйем, күсереп алһын өсөн. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм бер ваҡыт беҙҙең мәсеткә килде, ул Ибн Табҡа ҡараған ботаҡты күтәреп йөрөгәндә, мәсет йүнәлешендә ҡаҡырыҡ барлығын күреп, уны ботаҡ менән ҡырҡып ташланы, шунан һуң беҙгә табан боролоп, һораны: 'Which you away of Allah to'? тип әйтте: Беҙ баш эйҙек. Ул тағы: «Аллаһтың үҙенән ситләшеүен ҡайһығыҙ теләй?» Беҙ яуап бирҙек: «Юҡ, йә Аллаһ илсеһе!» Ул әйтте: «Ысынлап та, берегеҙ намаҙ уҡығанда уның алдында Аллаһ Тәбәрәкә вә Тәғәлә тора, шуға күрә уны төкөрөп сығармағыҙ. h йөҙөнә табан йәки уң яғына, һулға, һул аяҡ аҫтына төкөрә. Әгәр ҙә ул үҙен тота алмаһа, төкөрөп йәки морозить иткәнсе, кейемдәре менән былай эшләргә тейеш. Ул кейемдәрен бергә йыйып, һуңынан: «Миңә зәғфәрән майын күрһәтегеҙ», — тине. Ҡабырғаның осона һөртөп, ҡалған ҡаҡырыҡҡа һөртөп ебәрҙе: Бына ҡайҙа һеҙ мәсеттәрегеҙгә хушбуй бирәһегеҙ Беҙ бер ваҡыт Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм менән Буват һуғышында йөрөгән, ул әл-Мәжди бин Әмрүә ине. биш, алты һәм ете кеше, шунан дөйә водителдәренең береһе уның дөйәһен уратып алды, шунан һуң дөйә шыбырланы ла, ул өҫкә менеп китте. Ул: «Мин, эй, Аллаһ илсеһе!» Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм: «Төш, ҡәһәрләнгән бер нәмәгә лә ҡушылма», — тигән. Үҙегеҙгә насарлыҡ һорап доға ҡылмағыҙ, балаларығыҙға насарлыҡ һорап доға ҡылмағыҙ, малығыҙ өсөн насарлыҡ һорап доға ҡылмағыҙ, Аллаһы Тәғәләнең доғалары ҡабул булғанда, шунан һуң Ул һеҙҙең өсөн уларҙы насип итһә, буйһонмағыҙ'. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм менән төшкә тиклем йөрөнөк. Беҙ Ғәрәп һыуҙарының береһенә яҡынлаштыҡ һәм Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм әйтте: «Кем беҙҙән алда барып ҡоҙоҡто төҙөкләндерергә теләй, шунан һуң ул эсә, һуңынан беҙгә эсерергә бирә» Джәбир әйтте: Мин торҙом һәм әйттем: Мин, эй, Аллаһ илсеһе. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм: «Йәбир менән тағы кемдәр бар?» Джаббар бин Шәхр тороп баҫты. Ҡоҙоҡ янына барҙыҡ, шунан ҡоҙоҡтан бер-ике биҙрә тартып алдыҡ. Төшөрөп, һыу тулғансы тарттыҡ. Беҙҙең менән осрашҡан тәүге кеше Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм булды, ул: «Һеҙ икегеҙ рөхсәт итәһегеҙме?» Беҙ яуап бирҙек: «Эйе, эй, Аллаһ илсеһе!» дөйәһенең башын түбән төшөрҙө, дөйәһе шунан эсте, ул тиҙлекте тотто һәм дөйәһе аяҡтарын йәйеп, һейҙек ҡыуҙы. Шунан һуң уны әйләндереп, үкереп ебәрҙе. Шунан пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм ҡоҙоҡ янына барып тәһәрәт алды. Мин тороп, Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдән ҡалған тәһәрәт һыуын ҡулланып, тәһәрәт алдым. Шунан Джаббар бин Шәхр үҙен еңеләйтергә китә һәм пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм намаҙ уҡырға тороп баҫа. Юрған кейҙем, йәйергә ине лә килеп етмәне. Юрғандың осо бар ине, шунан әйләндереп ебәрҙем, шунан һуң ике ос араһына һуҙып, шунан муйыным менән ҡыҫтым. Шунан килеп, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдең һул яғына баҫтым. Ҡулымдан тотоп, уң яғына урынлаштырыу өсөн әйләндерҙе. Шунан һуң Джаббар бин Шәхр килеп етә. Ул тәһәрәт алды һуңынан килеп Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдең һул яғына баҫты, һуңынан беҙҙең ҡулдарҙы тотоп, беҙҙе уның артына ултырттылар. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм мине күрҙе ләкин тойманым, шунан һуң аңланым шунан ҡулы менән ишара яһаны, урта өлөшөңдө бәйләр тигәнде аңлатты. Намаҙҙан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм: «Эй, Жәбир!» Мин яуап бирҙем: Эйе, эй, Аллаһ илсеһе. Ул: «Әгәр күлдәк киң булһа, уны ике осо араһына йәйегеҙ, тар булһа, билдән өҫкәрәк бәйләгеҙ», — тигән. Беҙ бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм менән йөрөп, һәр беребеҙ көн һайын бер финик ашаныҡ. Ул уны һурҙы, шунан кейеменә һалды, ә беҙ ағасты япраҡтары төшөп китһен өсөн күсерҙек Ауыҙ мөйөштәре ауыртҡансы ашаныҡ. Ант итәм, бер көндө арабыҙҙа кемдер хәбәрһеҙ юғалды. Шунан эҙләп киттек, шунан йыйып алдыҡ. Беҙ уның өсөн шаһитлыҡ иттек, уға бирелмәгән -финик квотаһы- һәм һуңынан уға уларҙы бирҙеләр. Тороп алды ла алды. Беҙ бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм менән киң үҙәнгә туҡтағансы йөрөнөк. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм үҙенең миссияһын үтәргә китте, мин уның артынан бер биҙрә һыу күтәреп эйәрҙем. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм тирә-яғына ҡараны, ҡапларға бер нәмә лә күрмәне. Баҡтиһәң, үҙән ситендә ике ағас бар икән. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм уларҙан береһенә менеп, уның бер ботағын тотоп алды, ул: «Минең өсөн эйелегеҙ, Аллаһ рөхсәте менән», — тине. Ботаҡ уның менән бергә үҙенең идара итеүсеһе тарафынан эшләнгән танаулы дөйә кеүек эйелде, икенсе ағас янына килеп, уның бер ботағынан эләктереп алғансы: «Минең өсөн эйел, Аллаһ рөхсәте менән», — тине. Ботаҡ та баш эйҙе. Икеһенең уртаһында торғандан һуң, уларҙы берләштерҙе,: «Минең өсөн берләшегеҙ, Аллаһ рөхсәте менән», — тине. Икеһе берҙәм. Джәбир әйтте: Мин тиҙ йүгерҙем, сөнки Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм минең янында булыуымды тойор, шуға күрә ул ситкә китер тип борсолдом. Мөхәммәт бин Аббад үҙенең тарихында былай тигән: Ул китте, ә мин үҙ-үҙем менән һөйләшеп ултырҙым. Янға күҙ һалдым, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм килеп етте һәм ике ағас нурланып торған булып сыҡты. Уларҙың һәр береһе үҙ бағанаһына баҫып тора. Мин Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдең баҫып торғанын күрҙем һәм ул башы менән былай ымланы - Әбү Исмәғил башы менән уңға, һулға ымланы - шунан һуң килде. Ҡаршыма килеп еткәс: «Эй, Жәбир, күрәһеңме, ҡайҙа баҫып торам?» Мин яуап бирҙем: «Эйе, эй, Аллаһ илсеһе». Ул: «Ике ағас янына бар, һәр береһенән берәр ботаҡ киҫ, шунан уларҙы бында алып кил», — тине. Мин торған ерҙә булғас, уң яғыңдан бер ботаҡты, һул яғыңдан икенсе ботаҡты өҙөп ташла», — тине. Джәбир әйтте: Мин торҙом шунан таш алдым, ваттым шунан үткерләнгәнсе үткерләнем, ике ағасҡа барғандан һуң ике ағастың һәр береһенең ботаҡтарын ҡырҡтым. Мин уны һөйрәп ҡайтып, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм торған ерҙә торҙом. Мин уң яғымдан бер ботаҡты, һул яғыңдан икенсе ботаҡты алып ташланым, шунан һуң Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм янына барҙым, әйттем: Мин шулай эшләнем, эй Рәсүлуллаһ, тимәк, был нимә өсөн? Ул яуап бирҙе: «Мин унда йәшәүселәр язаланған ике ҡәбер янынан үттем, үҙемдең шәфәғәтем менән, ике ботаҡ дымлы булғансы, икеһен дә еңеләйтергә теләнем». Шунан беҙ ғәскәр янына килеп еттек һәм Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм: «Эй, Джәбир, тәһәрәт һыуы саҡыр!» Мин: «Тәһәрәт һыуы, тәһәрәт һыуы, тәһәрәт һыуы», — тинем. Мин әйттем: Йә, Аллаһ Рәсүле, мин каруанда бер тамсы ла һыу тапманым. Ҡоро һауытында ағас һауыт өҫтөндә эленеп торған Аллаһ Рәсүле өсөн ансар һыуытыусы һыу бар ине, шунан ул миңә: «Фәлән бин фәлән Әл-Әнсариға бар, һауытта бер аҙ һыу бармы икәнен ҡара», — тине. Мин уның янына барҙым шунан һауытҡа ҡараным, һауыттың осонда бер тамсы һыуҙан башҡа бер нәмә лә тапманым, ҡойһам һис шикһеҙ кипәсәк. Шунан һуң мин Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм янына барҙым, әйттем: Эй, Рәсүлуллаһ, мин һауыттың осонда бер тамсы һыуҙан башҡа бер нәмә лә тапманым, әгәр ҙә уны ҡойһам, һис шикһеҙ, кипәсәк. Ул: «Барып, бында килтер», — тигән. Мин алдым, ул ҡулдары менән алды. Ул дөрөҫ булмаған һүҙҙәр әйткән . Нимә икәнен белгәс, ике ҡулы менән ҡағылды, шунан һуң миңә бирҙе: «Эй, Йәбир, ҙур һауыт саҡыр», — тине. Мин саҡырам: Оло һауыт, эй каруан. Шунан уны алып, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм алдына ҡуйҙым, ул ҡулы менән һауытҡа былай ишара яһаны - Джәбир ҡулын йәйеп, бармаҡтарын һуҙып, шунан уларҙы һауыт төбөнә ҡуйҙы. Ул: «Ал, йәбир, шунан миңә ҡойоп: «Бисмиллаһ», — тине. Мин уның өсөн ҡойҙом һәм мин әйттем: Бисмиллаһ. Мин күрҙем, һыу ҡойолоп сыҡты бармаҡтары араһынан Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм һуңынан ҙур һауыт һыу сығарҙы һәм тулы булғансы әйләнде, шунан һуң ул: “Эй, Джәбир, кемгә һыу кәрәк, тип саҡыр”, – тине. Йәбир әйтте: Кешеләр килеп туйғансы эсәләр. Шунан мин әйттем: берәйһенә һыу кәрәкме әле? Шул саҡ Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм һыу менән тулы ҙур һауыттан ҡулын күтәрҙе. Кешеләр аслыҡтан Аллаһ Рәсүленә зарлана һәм ул: «Аллаһ һеҙгә ризыҡ бирһен», — ти. Һуңынан беҙ пляжға барҙыҡ, һыу ташыу күтәрелде һәм бер балыҡ һикерҙе һуңынан эргәһендә ут яғып, бешерҙек һәм гриль ашаныҡ һуңынан туйғансы ашаныҡ. Жәбир әйтте: мин, фәлән-фәлән-фәлән-фәлән - биш кешегә тиклем һананы - күҙ тишектәренә индем, сыҡҡансы беҙҙе берәү ҙә күрмәне. Беҙ уның бер ҡашын алдыҡ шунан аркаға һалдыҡ, шунан һуң каруандағы иң ҙур кешене, каруандағы иң ҙур дөйәне һәм каруандағы иң ҙур пиллион һыбайлыны саҡырҙыҡ, ул башын түбән төшөрмәй генә уның аҫтына инде.
Hadith
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Һөйләне миңә [Сәләмә бин Сәбиб] беҙгә әйтте [Әл Хәсән бин Әйән] әйтте беҙгә [Зөһәйр] беҙгә һөйләне [Әбү Исхаҡ] әйтте: Мин ишеттем [Әл Бара` бин Әзиб] әйтте: Әбү Бәкр Әш Шиддиҡ атайыма килде, уның йәшәгән ерендә, һуңынан Әбү Бәкр улы Анимал әйтте: минең менән уны өйөмә алып килергә. Атайым миңә: алып кил, тине. Мин уны һәм атайымды үҙе менән сығып киттем, хаҡын түләргә. Атайым уға: Эй [Әбү Бәкер], әйт әле, һеҙ икегеҙ төндә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм менән йөрөгәндә нимә эшләй инегеҙ? Әбү Бәкр:- Эйе, - тине. Төнө буйы төшкә тиклем йөрөнөк. Урам тыныс ине, беҙҙең өсөн ҙур ҡая күтәрелгәнсе бер кем дә үтмәне, күләгә бирҙе, һуңынан ҡояштың -нурҙарына- эләкмәне. Яҡында ғына туҡтаныҡ та, ҡаяға яҡынлаштыҡ. Ҡулдарым менән пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләмгә таш күләгәһе аҫтында йоҡларға урын тигеҙләнем, шунан өҫтөнә хайуан йөнөнән тегелгән кейем йәйҙем, әйттем: Йоҡла, эй, Аллаһ Рәсүле, һинең хаҡыңа һине күҙәтәсәкмен. Ул йоҡларға ятты шунан мин уның тирәһен ҡарарға киттем. Баҡтиһәң, бер кәзә көтөүсеһе бар икән, ул кәзәләрен эйәртеп ҙур ҡаяға килгән, ул да беҙҙең кеүек үк ышыҡ урын теләгән. Мин: Һин кемдеке, ҡол? Ул яуап бирҙе:- Ул Мәҙинә халҡынан берәүҙеке. Мин һораным: кәзәһеңдең һөтө бармы? Ул: «Эйе», - тип яуап бирҙе. Мин һораным: Минең өсөн ҡыҙарырһыңмы? Ул: «Эйе», - тип яуап бирҙе. Ул кәзә алып, һөт ҡапсығын сәстән, бысраҡтан һәм бысраҡтан таҙартты -Ул -Әбү Исхаҡ- әйтте: Мин күрҙем, Әл Бара` таҙартҡанда икенсе яҡтан ҡулына һуҡты - шунан ул уны минең өсөн стаканға һауҙы, унда бер аҙ һөт бар ине. Әбү Бәкр: «Мин пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм эскән һәм тәһәрәт алған һауытты алып килдем», - тигән. Ул әйтте: Шунан мин пәйғәмбәребеҙгә барҙым, саллаллаһу ғәләйһи үә сәләмгә барып, уны уятманым, әммә ул шул мәлдә уянған булып сыҡты, шунан һөттөң өҫтөнә төбө һыуынғансы һыу һалдым, шунан әйттем: Йә, Рәсүлуллаһ, ошо һөттө эс. Мин ҡыуанғансы эсте. Шунан һуң ул: «Барырға ваҡыт түгелме?» Мин яуап бирҙем: Дөрөҫ. Беҙ шунан ҡояш көнбайышҡа эйелгәндән һуң киттек, шул арала Сураҡа бин Мәлик, беҙ ҡоро ерҙә булғанда, беҙҙең арттан эйәрҙе. Мин әйттем:- Эй, Аллаһ илсеһе, беҙгә зыярат килде. Ул: «Ҡайғырмағыҙ, ысынлап та, Аллаһ беҙҙең менән», — тине. Шунан һуң Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм уға аты ҡорһағына тиклем батҡаҡҡа төшкәнсе яманлыҡ доға ҡылды, шунан әйтте: Мин беләм, һеҙ икегеҙ ҙә минең өсөн яманлыҡ доға ҡылаһығыҙ, хәҙер минең өсөн Аллаһҡа доға ҡылығыҙ, Аллаһ менән ант итәм, мин һеҙҙең ике үтенесегеҙҙе лә ҡабул итәм. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә доға ҡылып, Сураҡа имен-аман ҡайтып китте. Ул бер кемде лә осратмай, ә: Минең һиңә етә, ул - Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм - бында юҡ, - тине. Бер кемде лә осратмаған, кире ҡайтарған. Әбү Бәкер әйтте: «Ул беҙгә биргән вәғәҙәһен үтәне. Миңә [Зөһәйер бин Хәрб] беҙгә [Ғосман бин Ғүмәргә] һөйләне. Беҙгә әйтелгән [Исхаҡ бин Ибраһим] беҙгә [Нәҙр бин Сөймәғил] икеһе лә [Исраил бин Әбү Исхаҡ] [Әл-Бара`] әйтте: Әбү Бәкер атайымдан ун өс дирһәмгә атлы хайуан һатып алды, ул Зөшәр һәм Ихадиҙан хәҙис телгә алды. үҙенең хәҙисендә Рәсүлуллаһ Усман бин Ғүмәрҙән: Сураҡ бин Мәлик яҡынлашҡас, Рәсүлуллаһ Шаллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм уның өсөн доға ҡылды, һуңынан уның аты ҡорһағына тиклем ергә батып китте, һуңынан Сураҡ һикереп торҙо һәм әйтте: Эй, Мөхәммәт, мин беләм, был һинең эшең, доға ҡылы миңә Аллаһ Тәғәләнән нимә өсөн мин Артымдағы кешене һуҡыр итәсәкмен. Был минең уҡ кобураһы, бер уҡ ал, сөнки һин минең дөйәмде һәм ҡолдарымды был урында һәм был аша үтәсәкһең, зинһар, кәрәклеһен ал. Ул: «Һинең дөйәләрең миңә кәрәкмәй», — тигән. Өсөбөҙ төндә Мәҙинәлә инек, шунан Пәйғәмбәребеҙҙе кем туҡтатыр тип һуғышып киттеләр. Ул: «Нәжәр балалары, Ғәбдел Мөтәлибтең абзыйҙары менән ҡалығыҙ, мин уларҙы шуның өсөн данлайым», — тигән. Ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар өйҙәр башына менделәр, балалар, хеҙмәтселәр урамдарға йәйелделәр, улар: Йә, Мөхәммәд, йә Аллаһ Рәсүле, Йә, Мөхәммәт, йә Аллаһ Рәсүле, тип өндәштеләр.
Hadith
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Рәфи] һөйләне беҙгә [Ғабдурраззаҡ] беҙгә [Мәғмәр] [Хәммәм бин Мөнәбиһ] әйтте: Бына нимә [Әбү Һүрәйрә] беҙгә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмдән әйтте, һуңынан ул уларҙың ҡайһы берҙәрен телгә алды: Рәсүләллаһ ғәләйһис-сәләм әйтте. Израиль: 'Сәждә менән ишеккә инергә һәм әйтергә: 'Хитта' - гонаһтарығыҙҙы ғәфү итегеҙ - Ул һис шикһеҙ һеҙҙең хаталарығыҙҙы ғәфү итер, һуңынан улар үҙгәрә һәм ишеккә инә, ә улар үҙҙәренең яңаҡтарына һөйрәлеп йөрөй һәм улар әйтә: 'Хабба -орлоҡ- онда''.
Hadith
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Миңә [Әмру бин Мөхәммәт бин Бүкәйер Ән Нәҡид], [Әл Хәсән бин Али Әл Хүлүәни] һәм [Ғабду бин Хөмәйд] Абду: миңә һөйләне, ә башҡалар әйтте: Беҙгә [Йәғҡүб бин Ибраһим бин Сәғәт] беҙгә [Атайым] бисандан [Сәлихтан] һөйләне: Һөйләне. миңә [Әнәс бин Мәликкә] Аллаһы Тәғәлә ғәззә вәжалла Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләмде үлгәнсе үк индереүҙе тамамлай, тип әйтте
Hadith
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
Миңә [Әбү Хәйтсәмә бин Харбҡа] һәм [Мөхәммәт бин Әл Мусаннаға], Ибн Әл Мусаннаның тексы әйтелгән, улар икеһе лә былай ти: Беҙгә әйтелгән [Ғабдуррахман бин Мәхди] беҙгә [Суфьян] [Ҡайс бин Мөслим]ҙән [Тәриҡ бин Мөслим] [Тариҡ бин Шиһамарға] әйткән: аят уҡыны, әгәр ҙә ул беҙгә индерелгән булһа, беҙ ул көндө байрам көнө итеп ҡуйыр инек: «Ысынлап та, мин беләм, ҡасан аят индерелгән, ниндәй көндә аят индерелгән һәм аят индерелгәндә пәйғәмбәр саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм ҡайҙа булған. Был аят Ғәрәфәлә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә Сәләм Ғәрәфәлә вәҡүф иткәндә төшкән. Суфьян: «Йомамы, юҡмы икәненә шикләнәм, йәғни: «Был көндө Мин һеҙҙең өсөн динегеҙҙе камиллаштырҙым һәм һеҙгә биргән ниғмәттәремде үтәнем», — тигән. -Әл Мәғәиҙә: 3-
Hadith
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
Беҙгә [Әбү Бәкер бин Әбү Сәйәбә] һәм [Әбү Ҡурайб] Әбү Бәкерҙең тексты риүәйәт итте, ул әйтте: «Беҙгә [Ғабдулла бин Иҙрис] [атаһынан] [Ҡайс бин Мөслим] [Тәриҡ бин Шиһабтан] риүәйәт итте: Йәһүдтәр был һүҙҙәрҙе әйтте Әгәр беҙ [Ғүмәргә: Һеҙҙең өсөн динегеҙҙе камиллаштырҙым, һеҙгә етерлек ниғмәттәрем бар, һәм Мин Исламдың һеҙҙең өсөн дингә әйләнгәнен хупланым». -Әл-Мәғиҙә: 3- беҙ беләбеҙ, аят иңгән көндө, беҙ ул көндө мотлаҡ байрам итәсәкбеҙ. Ғүмәр әйтте: Мин аят иңдерелгән көндө һәм ваҡытты беләм һәм аят иңдерелгәндә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм ҡайҙа булғанын беләм, аят беҙҙең йыйылған төндә, беҙ Ғәрәфәлә Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үә сәләм менән булғанда төштө.
Hadith
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
Был миңә әйтелгән [Ғәбдү бин Хөмәйд] беҙгә әйтте [Джафәр бин Әүн] беҙгә [Әбү Умейс] [Ҡаис бин Мөслим] [Тариҡ бин Шиһаб] әйтте: Бер йәһүд [Ғүмәргә] килде һәм әйтте: Эй, Әмирүл Мөғминин, һинең китабыңда бер аят бар, әгәр ҙә беҙгә йәһүд уҡыһаң, тип. көнөнә. Ғүмәр: Ниндәй аят? Ул яуап бирҙе: «Бөгөн Мин һеҙҙең өсөн динегеҙҙе камиллаштырҙым, һеҙгә ниғмәттәремде үтәнем, Исламдың һеҙҙең өсөн дин булыуын хупланым». -Әл-Мәғиҙә: 3- Ғүмәр әйтте: Ысынлап та, мин был аяттың иңдерелгән көнөн һәм урынын беләм, аят йома көнө Ғәрәфә ҡалаһында Аллаһ Рәсүленә индерелгән.
Hadith
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
Һөйләне миңә [Әбү Әт Саһир Әхмәт бин Әмру бин Сәрх] һәм [Хармала бин Яхъя Әт Туджиби] әйтте Әбү Әт Саһир: Беҙгә һөйләне, ә Һармала әйтте: Беҙгә һөйләне [Ибну Ваһаб] миңә [Юныс] [Ибну Шиһаб] тураһында [Ибну Шиһаб] тураһында һөйләне [Юныс], ул миңә [Ибну Шиһаб] тураһында һөйләне. Аллаһы Тәғәләнең һүҙе: «Әгәр ҙә һеҙ Етемдәр мәсьәләһендә ғәҙел булмауҙан борсолаһығыҙ икән, һеҙгә яҡшы булған ике, йәки өс, йәки дүрт ҡатынға өйләнегеҙ». -Ән Нисаа`: 3- Айсиә әйтте: Эй, минең ейәнсәрем, был етем ҡыҙҙы аңлата, ул үҙенең опекуны күҙәтеүе аҫтында -һәм- ул уның -мөлкәтендә өлөш ала, һуңынан опекун етемдең байлығына һәм матурлығына хайран ҡала, һуңынан опекун уны кейәүгә бирергә теләй, тип, уны шулай ниәтләп- нимә бирелә, унан башҡа, һуңынан уларҙы өйләндерергә тыйыла, тик уларҙы ғәҙеллек итеү һәм шулай итеп, улар юғарыраҡ мәһәр бирергә һәм улар етемдәрҙән башҡа үҙҙәре өсөн яҡшы булған ҡатындарға өйләнергә ҡушты. Урва әйтте: Айсиә әйтте: Шул саҡта халыҡ Аллаһ Рәсүленән (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) был аяттан һуң үҙҙәре тураһында фәтүә һораны - ҡатын-ҡыҙ етемдәр - шунан һуң Аллаһы Тәғәлә ғәззә вәжәллә аятты иңдерҙе: «Һәм улар һеҙҙән ҡатын-ҡыҙҙар тураһында фәтүә һораны, улар тураһында: «Аллаһ һеҙгә нимә тураһында фәтүә һоранылар. Етем ҡатындар тураһында китап, һеҙ уларға улар өсөн тәғәйенләнгәнде бирмәгәнһегеҙ, ә һеҙ уларҙы кейәүгә бирергә теләйһегеҙ'. -Ән Нисаа: 127- Ғәйсә әйтте: Ә Аллаһ Тәғәлә телгә алған нәмә һеҙгә Ҡөрьәндә уҡылған, унда Аллаһтың һүҙҙәре телгә алына: «Әгәр ҙә етемдәр мәсьәләһендә ғәҙеллек күрһәтмәүҙән борсолаһығыҙ икән, үҙегеҙгә файҙалы ҡатындарға өйләнегеҙ». -Ән Нисаа`: 3- Ғәйсиә әйтте: Ә Аллаһ икенсе аятында: «Һеҙ уларҙы кейәүгә бирергә теләһәгеҙ», - тип әйтә -Ән Нисаа: 127- - был һеҙҙең ҡарамаҡта булған етем ҡатынға ҡарата берегеҙҙең мал-мөлкәте аҙ булғаны һәм матурлығы етерлек булмауы өсөн оҡшамауы. Шуға күрә уларға етем ҡатындарҙы яратмауҙары арҡаһында ғәҙеллектә башҡа етем ҡатындарҙың байлығынан һәм матурлығынан үҙҙәренә оҡшаған нәмә арҡаһында өйләнешеү тыйыла. Һөйләне беҙгә [Әл Хәсән Әл Хулвани] һәм [Ғабду бин Хөмәйд] бөтә нәмәне [Йәҡүб бин Ибраһим бин Сәғад] беҙгә [атайым] [Салих] [Ибн Шиһаб] миңә [Урвах] әйтте, тип һораны [Ғәйсәх] тураһында һүҙ һеҙ Аллаһы Тәғәлә тураһында ғәҙел эшләмәйһегеҙме: «Анд ҡатын-ҡыҙҙар,' -Ән Нисаа`: 3- ул хәҙисте Әз Зөһриҙән Юныстың хәҙистәре тип телгә алды һәм аҙағында өҫтәне: Байлығы аҙ булған һәм етерлек матур булмаған етем ҡатындарҙы яратмауҙары арҡаһында
Hadith
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
Беҙгә [Әбү Бәкер бин Әбү Сәйәбә] һәм [Әбү Ҡурайб] икеһе лә әйтте: «Беҙгә [Әбү Усама] беҙгә [Хишам] [атаһынан] [Ғәйшәнән] Аллаһы Тәғәлә һүҙе тураһында һөйләне: «Әгәр ҙә һеҙ етем ҡатындарға ғәҙеллек эшләмәү тураһында борсолаһығыҙ икән», - тип яуап бирҙе. кемгәлер ҡағылышлы, уның етем ҡатыны булған, ул уның опекуны һәм вариҫы булған. Етем ҡатындың байлығы булған, үҙенән башҡа ярышыр кешеһе булмаған. Ул уны байлығы өсөн кейәүгә бирмәгән, шуға күрә был уға зыян килтерәсәк һәм уның ҡайғыртыуын насарайтасаҡ. Һуңынан: «Әгәр ҙә етемдәр мәсьәләһендә ғәҙеллек күрһәтмәүҙән борсолһағыҙ, үҙегеҙгә файҙалы ҡатындарға өйләнегеҙ», — тигән. -Ән Нисаа`: 3- Ул әйтте: Мин һиңә уны хәләл итмәйем һәм уның арҡаһында ҡурҡыныс булған был ҡатынды ҡалдырмайым.
Hadith
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
Һөйләне беҙгә [Әбү Бәкер бин Әбү Сәйибә] беҙгә [Әбү Бәкер бин Сөләймән] [Хишам] [уның атаһы] [Ғәйсә] тураһында Уның һүҙҙәре тураһында һөйләне: «Һәм һеҙгә Ҡөрьәндә уҡылған: 354 -шулай уҡ фәтүә- етем ҡатындар тураһында фарыз бирҙе, улар өсөн нимә эшләмәне, ә һеҙ улар өсөн нимә эшләмәне. уларҙы'. -Ән Нисаа`: 127- Ғәййсә әйтте: -Был аят- кемдеңдер етем ҡатыны менән бәйле төшөрөлгән. Етем ҡатын уны үҙенең мөлкәтенә индергән, шунан һуң ул уға кейәүгә сығырға теләгән. Ул етем ҡатындың икенсе иргә кейәүгә сығып, уның мөлкәтенә инеүен теләмәгән, шуға ла уны кейәүгә бирмәү, икенсе иргә кейәүгә бирмәү менән уның хәлен ауырлаштырған.
Hadith
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
Беҙгә [Әбү Ҡурайб] һөйләне [Әбү Усама] беҙгә [Хишамға] [атаһынан] [Ғәйшәнән] Үҙенең һүҙҙәре тураһында һөйләне: «Һәм улар һинән ҡатын-ҡыҙҙар тураһында фәтүә һорай. Әйт: «Аллаһ һеҙгә улар тураһында фәтүә бирә». -Ән Нисаа`: 127- Айсиә әйтте: Ул етем ҡатын, кем менәндер, бәлки, ул ирҙе үҙенең байлығына йөҙөм өйөмдәренә тиклем индерә, һуңынан уны кейәүгә бирергә теләй, ул уны икенсе иргә кейәүгә бирергә теләмәй, тип, был уның байлығына инә һәм һуңынан ул уға trouble бирә.
Hadith
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
Беҙгә [Әбү Бәкер бин Әбү Сәйибә] беҙгә [Әбдә бин Сөләймән] [Хисәмдән] [атаһы] [Ғәйшәнән] Үҙенең һүҙҙәре тураһында һөйләне: «Кем ярлы булһа, тейешле ризыҡтан ашай ала». -Ән Нисаа`: 6- Ғәййсә әйтте: -был аят- уның мөлкәтен һаҡлаусы, уны ҡараған һәм йүнәткән етем тураһында иңдерелгән, кәрәк булһа, унан ашай ала.
Hadith
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Беҙгә әйтелгән [Әбү Ҡурайб] беҙгә [Әбү Усама] беҙгә [Хисәм] [атаһынан] [Ғәйшәнән] тураһында һөйләне: «Кем - опекундар араһында - мөмкинлеге бар, ул тыйылһын - етемдең байлығын ашауҙан - һәм кем ярлы булһа, ул байлыҡты ашауҙан баш тартһын». -Ән Нисаа`: 6- Ғәйсә әйтте: Етемдең опекуны тураһында иңдерелде, әгәр ҙә уға малының күләме кәрәк булһа, аҡсаһын тейешле рәүештә ҡуллана ала. Беҙгә [Әбү Ҡурайб] әйтте [Ибн Нумайр] беҙгә [Һишамға] был сәнәд менән әйтте.
