Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
Dywedwyd wrthyf fod [Abu Ja'far Muhammad bin Ash Shabbah] wedi dweud wrthym fod [Isma'il bin Zakariya] gan [Buraid bin Abdullah] gan [Abu Burdah] gan [Abu Musa] wedi dweud: Clywodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam rywun yn canmol rhywun arall yn ormodol a dywedodd: 'Rydych chi wedi marw - neu: Rydych chi wedi torri cefn rhywun'.
Hadith
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
Mae wedi dweud wrthym [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a [Muhammad bin Al Mutsanna] bopeth gan Ibn Mahdi ac mae'r testun yn perthyn i Ibn Al Mutsanna a ddywedodd y ddau: Mae wedi dweud wrthym [Abdurrahman] gan [Sufyan] gan [Habib] gan [Mujahid] gan [Abu Ma'mar] a ddywedodd: Safodd rhywun i fyny yn canmol un o'r emiriaid yna taenellodd [Al Miqdad] bridd arno a dweud: Gorchmynnodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam i ni daenellu pridd ar wynebau'r rhai sy'n canmol.
Hadith
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Wedi dweud wrthym [Muhammad bin Al Mutsanna] a [Muhammad bin Basyar], testun Al Mutsanna, y ddau ohonynt yn dweud: Wedi dweud wrthym fod [Muhammad bin Ja'far] wedi dweud wrthym [Syu'bah] gan [Mansur] gan [Ibraim] gan [Hammam bin Al Harith] fod rhywun wedi canmol Uthman yna daeth [Al Miqdad] ato a phenlinio ar ei liniau, ac ar ôl hynny taenellodd dywod ar ei wyneb. Dywedodd Uthman wrtho: Beth sy'n bod arnat ti? Dywedodd Al Miqdad: Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Pan welwch chi bobl yn canmol, taenellwch bridd ar eu hwynebau'. Dywedwyd wrthym [Muhammad bin Al Mutsanna] a dywedodd [Ibn Basyar] ill dau 'Dywedwyd wrthym [Abdurrahman] gan [Sufyan] gan [Mansur]. Wedi dweud wrthym fod [Uthman bin Abu Syaibah] wedi dweud wrthym [Al Asyja'I Ubaidullah bin Ubaidurrahman] gan [Sufyan Ats Tsauri] gan [Al A'masy] a [Mansur] gan [Ibrahim] gan [Hammam] gan [Al Miqdaq] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam fel 'na.
Hadith
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
Mae wedi dweud wrthym fod [Nashr bin Ali Al Jahdhami] wedi dweud wrthym fod [fy nhad] wedi dweud wrthym [Shakhr bin Juwairiyah] gan [Nafi'] fod [Abdullah bin Umar] wedi dweud wrtho fod Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam wedi dweud: 'Breuddwydiais am siwak a chodi dau berson fi, roedd un ohonyn nhw'n hŷn na'r llall, yna rhoddais y siwak i'r ieuengaf o'r ddau, yna dywedwyd wrthyf: '-Rhowch ef i- yr hynaf'. Yna fe'i rhoddais i'r henuriaid''.
Hadith
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
Mae wedi dweud wrthym fod [Harun bin Ma'ruf] wedi dweud wrthym [Sufyan bin Uyainah] gan [Hisyam] gan [ei dad] a ddywedodd: Dywedodd Abu Hurairah: Gwranda, O breswylydd yr ystafell, gwranda, O breswylydd yr ystafell. Yn y cyfamser, roedd [Aisyah] yn gweddïo. Ar ôl gweddïo, dywedodd Aisyah wrth Urwah: Onid clywaist ti hynny a'r hyn a ddywedodd e? Dim ond hadith a gyfleuodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam, pe bai rhywun yn ei gyfrif, byddent yn gallu ei wneud.
Hadith
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Wedi adrodd i ni [Mae Haddab bin Khalid Al Azdi] wedi adrodd i ni [Hammam] gan [Zaid bin Aslam] gan [Atho` bin Yasar] gan [Abu Sa'id Al Khudri] Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Peidiwch ag ysgrifennu gennyf i, dylid dileu pwy bynnag sy'n ysgrifennu gennyf i heblaw'r Qur'an, ac adrodd gennyf i ac nid oes pechod. Pwy bynnag sy'n dweud celwydd yn -fy enw i - dywedodd Hammam: Rwy'n credu ei fod -Zaid- wedi dweud: yn fwriadol, yna ni ddylai baratoi ei le o uffern'.
Hadith
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
Mae wedi dweud wrthym fod [Haddab bin Khalid] wedi dweud wrthym fod [Hammad bin Salamah] wedi dweud wrthym [Tsabit] gan [Abdurrahman bin Abu Laila] gan [Shuhaib] Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Yn y gorffennol, cyn i chi roedd brenin, roedd ganddo ddewin, pan oedd y dewin yn hen, dywedodd wrth y brenin: 'Rwy'n hen, anfonwch ddyn ifanc ataf i ddysgu hud i mi'. Yna daeth dyn ifanc ato, dysgodd hud i'r dyn ifanc. -Y pellter- rhwng y dewin a'r brenin oedd mynach. Daeth y dyn ifanc at y mynach a chlywodd ei eiriau, roedd yn synnu at eiriau'r mynach fel pe bai'n dod at y dewin byddai'n sicr o gael ei guro. Cwynodd y dyn ifanc am hyn wrth y mynach, dywedodd: 'Os yw'r dewin eisiau eich taro chi, dywedwch: 'Mae fy nheulu yn fy nal yn ôl,' ac os ydych chi'n ofni eich teulu, dywedwch: 'Mae'r dewin yn fy nal yn ôl'. Ar adeg o'r fath, un diwrnod aeth at anifail mawr a oedd yn rhwystro llwybr pobl, dywedodd, 'Heddiw byddaf yn gwybod a yw'r dewin yn well neu'r offeiriad yn well'. Cymerodd garreg a dywedodd: 'O Allah, os ydych chi'n hoffi materion y mynach yn fwy na materion y dewin, yna lladdwch yr anifail hwn fel y gall pobl fynd heibio'. Taflodd y garreg a'i lladd, fel y gallai pobl fynd heibio. Dywedodd hyn wrth y mynach. Dywedodd y mynach: 'Fy mab, nawr rydych chi'n well na fi ac mae eich materion wedi dod i'r ffordd rwy'n eu gweld, bydd gennych brawf, os oes gennych brawf, peidiwch â'i ddangos i mi'. Gallai'r dyn ifanc wella pobl ddall ac amrywiol afiechydon. Yna clywodd un o ffrindiau'r brenin a oedd yn ddall, daeth at y dyn ifanc gan ddod â llawer o roddion, dywedodd: 'Iachâ fi a chewch yr hyn rydw i wedi'i gasglu yma'. Dywedodd y dyn ifanc: 'Wnes i ddim iacháu neb, yr unig un sy'n iacháu yw Allah, os ydych chi'n credu ynddo, byddaf yn gweddïo arno i'ch iacháu'. Credodd ffrind y brenin a gweddïodd y dyn ifanc ar Allah a chafodd ei iacháu. Yna daeth ffrind y brenin at y brenin ac eisteddodd yn ei ymyl. Dywedodd y brenin: 'O, rhywun, pwy a iachaodd dy lygaid?' Atebodd y person: 'Fy Arglwydd'. Dywedodd y brenin: 'Oes gen ti Rabb heblaw fi?' Dywedodd y dyn: 'Fy Rabb a'th Rabb yw Allah'. Daliodd y brenin ef a'i arteithio nes iddo ddangos i'r dyn ifanc ac yna daethpwyd â'r dyn ifanc, dywedodd y brenin: 'O fy mab, gall dy hud iacháu pobl ddall, gwallt a thi'n gwneud hyn a hynny'. Dywedodd y dyn ifanc: 'Nid fi yw'r un sy'n iacháu, dim ond Allah sy'n iacháu'. Daliodd y brenin ef a pharhau i'w arteithio a'i ddangos i'r mynach. Daeth y brenin at y mynach, daethpwyd â'r mynach a dywedodd wrtho: 'Gadewch dy grefydd'. Nid oedd y mynach eisiau, felly gofynnodd y brenin am lif a'i osod yng nghanol ei ben fel bod ei ochr yn gorwedd ar y llawr. Ar ôl hynny daethpwyd â ffrind y brenin a dywedodd wrtho: 'Gadewch eich crefydd'. Nid oedd y mynach eisiau, felly gofynnodd y brenin am lif a'i osod yng nghanol ei ben fel bod ei ochr yn gorwedd ar y ddaear. Ar ôl hynny daethpwyd â dyn ifanc a dywedwyd wrtho: 'Gadewch eich crefydd'. Nid oedd y dyn ifanc eisiau. Yna trosglwyddodd y brenin ef i grŵp o'i filwyr, dywedodd y brenin: 'Ewch ag ef i'r mynydd hwn a'r mynydd hwn, ewch ag ef i fyny, os yw am gefnu ar ei grefydd - gadewch iddo - ac os nad yw am, taflwch ef oddi ar ben y mynydd'. Aethant ag ef i ben y mynydd a gweddïodd y dyn ifanc: 'O Allah, digon i mi oddi wrthynt fel y mynni'. Mae'n ymddangos bod y mynydd wedi eu hysgwyd a syrthiasant i gyd. Dychwelodd y dyn ifanc adref nes iddo gyrraedd gerbron y brenin. Gofynnodd y brenin: 'Sut mae cyflwr eich ffrindiau?' Atebodd y dyn ifanc: 'Mae Allah yn ddigon i mi oddi wrthynt'. Yna trosglwyddodd y brenin ef i grŵp o'i filwyr, dywedodd y brenin: 'Ewch ag ef i gwch a'i anfon allan i'r môr, os yw am adael ei grefydd - ewch ag ef adref - ac os nad yw am ei gadael, taflwch ef i ffwrdd'. Aethant ag ef i ganol y môr a gweddïodd y dyn ifanc: 'O Allah, digon i mi oddi wrthynt fel y mynni di'. Mae'n debyg bod y cwch wedi troi drosodd a boddi pob un ohonynt. Aeth y dyn ifanc adref nes iddo gyrraedd gerbron y brenin. Gofynnodd y brenin: Sut mae eich ffrindiau? ' Atebodd y dyn ifanc: 'Mae Allah yn ddigon i mi oddi wrthynt'. Ar ôl hynny dywedodd wrth y brenin: 'Ni fyddwch yn gallu fy lladd nes i chi wneud yr hyn a ddywedaf wrthych.' Gofynnodd y brenin: 'Beth yw eich gorchymyn?' Dywedodd y dyn ifanc: 'Casglwch yr holl bobl mewn ardal eang yna croeswch fi ar y ffrond, cymerwch saeth o fy nghawell a dywedwch: 'Yn enw Allah, Rabb y dyn ifanc hwn'. Os gwnewch chi hynny byddwch yn fy lladd'. Yn y diwedd gwnaeth y brenin hynny. Rhoddodd y saeth yng nghanol y saeth a'i saethu, gan ddweud: 'Yn enw Allah, Rabb y dyn ifanc hwn'. Saethwyd y saeth i deml y dyn ifanc, yna rhoddodd y dyn ifanc ei law lle'r oedd y saeth wedi glynu a bu farw. Dywedodd y bobl: 'Rydym yn credu yn Rabb y dyn ifanc hwnnw'. Yna daeth ag ef at y brenin a dweud wrtho: 'Ydych chi'n gwybod bod rhywbeth yr oeddech chi'n poeni amdano, wrth Allah, wedi digwydd i chi nawr. Pob credadun'. Yna gorchmynnodd y brenin gloddio ffos yn y stryd ac yna cynnau tân. Dywedodd y brenin: 'Pwy bynnag nad yw'n cefnu ar ei grefydd, gadewch iddo gael ei rostio ynddi.' Gwnaethant hynny nes i fenyw ddod gyda'i phlentyn, a oedd i bob golwg eisiau camu'n ôl er mwyn peidio â syrthio i'r pwll tân, yna dywedodd y baban: 'Fy mam, bydd amyneddgar, yn wir rydych chi ar y gwir.'
Hadith
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
Mae [Harun bin Ma'ruf] a [Muhammad bin Abbad] wedi dweud wrthym, mae testun eu hadith bron yr un fath ac mae testun canlynol Harun yn gysylltiedig, dywedodd y ddau ohonynt: Mae [Hatim bin Isma'il] wedi dweud wrthym gan [Ya'qub bin Mujahid Abu Hazrah] gan [Ubadah bin Al Walid bin Ubadah bin Ash Shamit] a ddywedodd: Aeth fy nhad a minnau i geisio gwybodaeth yn y pentref hwn o eiddo'r Ansar cyn iddynt farw. Y person cyntaf i ni gyfarfod oedd [Abu Al Yasar], cydymaith i Negesydd Allah (boed heddwch a bendithion Allah arno), roedd gyda chaethwas iddo, roedd yn cario bwndel o gynfasau, roedd Abu Al Yasar yn gwisgo blanced Ma'afiri ac roedd ei gaethwas hefyd yn gwisgo blanced Ma'afiri. Dywedodd fy nhad wrtho: O fy ewythr, yn wir rwy'n gweld marciau dicter ar dy wyneb. Dywedodd: Ydw. Mae rhywun fel hyn yn ddyledus i mi mewn dyled. Es i at ei deulu, cyfarchais ef, yna dywedais y geiriau, a dywedodd: Na. Yna daeth plentyn â bol mawr allan. Gofynnais: Ble mae dy dad? Dywedodd: Clywodd dy lais. Nesaf, daeth fy mam, Arikah, i mewn, a dywedais: Dewch allan yma, rwy'n gwybod ble rwyt ti eisoes. Gofynnais: Pam wyt ti'n cuddio oddi wrthyf? Atebodd: Rwyf i, wrth Allah, yn dweud wrthyt ti, dydw i ddim yn dweud celwydd, wrth Allah, roeddwn i'n ofni dweud wrthyt ti, ac yna dywedais celwydd, a dywedais addewid i ti, ac yna fe'i torrais. Rwyt ti'n ffrind i'r Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam, ac rwyf i, wrth Allah, mewn trafferth. Dywedaf: Allah. Atebodd yntau: Allah. Dywedaf: Allah. Atebodd yntau: Allah. Dywedaf: Allah. Atebodd yntau: Allah. Yna cymerodd y ddalen a'i sychu â'i law, a dywedodd: Os oes gen ti arian, talwch ef, ac os nad oes gen ti ef, rwyt ti'n rhydd. Golwg fy nau lygad - rhoddodd ei fysedd at ei lygaid - clyw fy nau glust a dealltwriaeth fy nghalon - pwyntiodd at le ei galon - gwelodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam yn dweud: 'Pwy bynnag sy'n atal person anodd neu'n ei ryddhau o'i ddyled, bydd Allah yn ei gysgodi'. Dywedodd: Felly dywedais wrtho: O ewythr, os cymeraist flanced dy gaethwas, cymeraist dy gaethwas ma'afiri, cymeraist ei flanced ma'firi a rhoi dy flanced arno, wrth gwrs y byddech chi'n gwisgo gemwaith a byddai ef hefyd yn gwisgo gemwaith. Rhwbiodd fy mhen yna gweddïodd: O Allah, bendithia ef. O fy nai, golwg fy nau lygad - rhoddodd ei fysedd at ei lygaid - clyw fy nau glust a dealltwriaeth fy nghalon - pwyntiodd at le ei galon - gwelodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam yn dweud: 'Rhowch fwyd iddynt o'r hyn a fwytewch a rhowch ddillad iddynt o'r hyn a wisgwch,' rhoddais iddo nwyddau'r byd hwn sy'n ysgafnach i mi nag ef yn cymryd fy nain ar Ddydd yr Atgyfodiad. Aethon ni nes i ni ddod at [Jabir bin Abdullah] yn ei fosg, roedd yn gweddïo yn gwisgo crys yr oedd wedi'i orchuddio ei hun ag ef. Camais dros bobl nes i mi eistedd rhwng Jabir a'r Qibla. Dywedais wrtho: Bydded i Allah drugarhau wrthych, pam yr ydych yn gweddïo gydag un crys ymlaen a'ch siôl i'r ochr? Gwnaeth ystum gyda'i law at fy mrest fel hyn - lledodd ei fysedd a'u cyrlio, dywedodd: Rwyf am i ffŵl fel chi ddod ataf a gweld beth rwy'n ei wneud fel y gall ei gopïo. Daeth Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam atom unwaith yn ein mosg tra roedd yn cario cangen yn perthyn i Ibn Tab, gwelodd fod fflem i gyfeiriad y mosg ac yna fe'i crafodd i ffwrdd gyda'r gangen, ar ôl hynny trodd atom a gofyn: 'Pwy ohonoch sydd eisiau i Allah droi oddi wrtho?' meddai: Rydym wedi plygu. Gofynnodd eto: 'Pwy ohonoch sydd eisiau i Allah droi oddi wrtho?' Atebom: Na, O Negesydd Allah. Dywedodd: 'Yn wir, pan fydd un ohonoch yn gweddïo, mae Allah Tabaraka wa Ta'ala o'i flaen, felly peidiwch â phoeri tuag at Ei wyneb nac i'w dde, yn hytrach poeri i'r chwith, o dan ei droed chwith.' "Ac os na all reoli ei hun nes ei fod yn poeri neu'n ffrwytian, dylai wneud hynny gyda'i ddillad fel hyn." Plygodd ei ddillad at ei gilydd ac yna dywedodd: "Dangoswch yr olew za'faran i mi." Yna rhuthrodd dyn ifanc o'r llwyth at ei deulu yn gyflym a daeth â chymysgedd o olew yn ei law, yna cymerodd y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam ef a'i roi ar flaen yr asen ganol ac yna ei rwbio ar y fflem sy'n weddill. Dywedodd Jabir: Dyna lle rydych chi'n rhoi persawr i'ch mosgiau. Fe wnaethon ni gerdded unwaith gyda'r Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam ym mrwydr Buwath, roedd yn chwilio am Al Majdi bin Amru al Juhadi. Roedd y camel a oedd yn cael dŵr yn cael ei warchod gan bump, chwech a saith o bobl, yna amgylchynodd un o yrwyr camelod o'r Ansar ei gamel, ar ôl hynny cafodd y camel ei sibrydu ac yna aeth ymlaen. Rhwbiodd ei gamel ond arhosodd yn dawel, yna dywedodd wrth ei gamel: Hus, bydded i Allah eich melltithio. Yna'r Rasulullah Gofynnodd sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Pwy felltithiodd y camel?' Atebodd: Myfi yw, O Negesydd Allah. Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Ewch i lawr, peidiwch ag ymuno ag unrhyw beth sydd wedi'i felltithio. Peidiwch â gweddïo am bethau drwg i chi'ch hun, peidiwch â gweddïo am bethau drwg i'ch plant, peidiwch â gweddïo am bethau drwg i'ch cyfoeth, peidiwch ag ufuddhau pan atebir gweddïau Allah ac yna bydd yn eu caniatáu i chi'. Cerddom gyda Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam tan y prynhawn. Aethon ni at un o ddyfroedd Arabia a dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Pwy sydd eisiau mynd o'n blaenau ac atgyweirio'r ffynnon, ar ôl hynny mae'n yfed ac yna'n rhoi rhywbeth i ni i'w yfed' Dywedodd Jabir: Codais i fyny a dweud: Myfi yw, O Negesydd Allah. Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Pwy arall sydd gyda Jabir?' Cododd Jabbar bin Shakhr i fyny. Aethon ni at y ffynnon ac yna tynnon ni un neu ddau fwced ohoni. Gostyngon ni hi ac yna tynnon ni hi nes ei bod hi'n llawn dŵr. Y person cyntaf i'n cyfarfod oedd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam, gofynnodd: 'Ydych chi'ch dau yn caniatáu hynny?' Fe atebon ni: Ie, O Negesydd Allah. Gostyngodd ben ei gamel, yna yfodd ei gamel, daliodd yr awenau a lledodd ei gamel ei goesau a throethi. Ar ôl hynny trodd o gwmpas a'i rhuo. Yna aeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam at y ffynnon a pherfformio ymolchi. Codais i fyny a gwneud fy ymolchi gan ddefnyddio gweddill dŵr ymolchi Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam. Yna aeth Jabbar bin Shakhr i leddfu ei hun a chododd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam i weddïo. Gwisgais flanced, roeddwn i eisiau ei lledaenu ond ni chyrhaeddodd. Roedd gan y flanced ben ac yna ei throi drosodd, ar ôl hynny ymestynnais hi rhwng y ddau ben ac yna ei gwasgu gyda fy ngwddf. Yna des i a sefyll ar ochr chwith Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam. Cymerodd fy llaw a'm troi o gwmpas i'm rhoi ar ei dde. Ar ôl hynny cyrhaeddodd Jabbar bin Shakhr. Perfformiodd ymolchi yna daeth a safais i'r chwith o Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam, yna cymerodd ein dwylo a gosodwyd ni y tu ôl iddo. Gwelodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam fi ond wnes i ddim ei deimlo, ar ôl hynny deallais yna gwnaeth ystum gyda'i law, ei fod yn golygu clymu eich rhan ganol. Ar ôl y weddi, dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'O Jabir!' Atebais: Ydw, O Negesydd Allah. Dywedodd: 'Os yw'r crys yn llydan, lledaenwch ef rhwng y ddau ben ac os yw'n gul, clymwch ef uwchben eich canol'. Fe gerddon ni unwaith gyda'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam ac roedd pob un ohonom yn bwyta un dyddiad bob dydd. Roedd yn ei sugno yna'n ei roi ar ei ddillad, a symudon ni'r goeden fel bod y dail yn cwympo ac yna fe'i bwytaon ni nes bod corneli ein cegau'n brifo. Tyngaf, aeth rhywun yn ein plith ar goll un diwrnod. Yna aethon ni i chwilio amdano ac yna fe'i codon ni. Tystiolaethon ni drosto nad oedd wedi cael - cwota o ddyddiadau - ac yna fe'u rhoddwyd iddo. Safodd i fyny a'i gymryd. Fe gerddon ni unwaith gyda'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam nes i ni stopio mewn dyffryn llydan. Aeth Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam i gwblhau ei genhadaeth, dilynais ef o'r tu ôl yn cario bwced o ddŵr. Edrychodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam o gwmpas, ni welodd ddim i'w orchuddio. Mae'n ymddangos Mae dwy goeden ar ymyl y dyffryn. Aeth Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam at un ohonyn nhw yna gafael mewn cangen ohoni, a dywedodd: 'Plyga i lawr i mi, gyda chaniatâd Allah'. Plygodd y gangen gydag ef fel camel â thrwyn wedi'i wneud gan ei reolwr, nes iddo ddod at goeden arall a gafael mewn un o'i changhennau, a dywedodd: 'Plyga i lawr i mi, gyda chaniatâd Allah'. Plygodd y gangen hefyd. Ar ôl iddo fod yn y canol rhwng y ddau, unodd nhw, a dywedodd: 'Unwch i mi, gyda chaniatâd Allah'. Mae'r ddau wedi uno. Dywedodd Jabir: Rhedais i ffwrdd yn gyflym oherwydd roeddwn i'n ofni y byddai Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yn teimlo fy mhresenoldeb yn ei ymyl ac yn symud i ffwrdd. Dywedodd Muhammad bin Abbad yn ei adrodd: Symudodd i ffwrdd ac yna eisteddais yn siarad â mi fy hun. Edrychais i'r ochr a gweld bod Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yn agosáu a throdd allan bod y ddwy goeden eisoes wedi egino, pob un yn sefyll ar ei stanc ei hun. Gwelais Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yn sefyll ac yn ystumio â'i ben fel hyn - ystumiodd Abu Isma'il â'i ben i'r dde ac i'r chwith - ac ar ôl hynny daeth. Pan gyrhaeddodd fi, gofynnodd: 'O Jabir, a welwch chi ble rwy'n sefyll?' Atebais: 'Ydw, O Negesydd Allah.' Dywedodd: 'Ewch at y ddwy goeden a thorrwch gangen o bob un ohonynt a dewch â hi yma. Pan fyddwch chi lle rwy'n sefyll, tynnwch un gangen o'ch dde ac un arall o'ch chwith.' Dywedodd Jabir: Codais i fyny a chymerais garreg, torrais hi ac yna fe'i hogiais nes ei bod hi'n finiog, ar ôl i mi fynd at y ddwy goeden, torrais gangen o bob un ohonyn nhw. Dychwelais gan eu llusgo nes i mi sefyll lle'r oedd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yn sefyll. Tynnais gangen o'm dde a changen arall o'ch chwith chi, ar ôl hynny es at Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) a dweud: Rydw i wedi'i wneud, O Negesydd Allah, felly beth oedd pwrpas hynny? Atebodd: Euthum heibio i ddau fedd yr oedd eu trigolion yn cael eu cosbi, gyda fy eiriolaeth, roeddwn i eisiau ysgafnhau eu beichiau tra bod eu canghennau'n dal yn wlyb. Yna aethom i'r fyddin a dywedodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno): O Jabir, galwch am olchiad! Dywedais: Olchiad, olchiad, olchiad. Dywedais: O Negesydd Allah, nid wyf yn dod o hyd i ddiferyn o ddŵr yn y carafan. Oeri dyn o'r Ansar (yr Ansar) ddŵr i Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah) arno) yn ei lestr, a oedd wedi sychu ar grogfachau pren y llestr, a dywedodd wrthyf: “Dos at rywun, mab rhywun, Al-Ansari, a gweld a oes unrhyw ddŵr yn ei lestr.” Es ato ac edrychais ar ei lestr. Ni chefais ddim byd ond diferyn o ddŵr ar ei ddiwedd; pe bawn i'n ei dywallt allan, byddai'n sychu. Yna es at Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) a dywedais: “O Negesydd Allah, ni chefais ddim byd ond diferyn o ddŵr ar ddiwedd y llestr; pe bawn i'n ei dywallt allan, byddai'n sychu.” Dywedodd: “Dos a dewch ag ef ataf.” Des i ag ef ato a'i gymryd yn ei law. Dywedodd rywbeth nad oeddwn i'n ei wybod, yna fe'i teimlodd â'i ddwylo, ac yna rhoddodd ef i mi a dweud: “O Jabir, galwch am y llestr mawr.” Gelwais: “Y llestr mawr, O garafán.” Yna fe'i cymerais a'i roi o flaen Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam, fe wnaeth ystumio at y llestr gyda'i law fel hyn - lledodd Jabir ei law, ymestynnodd ei fysedd ac yna'u gosod ar waelod y llestr. Dywedodd: 'Cymerwch hi, O Jabir, yna tywalltwch hi arnaf a dywedwch: 'Bismillah'. Tywalltais hi iddo a dywedais: Bismillah. Gwelais ddŵr yn tywallt allan rhwng bysedd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam yna gollyngodd y llestr mawr ddŵr a throi nes ei fod yn llawn, ar ôl hynny dywedodd: 'O Jabir, galwch allan pwy sydd angen dŵr'. Dywedodd Jabir: Mae pobl yn dod ac yn yfed nes eu bod yn fodlon. Yna dywedais: Oes angen dŵr ar unrhyw un o hyd? Yna cododd y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam ei law o'r llestr mawr a oedd yn llawn dŵr. Cwynodd pobl am newyn wrth Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam a dywedodd: 'Boed i Allah roi bwyd i chi'. Yna aethom i y lan, roedd y llanw'n uchel ac fe wnaethon ni daflu pysgodyn ac yna fe wnaethon ni gynnau tân wrth ei ymyl, fe wnaethon ni ei goginio a'i grilio ac yna fe wnaethon ni fwyta nes ein bod ni'n llawn. Dywedodd Jabir: Fi, rhywun a rhywun a rhywun - cyfrifodd hyd at bump o bobl - es i mewn i soced y llygad, ni welodd neb ni nes i ni ddod allan. Fe wnaethon ni gymryd un o'i aeliau yna fe wnaethon ni ei bwa, ar ôl hynny fe wnaethon ni alw'r dyn mwyaf yn y carafan, y camel mwyaf yn y carafan a'r cefnwr mwyaf yn y carafan, aeth i mewn oddi tano heb blygu ei ben.
Hadith
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
Mae wedi dweud wrthyf fod [Salamah bin Syabib] wedi dweud wrthym fod [Al Hasan bin A'yan] wedi dweud wrthym fod [Zuhair] wedi dweud wrthym fod [Abu Ishaq] wedi dweud: Clywais [Al Bara` bin Azib] yn dweud: Daeth Abu Bakr Ash Shiddiq at fy nhad yn ei gartref yna prynodd Abu Bakr anifail marchogaeth, yna dywedodd wrth Azib: Anfon dy fab gyda mi i'w ddwyn i'm tŷ. Dywedodd fy nhad wrthyf: Dewch ag ef. Es i ag ef a fy nhad allan gydag ef i dalu'r pris. Dywedodd fy nhad wrtho: Hei [Abu Bakr], dywed wrthyf, beth oeddech chi'ch dau yn ei wneud yn y nos pan oeddech chi'n cerdded gyda'r Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam? Dywedodd Abu Bakr: Ydw. Fe gerddon ni drwy'r nos tan hanner dydd. Roedd y stryd yn dawel ac ni basiodd neb heibio nes i graig fawr gael ei chodi i ni, roedd yn darparu cysgod ac nid oedd yn agored i -belydrau- yr haul wedyn. Fe wnaethon ni stopio gerllaw ac yna fe aethon ni at y graig. Gyda fy nwylo, lefelais le i'r Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) gysgu o dan gysgod y graig, yna lledaenais ddilledyn o ffwr arno, a dywedais: Cysgwch, O Negesydd Allah, byddaf yn cadw llygad drosoch chi. Cysgodd, yna es i gadw llygad drosto. Daeth bugail geifr gyda'i eifr at graig fawr, ac roedd am lochesu fel ni. Gofynnais: I bwy wyt ti'n perthyn, O gaethwas? Atebodd: I rywun o bobl Medina. Gofynnais: Oes gennych chi laeth yn eich geifr? Atebodd: Ydw. Gofynnais: A wnewch chi ei odro i mi? Atebodd: Ydw. Cymerodd gafr a glanhau'r sachau llaeth o wlân, pridd, a llwch - Dywedodd - Abu Ishaq: Gwelais Al Bara` yn taro ei law yn erbyn ei law arall wrth lanhau - yna godroodd ef i mi mewn gwydr a oedd ag ychydig o laeth ynddo. Dywedodd Abu Bakr: Dodais â'r llestr yr yfodd y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) ynddo a pherfformio ymolchi. Dywedodd: Yna es i at y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam ac ni ddeffrais ef, ond fe ddeffrodd ar y foment honno, yna rhoddais ddŵr ar y llaeth nes i'r gwaelod oeri, yna dywedais: O Negesydd Allah, yfwch y llaeth hwn. Yfodd nes i mi fod yn hapus. Ar ôl hynny dywedodd: 'Onid yw hi'n bryd mynd'. Atebais: Dyna'r union beth. Yna fe adawon ni ar ôl i'r haul ogwyddo i'r gorllewin, yn y cyfamser dilynodd Suraqah bin Malik ni tra roedden ni yn y tir diffaith. Dywedais: O Negesydd Allah, rydym wedi cael ein hymweliad. Dywedodd: 'Peidiwch â bod yn drist, yn wir mae Allah gyda ni'. Yna gweddïodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam am ddrwg drosto nes i'w geffyl syrthio i'r mwd hyd at ei stumog, yna dywedodd: Rwy'n gwybod eich bod chi'ch dau yn gweddïo am ddrwg i mi, nawr gweddïwch ar Allah i mi, trwy Allah byddaf yn caniatáu eich dau gais. Yna gweddïodd Allah ac roedd Suraqah yn ddiogel a dychwelodd. Ni chyfarfu â neb ond dywedodd: Mae gen i ddigon i chi, nid yw ef - Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam - yma. Ni chyfarfu â neb ond dychwelodd nhw. Dywedodd Abu Bakr: Cadwodd ei addewid i ni. Mae wedi dweud wrthyf i [Zuhair bin Harb] wedi dweud wrthym ni [Uthman bin Umar]. Dywedwyd wrthym ni [Ishaq bin Ibrahim] fod [An Nadhr bin Syumail] wedi dweud wrthym ni ill dau o [Isra`il bin Abu Ishaq] o [Al Bara`: Prynodd Abu Bakr anifail marchogaeth gan fy nhad am dair ar ddeg dirham, soniodd am hadith gyda ystyr hadith Zuhair gan Abu Ishaq, ac fe soniodd yn ei hadith gan Rasulullah Uthman bin Umar: Pan nesáu Suraqah bin Malik, gweddïodd Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam drosto yna suddodd y ceffyl i'r llawr hyd at ei stumog yna neidiodd Suraqah i fyny a dweud: O Muhammad, rwy'n gwybod mai dy waith di yw hyn, gweddïwch ar Allah i'm gwaredu o'r hyn a brofais, a throsot ti byddaf yn dallu'r person y tu ôl i mi. Dyma fy holster saeth, cymerwch un saeth oherwydd byddwch chi'n croesi fy nghamel a'm caethweision yn y lle hwn a hyn, cymerwch yr hyn sydd ei angen arnoch chi. Dywedodd: 'Nid oes angen eich camelod arnaf'. Roedd y tri ohonom ym Medina yn y nos ac yna fe wnaethon ni ymladd dros pwy fyddai'n atal y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam. Dywedodd: 'Arhoswch gyda phlant Najjar, ewythrod Abdul Muthallib, rwy'n eu gogoneddu am hynny'. Dringodd dynion a menywod ar ben y tai, plant a gweision wedi'u gwasgaru ar y strydoedd, a gwaeddasant: O Muhammad, O Negesydd Allah, O Muhammad, O Negesydd Allah.
Hadith
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
Mae wedi dweud wrthym fod [Muhammad bin Rafi'] wedi dweud wrthym fod [Abdurrazzaq] wedi dweud wrthym fod [Ma'mar] gan [Hammam bin Munabbih] wedi dweud: Dyma beth ddywedodd [Abu Hurairah] wrthym gan Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam, yna soniodd am rai ohonyn nhw: Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam: 'Dywedwyd wrth Blant Israel: 'Ewch i mewn i'r drws trwy ymostwng a dywedwch: 'Hitthah' - maddau eich pechodau - Bydd yn sicr o faddau eich camgymeriadau yna byddan nhw'n newid ac yn mynd i mewn i'r drws tra byddan nhw'n cropian ar eu pen-ôl ac yn dweud: 'Habbah -had- mewn blawd''.
Hadith
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Dywedodd wrthyf [Amru bin Muhammad bin Bukair An Naqid], [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] a dywedodd [Abdu bin Humaid] fod Abdu: wedi dweud wrthyf, tra dywedodd eraill: Dywedodd wrthym fod [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'ad] wedi dweud wrthym [fy nhad] gan [Salih bin Kaisan] gan [Ibn Shihab] a ddywedodd: Dywedodd wrthyf [Anas bin Malik] fod Allah 'azza wajalla yn cwblhau datguddiad Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam cyn iddo farw
Hadith
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
Dywedwyd wrthyf [Abu Khaitsamah bin Harb] a [Muhammad bin Al Mutsanna], testun Ibn Al Mutsanna, y ddau ohonynt yn dweud: Dywedwyd wrthym fod [Abdurrahman bin Mahdi] wedi dweud wrthym [Sufyan] gan [Qais bin Muslim] gan [Thariq bin Shihab], dywedodd yr Iddewon wrth [Umar]: Yn wir, darllenaist adnod, pe bai wedi'i datgelu i ni, byddem wedi gwneud y diwrnod hwnnw'n ŵyl: 'Yn wir, rwy'n gwybod pryd y datgelwyd yr adnod, ar ba ddiwrnod y datgelwyd yr adnod a ble roedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam pan ddatgelwyd yr adnod. Daeth yr adnod hon i lawr yn Arafah pan wnaeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Salam wuquf yn Arafah. Dywedodd Sufyan: Rwy'n amau a yw'n ddydd Gwener ai peidio, sy'n golygu: 'Ar y diwrnod hwn rwyf wedi perffeithio eich crefydd i chi ac wedi cyflawni Fy mendithion i chi'. -Al Maa`idah: 3-
Hadith
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
Wedi adrodd i ni [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ac [Abu Kuraib] testun Abu Bakr, dywedodd: Wedi adrodd i ni [Abdullah bin Idris] gan [ei dad] gan [Qais bin Muslim] gan [Thariq bin Shihab] a ddywedodd: Dywedodd yr Iddewon wrth [Umar]: Pe baem ni, yr Iddewon, wedi anfon yr adnod hon i lawr: 'Heddiw rwyf wedi perffeithio eich crefydd i chi, ac mae gennyf ddigon o fy mendithion i chi, ac rwyf wedi cymeradwyo bod Islam wedi dod yn grefydd i chi'. -Al Maa`idah: 3- gwyddom, ar y diwrnod y datgelwyd yr adnod, y byddwn yn sicr o wneud y diwrnod hwnnw'n ŵyl. Dywedodd Umar: Rwy'n gwybod y diwrnod a'r amser y datgelwyd yr adnod a ble roedd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam pan ddatgelwyd yr adnod, daeth yr adnod i lawr noson ein cynulliad pan oeddem gyda Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yn Arafah.
Hadith
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
Dywedwyd wrthyf fod [Abdu bin Humaid] wedi dweud wrthym fod [Ja'far bin Aun] wedi dweud wrthym [Abu Umais] gan [Qais bin Muslim] gan [Thariq bin Shihab] a ddywedodd: Daeth Iddew at [Umar] a dweud: O Amirul Mu'minin, mae adnod yn eich llyfr yr ydych wedi'i darllen, pe bai'r adnod honno wedi dod i lawr atom ni Iddewon, byddem wedi gwneud y diwrnod hwnnw'n ddiwrnod. Gofynnodd Umar: Pa adnod? Atebodd: 'Heddiw rwyf wedi perffeithio eich crefydd i chi, ac rwyf wedi cyflawni Fy mendithion arnoch chi, ac rwyf wedi cymeradwyo y bydd Islam yn grefydd i chi'. -Al Maa`idah: 3- Dywedodd Umar: Yn wir, rwy'n gwybod y diwrnod a'r lle y datgelwyd yr adnod hon, datgelwyd yr adnod i Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam yn Arafah ddydd Gwener.
Hadith
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
Mae wedi dweud wrthyf [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Sarh] a [Harmalah bin Yahya At Tujibi] dywedodd Abu Ath Thahir: Mae wedi dweud wrthym, tra dywedodd Harmalah: Mae wedi dweud wrthym fod [Ibnu Wahab] wedi dweud wrthyf [Yunus] gan [Ibnu Shihab] wedi dweud wrthyf [Urwah bin Zubair] ei fod wedi gofyn i [Aisyah] am air Allah: 'Ac os ydych chi'n poeni am beidio â bod yn deg ym mater plant amddifad, yna priodwch ddwy, neu dair, neu bedair menyw sy'n dda i chi'. -An Nisaa`: 3- Dywedodd Aisha: O fy nith, mae hynny'n golygu merch amddifad sydd dan oruchwyliaeth ei gwarcheidwad -ac- hi sydd -yn gyfrifol am ei gyfoeth yna mae'n rhyfeddu at gyfoeth a harddwch yr amddifad yna mae eisiau ei phriodi gyda'r bwriad o fod yn annheg yn ei gwaddol fel ei fod yn rhoi rhywbeth tebyg iddi i'r hyn a roddir i eraill, yna mae'n cael ei wahardd rhag eu priodi ac eithrio bod yn deg iddynt ac fel eu bod yn rhoi gwaddol uwch a'u gorchymyn i briodi menywod sy'n dda iddynt heblaw am blant amddifad. Dywedodd Urwah: Dywedodd Aisyah: Yna gofynnodd y bobl i Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) am fatwa ar ôl y pennill hwn amdanynt - plant amddifad benywaidd - yna datgelodd Allah 'azza wajalla'r pennill: 'A gofynasant i chi am fatwa am fenywod, gan ddweud: 'Allah yw'r un a roddodd fatwa i chi amdanynt a'r hyn a ddarllenwyd i chi yn y Llyfr am fenywod amddifad na roddaist iddynt yr hyn a ragnodwyd ar eu cyfer tra roeddech chi eisiau eu priodi'. -An Nisaa`: 127- Dywedodd Aisyah: A'r hyn a soniodd Allah Ta'ala amdano yw'r hyn a ddarllenwyd i chi yn y Qur'an yn yr adnod flaenorol sy'n sôn am eiriau Allah: 'Ac os ydych chi'n poeni am beidio â gwneud cyfiawnder ym mater plant amddifad yna priodwch fenywod sy'n dda i chi'. -An Nisaa`: 3- Dywedodd Aisha: A gair Allah mewn adnod arall: 'Tra byddwch chi eisiau eu priodi, ' -An Nisaa`: 127- yw casineb unrhyw un ohonoch chi at fenywod amddifad sydd o dan eich gofal tra ei bod hi'n fach o ran cyfoeth ac nid yw'n brydferth. Felly, mae gwaharddiad arnynt i briodi oherwydd yr hyn y maent yn ei hoffi yng nghyfoeth a harddwch menywod amddifad ac eithrio â chyfiawnder oherwydd eu casineb at fenywod amddifad. Mae wedi dweud wrthym ni [Al Hasan Al Hulwani] ac [Abdu bin Humaid] i gyd gan [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'ad] mae wedi dweud wrthym ni [fy nhad] gan [Salih] gan [Ibn Shihab] mae wedi fy hysbysu [Urwah] ei fod wedi gofyn i [Aisha] am eiriau Allah: 'Ac os ydych chi'n ofni na fyddwch chi'n delio'n deg â'r amddifad,' -An Nisaa`: 3- soniodd am yr hadith fel hadith Yunus o Az Zuhri ac ychwanegodd ar y diwedd: Oherwydd eu casineb at amddifad os ydyn nhw'n fach o ran cyfoeth ac yn llai prydferth
Hadith
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
Dywedodd [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a [Abu Kuraib] ill dau: Dywedodd [Abu Usamah] wrthym [Hisham] gan [ei dad] gan [Aisha] am air Allah: 'Ac os ydych chi'n poeni am beidio â gwneud cyfiawnder i fenywod amddifad,' -An Nisaa`: 3- Dywedodd: -Yr adnod hon- datgelwyd ynglŷn â rhywun, roedd ganddo wraig amddifad, ef oedd ei gwarcheidwad a'i etifedd. Roedd gan y wraig amddifad gyfoeth, nid oedd ganddi neb arall i gystadlu ag ef ond hi. Ni phriododd hi am ei chyfoeth felly byddai'n ei niweidio ac yn gwaethygu ei gofal. Yna dywedodd: 'Ac os ydych chi'n poeni am beidio â gwneud cyfiawnder ym mater plant amddifad yna priodwch fenywod sy'n dda i chi'. -An Nisaa`: 3- Dywedodd: Nid wyf yn ei gwneud hi'n gyfreithlon i chi a gadael y fenyw hon sy'n beryglus o'i herwydd.
Hadith
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
Mae wedi dweud wrthym fod [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wedi dweud wrthym [Abdah bin Sulaiman] gan [Hisham] gan [ei dad] gan [Aisyah] am Ei eiriau: 'A'r hyn a adroddwyd i chi yn y Koran: 354 -hefyd fatwa- ynglŷn â'r menywod amddifad na roddaist iddynt yr hyn a ragnodwyd ar eu cyfer, tra roeddech chi eisiau eu priodi'. -An Nisaa`: 127- Dywedodd Aisyah: -Yr adnod hon- datgelwyd mewn cysylltiad â menyw amddifad rhywun. Cynhwysodd y fenyw amddifad ef yn ei eiddo ac yna roedd am ei phriodi. Nid oedd am i'r fenyw amddifad briodi dyn arall a chael ei chynnwys yn ei eiddo, felly gwnaeth bethau'n anodd iddi trwy beidio â'i phriodi a pheidio â'i phriodi â dyn arall.
Hadith
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
Mae wedi dweud wrthym fod [Abu Kuraib] wedi dweud wrthym fod [Abu Usamah] wedi dweud wrthym [Hisham] gan [ei dad] gan [Aisha] am Ei eiriau: 'Ac maen nhw'n gofyn i chi am fatwa ynglŷn â menywod. Dywedwch: 'Mae Allah yn rhoi fatwa i chi ynglŷn â nhw'. -An Nisaa`: 127- Dywedodd Aisyah: Mae hi'n wraig amddifad sydd gyda rhywun, efallai ei bod hi'n cynnwys y dyn yn ei chyfoeth hyd at y clystyrau o rawnwin, yna mae hi eisiau ei briodi, nid yw hi eisiau ei briodi â dyn arall fel y bydd yn cael ei gynnwys yn ei gyfoeth ac yna mae hi'n rhoi trafferth iddo.
Hadith
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
Mae wedi dweud wrthym [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fod wedi dweud wrthym [Abdah bin Sulayman] gan [Hisyam] gan [ei dad] [Aisha] am Ei eiriau: 'A phwy bynnag sy'n dlawd, caiff fwyta o'r hyn sy'n briodol'. -An Nisaa`: 6- Dywedodd Aisyah: -yr adnod hon- datgelwyd am warcheidwad ei eiddo, amddifad sy'n gofalu amdano ac yn ei atgyweirio, gall fwyta ohono os oes ei angen arno.
Hadith
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Dywedwyd wrthym fod [Abu Kuraib] wedi dweud wrthym fod [Abu Usamah] wedi dweud wrthym [Hisyam] gan [ei dad] gan [Aisha] am Ei ddywediad: 'Pwy bynnag - ymhlith y gwarcheidwaid - sy'n gallu, gadewch iddo ymatal - rhag bwyta cyfoeth yr amddifad - a phwy bynnag sy'n dlawd, yna caiff fwyta'r cyfoeth yn ôl yr hyn sy'n briodol'. -An Nisaa`: 6- Dywedodd Aisyah: Datgelwyd ynghylch gwarcheidwr amddifad, gall ddefnyddio ei arian os oes angen swm ei gyfoeth arno mewn modd priodol. Wedi dweud wrthym fod [Abu Kuraib] wedi dweud wrthym fod [Ibn Numair] wedi dweud wrthym [Hisham] gyda'r sanad hwn.
