Imam Muslim : 5321
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ لَقَدْ أَهْلَكْتُمْ أَوْ قَطَعْتُمْ ظَهْرَ الرَّجُلِ
A falaxi nE n bE [Abu Ja'far Muhammad bin Ash Shabbah] a fala nE [Isma'il bin Zakariya] kelife [Buraid bin Abdullah] kelife [Abu Burdah] kelife [Abu Musa] a fala nE: Annabi sallallaahu alaihi Wasallam mixi nde xui mExi a mixi gbEtE matOxOma a gbera a naxa a fala wo bE: Wo bara mixi nde faxa: gbilen'.
Imam Muslim : 5322
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ ابْنِ مَهْدِيٍّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ قَالَ قَامَ رَجُلٌ يُثْنِي عَلَى أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَجَعَلَ الْمِقْدَادُ يَحْثِي عَلَيْهِ التُّرَابَ وَقَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحْثِيَ فِي وُجُوهِ الْمَدَّاحِينَ التُّرَابَ
A bara a fala moxo bE [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a nun [Muhammad bin Al Mutsanna] fe birin naxan fatanxi Ibn Mahdi ra a nun na sEbEli naxan fatanxi Ibn Al Mutsanna ra e firin birin naxa a fala: A bara a fala moxo bE [Abdurrahman] kelife [Sufyan] ma a naxa bOxi sa a fari a fa a fala: Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a yamari nE moxo xa bOxi sa mixie yatagi ma naxee matOxO ma.
Imam Muslim : 5323
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ أَنَّ رَجُلًا جَعَلَ يَمْدَحُ عُثْمَانَ فَعَمِدَ الْمِقْدَادُ فَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَكَانَ رَجُلًا ضَخْمًا فَجَعَلَ يَحْثُو فِي وَجْهِهِ الْحَصْبَاءَ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْمَدَّاحِينَ فَاحْثُوا فِي وُجُوهِهِمْ التُّرَابَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ ح و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ الْمِقْدَادِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
A bara a fala moxo bE [Muhammad bin Al Mutsanna] a nun [Muhammad bin Basyar], Al Mutsanna xa sEbEli, e firin birin a falama: A bara a fala moxo bE [Muhammad bin Ja'far] a fala moxo bE [Syu'bah] kelife [Mansur] kelife [Ibraim] kelife [Hammam bin Al Harith] a mixi nde naxa Uthman matOxO [Aldad] na xanbi Miqnel naxa a maso a ra kneel ma, Na dangi xanbi a naxa gbeti sa a yatagi. Uthman naxa a fala a bE: Munse na i ra? Al Miqdad naxa a fala: Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'Wo na mixie to e na e matOxOfe, wo bOxi sa e yatagi.' A falaxi moxo bE [Muhammad bin Al Mutsanna] a nun [Ibn Basyar] e firin birin naxa a fala 'A falaxi moxo bE [Abdurrahman] kelife [Sufyan] kelife [Mansur]. A bara a fala moxo bE [Uthman bin Abu Syaibah] a fala moxo bE [Al Asyja'I Ubaidullah bin Ubaidurrahman] kelife [Sufyan Ats Tsauri] kelife [Al Amasy] a nun [Mansur] kelife [Ibrahim] kelife [Hammam] kelife [Al Miqdaq] kelife namiɲɔnmɛ Shallallahu Alaihi Waallam ma.
Imam Muslim : 5324
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا صَخْرٌ يَعْنِي ابْنَ جُوَيْرِيَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَانِي فِي الْمَنَامِ أَتَسَوَّكُ بِسِوَاكٍ فَجَذَبَنِي رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ فَنَاوَلْتُ السِّوَاكَ الْأَصْغَرَ مِنْهُمَا فَقِيلَ لِي كَبِّرْ فَدَفَعْتُهُ إِلَى الْأَكْبَرِ
A falaxi moxo bE [Nashr bin Ali Al Jahdhami] a fala moxo bE [n baba] a fala moxo bE [Shakhr bin Juwairiyah] kelife [Nafi'] a [Abdullah bin Umar] a fala nE a bE Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a fala nE: 'N naxa xiye to siwak ma mixi firin nan n rakeli, keren nan fori dangi siwak ra, n naxan fixi wo ma e firin ya ma, na xanbi e naxa a fala n bE: '-I xa a so- fori nan yi ra'. Na xanbi n naxa a so forie yi ra''.
Imam Muslim : 5325
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ وَيَقُولُ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ اسْمَعِي يَا رَبَّةَ الْحُجْرَةِ وَعَائِشَةُ تُصَلِّي فَلَمَّا قَضَتْ صَلَاتَهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ أَلَا تَسْمَعُ إِلَى هَذَا وَمَقَالَتِهِ آنِفًا إِنَّمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ عَدَّهُ الْعَادُّ لَأَحْصَاهُ
A falaxi moxo bE [Harun bin Ma'ruf] a fala moxo bE [Sufyan bin Uyainah] kelife [Hisyam] kelife [a baba] a fala nE: Abu Hurairah naxa a fala, a naxa a fala: Wo tuli mati, wo naxan na banxi kui, wo tuli mati, wo naxan na banxi kui. Na waxati [Aisyah] nu na sali rabafe. Na sali dangi xanbi, Aisyah naxa a fala Urwah bE: I mu na mExi a nun a naxan falaxi? Annabi Salallahu Alaihi Wasallam hadisi keren nan gbansan masen, xa mixi nde a kOntO, e nOma a raba de.
Imam Muslim : 5326
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي وَمَنْ كَتَبَ عَنِّي غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ وَحَدِّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ قَالَ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
A falaxi moxo bE [Haddab bin Khalid Al Azdi] a fala moxo bE [Hammam] kelife [Zaid bin Aslam] kelife [Atho` bin Yasar] kelife [Abu Said Al Khudri] Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'Wo naxa n ma sEbEli sEbE, mixi yo naxan n sEbEma fo Qur'an a lan ma a xa sEbE, yunubi yo mu na n yi ra. Naxan yo wule falama -n xili ra -Hammam a fala nE: N ma gnOxun a -Zaid- a fala nE: a waxOn gni ra, na kui a mu lan a xa a yEtE rafala yahannama.
Imam Muslim : 5327
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَيَّ غُلَامًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلَامًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلَامَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتْ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمْ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنْ ابْتُلِيتَ فَلَا تَدُلَّ عَلَيَّ وَكَانَ الْغُلَامُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الْأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَاهُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلَامِ فَجِيءَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَيْ بُنَيَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ فَقَالَ إِنِّي لَا أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلَامِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَرَجَفَ بِهِمْ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلَّا فَاقْذِفُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ فَانْكَفَأَتْ بِهِمْ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعْ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبْدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلَامِ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلَامِ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ فَأَمَرَ بِالْأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتْ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلَامُ يَا أُمَّهْ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ
A bara a fala moxo bE [Haddab bin Khalid] bara a fala moxo bE [Hammad bin Salamah] bara a fala moxo bE [Tsabit] kelife [Abdurrahman bin Abu Laila] kelife [Shuhaib] sagatala n bE ala ko a xa n ma xaran sEmbE ra. Na tɛmui sɛgɛtala nde naxa fa a yire, a naxa kaabanakoe xaran na sɛgɛtala bɛ. -Distance- naxan na magi nun mangE tagi a nu na monk nan na. DimEdi naxa fa sEriyE yire a naxa a xa wOyEn mE, a naxa kaaba sEriyE xa wOyEn ma ala ko xa a fa sEriyE yire a fama nE bOxOde. DimEdi naxa a fala sErE bE, a naxa a fala: 'Xa sErE wama i bOxun fe, i xa a fala: 'n ma denbaya nan n na kankan xi,' xa i gaxu i xa denbaya ya ra, i xa a fala: 'sErE kanyi nan n na kankan'. Na waxati mOxOyEn, lOxE nde a naxa a maso sube xungbe ra naxan nu mixie kira ra tima, a naxa a fala, ' to n fama a kolonde xa sErE nan fisa xa na mu sErEri nan fisa'. A naxa gbeti tongo a fa a fala: 'Ya Ala, xa i wama sEriyE xa fe ra dangi sErE ra, i xa yi sube faxa ala ko mixie xa dangi a ra'. A naxa na gɛmɛ woli, a a faxa, alako mixie xa dangi a ra. A naxa na fala sEriyE bE. Na sEriyE naxa a fala: 'N ma di, yakOsi i dangi n na, i xa fe bara fa alo n a toxi ki naxE, i fama nE gbatade, xa i bara gbata sOtO, i naxa a masen n bE'. Na sɛgɛtala nu nɔma dɔnxuie nun fure mɔɔli birin dandan de. MangE xanuntenyi nde naxan nu na dunxui ra na waxati a naxa na fe mE, a naxa fa xamE yire a fa se gbegbe ra, a naxa a fala a bE: 'I xa n dandan n naxan malanxi be, i fama nE sOtOde'. DimEdi naxa a fala: 'n mu mixi yo dandan, ala keren nan dandan ma, xa wo la a ra, n na a maxandi a xa wo dandan'. MangE bore naxa danxaniya a nun sagatala naxa Ala maxandi a naxa yalan. Mangɛ boore naxa fa mangɛ yire, a dɔxɔ a sɛɛti ma. MangE naxa a fala: 'I tan, nde i yae dandan? ' Na mixi naxa a yabi: 'N Marigi'. MangE naxa a fala: 'I xa Rabb nan na n tan fOxOra? ' Na xamE naxa a fala: 'N ma Rabb nun i xa Rabb nan Ala ra'. MangE naxa a suxu a naxa a tOrO han a naxa a masen dimEdi bE na xanbi e fa dimEdi ra, mangE naxa a fala: 'O n ma di, i xa sEmbE nO ma dunxuie rayabude, xunsE ra i man yi nun na raba'. DimEdi naxa a fala: 'N tan mu findixi furema ra, Ala keren nan furema'. MangE naxa a suxu a naxa a tOrO a man naxa a masen sEriyE bE. MangE naxa fa sEriyE yire, e naxa fa sEriyE ra e naxa a fala a bE: 'I xa i xa diinE lu'. MangE mu tin, na nan a ra mangE naxa sEri maxOrin a naxa a sa a xunyi tagi ala ko a bElExE xa sa bOxi ma. Na dangi xanbi e naxa fa mangE bore ra e naxa a fala a bE: 'I xa i xa diinE rabolo'. MangE mu tin, na nan a ra mangE naxa sEri maxOrin a naxa a sa a xunyi tagi ala ko a bElExE xa sa bOxi ma. Na dangi xanbi e naxa fa sagatala nde ra e naxa a fala a bE: 'I xa i xa diinE rabolo'. Na sɛgɛtala mu tin na ra. Na xanbi mangE naxa a sa a xa sOre nde yi, mangE naxa a fala: 'Wo a xanin be nun yi geya fari, wo a tongo, xa a wama a xa diinE lufe - wo a lu - xa a mu wama, wo a woli geya fari'. E naxa a xanin geya fari, sagatala naxa sali raba: 'Ya Ala, i xa n mali e ra alo i wama ki na xEn'. A naxa mini geya naxa e sErEn e birin naxa bira. Na sɛgɛtala naxa gbilen a xɔnyi han mangɛ ya xɔri. MangE naxa a maxOrin: 'I boree xa fe na munse ra? ' DimEdi naxa a yabi: 'Ala bara n mali e ra'. Na xanbi mangE naxa a sa a xa sOre nde yi, mangE naxa a fala: 'wo a xanin kunkui kui wo a xanin baa ma, xa a wama a xa diinE rabolofe - wo xa a xanin wo xOnE g- a nun xa a mu tin ma, wo a woli'. E naxa a xanin baa tagi, na xamE naxa sali: 'Ala, i xa n mali e ra alo i wama ki na xEn'. A naxa mini a kui kunkui naxa bira e birin naxa faxa. Na sɛgɛtala naxa gbilen a xɔnyi, han a sa mangɛ li. MangE naxa a maxOrin: I booree na di? ' DimEdi naxa a yabi: 'Ala bara n mali e ra'. Na dangi xanbi, a naxa a fala mangɛ bɛ : «I mu nɔma n faxade fo i xa n ma yaamari rabatu.» Mangɛ naxa a maxɔrin : «I munse yamarixi? ' DimEdi naxa a fala: 'I xa mixi birin malan yire xungbe ma, i fa n ma sExE ma, i xa sExE tongo n ma sExE kui i xa a fala: 'Ala xili ra, yi dimEdi xa karamOxO'. Xa wo na raba wo n faxama nɛ. A raɲɔnyi mangɛ naxa na raba. A naxa santidE sa santidE tagi a naxa a woli, a fa a fala: 'Ala xili ra, yi dimEdi karamOxO'. Sanbɛ naxa woli sɛgɛtala xa sanbunyi kui, na tɛmui sɛgɛtala naxa a bɛlɛxɛ sa tanbɛ xirixi dɛnnaxɛ, a naxa faxa. Mixie naxa a fala: 'Moxo laxi na xamE xa rabb nan na.' Na xanbi a naxa a xanin mangE yire a fa a fala a bE: 'I a kolon fe nde i nu kOntOfilixi naxan ma, ala bara i li yakOsi. Danxaniyatɔɛ birin bɛ. Na tɛmui mangɛ naxa yaamari fi e xa yili nde ti kira xɔn ma, e xa tɛ sa a ma. MangE naxa a fala: 'Naxan mu a xa diinE rabolo, a xa ganxi a kui'. E naxa na raba han ginE nde naxa fa a nun a xa di, a luxi alo a nu wama gbilen fe ala ko a naxa bira tE kui, na xanbi diyOrE naxa a fala: 'N nga, i xa dimEdi, i na nOndi nan fari'.
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
A falaxi moxo bE [Harun bin Ma'ruf] nun [Muhammad bin Abbad], e firin birin xa hadisi keren nan a ra a nun yi matan xa fatanfasi Harun nan gbe ra, e firin birin naxa a fala: A falaxi moxo bE [Hatim bin Isma'il] kelife [Yaqub bin Mujahid Abu Hazrah] kelife [Ubah bin Ubad bin Shabad] naxan a falaxi: N tan nun n baba naxa siga xaran de yi ansar taa kui beenun e xa faxa. Mixi singe moxo naxan toxi [Abu Al Yasar], Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam xanunten gni, a nu na a xa konyi nan xOn, a nu na dugi gbegbe xanin fe, Abu Al Yasar nu na Ma'afiri dugi nan ma a nun a xa konyi fan nu na Ma'afiri dugi nan kui. N baba naxa a fala a bE: N baba, n bara xOnE to i yatagi. A naxa a fala: Na nan a ra. So and so bin so and so nu na doni nan na n bE, n naxa siga a xabilE yire, n naxa a xOnE na xanbi n naxa na wOyEn fala e naxa a fala: ade. Na xanbi dimEdi furi xOrOxOE naxa mini, n naxa a maxOrin: I baba na minden? A naxɛ: A bara i xui mɛ. Na xanbi n nga, Arika, naxa so n naxa a fala a bE: Wo mini be, n bara a kolon wo na minden. N naxa a maxOrin: I nOxunxi n ma munfe ra? A naxa a yabi: n tan, Ala xili ra, n na a falama wo bE, n mu wule falama, Ala xili ra, n nu gaxuxi a falade wo bE n naxa wule fala n naxa laayidi tongo wo bE n naxa a kana. Wo na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam xanunten gni nan na n tan, Ala xili ra, n na tOrE kui. N naxɛ: Ala. A naxa a yaabi: Ala. N naxɛ: Ala. A naxa a yaabi: Ala. N naxɛ: Ala. A naxa a yaabi: Ala. Na xanbi a naxa dugi tongo a naxa a maxa a bElExE ra, a naxa a fala: xa kObiri na i yi, i xa a fi a nun xa a mu i yi i bara xOrOxO. N ya firin tofe - a naxa a bElExE sa a yae ma - n tuli firin ramE fe a nun n bOgnE faxamufe - a naxa a masen a bOgnE yire nan ma - a naxa Annabi sallallaahu alaihi wasallam to a falafe ra: 'Naxan mixi xOrOxOE ra bama xa na mu a ratanga a xa doni ma, Ala a ma kanta ma nE'. A naxa a fala: na nan a ra n naxa a fala a bE: O baba, xa i bara i xa konyi xa dugi tongo, i bara i xa konyi maafiri tongo, i bara a xa mafiri dugi tongo i i xa dugi sa a fari, a lanma i xa gbeti so a ma a fan xa gbeti so. A naxa n xun ma sElExun a fa Ala maxandi: Ya Ala, i xa duba a bE. N xunya xamE, n ya firin tofe - a naxa a bElExE sa a yae ma - n tuli firin ramE fe nun n bOgnE faxamufe - a naxa a masen a bOgnE yire ma - a naxa Ala xa Mixi Sugandixi to a falafe ra: 'I xa donse fi e ma i naxan donma, i xa dugi fi e ma i naxan donma', n naxan fixi a ma yi dunia xa naiyalanyi ra a n ma fangni tongo ma faxE lOxE. Moxo naxa siga han moxo naxa fa [Jabir bin Abdullah] yire a xa salide kui, a nu sali don ma a nu a yEtE makotoxi naxan na. N naxa mixie fari han n naxa dOxO Jabiri nun Kibla tagi. N naxa a fala a bE: Ala xa kinikini i ma, munfe ra i sali rabama donma keren nan na, i xa dugi saxi sEti ma? A naxa a bElExE raso n bOgnE ma yi ki - a naxa a bElExE rafelen a naxa e rafelen, a naxa a fala: N wama xaxilitare nan xOn alo i xa fa n yire a xa a mato n naxan na bama ala ko a xa nO a misalide. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa fa moxo yire moxo xa salide kui a nu na Ibn Tab xa wuri bili xanin fe, a naxa a to a nu na salide kira ra, a naxa a ma goro na wuri bili ra, na xanbi a naxa gbilen moxo ma a naxa a maxOrin: 'Wo ya ma nde wama wo makuya Ala ra'? a naxɛ: Won bara won magoro. A man naxa a maxOrin: 'Wo ya ma nde wama ala xa gbilen a ma?' Moxo naxa a yabi: Ade, Ala xa Mixi Sugandixi. A naxElE: 'Awa, wo ya ma mixi keren na sali raba, Ala Tabaraka wa Ta'ala na a ya ra, na nan a ra wo naxa tOxOma a yatagi ma xa na mu a yirefanyi ma, a sEngni yirefanyi ma, a kOma sEngni bun ma. Xa a mu nOma a yEtE suxude han a xa sExE xa na mu a xa sExE, a lan ma a xa a raba a xa dugi ra yi ki." A naxa a xa dugie rafelen a fa a fala: "I xa za'faran ture masen n bE." Na xanbi, xamE dimEdi nde naxa fa a xabilE yire mafuren, a fa ture maxaninxi ra a bElExE, na xanbi Rasulullah Alahuallah Alahulam naxa a sa a fari a xanbi ra a naxa a sa a fate ma naxan luxi. Ansar xa masinie naxa a xa yEtE rabilin, na xanbi a naxa a yEtE rafelen a naxa a yEtE rafelen, a fa a fala a xa yEtE bE: Hus, Ala xa i danka. A naxa a yaabi: N tan nan na, Ala xa Mixi Sugandixi. Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'Wo goro, wo naxa siga sese ra naxan dankarixi. Wo naxa fe kobi raba wo yEtE bE, wo naxa fe kobi raba wo xa die bE, wo naxa fe kobi raba wo xa naafure xa fe ra, wo naxa wo tuli mati ala xa salie yaabi ra a fa e ra ba wo bE. Moxo naxa gnErE Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ra han nunmare. Moxo naxa maso arabi ye keren na, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'Nde wama sigafe moxo ya ra a xa xure yayilan, na xanbi a ye min ma a fa ye so moxo yi ra' Jabir naxa a fala: N naxa keli n naxa a fala: N tan nan na Rasulullah ra. Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'Nde gbEtE na Jabir sEti ma?' Jabbar bin Shakhr naxa keli. Muxu naxa siga na xure yire, muxu naxa ture keren xa na mu firin ba na xure kui. Muxu naxa a ragoro, muxu naxa a ragoro han a rafe ye ra. Mixi singe naxan moxo toxi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nan a ra, a naxa a maxOrin: 'Wo firin birin tinxi na ra?' Moxo naxa a yabi: Iyo, Ala xa Mixi Sugandixi. A naxa a xa xuruse xunyi ragoro, a xa xuruse naxa ye min, a naxa a sanyie suxu a xa xuruse naxa a sanyie rayensen a naxa a maxa. Na dangi xanbi a naxa a ra gbilen a naxa a xui ite. Na xanbi Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa siga xure yire a naxa a yEtE rafelen. N naxa keli n naxa n ma wuli raba n naxa wuli ye dOxO naxan kelixi Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam. Jabbar bin Shakhr naxa siga a yEtE raxarade a nun Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa keli a xa sali raba. N naxa dugi sa n ma, n nu wama a rayensenfe kɔnɔ a mu fa. Na dugi nu na a dOxO de na xanbi n naxa a mafindi, na xanbi n naxa a ragoro a dOxOde firin tagi n naxa a din n gnErE ra. Na xanbi n naxa fa n naxa ti Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yirefanyi ma. A naxa n bElExE suxu a n ma findi a yirefanyi ma. Na dangi xanbi Jabbar bin Shakhr naxa fa. A naxa wuli raba a fa ti Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yirefanyi ma, a fa moxo bElExE suxu a moxo sa a xanbi ra. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa n to kOnO n mu a kolon, na xanbi n naxa a faxamu a naxa a bElExE masen, a nu wama a fala fe nE i xa i tagi xiri. Na sali dangi xanbi, Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'O Jabir!' N naxa a yaabi: Iyo, Ala xa Mixi Sugandixi. A naxElE: 'Xa donma gbo, i xa a rayensen a dOxOde firin tagi, xa a xurun, i xa a xiri i xun ma'. Moxo nun Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam moxo nu gnErE ma moxo birin nu donse keren don ma lOxOE birin. A naxa a min a fa a sa a xa dugi ma, moxo naxa wuri ma goro ala ko a burExE xa bira na xanbi moxo naxa a don. Muxu dɛ xa sɛɛtie mu tɔɔrɔma. N bara kai, mixi nde bara lɔɛ muxu ya ma lɔxɔɛ nde. Na xanbi moxo naxa siga a fenfe moxo naxa a tongo. Moxo naxa seedeɲɔxɔya ba a bɛ a mu fixi a ma - l x n - na xanbi e naxa fi a ma. A naxa keli, a a tongo. Moxo naxa gnErE Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ra han moxo naxa ti xure xungbe kui. Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam naxa siga a xa wali rakamalide, n naxa bira a fOxOra n xanbi ra n naxa ye sase xanin. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa a ya ti a rabilinyi, a mu sese to naxan nu nOma a makoto de. A luxi alo wuri firin nan na xure sEti ma. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa te e ya ma keren ma a naxa wuri bili nde tongo, a naxa a fala: 'I xa i magoro n bE, Ala xa tinfe ra'. Na wuri bili naxa goro a sEti ma alo yEtE naxan xunxure rafalaxi a xa mangE ra, han a naxa fa wuri gbEtE yire a naxa a wuri bili keren suxu, a naxa a fala: 'I xa goro n bE, Ala xa tinfe ra'. Salonyi fan naxa a igoro. A to nu na e firin tagi, a naxa e malan, a naxa a fala: 'Wo malan n bE, ala xa tinfe ra'. E firin birin lanxi. Jabir naxa a fala: N naxa n gi mafuren barima n nu gaxui Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam n nu na a sEti ma ala ko a xa siga. Muhammad bin Abbad a fala nE a xa taruxu kui: A naxa siga n naxa dOxO n yEtE ra. N naxa n ya rasiga a sEti ma n naxa a to Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nan nu fafe n naxa a to wuri firin nu na a rafelen fe. E keren keren birin tixi e xa wuri magalanbuxi nan fari. N naxa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam to a tixi a naxa a bElExE raba a xunyi ra alo yi ki - Abu Isma'il naxa a bElExE raso yirefanyi ma a nun yirefanyi ma - na xanbi a naxa fa. A to so n ya ra, a naxa n ma xOxun: 'He Jabir, i n tixi dEndE xEn?' N naxa a yaabi: Iyo, Ala xa Mixi Sugandixi. A naxɛ : ‹Wo siga na wuri firinyie yire, wo salonyi keren bolon, wo fa e ra be. I na tixi dɛnnaxɛ, i xa salonyi keren ba i kɔɔla ma, a boore ba i kɔɔla ma.» Jabir naxa a fala: N naxa keli n naxa gbeti tongo, n naxa a kana n naxa a rafelen han a naxa rafelen, n to siga wuri firin yire, n naxa wuri firin keren keren ma sElExun. N naxa gbilen a ra n naxa a xanin han n naxa ti Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nu tixi dEndE xEn. N naxa wuri bili keren ba n yirefanyi ma, n naxa wuri bili gbɛtɛ ba i yirefanyi ma, na xanbi n naxa siga Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yire, n naxa a fala: N bara na raba, Ala xa Mixi Sugandixi, na nan na ki? A naxa a yabi: 'N bara gaburi firin dangi naxee kui mixie nu na ɲaxankatafe, n ma maxOrin gni ra, n nu wama e firin birin xa rafelen han wuri bili firin nu na e ma.' Na xanbi moxo naxa fa sOree yire, Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'O Jabir, i xa i yEtE ye xunxure xili!' N naxa a fala: 'Ablu ye, ablu ye, ablu ye'. N naxa a fala: Ala xa Mixi Sugandixi, n mu ye xunxuri keren toxi karabi kui. Ansar nde nu na na xan nu ye rafelen ma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bE a xa se xunxuri kui wuri see fari naxan nu xirixi a naxa a fala n bE: 'I xa siga so-and-so bin so-and-so Al Ansari i xa a mato xa ye dondoroti na se kui.' N naxa siga a yire n naxa na se sase mato, n mu sese to fo ye xunxuri se sase dOnxE ra, xa n a sa a kui a fama nE xara de. Na dangi xanbi n naxa siga Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yire, n naxa a fala: O Rasulullah, n mu sese toxi fo ye xunxure naxan na sesa dOnxE ra, xa n a woli a fama nE xara de. A naxɛ: 'Wo siga wo fa a ra be'. N naxa a suxu, a naxa a suxu a bɛlɛxɛe ra. A naxa wOyEn ndee fala n mu nu naxee kolon a fa a fala a naxa a bElExE a bElExE firin birin na, na xanbi a naxa a so n yi ra, a naxa a fala n bE, 'Jabir, i xa se xungbe xili'. N na xili ma: kunkui xungbe, O karavan. Na xanbi n naxa a tongo n naxa a sa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ya i, a naxa a bElExE raso se ra yi ki - Jabir naxa a bElExE rafelen a fa a bElExE rafelen a naxa e sa se sase bun ma. A naxa a fala: 'I xa a tongo, Yabiri, i xa a sa n fari, i xa a fala: 'Bismillaah'. N naxa a rafelen a bE n naxa a fala: Bismillaah. N naxa ye to naxan minixi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bElExE tagi, na xanbi ye sase xungbe naxa ye ra mini a naxa gbilen han a naxa rafe, na xanbi a naxa a fala: 'O Jabir, xili naxan ye hayi na naxan ma'. Yabiri naxa a fala: Mixie fama nɛ e min han e wasa. Na xanbi n naxa a fala: mixi yo mu na ye xayi na naxan ma? Na xanbi Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa a bElExE rakeli ye sase xungbe kui naxan nu rafexi ye ra. Mixie naxa e yEtE masen Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bE, a naxa a fala: 'Ala xa donse fi wo ma'. na xanbi moxo naxa siga baa dE ra, ye naxa te a nun yExE nde naxa mini na xanbi moxo naxa tE sa a sEti ma, moxo naxa a rafelen moxo naxa a don han moxo naxa rafe. Jabir naxa a fala: N tan, na nun na nun na nun na - a naxa mixi suli tOxO - a so a ya kui, mixi yo mu moxo toxi han moxo naxa mini. Moxo naxa a yae keren tongo na xanbi moxo naxa a ra goro, na xanbi moxo naxa mixi xungbe xili naxan nu na karavan kui, xuruse xungbe naxan nu na karavan kui a nun pillion xungbe naxan nu na karavan kui, a naxa so a bun ma a mu a xun goro.
Imam Muslim : 5329
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ فَلَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَا فَرَجَعَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَاهُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ أَبِي رَحْلًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ و قَالَ فِي حَدِيثِهِ مِنْ رِوَايَةِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ فَلَمَّا دَنَا دَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَ فَرَسُهُ فِي الْأَرْضِ إِلَى بَطْنِهِ وَوَثَبَ عَنْهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُخَلِّصَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ وَلَكَ عَلَيَّ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ سَهْمًا مِنْهَا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ عَلَى إِبِلِي وَغِلْمَانِي بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِي إِبِلِكَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ لَيْلًا فَتَنَازَعُوا أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَنْزِلُ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أُكْرِمُهُمْ بِذَلِكَ فَصَعِدَ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ فَوْقَ الْبُيُوتِ وَتَفَرَّقَ الْغِلْمَانُ وَالْخَدَمُ فِي الطُّرُقِ يُنَادُونَ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا مُحَمَّدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ
A fala n bE [Salamah bin Syabib] a fala nE [Al Hasan bin A'yan] a fala nE [Zuhair] a fala nE [Abu Ishaq] a fala nE: N bara a mE [Al Bara` bin Azib] a falafe ra: Abu Bakr Ash Shiddiq fa n baba yire a xOnE ma Abu Bakr naxa sube sara, na xanbi a naxa a fala Azib bE i xa fa n ma di ra n yire: banxi. N baba naxa a fala n bE: Fa a ra. N naxa a tan nun n baba ramini a xun ma alako e xa na sare fi. N baba naxa a fala a bE: He [Abu Bakr], a fala n bE, wo firin nu na munse ra bama kOE ra wo nun Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nu na gnErE fe? Abu Bakr naxa a fala: Iyo. Muxu naxa ɲɛrɛ kɔɛ birin na han yanyi tagi. Kira nu ma sElExun mixi yo mu nu dangima han e naxa gbeti xungbe nde rakeli moxo bE, a nu dimi nan fima moxo ma a nun soge mu nu na soge ma na xanbi. Muxu naxa ti na yire ra, muxu naxa muxu maso gɛmɛ ra. N bElExE ra, n naxa yire nde rafala Annabi Shallalahu Alaihi Wasallam bE a xa xide gbeti bun ma, na xanbi n naxa dugi sa a fari, n naxa a fala: I xa xi, i tan Ala xa Mixi Sugandixi, n i makantama nE Marigi bE. A naxa xi na xanbi n naxa siga a rabilinyi matode. A naxa mini a xuruse dɛmadonyi nde nu na naxan nu faxi a nun a xa xurusee ra gɛmɛ xungbe nde ma, a nu wama yire makantaxi nan xɔn alɔ muxu tan. N naxa a maxOrin: I tan konyi, i findixi nde gbe ra? A naxa a yaabi: A findixi mixi nde nan gbe ra naxan kelixi Madina mixie ya ma. N naxa a maxOrin: XignE na wo xa xuruse kui? A naxa a yaabi: «Iyo. N naxa a maxOrin: I wama n ma fe ra? A naxa a yaabi: «Iyo. A naxa xuruse tongo a naxa xignE sase raxa xunsE ra, xOnE ra a nun xOnE ra - A -Abu Ishaq- naxE: N naxa a to Al Bara` a bElExE bElExE ra a bElExE ra a nu na xOnE ra - na xanbi a naxa xignE sa n bE kOsi kui xignE dondoroti nu na naxan kui. Abu Bakr naxa a fala: N bara fa na se ra Annabi sallallahu alaihi Wasallam nu minma dEndE xEn a nun a nu wusubaxi dEndE xEn. A naxa a fala: Na xanbi n naxa siga Annabi sallallaahu alaihi wasallam n mu a rakeli, kOnO a naxa mini a naxa keli na waxati, na xanbi n naxa ye sa xignE fari han a bun ma xOnE, na xanbi n naxa a fala: Ala xa Mixi Sugandixi, yi xignE min. A naxa a min han n naxa ɲɛlɛxin. Na dangi xanbi a naxa a fala: 'Siga waxati mu a ra'. N naxa a yaabi: Na nan a ra. Na xanbi moxo naxa keli soge to goro sogegorode, na waxati Suraqah bin Malik naxa bira moxo fOxOra moxo nu na bOxi ma. N naxa a fala: Ala xa Mixi Sugandixi, moxo bara siga. A naxɛ: 'Wo naxa nimisa, Ala na won sEti ma'. Na xanbi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa fe kobi raba a bE han a xa soe naxa bira bOxi kui han a furi, na xanbi a naxa a fala: N a kolon wo firin birin fe kobi nan maxOrin ma n bE, yakOsi wo xa Ala maxandi n bE, Ala xili ra n wo firin birin maxOrin ma nE. Na xanbi, Ala naxa sali raba, Suraqah naxa kisi, a naxa gbilen. A mu mixi yo toxi kOnO a naxa a fala: n bara gbo wo bE, a tan - Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam - mu na be. A mu mixi yo toxi kOnO a naxa e ragbilen. Abu Bakr naxa a fala: A bara a xa laayidi rakamali moxo bE. A bara a fala n bE [Zuhair bin Harb] a bara a fala moxo bE [Uthman bin Umar]. A falaxi moxo bE [Ishaq bin Ibrahim] a fala moxo bE [An Nadhr bin Syumail] [Isra`il bin Abu Ishaq] firin birin kelife [Al Bara`] a fala nE: Abu Bakr naxa sube sara n baba yi dirham fu nun saxan ra, a naxa hadisi nde fala naxan xili Zuhair hadith kelife Ishaq Abu, a nun a xa hedith kui kelife Rasulullah Uthman bin Umar: Suraqah bin Malik to fa, Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa sali raba a bE na xanbi a xa soe naxa goro bOxi ma han a furi kui Suraqah naxa keli a fa a fala: O Muhammad, n na akolon yi nan na i ra, i xa Ala maxandi a xa n natanga fe ma n naxan toxi, i tan nan bE A naxa mixi dOxO n xanbi ra. Yi nan na n ma santidE sade ra, wo xa santi keren tongo barima wo n ma yEtE nun n ma konyie ra dangi ma yi yire nan ma, wo xa wo waxOn gni tongo. A naxɛ: ‹N hayi mu na wo xa xɔrɛe ma›. Moxo saxan nu na medina kOE ra e naxa gere so mixi naxan fama Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam raxande. A naxɛ: 'Wo xa lu Najjar xa die yire, Abdul Muthallib xa mamadie, n e matOxOma na nan ma.' XamEe nun ginEe naxa te banxee fari, dumee nun walikEe naxa e yEtE sa kira xOn ma, e naxa a fala: I tan Muxamed, Ala xa Mixi Sugandixi, O Muhamed, Ala xa Mixi Sugandixi.
Imam Muslim : 5330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ يُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ فَبَدَّلُوا فَدَخَلُوا الْبَابَ يَزْحَفُونَ عَلَى أَسْتَاهِهِمْ وَقَالُوا حَبَّةٌ فِي شَعَرَةٍ
A bara a fala moxo bE [Muhammad bin Rafi'] bara a fala moxo bE [Ma'mar] kelife [Hammam bin Munabbih] a fala nE: yi nan a ra [Abu Hurairah] a fala moxo bE kelife Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, na xanbi a naxa e ndee fala: Rasulullah Sallalah Alaihi Wasallam a fala nE: Isirayila: 'Wo so naadE ra wo wo magoro wo xa a fala: 'Hitthah' - wo xa yunubie xafari - a fama nE wo xa yunubie xafaride na xanbi e naxa e yEtE masara e naxa so naadE ra e nu na e sEngni ma e naxa a fala: 'Habbah - sansi- farin kui''.
Imam Muslim : 5331
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنُونَ ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَابَعَ الْوَحْيَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ الْوَحْيُ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A fala n bE [Amru bin Muhammad bin Bukair An Naqid], [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] a nun [Abdu bin Humaid] a fala n bE Abdu: a fala n bE, mixi gbEtee naxa a fala n bE [Yaqub bin Ibrahim bin Sa'ad] a fala nE [n baba] kelife [Salih bin Kaisan] kelife [In] Shib Has: Malik] a Ala 'azza wajalla bara Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam xa masen gni kamali beenun a xa faxa
Imam Muslim : 5332
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَهُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْيَهُودَ قَالُوا لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ أُنْزِلَتْ فِينَا لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ وَأَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ أُنْزِلَتْ أُنْزِلَتْ بِعَرَفَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ قَالَ سُفْيَانُ أَشُكُّ كَانَ يَوْمَ جُمُعَةٍ أَمْ لَا يَعْنِي { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي }
A falaxi n bE [Abu Khaitsamah bin Harb] a nun [Muhammad bin Al Mutsanna], Ibn Al Mutsanna xa sEbEli, e firin birin a falama: A falaxi moxo bE [Abdurrahman bin Mahdi] a falaxi moxo bE [Sufyan] kelife [Qais bin Muslim] kelife [Thariq bin Shihab], Yuwifie naxa a fala [Umar] bE, wo nu bara a xaran, a nu bara a xaran, A masenxi moxo bE, moxo nu na lOxE findima malabui lOxE nan na: 'N a kolon yi ayat minixi lOxE naxan ma, lOxE mundun a masenxi a nun Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam nu na minden yi ayat minixi tEmui na xan ma. Yi sEbEli minixi arafah nan ma, tEmui na xan ma rasulullah sallallahu alehi wasallam wuquf arafah. Sufyan naxa a fala: N laxi a ra xa juma lOxE nan a ra xa na mu a ra, na nan na ki: 'Yi lOxE n bara wo xa diinE kamali wo bE a nun n bara n ma dubae rakamali wo bE'. -Al Maa`idah: 3-
Imam Muslim : 5333
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَتْ الْيَهُودُ لِعُمَرَ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ يَهُودَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } نَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ فَقَالَ عُمَرُ فَقَدْ عَلِمْتُ الْيَوْمَ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ وَالسَّاعَةَ وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ نَزَلَتْ نَزَلَتْ لَيْلَةَ جَمْعٍ وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ
A naxa a masen moxo bE [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a nun [Abu Kuraib] Abu Bakr xa sEbEli, a naxElE: A naxa a masen moxo bE [Abdullah bin Idris] kelife [a baba] kelife [Qais bin Muslim] kelife [Thariq bin Shihab] a fala nE: Yuwifie naxa a fala [Umar] bE, xa moxo nu bara Yuwifie rasanba to, n bara wo xa diinE ra kamali wo bE, a nun n bara n ma barakE sOtO wo bE, n bara tin a ra a diinE bara findi diinE ra wo bE. -Al Maa`idah: 3- won a kolon lOxE naxan ma yi sEbEli minixi, won na lOxE findima malabui lOxE nan na. Umar naxa a fala: n a kolon lOxE nun waxati naxan ma yi ayat minixi a nun Rasulullah Shallalahu Alaihi Wasallam nu na dEndE xEn yi ayat minixi tEmui, na ayat naxa goro moxo xa malanyi kOE ra moxo nu na Rasulullah Shallalahu Alaihi Wasallam fEma Arafah.
Imam Muslim : 5334
و حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا نَزَلَتْ مَعْشَرَ الْيَهُودِ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ قَالَ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا } فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ
A falaxi n bE [Abdu bin Humaid] a fala nE [Ja'far bin Aun] a fala nE [Abu Umais] kelife [Qais bin Muslim] kelife [Thariq bin Shihab] a fala nE: Yuwifi nde naxa fa [Umar] yire a fa a fala a bE: O Amirul Mu'minin, i xa buki kui sEbEli nde na i naxan xaran, xa na sEbEli nu goroxi moxo yi lOxE. Umar naxa a ma xOxun: AyatE mundun? A naxa a yabi: 'To n bara wo xa diinE kamali wo bE, n bara n ma dubae rakamali wo bE, n bara tin a ra a diinE xa findi diinE ra wo bE'. -Al Maa`idah: 3- Umar naxa a fala: N bara a kolon lOxE nun yire naxan ma yi ayat minixi, yi ayat minixi Annabi sallallaahu alaihi wasallam bE arafah lOxE naxan ma juma lOxE.
Imam Muslim : 5335
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا و قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ } قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنْ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنْ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ { يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ } الْآيَةُ الْأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الْآيَةِ الْأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنْ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلَّا بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَزَادَ فِي آخِرِهِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلَاتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ
A naxa a fala n bE [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Sarh] a nun [Harmalah bin Yahya At Tujibi] a fala nE Abu Ath Thahir: A naxa a fala moxo bE, Harmalah naxa a fala n bE [Ibnu Wahab] a fala n bE [Yunus] kelife [Ibnu Shihab] a fala n bE [Urwah bin] Zubair bE a naxan maxOrinE Ala xa wOyEn ma: 'A nun xa wo kOntOfilixi tinxin gni ma di ngEe xa fe ra, wo xa ginE firin, xa na mu saxan, xa na mu naani dOxO naxan fan wo bE'. -An Nisaa`: 3- Aisyah naxa a fala: O n xunya ginE, na nan na ki ginE di barixi nan a ra naxan na a xa kantama xa yaamari bun ma -a nun- a naxa a xa naafuli sOtO na xanbi kantama naxa kaaba di kanyi xa naafuli nun a xa tofangni ma na xanbi karamOxO wama a xa dOxO - a wama a xa findi tinxintareya ra a xa fe nde fi a ma naxan maniyaxi a ra a dangi a ra, na tɛmui e mu tinma e xa e futi fo e xa tinxinyi raba e bɛ, e xa kɔbiri gbegbe fi e ma, e man xa yaamari fi e xa ginɛe futi naxee nu fan e bɛ bafe dimɛdie ra. Urwah naxa a fala: Aisyah naxa a fala: Na xanbi mixee naxa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam maxOrin fatwa ra yi ayat dangi xanbi e xa fe ra - ginE die - na xanbi Ala azza wajalla naxa yi ayat ramini: 'A nun e naxa fatwa maxOrin wo bE ginEe xa fe ra, wo xa a fala: 'Ala nan fatwa fixi wo ma e xa fe ra naxan xaranxi wo bE buki kui xa na mu wo naxan xaranxi ginEe xa fe ra Wo naxan fi e ma wo nu wama e xa futi tEmui na xan ma. -An Nisaa`: 127- Aisyah naxa a fala: A nun Ala Ta'ala naxan falaxi na nan xaranxi wo bE Al Qur'an kui ayat singe kui naxan Ala xa masen gni falaxi: 'A nun xa wo kOntO fili tinxin gni ma di ngEe xa fe ra wo xa ginEe dOxO naxee fan wo bE'. -An Nisaa`: 3- Aisyah naxa a fala: A nun Ala a falama a xa sEbEli gbEtE kui: 'Wo wama e futife,' -An Nisaa`: 127- wo ya ma mixi keren mu tinma ginE ra naxan na wo xa yaamari bun ma barima a xa naafuli xurun a man mu tofan. Na kui, e mu lanma e xa futi xiri barima e wama naxan xɔn ginɛ dimɛdie xa naafuli nun e xa tofanɲi kui fo tinxinyi kui barima e mu rafanxi ginɛ dimɛdie ma. A bara a fala moxo bE [Al Hasan Al Hulwani] a nun [Abdu bin Humaid] fe birin kelife [Yaqub bin Ibrahim bin Sa'ad] a bara a fala moxo bE [n baba] kelife [Salih] kelife [Ibn Shihab] a bara a fala n bE [Urwah] a bara [Aisyah] maxOrin Ala xa masen gni ma: 'A nun xa wo kOntOfilixi tinxin gni ma xa na mu wo mu kOntOfili -Anpham Nisaa`: 3- a naxa hadisi fala Yunus xa hadisi ra kelife Az Zuhri ma a naxa a sa a fari a dOnxE ra: barima e mu ra fan ginE di barixie ra na xan e xa naafuli xurun e man mu tofan
Imam Muslim : 5336
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الرَّجُلِ تَكُونُ لَهُ الْيَتِيمَةُ وَهُوَ وَلِيُّهَا وَوَارِثُهَا وَلَهَا مَالٌ وَلَيْسَ لَهَا أَحَدٌ يُخَاصِمُ دُونَهَا فَلَا يُنْكِحُهَا لِمَالِهَا فَيَضُرُّ بِهَا وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا فَقَالَ { إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنْ النِّسَاءِ } يَقُولُ مَا أَحْلَلْتُ لَكُمْ وَدَعْ هَذِهِ الَّتِي تَضُرُّ بِهَا
A bara a fala moxo bE [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a nun [Abu Kuraib] e firin birin naxa a fala: A bara a fala moxo bE [Abu Usamah] bara a fala moxo bE [Hisham] kelife [a baba] ma kelife [Aisha] Ala xa masen gni ma: 'A nun xa wo kOntO fili tinxin gni ma ginEe ra,' -An Nisaa a falaxi: mixi nde xa fe ra, a nu na ginE di nan yi ra, a nu na a xa kantama nan na a nun a xa die. Banxi na a ra kiritare ginɛ bɛ, mixi yo mu na a bɛ naxan nɔma a gerede bafe a tan na. A mu a dOxO a xa naafure xa fe ra na nan a niyama a xa tOrO a man xa a xa ma kantE kana. Na xanbi a naxa a fala: 'Xa wo kOntO fili tinxin gni ma di ngEe xa fe ra, wo xa ginEe dOxO naxee fan wo bE.' -An Nisaa`: 3- A naxa a fala: N mu a ra bama wo bE a nun ginEdi naxan na gaxui kui a xa fe ra.
Imam Muslim : 5337
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي الْيَتِيمَةِ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَتَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَرْغَبُ عَنْهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُزَوِّجَهَا غَيْرَهُ فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا فَلَا يَتَزَوَّجُهَا وَلَا يُزَوِّجُهَا غَيْرَهُ
A bara a fala moxo bE [Abu Bakr bin Abu Syaibah] bara a fala moxo bE [Abdah bin Sulaiman] kelife [Hisham] kelife [a baba] kelife [Aisyah] a xa masen gni ma: 'A nun naxan xaranxi wo bE Al Qur'an kui: 354 - a nun fatwa- ginEe xa fe ra wo mu naxan fixi e ma wo nu wama naxan xOn e xa futi, e'. -An Nisaa`: 127- Aisyah naxa a fala: -Yi sEbEli- a minixi mixi nde xa ginE di nan ma. Na ginE di singe naxa a sa a xa naafuli kui, na xanbi a naxa wa a xa ginE dOxO. A mu nu wama na ginɛ dimɛdi xa xɛmɛ gbɛtɛ dɔxɔ, a xa lu a xa naafuli kui, na nan a niya a naxa fe xɔrɔxɔɛe raso a bɛ, a mu a dɔxɔ, a mu a dɔxɔ xɛmɛ gbɛtɛ ma.
Imam Muslim : 5338
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ } الْآيَةَ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ الَّتِي تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ لَعَلَّهَا أَنْ تَكُونَ قَدْ شَرِكَتْهُ فِي مَالِهِ حَتَّى فِي الْعَذْقِ فَيَرْغَبُ يَعْنِي أَنْ يَنْكِحَهَا وَيَكْرَهُ أَنْ يُنْكِحَهَا رَجُلًا فَيَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ فَيَعْضِلُهَا
A bara a fala moxo bE [Abu Kuraib] bara a fala moxo bE [Abu Usamah] bara a fala moxo bE [Hisham] kelife [a baba] kelife [Aisha] a xa masen gni ma: 'E man wo maxOrinE fatwa ra ginEe xa fe ra. Wo xa a fala: 'Ala bara fatwa fi wo ma e xa fe ra'. -An Nisaa`: 127- Aisyah naxa a fala: A findixi ginE di nan na naxan na mixi nde fEma, a lan ma a xa xamE sa a xa naafuli kui han rEsin wurie, na xanbi a wama a dOxO fe, a mu wama a xa dOxO xamE gbEtE ra ala ko a xa lu a xa naafuli kui a fa tOrOma a bE.
Imam Muslim : 5339
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله { وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَالِي مَالِ الْيَتِيمِ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ وَيُصْلِحُهُ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ
A bara a fala moxo bE [Abu Bakr bin Abu Syaibah] a bara a fala moxo bE [Abdah bin Sulayman] kelife [Hisyam] kelife [a baba] [Aisha] a xa masen gni ma: 'A nun setare, a nOma donse don de naxan lanxi a ma'. -An Nisaa`: 6- Aisyah naxa a fala: -yi sEbEli- a minixi a xa naafuli kantama nan ma, di xOrOxOE naxan a ma kantE ma a man a yayilan ma, a nOma a don de xa a wama a xOn.
Imam Muslim : 5340
و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ فِي قَوْله تَعَالَى { وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ } قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي وَلِيِّ الْيَتِيمِ أَنْ يُصِيبَ مِنْ مَالِهِ إِذَا كَانَ مُحْتَاجًا بِقَدْرِ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ و حَدَّثَنَاه أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
A falaxi moxo bE [Abu Kuraib] a fala moxo bE [Abu Usamah] a fala moxo bE [Hisyam] kelife [a baba] kelife [Aisha] a xa masen gni ma: 'Naxan na - mixi kantamae ya ma - naxan nO ma, a xa a yEtE ratanga - di xOrOxOE xa naafuli donfe ma - a nun naxan setare, a lan ma a xa naafuli don naxan lanxi a ma'. -An Nisaa`: 6- Aisyah naxa a fala: A masenxi nE dimEdi kantama nan ma, a nOma a xa kObiri uside xa a wama a xa nafuli gbo ki fangni ra. A bara a fala moxo bE [Abu Kuraib] bara a fala moxo bE [Ibn Numair] bara a fala moxo bE [Hisham] yi sanad ra.