Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur’an na Hadithi
(Islam nyayo)
Free Download / Gukuramo ku buntu

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadithi

Hadithi

Imam Muslim : 4961

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ هِشَامٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ أَسْمَاءَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا شَيْءَ أَغْيَرُ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Kandi yatubwiye [Muhammad bin Abu Bakr Al Muqaddami] yatubwiye [Bisyr bin Al Mufadhdhal] kuva [Hisyam] kuva kuri [Yahya bin Abu Katsir] kuva kuri [Abu Salamah] kuva kuri ['Urwah] kuva kuri [Asma'] ukomoka ku ntumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati:' Nta kintu kirenze Allah.

Hadithi

Imam Muslim : 4962

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُؤْمِنُ يَغَارُ وَاللَّهُ أَشَدُّ غَيْرًا و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ الْعَلَاءَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ

Qutaibah bin Sa'id yatubwiye kuri Al 'Ala yabwiwe na se kuri Abu Hurairah ko Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yavuze iti: 'Umwemera agira ishyari, kandi Allah arushaho kugira ishyari.' Kandi Muhammad bin Al Mutsanna yatubwiye kuri Muhammad bin Ja'far yatubwiye kuri Shu'bah ko yavuze ati; Numvise Al 'Ala ikoresheje uru ruhererekane rw'ubutumwa.

Hadithi

Imam Muslim : 4963

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَجُلًا أَصَابَ مِنْ امْرَأَةٍ قُبْلَةً فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ قَالَ فَنَزَلَتْ { أَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ } قَالَ فَقَالَ الرَّجُلُ أَلِيَ هَذِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَنَّهُ أَصَابَ مِنْ امْرَأَةٍ إِمَّا قُبْلَةً أَوْ مَسًّا بِيَدٍ أَوْ شَيْئًا كَأَنَّهُ يَسْأَلُ عَنْ كَفَّارَتِهَا قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يَزِيدَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَصَابَ رَجُلٌ مِنْ امْرَأَةٍ شَيْئًا دُونَ الْفَاحِشَةِ فَأَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَعَظَّمَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَتَى أَبَا بَكْرٍ فَعَظَّمَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يَزِيدَ وَالْمُعْتَمِرِ

Twabwiwe [Qutaibah bin Sa'id] na [Abu Kamil Fudhail bin Husain Al Jahdari] bombi bakomoka kuri [Yazid bin Zurai'] - kandi iyi lafadh ni iya Abu Kamil-; Yazid yatubwiye [At Taimi] aturutse kuri [Abu 'Uthman] aturutse kuri ['Abdullah bin Mas'ud] ko umugabo yigeze gusoma umugore, hanyuma akajya ku ntumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) abimenyesha intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam). Hanyuma umurongo uramanuka uti: 'Kandi shyira iswala ku mpera zombi z'umunsi - mu gitondo na nimugoroba - no mu ntangiriro z'ijoro. Mu by'ukuri, ibikorwa byiza bihanagura ibyaha by'ibikorwa bibi. Ibyo ni umuburo ku bibuka'. -QS Hud; 114-. Abdullah aravuga; umugabo aramubaza ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, uyu murongo ni uwanjye?' Arasubiza ati: 'Uyu murongo ni uw'abawukora baturutse mu muryango wanjye'. Twabwiwe [Muhammad bin 'Abdul A'la] yatubwiye [Mu'tamir] kuva kuri [se] yatubwiye [Abu 'Uthman] kuva kuri [Ibn Mas'ud] ko umugabo yahuye n'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam amubwira ko yakoze ku mugore, haba mu buryo bwo kumusoma cyangwa kumukoraho ukuboko, nk'aho yabajije Intumwa Sallallahu alaihi wasallam ku byerekeye kafarah -irase- ye. Ibn Mas'ud yaravuze; hanyuma umurongo uramanuka - nk'uko biri muri Hadithi ya Yazid. Yatubwiye ['Uthman bin Abu Syaibah] yatubwiye [Jarir] kuva kuri [Sulaiman At Taimi] kuri iyi sanad, yaravuze ati: 'Hari umugabo wigeze gukora icyaha gito ku mugore, hanyuma ahura na Umar bin Khaththab, bityo Umar yatekereje ko yakoze icyaha gikomeye. Hanyuma ahura na Abu Bakr, yatekereje ko yakoze icyaha gikomeye. Hanyuma yaje kwa Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam - hanyuma umuvuzi avuga Hadithi ya Yazid na Mu'tamir.-

Hadithi

Imam Muslim : 4964

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي عَالَجْتُ امْرَأَةً فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَإِنِّي أَصَبْتُ مِنْهَا مَا دُونَ أَنْ أَمَسَّهَا فَأَنَا هَذَا فَاقْضِ فِيَّ مَا شِئْتَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ سَتَرَكَ اللَّهُ لَوْ سَتَرْتَ نَفْسَكَ قَالَ فَلَمْ يَرُدَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَقَامَ الرَّجُلُ فَانْطَلَقَ فَأَتْبَعَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا دَعَاهُ وَتَلَا عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ { أَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ } فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَذَا لَهُ خَاصَّةً قَالَ بَلْ لِلنَّاسِ كَافَّةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعِجْلِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ يُحَدِّثُ عَنْ خَالِهِ الْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي الْأَحْوَصِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَقَالَ مُعَاذٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا لِهَذَا خَاصَّةً أَوْ لَنَا عَامَّةً قَالَ بَلْ لَكُمْ عَامَّةً

Yatubwiye [Yahya bin Yahya] na [Qutaibah bin Sa'id] na [Abu Bakr bin Abu Syaibah] -kandi iyi lafadh ni iya Yahya- Yahya yaravuze; yatubwiye, n'abandi baravuga; yatubwiye [Abul Ahwash] kuri [Simak] kuri [Ibrahim] kuri ['Alqamah] na [Al Aswad] kuri ['Abdullah] yaravuze; kuri Abdullah, yaravuze ati: 'Hari umugabo waje kwa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam maze aravuga ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah! Nacumuye, kuko naryamanye n'umugore mu nkengero za Madina. Nakoranye nawe ibyaha bitari imibonano mpuzabitsina. Noneho mpane igihano icyo ari cyo cyose ushaka.' Nuko Umar bin Khaththab aramubwira ati: 'Iyo uba warahishe ibanga ryawe, Allah yari kuba yahishe ikosa ryawe.' Abdullah aravuga ati: 'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam ntiyigeze ihakana amagambo ya Umar na gato'. Nuko umugabo arahaguruka aragenda. Hanyuma Intumwa sallallahu alaihi wasallam yategetse umuntu kumukurikira akamuhamagara. Hanyuma yamusomeye uyu murongo ugira uti: 'Kandi ushyireho iswala ku mpera zombi z'umunsi - mu gitondo na nimugoroba - no mu ntangiriro z'ijoro. Mu by'ukuri, ibikorwa byiza byose bihanagura ibyaha by'ibikorwa bibi byose. Uwo ni umuburo ku bibuka'. -QS Hud: 114-. Baza umuntu umwe mu bari aho uti: 'Yewe Nabiyullah! Uyu murongo wavuzweho by'umwihariko?' Intumwa sallallahu alaihi wasallam irasubiza iti: 'Ndetse no ku bantu bose'. Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] yatubwiye [Abu An Nu'man Al Hakim bin 'Abdullah Al 'Ijli] yatubwiye [Syu'bah] kuva kuri [Simak bin Harb] yaravuze ati; Numvise [Ibrahim] avuga inkuru ya nyirarume [Al Aswad] ayibwiwe na ['Abdullah] ayibwiwe n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam bivuze Hadithi ya Abul Ahwash yavuze muri Hadithi ye; Mu'adz yaravuze ati: Yewe Ntumwa ya Allah, uyu murongo ni uwo muntu cyangwa ni uwacu twese? Arasubiza ati: 'Ndetse na mwe mwese'.

Hadithi

Imam Muslim : 4965

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ قَالَ وَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْ فِيَّ كِتَابَ اللَّهِ قَالَ هَلْ حَضَرْتَ الصَّلَاةَ مَعَنَا قَالَ نَعَمْ قَالَ قَدْ غُفِرَ لَكَ

Yatubwiye [Al Hasan bin 'Ali Al Hulwani] yatubwiye ['Amr bin 'Ashim] yatubwiye [Hammam] yabikuye kuri [Ishaq bin 'Abdullah bin Abu Talhah] yabikuye kuri [Anas] yagize ati: 'Umuntu yaje ku Muhanuzi sallallaahu alaihi wasallam aramubwira ati: 'Yego, Mutumwa wa Allah! Nishe itegeko - nihanire!' Anas aravuga ati: 'Igihe cyo gusenga kigeze, yasenze hamwe n'Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam. Amaze gusenga yongera kumubwira ati: 'Yego, Mutumwa wa Allah! Nishe itegeko nk'uko Igitabo cya Allah kibivuga'. Intumwa sallallaahu alaihi wasallam iramubaza iti: 'Wasenze natwe?' irasubiza iti: 'Yego!' Intumwa sallallaahu alaihi wasallam yaravuze iti: 'Allah yababariye'.

Hadithi

Imam Muslim : 4966

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا شَدَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُمَامَةَ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ وَنَحْنُ قُعُودٌ مَعَهُ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ فَسَكَتَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَعَادَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ فَسَكَتَ عَنْهُ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَلَمَّا انْصَرَفَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو أُمَامَةَ فَاتَّبَعَ الرَّجُلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ انْصَرَفَ وَاتَّبَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْظُرُ مَا يَرُدُّ عَلَى الرَّجُلِ فَلَحِقَ الرَّجُلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ حَدًّا فَأَقِمْهُ عَلَيَّ قَالَ أَبُو أُمَامَةَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ حِينَ خَرَجْتَ مِنْ بَيْتِكَ أَلَيْسَ قَدْ تَوَضَّأْتَ فَأَحْسَنْتَ الْوُضُوءَ قَالَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ شَهِدْتَ الصَّلَاةَ مَعَنَا فَقَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ حَدَّكَ أَوْ قَالَ ذَنْبَكَ

Yatubwiye [Nashr bin 'Ali Al Jahdhami] na [Zuhair bin Harb] - kandi iyi lafadh ni iya Zuhair - bombi baravuze; yatubwiye ['Umar bin Yunus] yatubwiye ['Ikrimah bin 'Ammar] yatubwiye [Syaddad] yatubwiye [Abu Umamah] yaravuze ati: 'Ubwo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yari mu musigiti, ubwo twari twicaye tuganira na we, haje umuntu aravuga ati: 'Yewe ntumwa ya Allah, nacumuye. Noneho mpa igihano!' Ariko intumwa ya Allah iraceceka gusa. Nyuma y'ibyo, umuntu yasubiyemo amagambo ye ati: 'Yewe ntumwa ya Allah, nacumuye. Noneho mpa igihano'. Ariko intumwa iraceceka gusa. Nyuma y'igihe gito, amasengesho y'itorero yarakozwe. Abu Umamah yaravuze ati: 'Igihe intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yagarukaga mu rugo, uwo mugabo yamukurikiye kugira ngo amenye igisubizo cy'uwo mugabo. Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yasubije ikibazo cy'uwo mugabo iti: 'Ese uzi ko igihe wavaga mu nzu, utakoze isuku neza?' Uwo mugabo aramusubiza ati: 'Yego, yewe Ntumwa y'Imana.' Hanyuma Intumwa y'Imana ikomeza amagambo yayo iti: 'Nyuma y'ibyo, ntiwafatanyije natwe iswala y'itorero?' Uwo mugabo aramusubiza ati: 'Yego, yewe Ntumwa y'Imana.' Hanyuma Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iravuga iti: 'Mu by'ukuri, Imana yakubabariye ibihano byawe, cyangwa yavuze, ibyaha byawe.'

Hadithi

Imam Muslim : 4967

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ رَجُلٌ قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الْأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَاهِبٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنَّهُ قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَقَالَ لَا فَقَتَلَهُ فَكَمَّلَ بِهِ مِائَةً ثُمَّ سَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الْأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ عَالِمٍ فَقَالَ إِنَّهُ قَتَلَ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَقَالَ نَعَمْ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ انْطَلِقْ إِلَى أَرْضِ كَذَا وَكَذَا فَإِنَّ بِهَا أُنَاسًا يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاعْبُدْ اللَّهَ مَعَهُمْ وَلَا تَرْجِعْ إِلَى أَرْضِكَ فَإِنَّهَا أَرْضُ سَوْءٍ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا نَصَفَ الطَّرِيقَ أَتَاهُ الْمَوْتُ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلَائِكَةُ الْعَذَابِ فَقَالَتْ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ جَاءَ تَائِبًا مُقْبِلًا بِقَلْبِهِ إِلَى اللَّهِ وَقَالَتْ مَلَائِكَةُ الْعَذَابِ إِنَّهُ لَمْ يَعْمَلْ خَيْرًا قَطُّ فَأَتَاهُمْ مَلَكٌ فِي صُورَةِ آدَمِيٍّ فَجَعَلُوهُ بَيْنَهُمْ فَقَالَ قِيسُوا مَا بَيْنَ الْأَرْضَيْنِ فَإِلَى أَيَّتِهِمَا كَانَ أَدْنَى فَهُوَ لَهُ فَقَاسُوهُ فَوَجَدُوهُ أَدْنَى إِلَى الْأَرْضِ الَّتِي أَرَادَ فَقَبَضَتْهُ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ قَالَ قَتَادَةُ فَقَالَ الْحَسَنُ ذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ لَمَّا أَتَاهُ الْمَوْتُ نَأَى بِصَدْرِهِ

Twabwiwe na [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Muhammad bin Basysyar] - kandi iyi lafadh ni iya Ibnul Mutsanna - bombi baravuze; yatubwiye [Mu'adz bin Hisham] yambwiye [data] kuva kuri [Qatadah] kuva kuri [Abu Ash Shiddiq] kuva kuri [Abu Sa'id Al Khudri] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu bihe bya kera hari umugabo wishe abantu mirongo icyenda n'icyenda. Hanyuma uwo muntu yashatse umuntu w'umunyadini ufite ubumenyi bwinshi. Hanyuma yabyeretse umumonaki maze ahita ajya aho ari. Ku mumonaki yemeye ko yishe abantu mirongo icyenda n'icyenda none se kwihana kwe kwakwemerwa? Byaragaragaye ko umumonaki yasubije ati: 'Oya. Kwihana kwawe ntikuzakwemerwa'. Amaherezo, uwo mugabo yahise yica umumonaki kugeza ubu yari amaze kwica abantu ijana. Hanyuma uwo mugabo yashatse undi ufite ubumenyi bwinshi. Hanyuma yerekwa intiti ifite ubumenyi bwinshi. Uwo mugabo yabwiye uwo mugabo w’umunyedini ati: 'Nishe abantu ijana none se kwihana kwanjye kuzakirwa?' Uwo mugabo w’umunyedini aramusubiza ati: 'Yego. Nta mbogamizi iri hagati yo kwihana kwawe nawe. Jya mu gace aka n'aka, kuko hari abantu benshi basenga Allah Subhanahu Wa Ta'ala. Nyuma y'ibyo, sengera Allah hamwe nabo kandi ntugaruke mu gace kawe, kuko agace kawe ari ahantu habi.' Nuko uwo mugabo ajya mu gace kari kavuzwe. Mu nzira uwo mugabo arapfa. Hanyuma abamarayika b’imbabazi na Azab baratongana. Malayika w’imbabazi aravuga ati: 'Uyu mugabo yari afite umugambi wo kujya mu gace kwihana no gusenga Allah n'umutima we wose'. Malayika w’imperuka aravuga ati: 'Ariko se, nta cyiza na kimwe yakoze'. Amaherezo, marayika yaje mu ishusho y'umuntu kugira ngo ahure n'abamarayika babiri barimo baratongana. Nuko bombi basaba marayika mu ishusho y'umuntu icyemezo mu buryo bwiza. Uwo mugabo yaravuze ati: "Pima intera iri hafi y'uyu muntu uvuye aho agiye kugera aho agiye. Icyo ari cyo cyose kiri hafi, icyo ni cyo kizaba icyemezo." Byagaragaye ko ibyavuye mu bipimo byabo byagaragaje ko uwo mugabo yapfiriye hafi y’aho yajyaga. Bityo uwo mugabo yari mu maboko y’umumarayika w’imbabazi. Qatadah yagize ati: “Al Hasan yaravuze ati: ‘Hari umuntu watubwiye ko uwo mugabo yapfuye yikubise hasi.”

Hadithi

Imam Muslim : 4968

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الصِّدِّيقِ النَّاجِيَّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَجَعَلَ يَسْأَلُ هَلْ لَهُ مِنْ تَوْبَةٍ فَأَتَى رَاهِبًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَيْسَتْ لَكَ تَوْبَةٌ فَقَتَلَ الرَّاهِبَ ثُمَّ جَعَلَ يَسْأَلُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَى قَرْيَةٍ فِيهَا قَوْمٌ صَالِحُونَ فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَنَأَى بِصَدْرِهِ ثُمَّ مَاتَ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلَائِكَةُ الْعَذَابِ فَكَانَ إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ أَقْرَبَ مِنْهَا بِشِبْرٍ فَجُعِلَ مِنْ أَهْلِهَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ مُعَاذِ بْنِ مُعَاذٍ وَزَادَ فِيهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى هَذِهِ أَنْ تَبَاعَدِي وَإِلَى هَذِهِ أَنْ تَقَرَّبِي

Yambwiye ['Ubaidullah bin Mu'adh Al 'Anbari] yatubwiye [data] yatubwiye [Syu'bah] kuva [Qatadah] ko yumvise [Abu Ash Shiddiq An Naji] kuva kuri [Abu Sa'id Al Khudri] kuva ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam ko hari umugabo wishe abantu mirongo icyenda n'icyenda, hanyuma aramubaza niba hari umuryango wo kwihana kuri we?' Hanyuma ahura n'umumonaki aramubaza. Arasubiza ati: 'Nta muryango wo kwihana kuri wewe'. Hanyuma yica umumonaki. Hanyuma akomeza kubaza, kugeza ubwo yavaga mu mudugudu we ajya mu wundi mudugudu wari urimo abantu b'intungane. Ariko hagati mu rugendo, urupfu rwaramugezeho. Yapfuye ari mu mwanya wo kwiheba'. Hanyuma Malayika w'Impuhwe n'Umumarayika w'Ibihano barahatanye, nyuma yo gupima intera y'urugendo rwe byagaragaye ko yari hafi y'umudugudu mwiza, bityo ashyirwa mu cyiciro cy'abatuye uwo mudugudu. Yatubwiye [Muhammad bin Basysyar] yatubwiye [Ibn Abu 'Adi] Yatubwiye [Syu'bah] kuva kuri [Qatadah] hamwe n'iyi sanad nk'iya Hadithi ya Mu'adz bin Mu'adz irimo inyongera: 'Nuko Allah yahishuriye uyu mudugudu ko uguma kure mu gihe ugiye mu wundi mudugudu yategetswe kwegera'.

Hadithi

Imam Muslim : 4969

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ دَفَعَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى كُلِّ مُسْلِمٍ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا فَيَقُولُ هَذَا فِكَاكُكَ مِنْ النَّارِ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abu Usamah] kuva kuri [Thalhah bin Yahya] kuva kuri [Abu Burdah] kuva kuri [Abu Musa] yagize ati; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Ku munsi w'urubanza, Allah Subhanahu wa Ta'ala azatanga Umuyahudi cyangwa Umukristo kuri buri Muyisilamu. Hanyuma Allah Subhanahu wa Ta'ala azavuga ati: 'Uyu ni we mucunguzi wawe mu bubabare bw'umuriro utazima.'

Hadithi

Imam Muslim : 4970

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ أَنَّ عَوْنًا وَسَعِيدَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا شَهِدَا أَبَا بُرْدَةَ يُحَدِّثُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ إِلَّا أَدْخَلَ اللَّهُ مَكَانَهُ النَّارَ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا قَالَ فَاسْتَحْلَفَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بِاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَحَلَفَ لَهُ قَالَ فَلَمْ يُحَدِّثْنِي سَعِيدٌ أَنَّهُ اسْتَحْلَفَهُ وَلَمْ يُنْكِرْ عَلَى عَوْنٍ قَوْلَهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ عَفَّانَ وَقَالَ عَوْنُ بْنُ عُتْبَةَ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye ['Affan bin Muslim] yatubwiye [Hammam] yatubwiye [Qatadah] ko ['Aun] na [Sa'id bin Abu Burdah] babwiye [Qatadah] ko bombi biboneye [Abu Burdah] abwira 'Umar bin 'Abdul 'Aziz abivanye kuri [se] abivanye ku Intumwa sallallahu alaihi wasallam yagize ati: 'Nta Muyisilamu upfa keretse Allah ashyize -yereka- mu mwanya we Umuyahudi cyangwa Umukristo'. Qatadah yaravuze; Nuko Umar bin Abdul Aziz asaba Abu Burdah kurahira mu izina rya Allah udafite indi mana inshuro eshatu niba koko yari yumvise se amubwira kuri iyi Hadithi yavuye ku Intumwa sallallahu alaihi wasallam. Qatadah yaravuze; Abu Burda na we yaramurahiye. Qatadah yaravuze ati; Ariko, Sa'id ntiyambwiye ko Umar yasabye Abu Darda kurahira, ariko kandi ntiyigeze ahakana amagambo ya Aun. Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Al Mutsanna] byose bivuye kuri ['Abdush Shamad bin 'Abdul Warits] yatubwiye [Hammam] yatubwiye [Qatadah] akoresheje iyi sanad nk'uko Hadithi ya 'Affan yabivuze kandi ati 'Aun bin 'Utbah.

Hadithi

Imam Muslim : 4971

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَبَلَةَ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ حَدَّثَنَا شَدَّادٌ أَبُو طَلْحَةَ الرَّاسِبِيُّ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَاسٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ بِذُنُوبٍ أَمْثَالِ الْجِبَالِ فَيَغْفِرُهَا اللَّهُ لَهُمْ وَيَضَعُهَا عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فِيمَا أَحْسِبُ أَنَا قَالَ أَبُو رَوْحٍ لَا أَدْرِي مِمَّنْ الشَّكُّ قَالَ أَبُو بُرْدَةَ فَحَدَّثْتُ بِهِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَقَالَ أَبُوكَ حَدَّثَكَ هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ نَعَمْ

Yatubwiye [Muhammad bin 'Amru bin 'Abbad bin Jabalah bin Abu Rawwad] Yatubwiye [Harami Ibn 'Umarah] yatubwiye [Syaddad Abu Thalhah Ar Rasibi] kuva kuri [Ghailan bin Jarir] kuva kuri [Abu Burdah] kuva kuri [se] kuva kuri Intumwa sallallahu alaihi wasallam yagize ati: 'Ku munsi w'urubanza, itsinda ry'Abayisilamu rizaza rizanye ibyaha byari binini nk'imisozi. Hanyuma Imana ibabarira ibyaha bye, hanyuma ibishinja Abayahudi n'Abakristo.' -Uko ni ko ntekereza-. Rauh yaravuze ati; 'Sinzi uwo gushidikanya guturukaho'. Abu Burdah aravuga; Nuko mbibwira Umar bin Abdul Aziz. Hanyuma aramubaza ati: 'Ese so yabibwiye Intumwa sallallahu alaihi wasallam? Narasubije nti: 'Yego'.

Hadithi

Imam Muslim : 4972

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِابْنِ عُمَرَ كَيْفَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي النَّجْوَى قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ يُدْنَى الْمُؤْمِنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى يَضَعَ عَلَيْهِ كَنَفَهُ فَيُقَرِّرُهُ بِذُنُوبِهِ فَيَقُولُ هَلْ تَعْرِفُ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَعْرِفُ قَالَ فَإِنِّي قَدْ سَتَرْتُهَا عَلَيْكَ فِي الدُّنْيَا وَإِنِّي أَغْفِرُهَا لَكَ الْيَوْمَ فَيُعْطَى صَحِيفَةَ حَسَنَاتِهِ وَأَمَّا الْكُفَّارُ وَالْمُنَافِقُونَ فَيُنَادَى بِهِمْ عَلَى رُءُوسِ الْخَلَائِقِ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ

Yatubwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Isma'il bin Ibrahim] yabikuye kuri [Hisyam Ad Dastawa'i] yavuye kuri [Qatadah] yavuye kuri [Shafwan bin Muhriz] yaravuze ati; 'Umuntu yabajije Ibn Umar ati: 'Ni gute wumvise Intumwa sallallahu alaihi wasallam avuga ku ijambo rya Allah mu ijwi rituje?' [Ibn Umar] arasubiza ati: 'Nigeze kumva Intumwa sallallahu alaihi wasallam ivuga iti: 'Ku munsi w'urubanza abemera bazahura na Allah Azza Wa Jalla hafi cyane kugeza ubwo imibiri yabo ikoze kuri Allah. Nyuma y'ibyo, Allah azemeza ibyaha bye. Hanyuma Allah azabaza ati: 'Ese uzi icyaha cyawe?' Umwemera aramusubiza ati: 'Mana yanjye. Nzi icyaha cyanjye. Allah aravuga ati: Mu by'ukuri, naragihishe kubera wowe ndi ku isi kandi uyu munsi narakubabariye. Hanyuma umwemera ahabwa inyandiko y'ibikorwa bye byiza. Hagati aho, abatizera n'indyarya bazahamagarwa n'ijwi rirenga imbere y'ibiremwa byose bati: 'Aba ni bo bantu babeshyeye Allah Azza Wa Jalla'.'

Hadithi

Imam Muslim : 4973

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف

Yambwiye [Abu Ath Thahir Ahmad bin 'Amru bin 'Abdullah bin 'Amru bin Sarh] umugaragu w'Abamaya yambwiye [Ibnu Wahb] yambwiye [Yunus] kuri [Ibn Shihab] ati: 'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yigeze kujya mu ntambara ya Tabuk guhangana n'Abaroma n'Abarabu bari Abakristo muri Siriya.' Ibn Shihab yaravuze ati: 'Nabwiwe na [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik], ko Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab yari umwe mu bahungu ba Ka'ab baherekeje Ka'ab ubwo yari impumyi - yaravuze ati: 'Nigeze kumva [Ka'ab bin Malik] avuga inkuru imuvugaho ubwo yifatanyaga n'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam mu ntambara ya Tabuk'. Ka'ab bin Malik yaravuze ati; "Sinigeze nsigara inyuma n'Intumwa y'Imana (saww) mu ntambara yitabiriye uretse intambara ya Tabuk, ariko nanone nasigaye inyuma mu ntambara ya Badr. Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam ntiyigeze anenga Umuyisilamu utari mu ntambara ya Badr, ibi byatewe nuko Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam n'Abayisilamu - mu ntambara ya Badr - intego ya mbere yari iyo gusa gutera abahakanyi b'Abakurayishi bari ku ngamiya kugeza igihe Allah yahuje Abayisilamu n'abanzi babo nta gihe twari twateganyije mbere. Icyo gihe nifatanyije na Rasulullah mu ijoro rya 'Aqabah ubwo twasezeranyaga kurengera Ubuyisilamu. Mu bitekerezo byanjye, kwitabira intambara ya Badr ntabwo bigereranywa no kwitabira ijoro rya Aqabah, nubwo intambara ya Badr ikunzwe cyane n'abantu benshi. Mu nkuru ubwo ntari kumwe na Rasulullah mu ntambara ya Tabuk ni izi zikurikira: "Nari mfite intege nke rwose kandi nta muntu n'umwe wari ufite ubwisanzure burenze ubwo ntari mu ntambara ya Tabuk." Mana yanjye, mbere sinateguye inyamaswa ebyiri zigendera ku mafarashi mu ntambara zitandukanye. Ariko muri iyi ntambara ya Tabuk, nateguye inyamaswa ebyiri zigendera ku mafarashi. Amaherezo, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yagiye mu ntambara ya Tabuk igihe ikirere cyari gishyushye cyane. Dushobora kuvuga ko yakoze urugendo rurerure cyane kandi yari yuzuye ibyago kandi ahura n'abanzi benshi. Hanyuma Intumwa ya Allah (saw) yasobanuriye Abayisilamu ibyo bari guhura na byo. Bityo, yategetse Abayisilamu gutegura ibikoresho bihagije by'intambara. Muri icyo gihe, Abayisilamu benshi baherekeje Intumwa ya Allah (saw) 'alaihi wasallam batashyizweho n'ibaruwa yo kurwanira. Ka'ab yaravuze ati: 'Hari umugabo utaraje kuko yashakaga kuguma mu ntambara. Yakekaga ko kutubahiriza amategeko kwe kutamenyekanye na Rasulullah (saw) 'alaihi wasallam - igihe cyose nta kimenyetso cyavuye kuri Allah Azza Wa Jalla -. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yagiye ku rugamba i Tabuk ubwo umusaruro w'imbuto wari ushimishije cyane ku buryo byabaye ngombwa ko nkura ibitekerezo byanjye ku musaruro. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam n'Abayisilamu bitabiriye bari kwitegura maze mpita njya gushaka ibikoresho hamwe na bo. Hanyuma njya mu rugo nta bikoresho na kimwe nabonye. Nibwiye nti: 'Nshobora gutegura ibikoresho igihe icyo ari cyo cyose. Buri gihe mba ndi mu kibazo kiri hagati ya yego na oya kugeza igihe abantu bazaba biteguye'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yasigaye n'Abayisilamu, mu gihe nta bikoresho na kimwe nari nateguye. Amaherezo naragiye, hanyuma nsubira mu rugo nta kintu na kimwe nateguye. Nahoraga mfite gushidikanya niba nzakina intambara cyangwa ntayifatanye, kugeza igihe ingabo z'Abayisilamu zari zimaze kwiruka kandi intambara yari imaze gushya. Hanyuma nifuzaga kwinjira mu rugamba - ariko ibyo byari ibyifuzo gusa - kandi amaherezo nari nagenewe kutifatanya mu rugamba. Nyuma y’uko Intumwa y’Imana (Imana imuhe amahoro n’imigisha) igiye ku rugamba rwa Tabuk, agahinda karatangiye kunyica. Ubwo nasohokaga mu muryango wari ukikije, nabonye ko nta wundi nashoboraga guhura na we uretse abantu bari mu buryarya cyangwa abantu b’intege nke bahawe impamvu na Allah Azza Wa Jalla. Hagati aho, Intumwa y’Imana (Imana imuhe amahoro n’imigisha) ntiyanyibutse kugeza ageze i Tabuk. Hanyuma, ubwo yari yicaye mu bagenzi be, yaratunguwe aramubaza ati: 'Kuki Ka'ab bin Malik atadufatanyije?' Umugenzi wo muri Bani Salimah aramusubiza ati: 'Yewe Ntumwa y’Imana, bisa nkaho Ka'ab bin Malik yitayeho cyane kurusha uru rugamba?' Yumvise amagambo y’uwo mugenzi, Muadh bin Jabal aravuga ati: 'Yewe nshuti, mbega ijambo ribi ufite! Ndahiye Imana, Yewe Ntumwa y’Imana, nzi ko Ka'ab bin Malik ari umuntu mwiza.' Hanyuma Intumwa y’Imana (Imana imuhe amahoro n’imigisha) iraceceka. Ubwo yari acecetse atyo, ahita abona umugabo wambaye ingofero y’icyuma bigoye kumumenya. Hanyuma Rasulullah sallallahu alaihi wasallam aravuga ati: 'Ugomba kuba uri Abu Khaitsamah?' Byaje kugaragara ko uyu muntu yari Abu Khaitsamah Al Ansari, inshuti yigeze gutanga umusanzu w'amatariki menshi ubwo yatukwaga n'indyarya. Ka'ab bin Malik aravuga ati: 'Numvise ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yiteguraga kugaruka avuye mu ntambara ya Tabuk, nagize agahinda kenshi. Hanyuma ntangira gushaka impamvu zo kubeshya. Nibwiye nti: 'Ni iyihe mpamvu ishobora kunkiza uburakari bw'Intumwa?' Kugira ngo mbyihanganire, nasabye ubufasha umuryango wanjye washoboraga kungira inama. Igihe umuntu yambwiraga ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yari hafi kugera mu mujyi wa Madina, impamvu yo kubeshya yarashize mu mutwe wanjye. Amaherezo nabonye ko ntashoboraga kubeshya Intumwa sallallahu alaihi wasallam na gato. Kubwibyo, nagombaga kumubwira ukuri. Nyuma y’igihe gito, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yageze mu mujyi wa Madina. Nk’uko bisanzwe, yahise ajya mu musigiti - nk’uko byari bisanzwe igihe cyose yageraga avuye mu rugendo ajya mu gace runaka - gukora amasengesho. Nyuma yo gusenga iswala ya sunnah, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yahise aganira n’inshuti ze. Nyuma y’ibyo, haje inshuti nyinshi zitabonye umwanya wo kwitabira kurwana n’Abayisilamu maze zimugezaho impamvu zitandukanye zimurahira. Bivugwa ko hari abantu barenga mirongo inani batitabiriye imirwano. Byagaragaye ko Intumwa yemeye ukuri kw’abataritabiriye intambara, ibasezeranya kuba indahemuka, ibasabira imbabazi, kandi iha Allah ibyo bahishe mu mitima yabo. Nyuma y’akanya gato, naje kureba Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Namaze kumusuhuza, yamwenyuye nk’inseko y’umuntu warakaye. Hanyuma aravuga ati: 'Ngwino hano!' Hanyuma ndamwegera kugeza nicaye imbere ye. Nyuma y’ibyo, Intumwa y’Imana (saww) irabaza iti: 'Kuki utadufatanya mu ntambara, ewe Ka'ab? Nturasezeranya ko uzatanga umubiri wawe na roho yawe ku idini ya Islam?' Narasubije nti: 'Ewe Ntumwa y’Imana, ndahamya ko nicara hafi y’undi muntu utari wowe, ndahamya ko ntazabura uburakari bwe kubera impamvu n’ibitekerezo natanze. Ariko, ndahamya ko nguhaye impamvu zuzuye ibinyoma kugira ngo udarakara, nta gushidikanya ko Imana ari yo izagutera kurakara. Niba nkugejejeho, ewe Ntumwa y’Imana, impamvu zanjye zikwiye kandi z’ukuri, hanyuma ukantuka kubera izo mpamvu, nzabyemera nishimye. Reka Imana impane n’amagambo yanjye y’ukuri. Ndahamya ko nta myaka izambuza kwitabira intambara. Ndahamya ko ntashoboye na gato icyo gihe nubwo nari mfite amahirwe make yo kwifatanya n’Abayisilamu. Numvise ubwo buhamya buvuye ku mutima, Intumwa y’Imana yaravuze iti: 'Uyu muntu yavuze ukuri kandi neza.' Nuko rero, hagarara kugeza igihe Allah azabaha icyemezo. Amaherezo narahagurutse ndamuva iruhande. Nyuma y’igihe gito, abantu benshi bo muri Bani Salima barankurikiye maze baravuga bati: 'Yewe Ka'ab, ndahiye Imana, mbere ntitwari tuzi ko wakoze ikosa/icyaha. Mu by’ukuri ntiwasobanuriye Intumwa ya Allah impamvu nk’izindi mpamvu zatanzwe n’abandi nshuti batagiye mu ntambara. Mu by’ukuri, ni istighfar y’Intumwa ya Allah gusa ihanagura ibyaha byawe'. Ka'ab bin Malik aravuga nyuma y’ibyo ati: 'Ndahiye Imana, bahora bantuka kugeza nshaka gusubira ku ntumwa ya Allah 'alaihi wasallam' hanyuma nkabeshya ubwanjye'. Ka'ab bin Malik aravuga ati: 'Hari undi muntu wigeze agaragara imbere y’Intumwa ya Allah 'alaihi wasallam nkanjye?' Abantu ba Bani Salima baramusubiza bati: 'Yego. Hari abandi bantu babiri nkawe.' Abo bagabo babiri babwiye Intumwa ya Allah ibyo wavuze maze Intumwa ya Allah irabasubiza nk’uko yagushubije. Ka'ab bin Malik aravuga; 'Hanyuma ndabaza nti: 'Aba bagabo babiri ni bande, mwa bagenzi banyu?' Bo, Banu Salimah, barasubiza bati: 'Aba bagabo babiri ni Murarah bin Rabi'ah Al Amin na Hilal bin Ummayah Al Waqifi.' Ka'ab bin Malik aravuga; 'Hanyuma bavuze inshuti ebyiri z'intungane zitabiriye Intambara ya Badr kandi bombi bakwiriye kuba icyitegererezo cyiza. Nyuma y'ibyo, nagiye ubwo bambwiraga aba bagabo babiri.' Ka'ab bin Malik aravuga; 'Nyuma y'iminsi mike, Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yabujije Abayisilamu kuvugana natwe batatu tutaritabiriye Intambara ya Tabuk. Kuva icyo gihe, Abayisilamu batangiye kwitandukanya natwe bahindura uko badufataga uko turi batatu kugeza ubwo iyi si yatubereye idasanzwe. Byasaga nkaho iyi si atari yo nari narigeze guturamo mbere kandi ibyo byakomeje mu gihe cy'amajoro mirongo itanu.' Inshuti zanjye ebyiri zitari mu ntambara ya Tabuk ubu zipfukamye mu nzu yazo zibabaye, mu gihe ndi umusore ukomeye kandi ukomeye. Nkomeje kwitwara neza no gukora imirimo ya buri munsi nk'uko bisanzwe. Naravuye mu nzu, njya mu musigiti kwitabira amasengesho y'itorero hamwe n'abandi Bayisilamu, kandi nazengurutse isoko nubwo nta muntu n'umwe washakaga kuvugana nanjye. Kugeza umunsi umwe negereye Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam ndamusuhuza ubwo yari yicaye nyuma yo gusenga. Nibajije nti: 'Ese Intumwa sallallaahu alaihi wasallam izahindura iminwa ye kugira ngo isubize indamutso cyangwa oya? Hanyuma nasenze hafi y'Intumwa ya Allah mu gihe yiba amaso. Ubwo niteguraga gusenga, yarandebye. Kandi ubwo namuhindukiriraga, yakuyeho amaso ye.' Nyuma yo kumara igihe kinini ntari kumwe n'abayisilamu, nagiye gutembera kugeza ngeze ku ruzitiro rw'ubusitani bwa Abu Qatadah. Abu Qatadah ni umuhungu wa data wacu - mubyara wanjye - kandi ni we muntu nkunda. Nkigerayo, naramusuhuje. Ariko, ndahiye Imana, ntiyansubije indamutso yanjye na gato. Amaherezo nagize ubutwari bwo kumubaza; 'Ewe Abu Qatadah, ndakurahiye mu izina rya Allah, ntuzi ko nkunda Allah n'Intumwa ye koko?' Byaje kugaragara ko Abu Qatadah yari acecetse gusa. Hanyuma nongeye gusubiramo amagambo yanjye ndahira nk'ubwa mbere. Ariko aguma acecetse. Hanyuma nongeye gusubiramo ibyo navuze maze arasubiza ati: 'Mu by'ukuri Allah n'Intumwa ye barabizi neza'. Numvise amagambo ye, amarira yuzuye mu maso yanjye maze nsubira mu rugo ndi mu busitani. Ubwo nagendagendaga mu isoko rya Madina, umugabo wo mu gihugu cya Siriya wagurishaga ibiryo mu mujyi wa Madina yarambajije ati: 'Ni nde wanyereka aho Ka'ab bin Malik ari?' Hanyuma abantu baranyereka kugeza ubwo uwo muntu yaje aho ndi ampa ibaruwa iturutse ku mwami wa Ghassan. Kubera ko nari nzi gusoma no kwandika, nasobanukiwe ibiri muri iyo baruwa. Byaje kugaragara ko ibiri muri iyo baruwa byari ibi bikurikira: 'Twumvise ko inshuti yawe - bisobanura Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam - yagutandukanije n'abantu, mu gihe Umwami wawe ubwe atagupfusha ubusa gutyo.' Bityo rero, twifatanye natwe, nta gushidikanya ko tuzagufasha.’ Nyuma yo gusoma ibaruwa, naravuze nti: ‘Mu by’ukuri, iyi baruwa nanjye ni ibyago bikomeye.’ Hanyuma nayishyize mu muriro ndayitwika kugeza igihe yarimbuwe. Nyuma y’iminsi mirongo ine yo kwigunga mu ruhame, byaje kugaragara ko Imana yari yahishuye. Kugeza umunsi umwe, intumwa y’Intumwa ya Allah (saww) yansanze izanye ubutumwa igira iti: ‘Yewe Ka’b, mu by’ukuri Intumwa ya Allah (saww) igutegeka kwirinda umugore wawe.’ Narabajije nti: ‘Ndeke gutandukana cyangwa iki?’ Intumwa irasubiza iti: ‘Ntabwo ari ngombwa gutandukana. Ariko, wirinde gusa kandi ntubyegere.’ Hanyuma mbwira umugore wanjye nti: ‘Yewe mushiki wanjye, ugomba kubanza kujya iwabo kwa ababyeyi bawe ukagumana nabo kugeza igihe Allah azafatira umwanzuro usobanutse kuri iki kibazo’. Ka’ab bin Malik aravuga ati: “Nyuma gato umugore wa Hilal bin Umayyah yagiye ku Ntumwa y’Imana (sallallahu alaihi wasallam) aramubaza ati: ‘Yewe Ntumwa y’Imana, Hilal bin Umayyah arashaje kandi afite intege nke kandi nta bagaragu afite. Rero, reka njye kumwitaho’.” Rasulullah (sallallahu alaihi wasallam) aramusubiza ati: ‘Oya. Ni byiza ko utabanje kumuherekeza kandi ntagomba kuba hafi yawe igihe gito’. Umugore wa Hilal yakomeje gushimangira ati: ‘Ndahiye Imana, yewe Ntumwa y’Imana, ubu nta shyaka ry’ubuzima afite. Yahoraga arira, kuva yahura n’iki kibazo kugeza ubu.’ Ka’ab bin Malik yaravuze; Bamwe mu bagize umuryango wanjye baravuze bati: “Ugomba kubanza gusaba uburenganzira ku Ntumwa y’Imana ku bijyanye n’umugore wawe. Kubera ko Intumwa y’Imana (sallallahu alaihi wasallam), ubwe yahaye uburenganzira Hilal bin Umayyah bwo kwita ku mugabo we.” Ka'ab bin Malik yaravuze ati: "Sinzasaba uburenganzira Intumwa y'Imana, amahoro n'imigisha bibe kuri we, ku bijyanye n'umugore wanjye. Kuko, nyuma ya byose, sinzi uko Intumwa y'Imana izasubiza ninsaba uburenganzira nkiri muto." Ka'ab bin Malik yaravuze ati: 'Byaje kugaragara ko ibi byakomeje mu gihe cy'amajoro icumi, ku buryo byatubereye amajoro mirongo itanu uhereye igihe Abayisilamu bari babujijwe kutuvugisha. Ka'ab bin Malik yaravuze ati: 'Hanyuma nasenze iswala ya mugitondo mu ijoro rya mirongo itanu inyuma y'inzu. Ubwo nari nicaye mu isengesho, numvise nicuza kandi mfite agahinda. Bisa nkaho iyi si nini yumvikanye ko ari nto kuri njye. Ako kanya numvise umuntu ataka cyane mu isanzure ati: 'Yewe Ka'ab bin Malik, ishime!' Nuko ndapfukama menya ko nta kibazo mfite. Ka'ab bin Malik aravuga ati: 'Hanyuma Intumwa sallallahu alaihi wasallam yatangarije Abayisilamu ko byarangiye.

Hadithi

Imam Muslim : 4974

حَدَّثَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الْأَيْلِيُّ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ وَالسِّيَاقُ حَدِيثُ مَعْمَرٍ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدٍ وَابْنِ رَافِعٍ قَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ جَمِيعًا عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا ذَكَرُوا أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَلِكَ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ مَسِيرَنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوِهِ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ مِنْ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَحَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِيَ الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ قَالَتْ وَكَانَتْ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُهَبَّلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَحَلُوهُ وَرَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ فِيهِ وَظَنَنْتُ أَنَّ الْقَوْمَ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ قَدْ عَرَّسَ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَادَّلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَقَدْ كَانَ يَرَانِي قَبْلَ أَنْ يُضْرَبَ الْحِجَابُ عَلَيَّ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا يُكَلِّمُنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِيَ الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ فِي شَأْنِي وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ وَلَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ فَذَاكَ يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقَهْتُ وَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَلَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّنَزُّهِ وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ بِنْتُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا ابْنَةُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَبِنْتُ أَبِي رُهْمٍ قِبَلَ بَيْتِي حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا قَدْ شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوْ لَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قُلْتُ وَمَاذَا قَالَ قَالَتْ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا إِلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ قُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَتَيَقَّنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصْبَحْتُ أَبْكِي وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ لَهُمْ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُمْ أَهْلُكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ مِنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ قَالَتْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَ أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ اجْتَهَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَثَارَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ وَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ بَكَيْتُ لَيْلَتِي الْمُقْبِلَةَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَأَبَوَايَ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي اسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ لِي مَا قِيلَ وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَيْءٍ قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ و

Yatubwiye [Hibban bin Musa] Yatubwiye [Abdullah bin Al Mubarak] Yatubwiye [Yunus bin Yazid Al Aili] Nk’uko bivugwa mu yindi nzira, Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] na [Muhammad bin Rafi'] na ['Abad bin Humaid]. Ibn Rafi' yaravuze ati; Yatubwiye. Mu gihe abandi bavugaga bati; Yatubwiye [Abdurrazaq] Yatubwiye [Ma'mar], ufite Hadithi nk'amateka ya 'Abd na Ibnu Rafi'. Yunus na Ma'mar bavuze bati; yose yavuye kuri [Az Zuhri] Yambwiye [Sa'id bin Al Musayyab] na [Urwah bin Zubair], [AlQamah bin Waqqash], [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas'ud] muri Hadithi ya [Aisyah] - umugore wa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam- iyo abantu bakwirakwiza ibihuha by'ibinyoma bavuga icyo bashaka ku byo bavuga, hanyuma Allah asobanura ubuziranenge bwe kuri ibi birego. Hari itsinda ry'abantu bambwiye iby'iki kibazo, bamwe muri bo bakiriye inkuru y'ibyabaye ku bandi, ku buryo inkuru yasaga n'aho ikomeye, kugeza ubwo nafashe mu mutwe amagambo y'ibyo bambwiye byose kandi zimwe mu nkuru zemeza izindi. Kuva kuri Urwah yambwiye kuva kuri Aisyah, umugore w'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: Igihe Intumwa sallaahu 'alaihi wasallam yashakaga kugenda, yakuyemo abagore be. Umuntu wese ufata tombola, ni we ujyana n'Intumwa Sallaahu 'alaihi wa sallam'. Aisha yaravuze ati: 'Hanyuma yadukoresheje ubufindo mu ntambara maze imyambi yanjye irasohoka mu bufindo, nuko njyana n'Intumwa ya Allah Sallaahu 'alaihi wa sallam. Ibi byabaye nyuma y'ihishurwa ry'umurongo uvuga kuri hijab. Hanyuma nafashwe mu mwanya wa kabiri. Hagati mu rugendo, naramanukanye kugeza igihe Intumwa Sallaahu 'alaihi wa sallam arangije intambara maze agaruka i Madina. Umunsi umwe nimugoroba nari kumwe n'itsinda ry'Abayisilamu. Basinziriye, narahagurutse ndagenda kugeza ubwo nari imbere yabo. Narangije gukora akazi kanjye, nagarutse kwifatanya n'itsinda ry'Abayisilamu. Numvise igituza cyanjye, byagaragaye ko umukufi wanjye, waturutse i Zhafar, muri Yemen, wari waracitse. Nuko nsubira inyuma nshakisha umukufi wanjye, gushakisha byatumye ntinda. Kandi, itsinda ry'abantu batwaye amaraso yanjye ryari ryaragiye, bagenda bashyira amaraso yanjye ku ngamiya yanjye nsanzwe ngenderaho. Bibwiraga ko nari maze kubikora'. Aisha yaravuze ati: 'Icyo gihe, abagore be bari bananutse kandi boroheje, kuko batigeze barya inyama. Ariko, baryaga ibiryo byoroheje gusa. Bityo, nta muntu n'umwe washidikanya ku buremere bw'ubwo bushyuhe, iyo bagendaga bakabuterura. Byongeye kandi, icyo gihe nari nkiri muto. Amaherezo bafashe ingamiya zabo baragenda - bakomeza urugendo rwabo -. Nafashe umukufi wanjye ingabo zimaze kurenga. Nuko, ubwo najyaga ku ntebe yabo, nta muntu wahamagaye kandi nta n'umwe wanyitabye. Hanyuma nsubira ku ntebe yanjye aho nari nicaye. Nizeye ko hari umuntu - wo mu ngabo z'Abayisilamu - uzansanga akagaruka kuntwara. Igihe nicaye ku ntebe yanjye, numvise nsinzira maze ndasinzira. Hagati aho, Shafwan bin Mu'atthal Assulami n'abantu ba Dzakwan basigaye inyuma y'ingabo - bareba niba hari umuntu wasigaye -. Bagendaga kare nimugoroba, mu gitondo bagera ku ntebe yanjye. Shafwan bin al Mu'atthal Assulami yabonye umuntu ugisinziriye, nuko araza aho ndi maze aramenya ubwo yambonaga. Ibi byatewe nuko yari yambonye mbere yuko asabwa kwambara hijab hejuru yanjye. Ako kanya nahise nkanguka numva aruhutse ja' -avuga ati, inna lillahi wa inna ilaihi raaji'un- ubwo yamenyaga. Nahise nipfuka mu maso hijab yanjye. Mana yanjye, nta jambo yavuze kandi nta jambo na rimwe numvise uretse istirja ye. Amaherezo yamanuye ingamiya ye nanjye ndayizamukaho. Hanyuma aragenda ayobora ingamiya - nari ndimo - kugeza ubwo twageze ku ngabo z'Abayisilamu bamaze kuruhuka ku mucanga wa Azhzhariah. Bagowe abangije ibyanjye. Muri icyo gihe, umuntu ubwibone bwe bwagaragaraga cyane ni Abdullah bin Ubay bin Salul. Amaherezo, nageze i Madina. Nyuma yo kuhagera, narwaye mu buryo butunguranye hafi ukwezi kose, mu gihe abantu bakomeje kuganira ku birego bandega, nubwo nta n'icyo numvise kibi kuri byo. Nuko atangira gukeka uburwayi bwanjye. Sinari nzi ubwitonzi bw'Intumwa (Imana imuhe amahoro n'imigisha) nari naramubonye mbere. Ubwo nari ndwaye, Intumwa (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yinjiye iransuhuza irambaza iti: "Umeze ute?" Byasaga n'aho arimo kunkeka, mu gihe numvaga nta kintu kibi nakoze. Nyuma yo kumva ko ndimo gukira, nasohokanye na Umm Mistah tujya ahantu hiherereye kugira ngo twiruhukire. Ntitwigeze dusohoka keretse nijoro kugeza nijoro. Aha hantu hiherereye hubatswe hafi y'amazu yacu. Ibintu byacu byari nk'iby'abatubanjirije b'Abarabu; twari dufite ahantu hiherereye ho kwiruhukira mu rugo. Hanyuma njye na Umm Mistah - ni umukobwa wa Abu Ruhmi bin al Muthallib bin Abdi Manaf naho nyina ni umukobwa wa Shakhr bin Amir, nyirasenge wa Abu Bakr nka Shidiq n'umuhungu we ni Mistah bin Utsabah bin Abbad bin al Muthallib - twasubiye iwanjye nyuma y'uko imirimo yacu irangiye. Muri icyo gihe, Umm Mistah yaranyereraga kuko yakandagiye cyangwa yafashwe mu mwenda we. Icyo gihe yaravuze ati: 'Hagowe Mistah!' Naramubajije nti: 'Ibyo wavuze ni bibi cyane, wanenze umuntu witabiriye intambara ya Badr?' Yaravuze ati: 'Yego, ntiwumvise ibyo yavuze?' Naravuze nti: 'Yavuze iki?' Hanyuma ambwira amagambo y'abanshinjaga. Muri icyo gihe narushijeho kurwara maze nsubira iwanjye, Intumwa ya Allah (saww) iransanganira iransuhuza. Hanyuma irambwira iti: 'Umeze ute?' Naravuze nti: 'Unyemerera kujya kwa ababyeyi banjye?' aravuga; 'Icyo gihe nashakaga kwemeza amakuru yabo bombi. Amaherezo, Intumwa ya Allah (saww) nayo iranyemerera. Hanyuma njya kwa ababyeyi banjye, mbaza mama nti: 'Yewe mama, abantu bavuga iki?' 'Yaramushubije ati: 'Yewe mukobwa wanjye, ibintu byawe byoroshye, Mana yanjye, nta mugore ufite umugabo umukunda mu gihe afite abandi bagore - abagabo - uretse ko bo - abandi bagore b'umugabo we - bazongera ibirego bamurega.' aravuga ati: 'Icyubahiro ni icya Allah, ibi ni byo abantu bavuga?' aravuga ati: 'Muri iryo joro nararize, kugeza mu gitondo amarira yanjye ntiyashoboraga gusohoka kuko yari ananiwe kandi sinasize amavuta yo kwisiga ubwo naryamaga. Mu gitondo, nararize. Kandi, icyo gihe Intumwa Sallaahu alaihi wa sallam yahamagaye Ali bin Abi Talib na Usamah bin Zaid ngo babatumire bombi kujya inama kugira ngo batandukane abagore babo mu gihe ibyahishuwe byari bitaragera. Aisha aravuga ati: 'Naho Usamah bin Zaid, yeretse Intumwa ya Allah alaihi wa sallam ibyo yari azi ku intera y'umugore we n'iki gikorwa ndetse n'ibyo yari azi ku rukundo rwe kuri we. Usamah aravuga ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah! Ni abagore bawe, nta kindi tuzi uretse ibyiza gusa. Ku bijyanye na Ali bin Abi Talib, yaravuze ati; 'Allah 'azza wajalla ntazaguteza ingorane, haracyari abagore benshi uretse we. Kandi koko, nubaza umugaragu wawe, nta kabuza azaba inyangamugayo.' Aisha aravuga; 'Hanyuma Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam witwa Barirah, arabaza ati: 'Yewe Barirah! Hari ikintu ubona gishidikanya kuri Aisha?' Barirah aramusubiza ati: 'Ndahiye uwagutumye n'ukuri, nta kindi mbona kitari muri we uretse ikindi. Akiri umwana, yasinziriye ategereje ifu mu muryango we hanyuma inyamaswa yororoka irya ifu.' Hanyuma Rasulullah shallaahu 'alaihi wa sallam yarahagurutse asaba umugabo witwa Abdullah bin Ubai bin Salul impaka. Ubwo Rasulullah shallaahu 'alaihi wa sallam yari ku misalaba, Rasulullah shallaahu 'alaihi wa sallam yaravuze ati: 'Yemwe Bayisilamu mwese, ushaka kumpa impaka ziturutse ku mugabo wangije umuryango wanjye. Mu by'ukuri, ndahiye Imana, nta kindi nzi ku muryango wanjye uretse ineza. Bari bambwiye ku mugabo ntazi uretse ineza gusa. Kandi nta muntu n'umwe uhura n'umugore wanjye keretse ari kumwe nanjye'. Sa'ad bin Mu'adz al Ansari yaravuze ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah! Nzagufasha. Niba hari umuntu wo muri Bani Aus waciwe amajosi, ndetse n'abavandimwe bacu bo muri Bani Khazraj, nimudutegeka tuzakurikiza amategeko yanyu'. Ako kanya, Sa'ad bin Ubadah - yari umuyobozi wa Bani Khazraj, yari umukiranutsi. Ariko, yari agifite imyitwarire y'ubufana - yabwiye Sa'ad bin Mu'ad ati; 'Ndahiye Imana, ntuzashobora kumwica kandi ntuzashobora kumwica'. Nuko Usaid bin Hudlair arahaguruka kandi yari mwene wabo wa Sa'ad bin Mu'adz, abwira Sa'ad bin Ubadah ati: 'Urabeshya, mu by'ukuri tuzamwica kuko uri indyarya itongana n'indyarya'. Ibintu byarushijeho gukomera hagati y'abana ba Aus na Khazraj, kugeza ubwo bashakaga kwicana mu gihe Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yari ihagaze ku ruti. Hanyuma Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam yabatuje, kugeza ubwo bacecetse maze aceceka. Uwo munsi, nararize kugeza ubwo amarira yanjye yarangiye kandi sinambara eyeliner iyo naryamye. Mu ijoro ryakurikiyeho, nararize kugeza ubwo amarira yanjye yashize kandi sinambara eyeliner iyo naryamye. Ababyeyi banjye batekerezaga ko kurira kwanjye kwangiza umutima wanjye. Aisyah aravuga ati: 'Hanyuma bombi bicaye iruhande rwanjye mu gihe nakomeje kurira. Muri icyo gihe, hari umugore wa Ansari wansabye uburenganzira bwo Nduhura, ndamwemerera. Yicaye hasi ararira nanjye. Ubwo twari mu mimerere nk'iyo, Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam' yaraje kudusanganira, aradusuhuza hanyuma aricara. Yaravuze ati: 'Ntamaze ukwezi yicaye iruhande rwanjye, kubera ko ibyahishuwe bitamuhishuriwe ku byerekeye ibyanjye'. Yaravuze ati: 'Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam na we yatanze ubuhamya, avuga intashyo yicaye. Yaravuze ati: 'Amma ba'd, yewe Aisyah, mu by'ukuri iyi nkuru n'iyi yangezeho, mu by'ukuri, niba uyihunze kuko utabikoze, Allah Azzawajalla akwirinde. Nukora iki cyaha, saba Imana imbabazi kandi wicuze. Kuko, umugaragu wemeye ibyaha bye hanyuma akihana, Allah azakira kwicuza kwe'. Aisha yaravuze ati: 'Igihe Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam' yarangizaga kuvuga, amarira yanjye yarushijeho gutemba vuba kugeza ubwo ntashoboraga kongera kumva amarira'. Nabwiye data nti: 'Subiza ibyo Intumwa Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yavuze kuri njye. Data yaravuze ati: 'Sinzi, ndahiye Imana, ntabwo nzavugana na Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam'. Hanyuma mbwira mama nti: 'Subiza ibyo Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yavuze kuri njye!' mama yaravuze ati: 'Ndahiye Imana, sinzi icyo nabwira Rasulullah sallaahu 'alaihi wa sallam'. Aisha aravuga ati: 'Ndi umukobwa muto, sinsoma Koran cyane. Ndahiye Imana, nzi neza ko wabyumvise ku buryo wumva ufite icyizere kandi ukabyemera. Kandi iyo nkubwiye nti: 'Mu by'ukuri, ndi kure y'ibi bikorwa kandi Allah Azzawajalla ni Umumenyi wa byose iyo ndi kure y'ibi bikorwa. Rero, nawe ntuzabyemera. Niba nakwaturiye ikintu, mu gihe Allah Azzawajalla azi neza ko ndi kure y'ibyo gukora, uzanyizera rwose. Ndahiye Imana, nta jambo riri hagati yanjye na wowe uretse ibyo Abu Yusuf yavuze; kwihangana ni byiza kandi Allah niho hantu ho gusaba ubufasha ku byo ushinjwa'. -QS. Yusuf 18- ' Aisha aravuga; 'Hanyuma nahinduye aho nari ndi, ndaryama ku buriri bwanjye'. Yaravuze ati: 'Ndahiye Allah, icyo gihe nari nzi ko ndi kure y'icyo gikorwa, kandi Allah Azzawajalla azankomeza kuko nari kure y'icyo gikorwa. Ariko, ndahiye Allah, sinari niteze ko iryo hishurirwa rizamanuka kuri njye. Kandi koko ikibazo cyanjye ni gito cyane kuruta uko Allah Azza wa jalla yambwiye hamwe n'ihishurirwa yasomye. Icyo gihe icyizere cyanjye cyari ukwiringira gusa ko mu nzozi z'Intumwa Sallaahu 'alaihi wa sallam' byagaragara ko Allah Azzawajalla azantandukanya n'iki gikorwa'. Aisha yaravuze ati: 'Ndahiye Allah, Intumwa ya Allah shallaahu 'alaihi wa sallam' ntiyavuye mu ikoraniro rye, kandi nta muntu n'umwe wavuye mu nzu kugeza igihe Allah Azzawajalla yoherereje intumwa ye ihishurirwa. Bityo, imimerere ye yarahindutse kuko impinduka zikunze kubaho iyo ihishurirwa iraje, ibyuya bye byakomeje gusuka nubwo hari mu gihe cy'itumba. Ibi byatewe nuko uburemere bw'ijambo yari yahishuriwe bwari buremereye cyane'. Aisha yaravuze ati: 'Ubwo Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam yakiraga inkuru nziza, yarasetse maze interuro ya mbere yavuze icyo gihe yari iyi: 'Inkuru nziza, yewe Aisyah! Allah Azza wa jalla yakubujije iki gikorwa'. Hanyuma mama arambwira ati: 'Haguruka umurwanye'. Naravuze nti: 'Ndahiye Allah, sinzamurwanya kandi sinzamusingiza uretse Allah Azza wa jalla, ni we watumye amanurwa asobanura uburyo ndi kure cyane. Allah Azzawajalla yahishuye umurongo usobanura uti: Mu by'ukuri, abazanye inkuru z'ibinyoma ni abo mu itsinda ryawe, kugeza ku mirongo icumi -QS. Annuur 1-11-. Allah Azzawajalla yahishuye imirongo myinshi isobanura uburyo ndi kure cyane n'iki gikorwa.' Aisha yaravuze ati: 'Abu Bakr yakundaga guha Mistha impano, kuko yari mwene wabo kandi akaba yari umukene. Yaravuze ati: 'Ndahiye Imana, sinzigera nmufasha iteka ryose nyuma yo gushinja Aisyah.' Hanyuma Allah Azzawajalla yohereza ihishurirwa, bivuze ngo: Kandi ababifite - bakurikije ijambo rye - ntimukifuze ko Allah abababarira' -QS. Annur 22-. Hibban bin Musa yaravuze ati, Abdullah bin Mubarok yaravuze ati: "Uyu murongo ni wo murongo witezwe cyane mu gitabo cya Allah. Nuko Abu Bakr aravuga ati: 'Ndahiye Imana, narushaho kuba mwiza iyo Allah ambabarira'." Hanyuma yasubiye mu gufasha Misthah nk'uko yakundaga kumufasha. Abu Bakr aravuga ati: 'Mu by'ukuri, sinzongera guhagarika ubufasha iteka ryose''. Aisha aravuga ati; Rasulullah sallaahu alaihi wa sallam yabajije Zainab bint Jahsy, umugore w'Intumwa sallaahu alaihi wa sallam, ibyambayeho ati: 'Uzi iki, wabonye iki, cyangwa ni amakuru ki yakugezeho?' arasubiza ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana! Buri gihe ndinda amatwi yanjye n'amaso yanjye, kandi nta kindi nzi uretse icyiza gusa'. Aisyah aravuga ati: 'Nubwo Zaenab ari umugore we uzwiho guhora yirata imbere yanjye,

Hadithi

Imam Muslim : 4975

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَجُلًا كَانَ يُتَّهَمُ بِأُمِّ وَلَدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَلِيٍّ اذْهَبْ فَاضْرِبْ عُنُقَهُ فَأَتَاهُ عَلِيٌّ فَإِذَا هُوَ فِي رَكِيٍّ يَتَبَرَّدُ فِيهَا فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ اخْرُجْ فَنَاوَلَهُ يَدَهُ فَأَخْرَجَهُ فَإِذَا هُوَ مَجْبُوبٌ لَيْسَ لَهُ ذَكَرٌ فَكَفَّ عَلِيٌّ عَنْهُ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَمَجْبُوبٌ مَا لَهُ ذَكَرٌ

Yambwiye [Zuhair bin Harb] Yatubwiye [Affan] Yatubwiye [Hammad bin Salamah] Yatubwiye [Thabit] kuva kuri [Anas] ko hari umugabo washinjwe gusambana n'umugore w'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam. Hanyuma Rasulullah shallallahu alaihi wasallam abwira Ali ati: genda, umukate ijosi - kubera uburyaryate bwe -. Hanyuma Ali aza aho ari maze asanga arimo gukonjesha mu iriba rito, Ali aramubwira ati: Sohoka! Hanyuma Ali yakuye ukuboko kwe maze bigaragara ko ari umugabo waciwe imyanya ndangagitsina ye, bityo Ali ntiyamwica. Hanyuma Ali yaje kwa Rasulullah sallallahu alaihi wasallam aramubwira ati: Yewe Ntumwa ya Allah, mu by'ukuri ni umugabo waciwe imyanya ndangagitsina - nta myanya ndangagitsina afite -.

Hadithi

Imam Muslim : 4976

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ أَنَّهُ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ يَقُولُا خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ أَصَابَ النَّاسَ فِيهِ شِدَّةٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ لِأَصْحَابِهِ { لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا } مِنْ حَوْلِهِ قَالَ زُهَيْرٌ وَهِيَ قِرَاءَةُ مَنْ خَفَضَ حَوْلَهُ وَقَالَ { لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ } قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِذَلِكَ فَأَرْسَلَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ فَسَأَلَهُ فَاجْتَهَدَ يَمِينَهُ مَا فَعَلَ فَقَالَ كَذَبَ زَيْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِمَّا قَالُوهُ شِدَّةٌ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقِي { إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ } قَالَ ثُمَّ دَعَاهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَسْتَغْفِرَ لَهُمْ قَالَ فَلَوَّوْا رُءُوسَهُمْ و قَوْله { كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ } وَقَالَ كَانُوا رِجَالًا أَجْمَلَ شَيْءٍ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Al Hasan bin Musa] yatubwiye [Zuhair bin Mu'awiyah] yatubwiye [Abu Ishaq] ko yumvise [Zaid bin Arqam] avuga ati: 'Hari igihe twajyanye n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam mu rugendo rurerure bagenzi bacu benshi bahuye n'ingorane. Hanyuma Abdullah bin Ubay abwira inshuti ze ati: 'Ntimugahe amafaranga abari ku ruhande rw'Intumwa ya Allah kugira ngo bave ku Ntumwa ya Allah'. Zuhair yaravuze ati; Ijambo 'Haulihi' - ririho kasrah ku nyuguti ya lam - ni ryo nyuguti isomwa neza kurusha izindi. Abdullah bin Ubay yaravuze ati: 'Mu by'ukuri, iyo tuba twasubiye i Madina, abantu bakomeye bari gushobora kwirukana abantu bananiwe'. -Qs. Al Munaafiquun -63-: 8-. Zaid bin Arqam yaravuze ati; 'Hanyuma nagiye kwa Intumwa Muhammadi (saw) kugira ngo nyibwire ibyo Abdullah bin Ubay yamubwiye. Hanyuma Rasulullah (saw) yohereje umuntu kuri Abdullah bin Ubay ngo amubaze. Ariko, byaje kugaragara ko Abdullah bin Ubay yarahiye ko atigeze avuga ikintu nk'icyo! Maze aravuga ati: 'Zaid yabeshye Rasulullah (saw) 'alaihi wasallam'. Zaid bin Arqam yaravuze ati: 'Birumvikana ko amagambo y'abanyirabyo yatumye umutima wanjye urakara, kugeza ubwo Allah Subhanahu wa Ta'ala yahishuye umurongo usobanura imyitwarire yanjye wagiraga uti: 'Niba abanyabinyoma baje aho uri... -Qs. Al Munaafiquun -63-: 1-'. Zaid bin Arqam yaravuze ati; 'Hanyuma Rasulullah (saw) 'alaihi wasallam yabahamagaye, abanyabinyoma, ngo basabe Imana imbabazi, ariko bo barebye kure'. Allah Subhanahu wa Ta'ala yaravuze ati: 'Abaryarya bameze nk'ibiti birekuye...' -Al Munaafiquun -63-: 4-. Zaid bin Arqam yaravuze ati; 'Mu by'ukuri ni abantu basa neza cyane'.

Hadithi

Imam Muslim : 4977

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْرَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ فَأَخْرَجَهُ مِنْ قَبْرِهِ فَوَضَعَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ فَاللَّهُ أَعْلَمُ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ حُفْرَتَهُ فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ سُفْيَانَ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Zuhair bin Harb] na [Ahmad bin 'Abdah Adh Dhabbi] -kandi iyi lafadh ni iya Ibn Abu Syaibah - Ibnu Abdah yaravuze; Yatubwiye, avuga undi; yatubwiye [Sufyan bin 'Uyainah] kuri ['Amru] ko yumvise [Jabir] avuga; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yagiye ku mva ya Abdullah bin Ubbay, amaze kumushyira mu mva, hanyuma ategeka ko bamusohora, maze amushyira ku mavi, hanyuma amuhuhaho amacandwe make arambara imyenda ye'. Wallahu A'lam. Yambwiye [Ahmad bin Yusuf Al Azdi] yatubwiye ['Abdurrazzaq] yatubwiye [Ibnu Juraij] yambwiye ['Amru bin Dinar] yaravuze; Numvise [Jabir bin 'Abdullah] avuga; Intumwa (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yasuye imva ya Abdullah bin Ubbay nyuma yo gushyingurwa. - nk'uko bivugwa muri Hadithi ya Sufyan.

Hadithi

Imam Muslim : 4978

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ جَاءَ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ أَنْ يُعْطِيَهُ قَمِيصَهُ يُكَفِّنُ فِيهِ أَبَاهُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ سَأَلَهُ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَامَ عُمَرُ فَأَخَذَ بِثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي عَلَيْهِ وَقَدْ نَهَاكَ اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا خَيَّرَنِي اللَّهُ فَقَالَ { اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً } وَسَأَزِيدُهُ عَلَى سَبْعِينَ قَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ الْقَطَّانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَزَادَ قَالَ فَتَرَكَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِمْ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abu Usamah] yatubwiye ['Ubaidullah bin 'Umar] kuva kuri [Nafi'] kuva kuri [Ibn 'Umar] yagize ati: 'Ubwo Abdullah bin 'Ubay bin Salul yapfaga, umuhungu we Abdullah bin Abdullah -bin Ubay- yaje kwa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam amusaba ikanzu ye yo kwambara igitambaro cya se. Intumwa yujuje icyifuzo cy'umuhungu we. Hanyuma byasabwe kandi ko Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam isaba umurambo wa se. Ahagurutse ngo asenge umurambo, Umar - bin Khaththab - yakuyemo imyenda ye ahita avuga ati: 'Ewe Ntumwa ya Allah! Uzamusengera? Ese Allah ntiyakubujije kuwumurika?' Arasubiza ati: 'Nahawe gusa amahitamo hagati yo gusenga cyangwa kutabikora'. Hanyuma yasomye umurongo ugira uti: Waba ubasabye imbabazi cyangwa ntubasabire imbabazi -ni kimwe-; nubwo wabasabira imbabazi inshuro mirongo irindwi...'. -QS. Kuri Taubah -9-: 80-. Kandi nzarenza inshuro mirongo irindwi'. Umar aravuga ati; 'Ariko ni indyarya!' Ariko Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam na yo yarabikoze. Hanyuma Allah Ta'ala yahishuye umurongo ugira uti: 'Kandi ntugasabire umurambo w'umwe mu bapfuye, kandi ntugahagarare ku mva ye...'. -QS. Kuri Taubah -9-: 84-. Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] na ['Ubaidullah bin Sa'id] bombi baravuze; yadusobanuriye [Yahya Al Qaththan] kuri ['Ubaidullah] iyi sanad hamwe na Hadithi isa n'iyo hamwe n'inyongera; hanyuma areka gusabira indyarya.

Hadithi

Imam Muslim : 4979

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ اجْتَمَعَ عِنْدَ الْبَيْتِ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قُرَشِيَّانِ وَثَقَفِيٌّ أَوْ ثَقَفِيَّانِ وَقُرَشِيٌّ قَلِيلٌ فِقْهُ قُلُوبِهِمْ كَثِيرٌ شَحْمُ بُطُونِهِمْ فَقَالَ أَحَدُهُمْ أَتُرَوْنَ اللَّهَ يَسْمَعُ مَا نَقُولُ وَقَالَ الْآخَرُ يَسْمَعُ إِنْ جَهَرْنَا وَلَا يَسْمَعُ إِنْ أَخْفَيْنَا وَقَالَ الْآخَرُ إِنْ كَانَ يَسْمَعُ إِذَا جَهَرْنَا فَهُوَ يَسْمَعُ إِذَا أَخْفَيْنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ } الْآيَةَ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلَّادٍ الْبَاهِلِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ح و قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ

[Muhammad bin Abu 'Umar Al Makki] yatubwiye [Sufyan] wo muri [Mansur] wo muri [Mujahid] wo muri [Abu Ma'mar] wo muri [Ibn Mas'ud] wagize ati: 'Hari abagabo batatu bari bateraniye hafi ya Ka'bah, babiri muri bo bakomoka mu muryango w'Abakurayishi n'umwe wo mu muryango wa Thaqafi cyangwa abandi. Bose uko ari batatu ntibari barize ariko bari babyibushye. Umwe muri bo yabajije inshuti ye ati: 'Ese uzi ko Allah yumva ibyo tuvuga?' Undi aramusubiza ati: 'Arumva iyo tuvuga cyane, kandi ntiyumva iyo tuvuga buhoro'. Uwa gatatu aravuga ati: 'Niba yumva iyo tuvuga cyane, rwose yumva iyo tuvuga buhoro'. Hanyuma Allah Azza wa Jalla yahishuye umurongo uti: 'Ntimushobora guhisha ubuhamya bw'amatwi yanyu, amaso yanyu, n'uruhu rwanyu...' -QS. Fushilat -41-: 22-. Kandi nabwiwe [Abu Bakr bin Khallad Al Bahili] yatubwiye [Yahya bin Sa'id] yatubwiye [Sufyan] yambwiye [Sulaiman] kuri ['Umarah bin 'Umair] kuri [Wahb bin Rabi'ah] kuri ['Abdullah]. Nk'uko byavuzwe mu yindi nzira, maze aravuga; yatubwiye [Yahya] yatubwiye [Sufyan] yambwiye [Mansur] kuri [Mujahid] kuri [Abu Ma'mar] kuri ['Abdullah] hamwe na Hadithi isa.

Hadithi

Imam Muslim : 4980

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيٍّ وَهُوَ ابْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى أُحُدٍ فَرَجَعَ نَاسٌ مِمَّنْ كَانَ مَعَهُ فَكَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمْ فِرْقَتَيْنِ قَالَ بَعْضُهُمْ نَقْتُلُهُمْ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا فَنَزَلَتْ { فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ } و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ كِلَاهُمَا عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ

Yatubwiye ['Ubaidullah bin Mu'adz Al 'Anbari] yatubwiye [data] yatubwiye [Syu'bah] kuri ['Adi bin Thabit] yaravuze; Numvise ['Abdullah bin Yazid] avuga kuri [Zaid bin Thabit] ko igihe Intumwa sallallahu alaihi wasallam yajyaga ku rugamba rwa Uhud, bamwe mu bantu bari bajyanye na we bagarutse hagati. Kubera iyo mpamvu, abasangirangendo b'Intumwa sallallahu alaihi wasallam batandukaniye kuri bo maze baba amatsinda abiri: Bamwe bavuze ko bagomba kurwanwa abandi bakavuga ko badakwiye kurwanwa. Kubera iyo mpamvu, umurongo wahishuwe ugira uti: 'Kuki mugabanyijemo amatsinda abiri mu guhangana n'indyarya...' -QS. An Nisaa -4-: 88-. Kandi nabwiwe [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Yahya bin Sa'id] Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, kandi nabwiwe [Abu Bakr bin Nafi'] yatubwiye [Ghundar] byombi bivuye kuri [Syu'bah] binyuze muri iyi sanad hamwe na Hadithi isa.