Imam Muslim : 4501
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا قُطْبَةُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَ كُنَّا فِي دَارِ أَبِي مُوسَى مَعَ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ عَبْدِ اللَّهِ وَهُمْ يَنْظُرُونَ فِي مُصْحَفٍ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالُ أَبُو مَسْعُودٍ مَا أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرَكَ بَعْدَهُ أَعْلَمَ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْقَائِمِ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا لَئِنْ قُلْتَ ذَاكَ لَقَدْ كَانَ يَشْهَدُ إِذَا غِبْنَا وَيُؤْذَنُ لَهُ إِذَا حُجِبْنَا و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَ أَتَيْتُ أَبَا مُوسَى فَوَجَدْتُ عَبْدَ اللَّهِ وَأَبَا مُوسَى ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ حُذَيْفَةَ وَأَبِي مُوسَى وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ قُطْبَةَ أَتَمُّ وَأَكْثَرُ
A kaa a vese ér [Abu Kuraib Muhammad bin Al A’laa] A kaa a vese [Yahya Ibnu Adam] A kaa a vese ér [Quthbah] ka Ibn Abdul Aziz u ken [Al A’masy] u ken [Malik bin Al Harith] u ken [Abu Al Ahwash] la ér; ‘Yange se lu hen ya u Abu Musa vea azende a Abdullah bin Mas’ud kpishi. Hen shighe la ve lu henen ngeren mba Koran mba i nger sha ave la. Tsô Abdullah bin Mas’ud mough sha’. Nahan [Abu Mas’ud] kaa er; Er m fe nahan, Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange de or u nan kav shi nan kav kwagh u Kur’an hemba or u yange nan tile her shighe u nan kpe kera la ga.’ [Abu Musa] kaa er; ‘Kwagh u u er ne ka mimi, sha ci u Abdullah bin Mas’ud yange a lu vea Rasulullah hanma shighe u se lu a ian i eren kwagh ga yô. Heela tseegh ga, yange i na un ian i nyôron hen ya na, shighe u se lu a ian i nyôron ga la’. Shi a kaa a mo ér [Al Qasim wan Zakaria]; A kaa a vese ér [Ubaidullah] ka Ibn Musa u ken [Syaiban] u ken [Al A’masy] u ken [Malik bin Al Harith] u ken [Abu Al Ahwash] la ér; M zua a Abu Musa, maa m nenge a Abdullah vea Abu Musa, Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, Shi a ôr se [Abu Kuraib] ér; A kaa a vese ér [Muhammad bin Abu Ubaidah]; A kaa a vese [ter wam] hen [Al A’masy] hen [Zaid bin Wahb] ér; 'Yange m tema vea Huzhaifah man Abu Musa -maa a ter Hadith na-. Hadith u Qutbah la hemba ngeen shi hemba lun vough kpaa.
Imam Muslim : 4502
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ { وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ } ثُمَّ قَالَ عَلَى قِرَاءَةِ مَنْ تَأْمُرُونِي أَنْ أَقْرَأَ فَلَقَدْ قَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضْعًا وَسَبْعِينَ سُورَةً وَلَقَدْ عَلِمَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أَعْلَمُهُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ وَلَوْ أَعْلَمُ أَنَّ أَحَدًا أَعْلَمُ مِنِّي لَرَحَلْتُ إِلَيْهِ قَالَ شَقِيقٌ فَجَلَسْتُ فِي حَلَقِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَرُدُّ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَلَا يَعِيبُهُ
A kaa a vese ér [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; A pase se [‘Abdah bin Sulaiman]; I kaa a vese [Al A’masy] u ken [Syaqiq] u ken [‘Abdullah] la er, zum u una ôr ivur i i kaa ér: ‘Or u nan tee akaa a i ngohol ken utya yô, nana va sha iyange i mnder u shin ku la a akaa a injaa a nan tee la. -Mbampin. 161- Kwagh ne been yô, a kaa ér; Sha mlu u qiraat u ior mba yange ve tesem la yô, m na qiraat wam hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, hemba uwashika akunduatargber. Mba ve lu a na imôngo la yange ve fa er mo m hembe lun a kwaghfan ken a ve sha kwagh u Kur’an yô. Aluer m fa mer orgen ngu u nan hembem kwaghfan sha kwagh u mfe u Kur’an yô, me za hen nan sha mimi me hen kwagh hen nan’. Shaqiq kaa ér; 'M tema ken halaqah -majlis- u azende a RasuIullah, kpa m ungwa or môm nan venda mkaanem ma Abdullah bin Mas'ud ga shi or môm kpa nan puu un ga'.
Imam Muslim : 4503
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا قُطْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ وَالَّذِي لَا إِلَهَ غَيْرُهُ مَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ سُورَةٌ إِلَّا أَنَا أَعْلَمُ حَيْثُ نَزَلَتْ وَمَا مِنْ آيَةٍ إِلَّا أَنَا أَعْلَمُ فِيمَا أُنْزِلَتْ وَلَوْ أَعْلَمُ أَحَدًا هُوَ أَعْلَمُ بِكِتَابِ اللَّهِ مِنِّي تَبْلُغُهُ الْإِبِلُ لَرَكِبْتُ إِلَيْهِ
A kaa a vese ér [Abu Kuraib]; A kaa a vese ér [Yahya bin Adam]; Er yange ôr se kwagh u [Qutbah] u hen [Al A’masy] hen [Muslim] hen [Masruq] hen [‘Abdullah] yô, a kaa ér; ‘Sha iti i Un u a lu a aôndo ga saa di Allah la, ikyav i môm kpa ngi ken Kur’an ga, saa me fa shighe u i due a mi la. Shi ivur i môm ken Kur’an kpa i pase ga, saa me fa kwagh u ivur la i pase sha mi la. Aluer m fa orgen ngu u nan fe kwagh u Takerada u Allah hembam yô, ka ica i or la nana zende sha rakumi yô, me zua a nan kpen kpen’.
Imam Muslim : 4504
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنَّا نَأْتِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو فَنَتَحَدَّثُ إِلَيْهِ وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ عِنْدَهُ فَذَكَرْنَا يَوْمًا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ لَقَدْ ذَكَرْتُمْ رَجُلًا لَا أَزَالُ أُحِبُّهُ بَعْدَ شَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ خُذُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ فَبَدَأَ بِهِ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ
I kaa a vese ér [Abu Bakr] man [Muhammad] cii kaa ér; A kaa a vese ér [Waki’]; Er yange ôr se kwagh u [Al A’masy] u ken [Syaqiq] u ken [Masruq] la yô, a kaa ér; ‘Se za hen [Abdullah bin Amru], maa se lam a na. Ibn Numair kaa er; Nahan sha iyange la se ter iti i Abdullah bin Mas’ud la. Nahan Abdullah kaa ér; 'U ter or u zan zan nyian m soo un hanma shighe cii zum u m ungwa kwagh na hen Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam la. A kaa er: ‘Tôô nen Kur’an hen ior unyiin, ka; hen Abdullah bin Mas’ud -a hii hen a na-, maa hen Mu’adz ben Jabal, hen Ubay ben Ka’ab man hen Salim maula Abu Hudzaifah’.
Imam Muslim : 4505
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَذَكَرْنَا حَدِيثًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فَقَالَ إِنَّ ذَاكَ الرَّجُلَ لَا أَزَالُ أُحِبُّهُ بَعْدَ شَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهُ سَمِعْتُهُ يَقُولُ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ فَبَدَأَ بِهِ وَمِنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمِنْ سَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَمِنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَحَرْفٌ لَمْ يَذْكُرْهُ زُهَيْرٌ قَوْلُهُ يَقُولُهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِ جَرِيرٍ وَوَكِيعٍ فِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَدَّمَ مُعَاذًا قَبْلَ أُبَيٍّ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ أُبَيٌّ قَبْلَ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ح و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ كِلَاهُمَا عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِمْ وَاخْتَلَفَا عَنْ شُعْبَةَ فِي تَنْسِيقِ الْأَرْبَعَةِ
I kaa a vese ér [Qutaiba bin Sa’id] man [Zuhair bin Harb] man [Uthman bin Abu Syaibah] ve kaa ér; Er yange ôr se [Jarir] u ken [Al A’masy] u ken [Abu Wa-il] u ken [Masruq] la yô, a kaa ér; Shighe ugen la se lu vea [Abdullah bin Amru], maa se ôr un kwagh u hadith u Ibn Mas’ud la. nahan Un -Abdullah Amru- kaa er; M soo un kpishi zan zan nyian zum u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er; ‘Ungwa kwagh u ior unyiin ve lu ôron ken Kur’an la; Hii hen Ibn Mas ‘ad -a hii hen a na-, maa hen Ubay bin Ka’ab man Salim maula Abu Hanifah man Mu’adz bin Jabal’. Washika môm ngu u Zuhair a ter ga yô, ka mkaanem nam; ‘yaquuluhu’ -u yange kaa la-. I kaa a vese er [Abu Bakr bin Abu Syaibah] man [Abu Kuraib] cii ve kaa er; A ôr se [Abu Mu’awiyah] u ken [Al A’masy] la kwagh u sanad Jarir man Waki’. Shi ken kwagh u Abu Bakr u ken Abu Muawiyah la, i hii teren iti i Muadz bin Jabal sha ityough ki Ubay bin Ka’ab. Shighe ne, ken kwagh u Abu Kuraib la, i hii teren iti i Ubay, i mase teren iti i Mu’adz. I kaa a vese er [Ibn Al Mutsanna] man [Ibn Basysyar] cii ve kaa er; A kaa a vese ér [Ibn Abu Adi]; Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, shi i kaa a mo [Bysyr bin Khalid] ér; A pase se [Muhammad] ka Ibn Ja’far je la, ve uhar cii ve due hen [Syu’bah] hen [Al A’masy] sha igbenda ve. Ve uhar cii ve kaha a tsombor u Shu’ba sha kwagh u i ter ati a anyiin ne yô.
Imam Muslim : 4506
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ ذَكَرُوا ابْنَ مَسْعُودٍ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَقَالَ ذَاكَ رَجُلٌ لَا أَزَالُ أُحِبُّهُ بَعْدَ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اسْتَقْرِئُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ قَالَ شُعْبَةُ بَدَأَ بِهَذَيْنِ لَا أَدْرِي بِأَيِّهِمَا بَدَأَ
I kaa a vese ér [Muhammed bin Al Mutsanna] man [Ibn Basysyar] cii yange ve kaa ér; A kaa a vese ér [Muhammad bin Jafar]; Er yange ôr se kwagh u [Syu’bah] hen [Amru bin Murrah] hen [Ibrahim] hen [Masruq] yô, a kaa ér; ‘Mba ve lu a na la yange ve ter iti i Abdullah bin Mas’ud sha ishigh ki Abdullah bin ‘Amru’. Nahan [Abdullah] kaa ér; ‘Ka or u m soo nan sha mimi zan zan nyian je la, zum u Or u Aôndo tindi un la kaa ér; ‘Ungwa kwagh u ior unyiin ve lu ôron ken Kur’an la; Hii hen Ibn Mas’ad man Salim Maula Abu Hanifah man Ubay bin Ka’ab man Mu’adz bin Jabal. A kaa a vese ér [‘Ubaidullah bin Mu’adz]; A kaa a vese [ter wam] ér; A ôr se [Syu’bah] sha gbenda ne. Ken takerada ne yô, kwagh ugen ngu u i seer yô, Syu’bah kaa ér; Abdullah bin Amru yange hii kwagh ne sha ior mba uhar mban. M fa or u yange hii teren iti i nan la ga.’
Imam Muslim : 4507
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُا جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنْ الْأَنْصَارِ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْدٍ قَالَ قَتَادَةُ قُلْتُ لِأَنَسٍ مَنْ أَبُو زَيْدٍ قَالَ أَحَدُ عُمُومَتِي
A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna]; A kaa a vese [Abu Dawud] ér; Er yange ôr se [Shu’bah] kwagh u ken [Qatadah] la yô, a kaa ér; ‘M ungwa [Ana] kaa ér; 'Sha shighe u Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam la lu a mbakov unyiin mba ve lu a tom u kohol takerada u Kuran la, ve cii ve lu ken mba Ansar. Kwagh la; Mu’adz bin Jabal, Ubay bin Ka’ab, Zaid bin Thabit man Abu Zaid’. Qatadah kaa ér; Iyange igen m pine Anas mer; ‘Ka an nan lu Abu Zaid? Ana gema kaa ér; ‘Ka or u hen tsombor wam sha vegher u terem’.
Imam Muslim : 4508
حَدَّثَنِي أَبُو دَاوُدَ سُلَيْمَانُ بْنُ مَعْبَدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ مَنْ جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنْ الْأَنْصَارِ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَرَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يُكْنَى أَبَا زَيْدٍ
A kaa a mo ér [Abu Dawud Sylaiman bin Ma’bad]; A kaa a vese ér [‘Amru bin ‘Ashim]; A kaa a vese ér [Hammam]; Er yange ôr kwagh a vese [Qatadah] yô, a kaa ér; M pine [Ana] mer; Ka an nan kohol takerada u Kur’an sha shighe u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam laa? A gema a kaa er; ‘Mba unyiin mba, ve cii ka mba Ansar. Kwagh la; Ubay bin Ka’ab man Mu’adz bin Jabal man Zaid bin Thabit man orgen u ior kpishi ve yer ér Abu Zaid’ yô.
Imam Muslim : 4509
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأُبَيٍّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ قَالَ آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ قَالَ اللَّهُ سَمَّاكَ لِي قَالَ فَجَعَلَ أُبَيٌّ يَبْكِي
A kaa a vese ér [Haddab bin Khalid]; A kaa a vese ér [Hammam]; I ôr se [Qatadah] hen [Anas bin Malik] ér, Rasulullah kaa a Ubay ér: ‘Sha mimi yô, Aôndo kaa ér m ôr u Kur’an’. Ubay pine ér; ‘Allah yange ter iti yam hen a we kpa? Profeti gema kaa er: ‘Een, Allah ter iti you hen a mo’. Ana kaa ér; ‘Nahan Ubay vaa’.
Imam Muslim : 4510
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ لَمْ يَكُنْ الَّذِينَ كَفَرُوا قَالَ وَسَمَّانِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَبَكَى و حَدَّثَنِيهِ يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأُبَيٍّ بِمِثْلِهِ
I kaa a vese ér [Muhammed bin Al Mutsanna] man [Ibn Basysyar] cii yange ve kaa ér; A kaa a vese ér [Muhammad bin Jafar]; Er a ôr se [Shu’ba] kwagh ne yô, a kaa ér; M ungwa [Qatadah] ôr kwagh ugen hen [Anas bin Malik] a kaa ér; Or u nan lu a mnenge u vough ga la kaa a Ubay bin Ka’ab ér: ‘Sha mimi yô, Aôndo kaa ér m ôr u ivur ne; ‘Sha mimi yô, mba ve ne jighjigh ga la....-Surat Al Bayinnah-. Ubay pine ér; ‘Allah yange ter iti yam kpa? Rasulullah gema kaa ér: ‘Een’. Ana kaa ér; ‘Nahan Ubay vaa’. Shi a ôr mo kwagh ne [Yahya bin Habib]; A kaa a vese ér [Khalid] ka Ibn Al Harith je la; Er yange ôr se [Shu’bah] kwagh u ken [Qatadah] la yô, a kaa ér; M ungwa [Ana] kaa ér; Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa a Ubay sha Hadith u a lu kwagh môm a u la.
Imam Muslim : 4511
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَنَازَةُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ
A kaa a vese ér [‘Abad bin Humaid]; A pase se kwagh u [‘Abdur Razzaq]; A pase se [Ibn Juraij] ér; I ôr mo [Abu Az Zubair] ér m ungwa [Jabir bin Abdullah] kaa ér; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kaa er zum u ikyom i Sa'ad bin Mu'adz lu sha ishigh ki mba ve lu a na imôngo la er: 'Ikyônough ki torough ki Allah ki tenger sha ku u Sa'ad'.
Imam Muslim : 4512
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ الْأَوْدِيُّ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اهْتَزَّ عَرْشُ الرَّحْمَنِ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ
A kaa a vese ér [‘Amru An Naqid]; A kaa a vese ér [‘Abdullah bin Idris Al Audi]; Er yange ôr se [Al A’masy] u hen [Abu Sufyan] u hen [Jabir] la yô, a kaa ér; Ior mbagenev kaa ér: “Ikyônough ki torough ki Aôndo ki tenger sha ci u ku u Sa’ad la.”
Imam Muslim : 4513
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرُّزِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ الْخَفَّافُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَجَنَازَتُهُ مَوْضُوعَةٌ يَعْنِي سَعْدًا اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ
A kaa a vese ér [Muhammad bin Abdullah Ar Ruzzi]; A kaa a vese ér [‘Abdul Wahhab bin ‘Athaa Al Khaffaf] u ken [Sa’id] u ken [Qatadah] la; I kaa a vese [Anas bin Malik] ér, Profeti yange kaa shighe u i ver ikyom i Sa’ad la ér: ‘Ikyônough ki torough ki Aôndo tenger sha ku u Sa’ad’.
Imam Muslim : 4514
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُا أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُلَّةُ حَرِيرٍ فَجَعَلَ أَصْحَابُهُ يَلْمِسُونَهَا وَيَعْجَبُونَ مِنْ لِينِهَا فَقَالَ أَتَعْجَبُونَ مِنْ لِينِ هَذِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْهَا وَأَلْيَنُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَنْبَأَنِي أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَوْبِ حَرِيرٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ثُمَّ قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ هَذَا أَوْ بِمِثْلِهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْحَدِيثِ بِالْإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا كَرِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ
I kaa a vese ér [Muhammed bin Al Mutsanna] man [Ibn Basysyar] cii yange ve kaa ér; A kaa a vese ér [Muhammad bin Jafar]; Er yange ôr se [Syu’bah] kwagh u [Abu Ishaq] yô, a kaa ér; M ungwa [Al Bara] kaa ér; Shighe ugen la, i na Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam iyua i akondo a siliki. Ahuraior la bende a ikyondo i siliki la, nahan kpiligh ve iyol er i lu mshi ga yô. Nahan Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Ka i kpiligh we iyol a mlu u ikyondo ne i lu a mshi ga la kpa? Sha mimi yô, ikyav i Sa’ad i sha la hemba doon a kwagh ne shi hemba lun a mshi ga’. A kaa a vese ér [Ahmad bin Abdah Adh Dhabbi]; A kaa a vese [Abu Dawud] ér; A kaa a vese er [Syu’bah] a kaa a vese [Abu Ishaq] er; M ungwa [Al Bara’ bin Azib] kaa ér; Shighe ugen la, i na Or u Aôndo tindi un la ikyondo i siliki...-man orngeren kwaghôron la ter kwagh u Hadith la.-maa [Ibnu Abdah] kaa ér; A pase se [Abu Dawud] ér; A kaa a vese [Shuba] ér; A ôr mo [Qatadah] hen [Anas bin Malik] hen Profeti u a lu a Hadith u a lu kwagh môm a u la. A kaa a vese ér [Muhamed wan Amru wan Jabalah]; A kaa a vese ér [Umayya bin Khalid]; A ôr se [Syu’bah] kwagh u Hadith ne vea sanad nav mba uhar er Abu Dawud a ôr nahan.
Imam Muslim : 4515
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُبَّةٌ مِنْ سُنْدُسٍ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ الْحَرِيرِ فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْهَا فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَنَادِيلَ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أُكَيْدِرَ دُومَةِ الْجَنْدَلِ أَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُلَّةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ الْحَرِيرِ
A kaa a vese ér [Zuhair bin Harb]; A kaa a vese ér [Yunus bin Muhammad]; A kaa a vese ér [Shaiban] u ken [Qatadah] la; I kaa a vese [Anas bin Malik] er, shighe ugen la, i na Or u Aôndo tindi un la iyua i ikyondo i i er sha ikyondo i cir i i yer ér silk la, -shin er yange yange ikyondo i cir nahan kpaa. - Tsô ior kpiligh ve iyol a shawl la. Nahan Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Sha iti i Un u uma wam a lu sha uwegh Nagh la yô, mimi je, ikyondo i Sa’ad i i lu sha la hemba doon a ikyondo ne.” A kaa a vese ér [Muhammad bin Basysyar]; A kaa a vese ér [Salim bin Nuh]; I ôr se [Umar bin ‘Amir] u ken [Qatadah] u ken [Anas] la ér, Ukaidir Daumatul Jandal yange na Rasulullah iyua i akondo a siliki. -Tsô Anas ter Hadith ugen u a lu kwagh môm a u la.- kpa ken Hadith la a ter kwagh u lafazh ga; 'shin er Profeti yange venda kwagh u silk nahan kpaa'.
Imam Muslim : 4516
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ سَيْفًا يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ مَنْ يَأْخُذُ مِنِّي هَذَا فَبَسَطُوا أَيْدِيَهُمْ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ يَقُولُ أَنَا أَنَا قَالَ فَمَنْ يَأْخُذُهُ بِحَقِّهِ قَالَ فَأَحْجَمَ الْقَوْمُ فَقَالَ سِمَاكُ بْنُ خَرَشَةَ أَبُو دُجَانَةَ أَنَا آخُذُهُ بِحَقِّهِ قَالَ فَأَخَذَهُ فَفَلَقَ بِهِ هَامَ الْمُشْرِكِينَ
A kaa a vese ér [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; A kaa a vese ér [‘Affan]; A kaa a vese ér [Hamad bin Salamah]; I ôr se [Thabit] hen [Anas] ér, shighe u i lu nôngon ityav mbi Uhud la, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tôô sanker, pine ér: ‘Ka an nan soo u ngohol sanker ne hen a mo?’ Ahuraior la gba nôngon ér vea naregh ave, ve kaa ér; 'Mo, mo'. Tsô Or u Aôndo tindi un la shi pine ér: Ka an nana tôô sanker ne sha inja? Ior mba ve lu azende la yange ve hide ijime hanma shighe, zan zan Simak bin Kharasyah Abu Dujana va, kaa ér; ‘M ngu ngohol un sha ian’. Ana kaa ér; ‘Simak bin Kharasyah yange tôô sanker la, a er tom a mi u tan num sha akumautya a mbaaôndo kpishi’.
Imam Muslim : 4517
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ كِلَاهُمَا عَنْ سُفْيَانَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ جِيءَ بِأَبِي مُسَجًّى وَقَدْ مُثِلَ بِهِ قَالَ فَأَرَدْتُ أَنْ أَرْفَعَ الثَّوْبَ فَنَهَانِي قَوْمِي ثُمَّ أَرَدْتُ أَنْ أَرْفَعَ الثَّوْبَ فَنَهَانِي قَوْمِي فَرَفَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ أَمَرَ بِهِ فَرُفِعَ فَسَمِعَ صَوْتَ بَاكِيَةٍ أَوْ صَائِحَةٍ فَقَالَ مَنْ هَذِهِ فَقَالُوا بِنْتُ عَمْرٍو أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو فَقَالَ وَلِمَ تَبْكِي فَمَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رُفِعَ
Er yange ôr se kwagh u [Ubaidullah bin Umar Al Qawariri] man [Amru An Naqid] cii hen [Sufyan] yô, a kaa ér; [Ubaidullah] A kaa a vese er [Sufyan bin Uyainah] a kaa er; M ungwa [Ibn Al Munkadir] kaa ér; M ungwa Jabir Abdullah kaa er; Sha iyange i ityav mbi Uhud la i tôô terem i cir un ikyondo, man sha mimi yô, i cir un iyol. [Jabir] kaa ér; Yange m soo u bughun fese, kpa ior venda. Tsô m soo u hiden bughun, kpa ior venda. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam bugh un shin na zwa ér i bugh un, maa i kende un sha. Shi yange una kende sha yô, a ungwa ikyenge i kwase u nan lu vaan shin eren ikyenge yô. maa a pine ér: ‘Ka an nan lu or nee?’ Ve gema ve kaa er; 'Ka wan u Amru u kwase -shin anngô u Amru u kwase-'. A kaa ér: ‘Ka nyi u lu vaan?, shin er ortyom u sha la una cir un ave hanma shighe zan zan una kar kenden sha nahan kpaa?’.
Imam Muslim : 4518
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أُصِيبَ أَبِي يَوْمَ أُحُدٍ فَجَعَلْتُ أَكْشِفُ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ وَأَبْكِي وَجَعَلُوا يَنْهَوْنَنِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْهَانِي قَالَ وَجَعَلَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ عَمْرٍو تَبْكِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبْكِيهِ أَوْ لَا تَبْكِيهِ مَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رَفَعْتُمُوهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ كِلَاهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ غَيْرَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ لَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ الْمَلَائِكَةِ وَبُكَاءُ الْبَاكِيَةِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ جِيءَ بِأَبِي يَوْمَ أُحُدٍ مُجَدَّعًا فَوُضِعَ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna]; A kaa a vese ér [Wahb bin Jarir]; Er yange ôr se [Syu’bah] kwagh u [Muhammad bin Al Munkadir] hen [Jabir bin Abdillah] yô, a kaa ér; ‘Yange i wua terem shighe u i lu nôngon ityav mbi Uhud la, nahan m dugh akondo a yange cir un ishigh la kera, m vaa. Mba ve lu a na imôngo la yange ve yange mo u vaan, kpa Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam yange venda ga. Jabir kaa ér; ‘Fatima bint Amr yange vaa sha ci na. nahan Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Mbatomov mba shaav vea za hemen u cirin we sha ave a ve zan zan u za kende ve sha, aluer u vaa sha ci ve shin u vaa sha ci ve ga kpaa'. A kaa a vese ér [‘Abad bin Humaid]; A kaa a vese ér [Rauh bin Ubadah]; A kaa a vese ér [Ibn Juraij]; Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, shi i ôr se [Ishaq bin Ibrahim] ér; A pase se kwagh u [‘Abdur Razzaq]; A ôr se [Ma’mar] cii hen [Muhammad bin Al Munkadir] hen [Jabir] a Hadith ne. Kpa Ibn Juraij ken Hadith na yô, a ter mbatyomov mba shaav man ior mba ve vaa sha a na la ga. A kaa a vese ér [Muhammad man Ahmad man Abu Khalaf]; A kaa a vese ér [Sakaria bin ‘Adi]; Er yange ôr se kwagh u [Ubaidullah bin Amru] man [Abdul Karim] hen [Muhammad bin Al Munkadir] hen [Jabir] yô, a kaa ér; Shighe u i lu nôngon ityav mbi Uhud la, i va a terem a ave a na, maa i ver un sha ishigh ki Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam - man nahan a Hadith u a lu kwagh môm a na la.
Imam Muslim : 4519
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ عُمَرَ بْنِ سَلِيطٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ كِنَانَةَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي مَغْزًى لَهُ فَأَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ هَلْ تَفْقِدُونَ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ فُلَانًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا ثُمَّ قَالَ هَلْ تَفْقِدُونَ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ فُلَانًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا ثُمَّ قَالَ هَلْ تَفْقِدُونَ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا لَا قَالَ لَكِنِّي أَفْقِدُ جُلَيْبِيبًا فَاطْلُبُوهُ فَطُلِبَ فِي الْقَتْلَى فَوَجَدُوهُ إِلَى جَنْبِ سَبْعَةٍ قَدْ قَتَلَهُمْ ثُمَّ قَتَلُوهُ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَقَالَ قَتَلَ سَبْعَةً ثُمَّ قَتَلُوهُ هَذَا مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ هَذَا مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ قَالَ فَوَضَعَهُ عَلَى سَاعِدَيْهِ لَيْسَ لَهُ إِلَّا سَاعِدَا النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَحُفِرَ لَهُ وَوُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ غَسْلًا
A kaa a vese ér [Ishaq man Umar man Salith]; I ôr se kwagh u [Hammad bin Salamah] u ken [Thabit] u ken [Kinanah bin Nu’aim] u ken [Abu Barzah] la ér, shighe ugen la, Or u Aôndo tindi un la man Mbamusulumi nôngo ityav a mbaihyomov, ve ngohol akaa a ve ngohol ken utya la. Ityav mbi been yô, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam pine mba ve lu a na imôngo la ér: ‘Ne mba a mba ve lu a na imôngo la môm kpa nan kpe kpa?’ Ahuraior la gema kaa ér; 'Aan. Se mba a kwagh nahan man nahan man nahan man nahan’. Rasulullah shi pine ér: ‘U ngu a ijende you igen kpa?’ Mba ve lu a na imôngo la gema kaa er, ‘Een, se mba a Fulan ga, nahan man nahan, man nahan man nahan’. Shi kwa ne kpa Profeti pine er; ‘Ka i lu u er u vihi ijende you môm kpa?’ Ahuraior la gema kaa ér; ‘Een, Se mba a kwagh nahan man nahan man nahan man nahan’. Tsô Rasulullah za hemen a kwaghôron na, kaa ér: ‘Kpa mimi je m vihi Julaibib. Nahan yô, m zamber we, ker fa ape a lu la kpa?’ Tsô azende a na nôngo ér vea ker ikyom i Julaibib hen atô u mba ve kpe ken utya la. Ken masejime yô ve zua a ikyom na hen kpe u mbaahendanev mba utaankaruhar mba yange wua la, zan zan un iyol na kpa kar kpen sha ikyev i mbaahendanev mbara. Shighe kar kpuaa yô, Rasulullah va hen ikyom i Julaibib, tile sha mi, kaa ér: ‘Sha mimi yô, Julaibib wua mbaahendanev utaankaruhar nahan ve wua un. Julaibib ngu ken nongo wam man mo kpa m ngu ken nongo na. Julaibib ngu ken nongo wam man mo kpa m ngu ken nongo na’. Abu Barzah kaa er, 'Tsô Rasulullah ver iyol i Julaibib sha ave na ahar. Hen shighe la, kwagh u suen iyol i Julaibib lu ga, saa di ave a Profeti ahar la tseegh. Tsô mba ve lu vea na la tile uwar u ikyom i Julaibib ve wa ker shi i ôr kwagh u ôôn iyol ga.’
Imam Muslim : 4520
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
A kaa a vese ér [Haddab bin Khalid Al Azdi]; A kaa a vese ér [Sulaiman bin Al Mughirah]; Er yange ôr se kwagh u [Humaid bin Hilal] hen [‘Abdullah bin Ash Shamit] yô, a kaa ér; [Abu Dzar] yange kaa ér; ‘Ica i gbe je se undu kweior wase, kweior u Ghifar. Ashighe kpishi ve er uwer u haram la u lu kwagh u tindi a venda yô, zan zan mo vea anmgbian wam Unais man ngôm se kar duen ken kwe wase kera. Se mba been yô, se za tsa hen ya u anngô u ngô wase -uncle-. Angbianev mba ngô wase - uncles - yange ve na se icivir kpishi shi ve eren a vese doo doo kpa ken masejime yô, kwe u ngô wase u nomso la hingir u gban se iyuhe. Ve kaa a angbian u ngô wase er; ‘Shighe u u lu hen ya ga yô, ashighe kpishi Unais ka a nôngo num a tsombor wou’. Anmgbian u ngô wase va nyer yô, a ôr se kwagh u kwe na u kaa la, nahan se gba anyiman; ‘Sha mimi yô, uncle vihi mlu u dedoo u uncle a ne se shighe ne cii la. Oh, ka nahan ve, hii hen shighe ne je, i hembe doon aluer se za sha igbenda yase kposo kposo tseegh yô’. Tsô se hii u wan agoyol sha akaa a se lu a mi sha u yemen la, kpa anmgbian u ngô wase yô, lu nengen a ishimavihin, lu ôôn ishigh nagh ki ki lu a mliam ashe la sha ikyondo na, lu vaan. Ken masejime yô, se due hen ya u anngô u ngô wase zan zan se za nyôr ikyua a gar u Mecca. Iyange igen yô, Unais gba anyiman a vese. Tsô un vea ngô wase ve za hen or u eren tom a icigh. I mase kaven ér shaman la wuese Unais. Ica i gbe ga yô, Unais vea ngô wase hide va u va lun vea vese. Abu Dharr kaa er; 'O wan u angbian wam, fa wer yange m er msen anyom atar cii ve m mase zuan a Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam' ye. I -Abdullah bin Ash- Shamit- pine ér; ‘Uncle ka a er msen hen an? ’ Abu Dharr gema kaa ér; ‘M er msen hen Allah’. Nahan mo - Abdullah bin Ash-Shamit - m hide m pine mer; ‘Aluer ka nahan yô, ka hanma vegher uncle ka a nenge a mi shighe u a lu eren msen laa? ’ Abu Dharr gema kaa ér; ‘M nenge a gbenda u Allah Subhanahu wa Ta’ala a soo la shighe u m lu eren msen yô. Yange m er msen u Isha je kpaa zan zan tugh mbu kar been. Tsô m yav zan zan iyange i wanger mo’. Unais kaa a mo er; ‘M soo u nyôron ken gar u Mecca. Nahan yô, de m yem’. Tsô Unais mough yem zan zan a za nyôr ken gar u Mecca. Yange hide va hen a mo ga ica i gba. M hiden ken gar u Makkah yô, m pine un mer; ‘Ka nyi u er hen ijiir la, Unais? ’ Unais gema kaa ér; ‘M zua a orgen ken gar u Makkah u nan lu a kwaghaôndo môm a we yô, O Abu Dzar. Dugh kwagh ne kera yô, a shi a kaa ér ka Allah Subhanahu wa Ta’ala’ a tindi un ye. M pine un mer; ‘Hei Unais, ka nyi ior ve hen sha kwagh na? ’ Unais gema kaa ér; ‘Ior kaa ér yange lu orngeren icam, or u ôron akaa a ken hemen, man or u eren ahir’. Shighe ne, Unais iyol na kpa lu or u ngeren icam. Unais kaa ér; ‘M ungwa ahir a mbaimev man mbafankwagh mba eren ahir, kpa nga er kwagh u ior mbara ve ôron la nahan ga. Shi mo iyol yam kpa m nôngo mer me kar mkaanem nam mara sha ityakerada i mbafantakerada mba i fe ve tsembelee la. Kpa, nahan kpa, kwagh u yange ôr la lu icam ga, aluer ka sha mnenge wam shin sha mnenge u mbagenev kpaa. Sha iti i Allah yô, mimi je kwagh u ior ve ôron la ka mimi, man ka ve ve er aie ye’. Tsô Abu Dzar kaa er; ‘De m za nenge a or u u ter kwagh na la! ’ Nahan m yem ken Mecca. Shighe u m lu zan zende la, m zua a orgen ken mba ve lu ken gar u Makkah la, m pine un mer; ‘Or u nan gem ishima ken kwaghaôndo - Ash-Shabi - la nan ngu hana? ’ Or u yange m vande pinen un kwagh la tesem uwegh, kaa ér; ‘Ka nyi u kaa wer, we orvannya? Ka nyi i lu Shabi? ’ Tsô or la gbidyem inya man ikyav zan zan m gba m kpe. Abu Dharr kaa er; ‘Shighe kar yô, m . yeah nder man nder er ka eev mbu red nahan. Tsô m za hen ityungu i Zamzam la sha u me za ôô awambe a m lu a mi sha u tan iyôgh man ikyav mbi tswamev la. Kwagh ne been yô, m ma mngerem ma zam-zam. Fa, wan u angbian wam, yange m lu ker ayange akunduatargber, tugh man atetan, m lu a kwaghyan ga, saa di mngerem ma zam-zam tseegh. OIeh, nahan ka kwagh u kpilighyol ga er hen shighe la iyol yam i lu a mshi shi iyav mbu mbu lu a mshi kpuaa a mshi u ijen shio yô. Abu Dharr kaa er; ‘Sha iyange igen tugh mbu uwer u iv yô, gar u Mecca lu inja er ngu gbilin nahan or môm kpa lu eren tawaf hen kpe u Kaaba ga, lu kasev uhar tseegh lu eren msen hen akombo a Isaf man Nailah ye. Kasev mba uhar mbara va hen a mo shighe u tawaf la m kaa mer; ‘Veren nen môm ken akombo ahar ne tseegh sha ci wen uhar cii! ’ Yange mase kaven ér ve cii ishima vihi ve ker, nahan ve va hen a mo. Tsô m hide m kaa a ve uhar cii mer; ‘Ka i er eev mbun sha kon tseegh man i gbe u me fa iti i mbu je kpaa ga he’. Ken masejime kasev mba uhar mbara ve yem fese ve kaa er; 'Luun er ior mbagenev mba ken inja yase mba hen ijiir ne yo, ma se sôn iwasen sha mimi sha u tesen or la kwagh'. Abu Dharr kaa er; Ica i gbe ga yô, Rasulullah man Abu Bakr mba ve sember van hen ijiir la, gba yevese za kohol kasev mba uhar mbara. Rasulullah pine kasev mba uhar mbara ér: ‘Ka nyi i lu zan ne uhar? ’ Kasev mba uhar mbara gema kaa ér; 'Or u nan gem ishima -Ash-Shabi'- nan tile hen atô u Kaaba man ikyondo i yisan un'. U dondon yô, Rasulullah pine ér: ‘Ka nyi yange ôr ne uhar? ’ Ve cii ve na mlumun ér; ‘Or la ôr kwagh a vese sha mkaanem ma vihin tsung’. Tsô Profeti la va, fese je a suse Iwen i Nyian la zwa. Yange been yô, a er tawaf shi a er msen vea Abu Bakr. Msen la been yô, Abu Dzar va hen Ortom u Aôndo la, a kaa ér; 'Assalamu 'Alaikum O Rasulullah'. Ior mba ve lu ken tar u Amerika la cii, yange ve na mlumun ér: ‘Wa ‘Alaika wa Rahmatullah’. Abu Dharr kaa er; 'Ka mo m lu or u hiihii u sughun un sha ishughun i Mbamusulumi ye'. Tsô Or u Aôndo tindi un la pine ér: ‘Ka an nan lu we, anmgbian wam? ’ Abu Dharr gema kaa ér; 'M due ken kweior u Ghifar, O Ortyom u Allah'. Tsô Rasulullah kôrom uwegh. Kwagh ne been yô, a wa ave sha ityough nagh. M kaa ken ishima yam mer; ‘Alaghga a soo kwagh ne ga sha ci u m due ken kweior u Ghifar’. Tsô m soo u kôron un uwegh, kpa Abu Bakr yange mo. Sha mimi yô, a fa kwagh u Or u Aôndo a tindi un la hemba mo iyol yam. Kwagh ne been yô, Ortyom u Aôndo kende ityough sha, pinem ér: ‘Hii hanma shighe u lu hen ijiir ne, anmgbian wam? ’ M gema m kaa mer; 'M ngu heen ayange ikyundu kar ataankaranyiin, O Ortyom u Allah'. Rasulullah shi pine ér: ‘Ka an nan ne ne kwaghyan? ’ M gema m kaa mer; ‘Kwaghyan ngu u me ya ga, saa di mngerem ma Zamzam tseegh. OIeh, sha ci u kwagh la yô, m nenge mer m ngu a iyol i kpeghee shi iyav mbu mbu lu mshi kpuaa shi ijen kpa i kôrom ga’. Profeti kaa er: ‘Sha mimi yô, mngerem ma Zam-zam ma iv a averen shi ma a akaa a nan iyol agee hemba kwaghyan u ior ve ye la’. U dondon yô, Abu Bakr kaa ér; 'O Ortom u Allah, nam ian m na un kwaghyan tugh mbun'. Tsô Rasulullah man Abu Bakr mough yem hen ya ve, mo kpa m za vea ve. Abu Bakr yange bugh ya na, maa a na se wain u Thaif fese je. Ka kwaghyan u yange m hii yan je la. Nahan m kaa a Abu Bakar mer a yem ken ya, m za hen Ortyom u Allah la jighilii. A kaa ér: ‘Sha mimi yô, yange i na mo tar ugen u u lu a ikyon i date kpishi yô, ka Yathrib - Medina - je la. Hi Abu Dzar, u soo u pasen ityesen yam hen ior ou kpa? Allah a wase ior ou sha iniôngon you shi a na u injar sha u pasen loho wou hen ior . a ve’. Shighe kar yô, Abu Dzar va ken gar u Unais. Tsô Unais pine un er; ‘Ka nyi u er her, we Abu Dharr? ’ Abu Dharr gema kaa ér; 'M gema m nyôr kwaghaôndo u Mbamusulumi shi m na jighjigh a atesen a Muhammad O Unais'. Unais kaa ér; ‘Sha mimi yô, mo kpa m kôr atesen a kwaghaôndo la ihyom ga. Man fa, mimi je m gema m hingir Ormusulumi shi m na Allah jighjigh’. Tsô se za hen ngô wase. Tsô a kaa er; ‘M soo kwaghaôndo wou kpishi. Nahan yô, mo kpa m soo u geman hingir kwaghaôndo u Mbamusulumi shi nan jighjigh a Allah’. U dondon yô, se hide se yem ken gar wase u ikwe i Ghifar la. Hen ijiir la se pase ior mba ken kwe wase la loho u kwaghaôndo u Mbamusulumi zan zan vegher ugen ken a ve gema hingir Mbamusulumi. Orhemen ve ka Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Shighe kar yô, vegher u kweior u Ghifar kaa ér; 'Shighe u Rasulullah una va nyôr ken Medina la, ka hen shighe la se gema se hingir Mbamusulumi ye'. Profeti ne va nyer ken Medina yô, vegher ugen ken a ve mase geman hingir kwaghaôndo u Mbamusulumi. Shighe kar kpuaa yô, kweior u Aslam gema hingir kwaghaôndo u Mbamusulumi, ve kaa ér; ‘Ortom u Aôndo, anmgbianev asev mba ken kwe u Ghifar la ve gema ve hingir Mbamusulumi. Nahan yô, se kpa se soo u geman hingir Mbamusulumi’. Er Rasulullah ungwa kwaghôron ne yô, a kaa ér: ‘Aluer Aôndo a de ikwe i Ghifar asorabo a ve shi a na ikwe i Aslam mkor man bem’. A kaa a vese ér [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; A pase se [An Nadhr bin Syumail] ér; A kaa a vese ér [Sulaiman bin Al Mughirah]; A kaa a vese [Humaid bin Hilal] sha gbenda ne kpa kwagh ugen ngu u i seer sha kwagh u yange ôr la yô; ‘De m za nenge a or u u ter kwagh na la! ’ Unais gema kaa ér; ‘Za hemen, kpa wa ikyo sha ior mba ken Mecca, gadia ve kôr or la ihyom shi ve kôr un ihyom kpaa’. A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna Al ‘Anbari]; A kaa a mo [Ibn Abu ‘Adi] er; A ôr se kwagh u [Ibn Aun] hen [Humaid bin Hilal] hen [Abdullah bin Ash Shamit] ér; [Abu Dharr] kaa ér; O wan u angbian wam, m er msen anyom ahar cii ve i tindi Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ye. Unais kaa ér; ‘Nahan ka han u nenge a mi shighe u u lu eren msen laa? Abu Dzar gema kaa er; sha gbenda u Allah a soo la’. -nahan or u ôron kwagh la ôr kwagh u Hadith na sha kwagh u Hadith u Sulaiman bin Al Mughirah la. Ken Hadith la kpa i kaa ér; ‘Tsô ve uhar cii ve zua a or u eren tom a mbaaôndo, sha u pinen kwagh u or u nan lu ken Mecca la. Kpa hanma shighe yô, Unais wuese tahav mbu or la zan zan or u shaman la kera lu a mhen ga. Unais kaa ér; zan zan se kar ngohol urakumi nav se kohol ve vea urakumi asev. Ken Hadith la i kaa er; nahan Profeti va er Tawaf hen Kaaba maa er msen ken ijime i maqam u Ibrahim. Abu Dharr kaa er; Shi m zua a na, m sugh un. Ka mo yange m hii sughun un sha mkaanem man ye; Assalaamu 'Alaika O Rasulullah'. A gema a kaa ér: ‘Wa Alaikas Salam, ka an nan lu? Shi i ter mkaanem nam kpaa; ‘Hii hanma shighe u lu heen? ’ Abu Dharr gema kaa ér; ‘Ka ayange pue kar ataan’. Tsô Abu Bakr kaa er; ‘De m er un iniongo hen tugh mbu nyian.