Imam Muslim : 4501
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا قُطْبَةُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَ كُنَّا فِي دَارِ أَبِي مُوسَى مَعَ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ عَبْدِ اللَّهِ وَهُمْ يَنْظُرُونَ فِي مُصْحَفٍ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالُ أَبُو مَسْعُودٍ مَا أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرَكَ بَعْدَهُ أَعْلَمَ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْقَائِمِ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا لَئِنْ قُلْتَ ذَاكَ لَقَدْ كَانَ يَشْهَدُ إِذَا غِبْنَا وَيُؤْذَنُ لَهُ إِذَا حُجِبْنَا و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَ أَتَيْتُ أَبَا مُوسَى فَوَجَدْتُ عَبْدَ اللَّهِ وَأَبَا مُوسَى ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدَةَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ حُذَيْفَةَ وَأَبِي مُوسَى وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ قُطْبَةَ أَتَمُّ وَأَكْثَرُ
Yatubwiye [Abu Kuraib Muhammad bin Al A'laa] Yatubwiye [Yahya Ibnu Adam] Yatubwiye [Quthbah] ari we Ibn Abdul 'Aziz wo kuri [Al A'masy] wo kuri [Malik bin Al Harith] wo kuri [Abu Al Ahwash] yaravuze ati: 'Twari mu rugo rwa Abu Musa hamwe n'inshuti nyinshi za Abdullah bin Mas'ud. Icyo gihe bari barimo kwiga inyandiko za Koran. Hanyuma Abdullah bin Mas'ud arahaguruka'. Nuko [Abu Mas'ud] aravuga ati: Uko mbizi, Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam' ntiyasize inyuma umuntu wese wasobanukiwe kandi usobanukiwe Qur'an kurusha uwahagaze aho nyuma y'urupfu rwe. '[Abu Musa] yaravuze ati: 'Ibyo uvuga ni ukuri, kuko Abdullah bin Mas'ud yahoraga ajyana na Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam' igihe tutari twitabiriye. Byongeye kandi, yemerewe kwinjira mu nzu ye, igihe twe tutemerewe kwinjira'. Kandi yarambwiye [Al Qasim bin Zakaria]; Yaratubwiye ['Ubaidullah] ari we Ibn Musa wo kuri [Syaiban] kuva kuri [Al A'masy] kuva kuri [Malik bin Al Harith] kuva kuri [Abu Al Ahwash] yaravuze ati; Nahuye na Abu Musa, hanyuma mbona Abdullah ari kumwe na Abu Musa, Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yaratubwiye [Abu Kuraib]; Yaratubwiye [Muhammad bin Abu 'Ubaidah]; Yaratubwiye [data] kuva kuri [Al A'masy] kuva kuri [Zaid bin Wahb] yaravuze ati; 'Nigeze kwicara na Huzhaifah na Abu Musa - hanyuma avuga Hadithi ze. Hadithi za Qutbah ni nyinshi kandi ziratunganye.
Imam Muslim : 4502
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ { وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ } ثُمَّ قَالَ عَلَى قِرَاءَةِ مَنْ تَأْمُرُونِي أَنْ أَقْرَأَ فَلَقَدْ قَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضْعًا وَسَبْعِينَ سُورَةً وَلَقَدْ عَلِمَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أَعْلَمُهُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ وَلَوْ أَعْلَمُ أَنَّ أَحَدًا أَعْلَمُ مِنِّي لَرَحَلْتُ إِلَيْهِ قَالَ شَقِيقٌ فَجَلَسْتُ فِي حَلَقِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَرُدُّ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَلَا يَعِيبُهُ
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; Yatubwiye ['Abdah bin Sulaiman]; Twabwiwe [Al A'masy] na [Syaqiq] na ['Abdullah] ko ubwo yasomaga umurongo ugira uti: 'Uzagambanira iminyago y'intambara, azaza ku munsi w'imperuka afite ubutunzi yagambaniye. -Qs. Ali lmran: 161- Nyuma y'ibyo yaravuze ati: Dukurikije qiraat y'abantu banyigishije, nahaye qiraat yanjye Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam, amabaruwa arenga mirongo irindwi. Abagenzi ba Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam bari bazi ko ndi umunyabwenge kurusha abandi muri bo kuri Qur'an. Iyo menya ko hari umuntu undusha ubwenge mu bumenyi bwa Qur'an, nari kumusura kugira ngo nyigireho'. Shaqiq yaravuze ati; 'Hanyuma nicaye muri halaqah -majlis- y'inshuti za RasuIullah, ariko nta muntu numvise ahakana amagambo ya Abdullah bin Mas'ud kandi nta n'umwe wamunenze'.
Imam Muslim : 4503
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا قُطْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ وَالَّذِي لَا إِلَهَ غَيْرُهُ مَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ سُورَةٌ إِلَّا أَنَا أَعْلَمُ حَيْثُ نَزَلَتْ وَمَا مِنْ آيَةٍ إِلَّا أَنَا أَعْلَمُ فِيمَا أُنْزِلَتْ وَلَوْ أَعْلَمُ أَحَدًا هُوَ أَعْلَمُ بِكِتَابِ اللَّهِ مِنِّي تَبْلُغُهُ الْإِبِلُ لَرَكِبْتُ إِلَيْهِ
Yatubwiye [Abu Kuraib]; Yatubwiye [Yahya bin Adam]; Amaze kutuganiriza [Qutbah] bivuye kuri [Al A'masy] bivuye kuri [Muslim] bivuye kuri [Masruq] bivuye kuri [Abdullah] yaravuze ati: 'Ndahiye Udafite Imana uretse Allah, nta nyuguti n'imwe iri muri Qur'ani, keretse nzi igihe yahishuriwe. Kandi nta murongo n'umwe wa Qur'ani wahishuriwe, keretse nzi icyo umurongo wahishuriweho. Iyo nza kumenya ko hari umuntu uzi byinshi kundusha kubyerekeye Igitabo cya Allah, intera uwo muntu agomba kugendamo n'ingamiya, nari kumubona nta kabuza'.
Imam Muslim : 4504
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنَّا نَأْتِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو فَنَتَحَدَّثُ إِلَيْهِ وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ عِنْدَهُ فَذَكَرْنَا يَوْمًا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ لَقَدْ ذَكَرْتُمْ رَجُلًا لَا أَزَالُ أُحِبُّهُ بَعْدَ شَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ خُذُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ فَبَدَأَ بِهِ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ
Twabwiwe ko [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin 'Abdullah bin Numair] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Waki']; Amaze kutubwira [Al A'masy] avuye kuri [Syaqiq] avuye kuri [Masruq] yaravuze ati: 'Twagiye kwa [Abdullah bin Amru], hanyuma tuvugana na we. Ibn Numair aravuga ati: Hanyuma kuri uwo munsi twavuze izina rya Abdullah bin Mas'ud. Nuko Abdullah bin Amr aravuga ati: 'Wavuze umuntu kugeza ubu nkunda nyuma yuko numvise ibyawe bivuye ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam.' Yaravuze ati: 'Fata muri wowe Qur'an y'abantu bane, ari bo; kuri Abdullah bin Mas'ud - yahereye kuri we-, hanyuma kuri Mu'adz bin Jabal, kuri Ubay bin Ka'ab na kuri Salim maula Abu Hudzaifah'.
Imam Muslim : 4505
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَذَكَرْنَا حَدِيثًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فَقَالَ إِنَّ ذَاكَ الرَّجُلَ لَا أَزَالُ أُحِبُّهُ بَعْدَ شَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهُ سَمِعْتُهُ يَقُولُ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ فَبَدَأَ بِهِ وَمِنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمِنْ سَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَمِنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَحَرْفٌ لَمْ يَذْكُرْهُ زُهَيْرٌ قَوْلُهُ يَقُولُهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِ جَرِيرٍ وَوَكِيعٍ فِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَدَّمَ مُعَاذًا قَبْلَ أُبَيٍّ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ أُبَيٌّ قَبْلَ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ح و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ كِلَاهُمَا عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِمْ وَاخْتَلَفَا عَنْ شُعْبَةَ فِي تَنْسِيقِ الْأَرْبَعَةِ
Twabwiwe [Qutaibah bin Sa'id] na [Zuhair bin Harb] na [Uthman bin Abu Syaibah] bati; Tumaze kutubwira [Jarir] kuri [Al A'masy] kuri [Abu Wa-il] kuri [Masruq] yaravuze ati: Igihe kimwe twari kumwe na [Abdullah bin 'Amru], hanyuma tumubwira Hadithi ya Ibn Mas'ud. Hanyuma -Abdullah 'Amru- aravuga ati: Ndamukunda cyane kugeza n'uyu munsi nyuma y'uko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam ivuze iti: 'Umva isomwa rya Qur'an ry'abantu bane; Kuva kuri Ibn Mas 'ad - yahereye kuri we-, hanyuma kuva kuri Ubay bin Ka'ab, Salim maula Abu Hanifah, na Mu'adz bin Jabal'. Hari inyuguti imwe Zuhair atavuze, ni ukuvuga amagambo ye; 'yaquuluhu' - yavuze-. Twabwiwe ko [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Abu Mu'awiyah] kuva kuri [Al A'masy] hamwe na sanad Jarir na Waki'. Kandi mu mateka ya Abu Bakr kuva kuri Abu Mu'awiyah, izina Mu'adz bin Jabal rivugwa mbere ya Ubay bin Ka'ab. Hagati aho, mu mateka ya Abu Kuraib, izina Ubay rivugwa mbere hanyuma Mu'adz. Twabwiwe ko [Ibn Al Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Ibn Abu 'Adi]; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yambwiye [Bisyr bin Khalid]; Yatubwiye [Muhammad] ari we Ibn Ja'far, bombi bakomoka kuri [Syu'bah] kuva kuri [Al A'masy] binyuze mu nzira zabo. Bombi batandukanye n'umurongo wa Shu'bah ku bijyanye no kuvuga aya mazina ane.
Imam Muslim : 4506
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ ذَكَرُوا ابْنَ مَسْعُودٍ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَقَالَ ذَاكَ رَجُلٌ لَا أَزَالُ أُحِبُّهُ بَعْدَ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اسْتَقْرِئُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ قَالَ شُعْبَةُ بَدَأَ بِهَذَيْنِ لَا أَدْرِي بِأَيِّهِمَا بَدَأَ
Twabwiwe ko [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far]; Amaze kutuganiriza [Syu'bah] kuri ['Amru bin Murrah] kuri [Ibrahim] kuri [Masruq] yagize ati: 'Abasangirangendo bavuze izina rya Abdullah bin Mas'ud imbere ya Abdullah bin 'Amru'. Nuko [Abdullah bin 'Amru] aravuga ati: 'Uwo ni we muntu nkunda cyane kugeza ubu nyuma y'uko Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) ivuze iti: 'Umva isomwa rya Qur'an ry'abantu bane; Kuva kuri Ibn Mas'ad, Salim Maula Abu Hanifah, Ubay bin Ka'ab, na Mu'adz bin Jabal. Yatubwiye ['Ubaidullah bin Mu'adz]; Yatubwiye [data]; Yatubwiye [Syu'bah] muri iyi nzira. Muri yo harimo inyongera, Syu'bah yaravuze ati; Abdullah bin 'Amru yatangiriye kuri abo bantu babiri. Sinzi izina yavuze bwa mbere.
Imam Muslim : 4507
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُا جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنْ الْأَنْصَارِ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْدٍ قَالَ قَتَادَةُ قُلْتُ لِأَنَسٍ مَنْ أَبُو زَيْدٍ قَالَ أَحَدُ عُمُومَتِي
Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna]; Yatubwiye [Abu Dawud]; Amaze kutuganiriza [Shu'bah] kuri [Qatadah] yaravuze ati: 'Numvise [Anas] avuga ati: 'Mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam hari abasangirangendo bane bari bashinzwe gukusanya Qur'an, bose bakomokaga muri Ansari. Ni ukuvuga; Mu'adz bin Jabal, Ubay bin Ka'ab, Zaid bin Thabit na Abu Zaid'. Qatadah yaravuze ati; Nigeze kubaza Anas nti: 'Abu Zaid ni nde?' Anas aramusubiza ati: 'Ni umuvandimwe wo ku ruhande rwa data'.
Imam Muslim : 4508
حَدَّثَنِي أَبُو دَاوُدَ سُلَيْمَانُ بْنُ مَعْبَدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ مَنْ جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنْ الْأَنْصَارِ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَرَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يُكْنَى أَبَا زَيْدٍ
Yambwiye [Abu Dawud Sylaiman bin Ma'bad]; Yatubwiye ['Amru bin 'Ashim]; Yatubwiye [Hammam]; Amaze kutuganiriza [Qatadah] yaravuze; Nabajije [Anas] nti: Ni bande bakusanyije Qur'an mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam?' Arasubiza ati: 'Hari bane, bose bakomoka kuri Ansari. Ni ukuvuga; Ubay bin Ka'ab, Mu'adz bin Jabal, Zaid bin Thabit n'umugabo usanzwe witwa Abu Zaid'.
Imam Muslim : 4509
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأُبَيٍّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ قَالَ آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ قَالَ اللَّهُ سَمَّاكَ لِي قَالَ فَجَعَلَ أُبَيٌّ يَبْكِي
Yatubwiye [Haddab bin Khalid]; Yatubwiye [Hammam]; Byavuzwe natwe [Qatadah] bivuye kuri [Anas bin Malik] ko Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yabwiye Ubay ati: 'Mu by'ukuri Allah yantegetse kugusomera Qur'an'. Ubay arabaza ati: 'Ese Allah yakubwiye izina ryanjye?' Intumwa irasubiza iti: 'Yego, Allah yamvuze izina ryawe'. Anas aravuga; 'Ubay ararira'.
Imam Muslim : 4510
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ لَمْ يَكُنْ الَّذِينَ كَفَرُوا قَالَ وَسَمَّانِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَبَكَى و حَدَّثَنِيهِ يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأُبَيٍّ بِمِثْلِهِ
Twabwiwe ko [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far]; Amaze kutubwira [Shu'bah] yaravuze ati; Numvise [Qatadah] avuga inkuru ya [Anas bin Malik] yaravuze ati; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yabwiye Ubay bin Ka'ab ati: 'Mu by'ukuri, Allah yantegetse kubasomera umurongo; 'Mu by'ukuri, abahakanyi….-Surat Al Bayinnah-. Ubay arabaza ati: 'Ese Allah yavuze izina ryanjye? Rasulullah arasubiza ati: 'Yego'. Anas aravuga; 'Ubay ararira'. Arambwira [Yahya bin Habib]; Yatubwiye [Khalid] ari we Ibn Al Harith; Amaze kutubwira [Shu'bah] kuri [Qatadah] yaravuze ati; Numvise [Anas] avuga ati; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yabwiye Ubay Hadithi isa n'iyo'.
Imam Muslim : 4511
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَنَازَةُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ
Yatubwiye ['Abad bin Humaid]; Yatubwiye ['Abdur Razzaq]; Yatubwiye [Ibn Juraij]; Namenyeshejwe [Abu Az Zubair] ko numvise [Jabir bin 'Abdullah] avuga ati; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yavuze ubwo umurambo wa Sa'ad bin Mu'adz wari imbere y'abagenzi ati: 'Intebe y'Imana yahindagaye ubwo Sa'ad yapfaga'.
Imam Muslim : 4512
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ الْأَوْدِيُّ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اهْتَزَّ عَرْشُ الرَّحْمَنِ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ
Yatubwiye ['Amru An Naqid]; Yatubwiye ['Abdullah bin Idris Al Audi]; Amaze kutubwira [Al A'masy] bivuye kuri [Abu Sufyan] bivuye kuri [Jabir] yaravuze; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Intebe y'Imana yatitimiye kubera urupfu rwa Sa'ad'.
Imam Muslim : 4513
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرُّزِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ الْخَفَّافُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَجَنَازَتُهُ مَوْضُوعَةٌ يَعْنِي سَعْدًا اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ
Yatubwiye [Muhammad bin 'Abdullah Ar Ruzzi]; Yatubwiye ['Abdul Wahhab bin 'Athaa Al Khaffaf] kuri [Sa'id] kuri [Qatadah]; Twabwiwe [Anas bin Malik] ko Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam shallallahu 'alaihi wasallam yavuze ubwo umurambo wa Sa'ad washyirwaga: 'Intebe y'Imana yahindaga umushyitsi Sa'ad apfuye'.
Imam Muslim : 4514
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُا أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُلَّةُ حَرِيرٍ فَجَعَلَ أَصْحَابُهُ يَلْمِسُونَهَا وَيَعْجَبُونَ مِنْ لِينِهَا فَقَالَ أَتَعْجَبُونَ مِنْ لِينِ هَذِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْهَا وَأَلْيَنُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَنْبَأَنِي أَبُو إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُا أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَوْبِ حَرِيرٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ثُمَّ قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ هَذَا أَوْ بِمِثْلِهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْحَدِيثِ بِالْإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا كَرِوَايَةِ أَبِي دَاوُدَ
Twabwiwe ko [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far]; Amaze kutuganiriza [Syu'bah] kuri [Abu Ishaq] yaravuze ati; Numvise [Al Bara] avuga ati: Igihe kimwe Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yahawe impano y'imyenda ya silika. Inshuti zakoze ku mwenda wa silika maze zitangazwa n'uburyo woroshye. Nuko Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Ese mutangazwa n'uburyo uyu mwenda woroshye? Mu by'ukuri, igitambaro cya Sa'ad mu ijuru ni cyiza kuruta iki kandi cyoroshye'. Yatubwiye [Ahmad bin 'Abdah Adh Dhabbi]; Yatubwiye [Abu Dawud]; Yatubwiye [Syu'bah] yatubwiye [Abu Ishaq] yaravuze ati; Numvise [Al Bara' bin Azib] avuga ati; Igihe kimwe ubwo Intumwa y'Imana (saww) yahabwaga igitambaro cya hariri ... hanyuma umuvuzi yavuze kuri Hadithi. - hanyuma [Ibnu Abdah] aravuga ati; Yatumenyesheje [Abu Dawud]; Yatubwiye [Shu'bah]; Yambwiye [Qatadah] kuri [Anas bin Malik] kuri Intumwa (saww) ifite Hadithi isa nayo. Yatubwiye [Muhammad bin 'Amru bin Jabalah]; Yatubwiye [Umayyah bin Khalid]; Yatubwiye [Syu'bah] kuri iyi Hadithi ifite sanad ebyiri nk'uko byavuzwe na Abu Dawud.
Imam Muslim : 4515
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُبَّةٌ مِنْ سُنْدُسٍ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ الْحَرِيرِ فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْهَا فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَنَادِيلَ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أُكَيْدِرَ دُومَةِ الْجَنْدَلِ أَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُلَّةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ الْحَرِيرِ
Yatubwiye [Zuhair bin Harb]; Yatubwiye [Yunus bin Muhammad]; Yatubwiye [Shaiban] kuva kuri [Qatadah]; Yatubwiye [Anas bin Malik] ko Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) yahawe impano y'ishati ikoze muri hariri ntoya, - nubwo yari yarabujije hariri. - Hanyuma abantu batangazwa n'ishati. Nuko Rasulullah shallallahu alaihi wasallam aravuga ati: 'Ku bw'Uwo roho yanjye iri mu kuboko kwe, igitambaro cya Sa'ad mu ijuru koko ni cyiza kuruta iki gitambaro'. Yatubwiye [Muhammad bin Basysyar]; Yatubwiye [Salim bin Nuh]; Yatubwiye ['Umar bin 'Amir] kuva kuri [Qatadah] kuva kuri [Anas] ko Ukaidir Daumatul Jandal yahaye impano y'imyenda ya hariri Rasulullah sallallahu alaihi wasallam. -Hanyuma Anasi yavuze Hadithi isa nayo.- ariko muri yo ntabwo yavuzemo lafazh; 'nubwo Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yari yarabujije ubudodo'.
Imam Muslim : 4516
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ سَيْفًا يَوْمَ أُحُدٍ فَقَالَ مَنْ يَأْخُذُ مِنِّي هَذَا فَبَسَطُوا أَيْدِيَهُمْ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ يَقُولُ أَنَا أَنَا قَالَ فَمَنْ يَأْخُذُهُ بِحَقِّهِ قَالَ فَأَحْجَمَ الْقَوْمُ فَقَالَ سِمَاكُ بْنُ خَرَشَةَ أَبُو دُجَانَةَ أَنَا آخُذُهُ بِحَقِّهِ قَالَ فَأَخَذَهُ فَفَلَقَ بِهِ هَامَ الْمُشْرِكِينَ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; Yatubwiye ['Affan]; Yatubwiye [Hammad bin Salamah]; Twabwiwe [Thabit] na [Anas] ko mu gihe cy'intambara ya Uhud, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yafashe inkota arabaza ati: 'Ni nde muri mwe ushaka kunyambura iyi nkota?' Inshuti zarahatanye kugira ngo zirambure amaboko yazo, ziti: 'Njyewe, njyewe'. Hanyuma Intumwa ya Allah yongera kubaza iti: 'Ni nde uzanyambura iyi nkota?' Inshuti zaragiye zisubira inyuma buri gihe, kugeza ubwo Simak bin Kharasyah Abu Dujana yaje, aravuga ati: 'Nzayinyambura mu burenganzira bwanjye'. Anas aravuga ati: 'Simak bin Kharasyah yafashe inkota ayikoresha mu gutera ingabo z'abasenga Imana'.
Imam Muslim : 4517
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ كِلَاهُمَا عَنْ سُفْيَانَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ جِيءَ بِأَبِي مُسَجًّى وَقَدْ مُثِلَ بِهِ قَالَ فَأَرَدْتُ أَنْ أَرْفَعَ الثَّوْبَ فَنَهَانِي قَوْمِي ثُمَّ أَرَدْتُ أَنْ أَرْفَعَ الثَّوْبَ فَنَهَانِي قَوْمِي فَرَفَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ أَمَرَ بِهِ فَرُفِعَ فَسَمِعَ صَوْتَ بَاكِيَةٍ أَوْ صَائِحَةٍ فَقَالَ مَنْ هَذِهِ فَقَالُوا بِنْتُ عَمْرٍو أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو فَقَالَ وَلِمَ تَبْكِي فَمَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رُفِعَ
Amaze kutubwira ['Ubaidullah bin 'Umar Al Qawariri] na ['Amru An Naqid] byose bivuye kuri [Sufyan] yaravuze ati; ['Ubaidullah] Yatubwiye [Sufyan bin 'Uyainah] yaravuze ati; Numvise [Ibn Al Munkadir] avuga ati; Numvise Jabir bin Abdullah avuga ati: Ku munsi w'Intambara ya Uhud data yafashwe atwikiriwe n'igitambaro, koko aracibwa. [Jabir] aravuga ati; Nashakaga kukifungura ako kanya, ariko abantu barambujije. Hanyuma nifuzaga kongera kukifungura, ariko abantu barambujije. Nuko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam irakingura cyangwa iragitegeka, hanyuma kirazamurwa. Agiteruye, yumvise ijwi ry'umugore urira cyangwa utaka. Hanyuma arabaza ati: 'Uyu ni nde?' Baramusubiza bati: 'Uyu ni umukobwa wa Amru - cyangwa mushiki wa Amru-'. Yaravuze ati: 'Uri kuririra iki?, nubwo marayika ahora amutwikira amababa ye kugeza azamuwe?'.
Imam Muslim : 4518
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أُصِيبَ أَبِي يَوْمَ أُحُدٍ فَجَعَلْتُ أَكْشِفُ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ وَأَبْكِي وَجَعَلُوا يَنْهَوْنَنِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْهَانِي قَالَ وَجَعَلَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ عَمْرٍو تَبْكِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبْكِيهِ أَوْ لَا تَبْكِيهِ مَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رَفَعْتُمُوهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ كِلَاهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ غَيْرَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ لَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ الْمَلَائِكَةِ وَبُكَاءُ الْبَاكِيَةِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ جِيءَ بِأَبِي يَوْمَ أُحُدٍ مُجَدَّعًا فَوُضِعَ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna]; Yatubwiye [Wahb bin Jarir]; Amaze kutubwira [Syu'bah] kuri [Muhammad bin Al Munkadir] kuri [Jabir bin 'Abdillah] yaravuze ati: 'Data yishwe mu ntambara ya Uhud, nuko nkuramo imyenda yari imupfutse mu maso ndarira. Abagenzi bambujije kurira, ariko Intumwa Sallallahu alaihi wasallam ntiyambujije. Jabir aravuga ati: 'Fatimah bint Amr aramuririra. Hanyuma Rasulullah Sallallahu alaihi wasallam aravuga ati: 'Abamarayika bazakomeza kugutwikira amababa yabo kugeza igihe uzabazamura, waba ubaririye cyangwa utabaririye'. Yatubwiye ['Abad bin Humaid]; Yatubwiye [Rauh bin 'Ubadah]; Yatubwiye [Ibn Juraij]; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim]; Yatubwiye ['Abdur Razzaq]; Yatubwiye [Ma'mar] byombi bivuye kuri [Muhammad bin Al Munkadir] bivuye kuri [Jabir] hamwe n'iyi Hadithi. Ariko, Ibn Juraij muri Hadithi ye ntavuga ku bamarayika n'abantu bamuririraga. Yatubwiye [Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf]; Yatubwiye [Zakariya bin 'Adi]; Yatubwiye ['Ubaidullah bin 'Amru] na ['Abdul Karim] bivuye kuri [Muhammad bin Al Munkadir] bivuye kuri [Jabir] yaravuze ati: Mu ntambara ya Uhud, data yazanywe yaciwe amaguru, hanyuma ashyirwa imbere y'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam - n'ibindi hamwe n'iyi Hadithi.
Imam Muslim : 4519
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ عُمَرَ بْنِ سَلِيطٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ كِنَانَةَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي مَغْزًى لَهُ فَأَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ هَلْ تَفْقِدُونَ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ فُلَانًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا ثُمَّ قَالَ هَلْ تَفْقِدُونَ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ فُلَانًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا ثُمَّ قَالَ هَلْ تَفْقِدُونَ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا لَا قَالَ لَكِنِّي أَفْقِدُ جُلَيْبِيبًا فَاطْلُبُوهُ فَطُلِبَ فِي الْقَتْلَى فَوَجَدُوهُ إِلَى جَنْبِ سَبْعَةٍ قَدْ قَتَلَهُمْ ثُمَّ قَتَلُوهُ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَقَالَ قَتَلَ سَبْعَةً ثُمَّ قَتَلُوهُ هَذَا مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ هَذَا مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ قَالَ فَوَضَعَهُ عَلَى سَاعِدَيْهِ لَيْسَ لَهُ إِلَّا سَاعِدَا النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَحُفِرَ لَهُ وَوُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ غَسْلًا
Yatubwiye [Ishaq bin 'Umar bin Salith]; Twabwiwe na [Hammad bin Salamah] bivuye kuri [Thabit] bivuye kuri [Kinanah bin Nu'aim] bivuye kuri [Abu Barzah] ko igihe kimwe Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam n'Abayisilamu barwanye n'umwanzi maze babona iminyago y'intambara. Nyuma y'intambara, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yabajije abagenzi ati: 'Ese hari uwo mwatakaje mu bagenzi banyu?' Inshuti ziramusubiza ziti: 'Yego. Twatakaje uyu n'uyu'. Rasulullah yongeye kubaza ati: 'Ese mwatakaje inshuti yanyu?' Inshuti ziramusubiza ziti: 'Yego, twatakaje Fulan, uyu n'uyu, uyu n'uyu'. Intumwa yongera kubaza iti: 'Ese murumva mwatakaje umwe mu nshuti zanyu?' Inshuti ziramusubiza ziti: 'Yego, twatakaje uyu n'uyu'. Hanyuma Intumwa ya Allah ikomeza ijambo ryayo iti: 'Ariko koko natakaje Julabib.' Noneho rero, ndakwinginze mushake aho ari?' Hanyuma abasangirangendo bagerageje gushaka umurambo wa Julaibib mu baguye mu ntambara. Amaherezo basanga umurambo we iruhande rw'abahakana barindwi yishe, kugeza ubwo ubwe yaguye nk'umuhayimana azize abahakana. Nyuma y'igihe gito, Intumwa ya Allah (saww) yaje ku murambo wa Julaibib ihagarara hejuru ye iravuga iti: 'Mu by'ukuri Julaibib yishe abahakana barindwi baramwica. Uyu Julaibib ni uwo mu itsinda ryanjye nanjye ndi uwo mu itsinda rye. Uyu Julaibib ni uwo mu itsinda ryanjye nanjye ndi uwo mu itsinda rye.' Abu Barzah aravuga ati: 'Hanyuma Intumwa ya Allah (saww) ishyira umurambo wa Julaibib ku maboko ye abiri. Nta hantu hari umurambo wa Julaibib icyo gihe uretse amaboko ye abiri. Hanyuma abasangirangendo bacukura imva y'umurambo wa Julaibib barayimushyiramo kandi ntaho havuzwe ko kwiyuhagira.'
Imam Muslim : 4520
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
Yatubwiye [Haddab bin Khalid Al Azdi]; Yatubwiye [Sulaiman bin Al Mughirah]; Amaze kutubwira [Humaid bin Hilal] avuye kuri ['Abdullah bin Ash Shamit] yaravuze; [Abu Dzar] yigeze kuvuga ati: 'Kera cyane twavuye mu muryango wacu, ubwoko bwa Ghifar. Bakundaga gutuma ukwezi kwa haram kuba ukw'amategeko, kugeza ubwo njye, murumuna wanjye Unais, na mama twavuye mu muryango wacu. Nyuma y'ibyo, twagumye kwa murumuna wa mama - nyirarume. Barumuna ba mama - ba nyirarume - baratwubahaga cyane kandi bakatugirira neza, ariko amaherezo ubwoko bwa murumuna wa mama bwaratugiriye ishyari. Babwiye murumuna wa mama bati: 'Iyo utari mu rugo, Unais akunda kurwana n'umuryango wawe'. Murumuna wa mama aje, yatubwiye ibyo ubwoko bwe bwavuze, maze turatongana tuti: 'Mu by'ukuri, nyirarume yanduje ibyiza nyirarume yatugiriye muri iki gihe cyose. Kubwibyo, kuva ubu, byaba byiza dutandukanye.' Hanyuma twatangiye gutegura ibyo twari dukwiriye kugenda, mu gihe murumuna wa mama wacu yasaga n'ubabaye maze yihanagura mu maso he huzuye amarira n'ishati ye arimo kurira. Amaherezo, twavuye mu rugo rwa murumuna wa mama kugeza tugeze hafi ya Maka. Umunsi umwe Unais yatuvugishije impaka. Hanyuma we na mama wacu bagiye ku mupfumu. Byaje kugaragara ko umupfumu yashimye Unais. Nyuma y'igihe gito, Unais na mama wacu bagarutse guteranira hamwe natwe. Abu Dharr yaravuze ati: 'Yewe muhungu wanjye, menya ko maze imyaka itatu nsenga mbere yuko mbona Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam). Jyewe - Abdullah bin Ash-Shamit - nabajije nti: 'Marume, wasenze nde?' Abu Dharr yasubije ati: 'Nasenze Allah.' Hanyuma jyewe - Abdullah bin Ash-Shamit - nongeye kumubaza nti: 'None se, ni iyihe cyerekezo wasengeraga?' Abu Dharr yasubije ati: 'Njya mu cyerekezo Allah Subhanahu wa Ta'ala yashakaga iyo nsenga. Ndetse nasenze iswala za Isha kugeza nijoro. Hanyuma ndaryama kugeza izuba rimvuyeho'. Unais yarambwiye ati: 'Ndashaka kwinjira mu mujyi wa Maka. Rero, reka ngende'. Hanyuma Unais aragenda kugeza ageze mu mujyi wa Maka. Ntiyagarutse igihe kirekire. Nyuma yo kugaruka avuye mu mujyi wa Makka, naramubajije nti: 'Wakoze iki aho ngaho, Unais?' Unais arasubiza ati: 'Nahuye n'umugabo mu mujyi wa Makka musangiye idini, yewe Abu Dzar. Uretse ibyo, yavuze kandi ko yatumwe na Allah Subhanahu wa Ta'ala'. Naramubajije nti: 'Yewe Unais, abantu bamutekerezaho iki?' Unais arasubiza ati: 'Abantu bavuga ko yari umusizi, umupfumu, n'umupfumu'. Hagati aho, Unais ubwe ni umusizi. Unais yaravuze ati: 'Numvise amagambo y'abapfumu n'abapfumu, ariko ntabwo ari nk'ibyo uwo mugabo yavuze. Kandi nanjye ubwanjye nagerageje kugereranya amagambo ye n'ibihangano by'abasizi bazwi. Ariko, uko byagenda kose, amagambo ye si ubusizi, haba mu buryo mbona cyangwa mu buryo abandi babona. Ndahiye Imana, mu by'ukuri ibyo uwo mugabo yavuze ni ukuri, kandi ni bo babeshye.' Hanyuma Abu Dharr aravuga ati: 'Reka ngende nbone uwo wavuze!' Hanyuma njya i Maka. Mu nzira, nahuye n'umwe mu bantu bo muri Maka ndamubaza nti: 'Uwahinduye idini rye ari he - Ash-Shabi -?' Uwo nabajije aranyobera arambwira ati: 'Uravuga iki, yewe munyamahanga? Ash-Shabi?' Hanyuma uwo muntu antera ibumba n'amagufwa kugeza ubwo naguye hasi ndananirwa. Abu Dharr yaravuze ati: 'Hashize igihe ndabyuka ngarura ubwenge nk'igishushanyo gitukura. Hanyuma njya ku iriba rya Zamzam kugira ngo mfukure amaraso mu bikomere byo kunterwa ibumba n'amagufwa. Nyuma y'ibyo, nanyoye amazi ya zam-zam. Menya, yewe mwishywa wanjye, ko namaze iminsi mirongo itatu, ku manywa na nijoro ntarya uretse amazi ya zam-zam. Ntibitangaje rero kuba icyo gihe umubiri wanjye warabyibushye kandi inda yanjye yari ibyibushye gato nta n'ubwo numva inzara. Abu Dharr yaravuze ati: 'Mu ijoro ry'ukwezi kuzuye, umujyi wa Maka wasaga n'aho uri wenyine kandi nta muntu warimo gukora tawaf hirya no hino muri Kaaba, abagore babiri gusa ni bo basengaga ibigirwamana bya Isaf na Nailah. Abagore bombi baranyegereye muri tawaf maze ndababwira nti: 'Mushyingirane kimwe muri ibyo bigirwamana bibiri mwembi!' Byaje kugaragara ko bombi bararakaye maze baza aho ndi. Hanyuma nongera kubabwira nti: 'Ese iki kigirwamana si igishushanyo cyakozwe mu giti gusa kandi sinkeneye no kumenya izina ryacyo'? Amaherezo abagore bombi bahise bagenda bavuga bati: 'Iyaba hari abantu bo muri twe hano, twasaba ubufasha kugira ngo twigishe uwo mugabo isomo'. Abu Dharr yaravuze ati: Nyuma y'igihe gito, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam' na Abu Bakr, wari umaze kugera aho hantu, bahuye n'abagore babiri. Rasulullah yabajije abagore babiri ati: 'Ni iki kibateye ikibazo muri mwembi?' Abagore babiri barasubiza bati: 'Hari umuntu wahindutse -Ash-Shabi'- uhagaze hagati ya Kaaba n'umwenda wayo'. Hanyuma, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam arabaza ati: 'Yababwiye iki mwembi?' Bombi barasubiza bati: 'Uwo mugabo yatubwiye amagambo ababaje cyane'. Hanyuma Intumwa iraza ihita isoma Ibuye ry'umukara. Nyuma y'ibyo, yakoze tawaf asenga hamwe na Abu Bakr. Nyuma y'isengesho, Abu Dzar yaje ku Ntumwa ya Allah aravuga ati: 'Assalamu 'Alaikum O Rasulullah'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arasubiza ati: 'Wa 'Alaika wa Rahmatullah'. Abu Dharr aravuga ati; 'Ni njye muntu wa mbere wamusuhuje n'indamutso za Islam'. Hanyuma Intumwa ya Allah iramubaza iti: 'Uri nde muvandimwe wanjye?' Abu Dharr arasubiza ati: 'Nkomoka mu muryango wa Ghifar, O Ntumwa ya Allah'. Hanyuma Rasulullah yampaye ikiganza. Nyuma y’ibyo yashyize intoki ze ku gahanga ke. Nibwiye nti: 'Wenda ntabikunda kuko nkomoka mu muryango wa Ghifar'. Hanyuma nifuzaga kumufata ukuboko, ariko Abu Bakr arambujije. Mu by’ukuri, azi byinshi ku ntumwa ya Allah kurusha njye ubwanjye. Nyuma y’ibyo Intumwa ya Allah yazamuye umutwe irambaza iti: 'Kuva ryari wageze aha hantu, muvandimwe?' Naramushubije nti: 'Maze iminsi mirongo itatu hano, yewe ntumwa ya Allah'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam' yongera kumbaza ati: 'Ni nde ugugaburira?' Naramushubije nti: 'Nta biryo mfite uretse amazi ya Zamzam. OIeh, kubera ibyo, nsa n'ubyibushye kandi inda yanjye ibyibushye gato kandi sinshaka inzara'. Intumwa yaravuze iti: 'Amazi ya Zam-zam koko yuzuye imigisha kandi arimo poroteyine nyinshi kuruta ibiryo bisanzwe'. Hanyuma Abu Bakr aravuga ati: 'Yewe ntumwa ya Allah, nyemerera umuhe ibiryo muri iri joro'. Hanyuma Rasulullah na Abu Bakr baragenda bajya iwabo nanjye ndajyana nabo. Abu Bakr yakinguye inzu ye ahita atuzanira divayi ya Thaif. Ibyo ni byo biryo bya mbere nariye. Hanyuma nasabye Abu Bakar gutaha maze njya ku Ntumwa ya Allah. Yaravuze ati: 'Mu by'ukuri, hari igihugu cyanyerejwe ibiti byinshi by'imikindo, ari byo Yathrib - Medina -. Muraho Abu Dzar, witeguye kugeza inyigisho zanjye ku bantu bawe? Imana igirire akamaro abantu bawe binyuze mu mbaraga zawe kandi iguhe ibihembo byo kubagezaho ubutumwa bwawe'. Nyuma y'ibyo, Abu Dzar yaje kuri Unais. Hanyuma Unais aramubaza ati: 'Wakoze iki aho, Abu Dharr?' Abu Dharr aramusubiza ati: 'Nahindukiriye Ubuyisilamu kandi nemera inyigisho za Muhammad O Unais'. Unais aravuga ati: 'Mu by'ukuri, nanjye sinkunda inyigisho z'iryo dini. Kandi umenye, mu by'ukuri nahindukiriye Ubuyisilamu kandi nemera Allah'. Hanyuma twagiye kwa mama wacu. Hanyuma aravuga ati: 'Nkunda idini ryawe cyane. Kubwibyo, nanjye ndashaka kwinjira muri Ubuyisilamu no kwemera Allah'. Hanyuma twasubiye mu gace k'iwacu k'ubwoko bwa Ghifar. Aho ngaho twagejeje ubutumwa bw'idini ya Islam ku bantu bo mu bwoko bwacu kugeza ubwo kimwe cya kabiri cyabo binjiye mu idini ya Islam. Umuyobozi wabo ni Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Hagati aho, kimwe cya kabiri cy'ubwoko bwa Ghifar cyaravuze kiti: 'Igihe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam' azagera i Madina, noneho tuzahindukirira idini ya Islam'. Intumwa igeze i Madina, kimwe cya kabiri cyabo cyarangije kwinjira mu idini ya Islam. Nyuma y'igihe gito, ubwoko bwa Aslam bwinjiye mu idini ya Islam, bugira buti: 'Yewe Ntumwa y'Imana, abavandimwe bacu bo mu bwoko bwa Ghifar binjiye mu idini ya Islam. Kubwibyo, natwe turashaka kwinjira mu idini ya Islam'. Akimara kumva iri jambo, Rasulullah ssallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Allah ababarire ubwoko bwa Ghifar kandi ahe umuryango wa Aslam umutekano n'amahoro'. Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; Yatubwiye [An Nadhr bin Syumail]; Yatubwiye [Sulaiman bin Al Mughirah]; Yatubwiye [Humaid bin Hilal] muri iyi nzira ariko hari ikindi cyongeyeho nyuma y'ibyo yavuze; 'Reka ngende kureba uwo wavuze!' Unais arasubiza ati: 'Komeza, ariko witondere abantu ba Maka, kuko bamwanga kandi baramwanga'. Yaratubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna Al 'Anbari]; Yarambwiye [Ibn Abu 'Adi] yaravuze ati; Yaratubwiye [Ibn 'Aun] abibwiwe na [Humaid bin Hilal] abibwiwe na [Abdullah bin Ash Shamit] yaravuze ati; [Abu Dharr] aravuga ati: 'Yewe mwene data, maze imyaka ibiri nsenga mbere yuko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yoherezwa.' Unais aravuga ati: 'None se iyo usenga ureba he?' Abu Dzar arasubiza; mu cyerekezo Imana ishaka'. - hanyuma umuvuzi avuga Hadithi ye nk'uko Hadithi ya Sulaiman bin Al Mughirah ibivuga. Muri Hadithi haravugwa kandi ngo: 'Hanyuma bombi bahuye n'umupfumu, ababaza iby'umuntu wari i Maka. Ariko, Unais yahoraga ashima imbaraga z'uwo muntu kugeza ubwo umupfumu yatakaje igitekerezo cye. Unais yaravuze ati; kugeza ubwo twafashe ingamiya ze tukazivanga n'ingamiya zacu. Muri Hadithi haravugwa; hanyuma Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam sallallaahu 'alaihi wasallam araza akora Twawaf kuri Kaaba hanyuma asengera inyuma ya maqam ya Ibrahim. Abu Dharr aravuga ati; Nanjye nahuye na we sallallaahu 'alaihi wasallam ndamusuhuza. Ni njye wabanje kumusuhuza n'aya magambo ngo; Assalaamu 'Alaika O Rasulullah'. Yaransubije ati: 'Wa Alaikas Salam, uri nde?' Hanavuzwe amagambo ye ati: 'Kuva ryari wabaye hano?' Abu Dharr aramusubiza ati: 'Hashize iminsi cumi n'itanu'. Hanyuma Abu Bakr aravuga ati: 'Reka njye kumushimisha muri iri joro.'