Imam Muslim : 4401
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا رَجُلٌ يَسُوقُ بَقَرَةً لَهُ قَدْ حَمَلَ عَلَيْهَا الْتَفَتَتْ إِلَيْهِ الْبَقَرَةُ فَقَالَتْ إِنِّي لَمْ أُخْلَقْ لِهَذَا وَلَكِنِّي إِنَّمَا خُلِقْتُ لِلْحَرْثِ فَقَالَ النَّاسُ سُبْحَانَ اللَّهِ تَعَجُّبًا وَفَزَعًا أَبَقَرَةٌ تَكَلَّمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنِّي أُومِنُ بِهِ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا رَاعٍ فِي غَنَمِهِ عَدَا عَلَيْهِ الذِّئْبُ فَأَخَذَ مِنْهَا شَاةً فَطَلَبَهُ الرَّاعِي حَتَّى اسْتَنْقَذَهَا مِنْهُ فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ الذِّئْبُ فَقَالَ لَهُ مَنْ لَهَا يَوْمَ السَّبُعِ يَوْمَ لَيْسَ لَهَا رَاعٍ غَيْرِي فَقَالَ النَّاسُ سُبْحَانَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنِّي أُومِنُ بِذَلِكَ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قِصَّةَ الشَّاةِ وَالذِّئْبِ وَلَمْ يَذْكُرْ قِصَّةَ الْبَقَرَةِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَى حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِهِمَا ذِكْرُ الْبَقَرَةِ وَالشَّاةِ مَعًا وَقَالَا فِي حَدِيثِهِمَا فَإِنِّي أُومِنُ بِهِ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمَا هُمَا ثَمَّ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مِسْعَرٍ كِلَاهُمَا عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nabwiwe ko [Abu Ath Thahir Ahmad bin 'Amru bin Sarh] na [Harmalah bin Yahya] bombi bavuze bati; Yatumenyesheje [Ibn Wahb]; Yambwiye [Yunus] kuri [Ibn Shihab]; Nabwiwe [Sa'id bin Al Musayyab] na [Abu Salamah bin 'Abdur Rahman] ko bombi bumvise [Abu Hurairah] avuga ati; Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Igihe umuntu yayoboraga inka ye afite umutwaro, inka yahise ihindukira iravuga iti: 'Mu by'ukuri, sinaremewe gukora akazi nk'aka, ahubwo naremewe guhinga gusa'. Abagenzi baribajije bati: 'Subhanallah, mbega ukuntu bitangaje kandi bitangaje! Ese inka irashobora kuvuga?' Intumwa ya Allah iravuga iti: 'Mu by'ukuri, njyewe, Bakar na Umari turabyemera'. Abu Hurairah aravuga ati; Intumwa y'Imana (saww) yaravuze iti: 'Ubwo umuntu yari arimo kuragira ihene ye, impyisi yateye ihene irayijyana. Hanyuma umushumba ayishaka ayikura mu maboko y'impyisi. Ariko, mu buryo budasanzwe, impyisi yarahindukiriye iravuga iti: "Ni nde ushobora gutegeka umunsi uteye ubwoba cyane, ku munsi nta mutegetsi uhari uretse njye?" Inshuti zaratangaye ziravuga ziti: 'Subhaanallah, ni ibintu bitangaje kandi bitangaje'. Hanyuma Intumwa y'Imana iravuga iti: 'Mu by'ukuri njyewe, Abu Bakr na Umari ndabyemera'. Kandi yambwiye ['Abdul Malik bin Syu'aib bin Al Laits]; Yambwiye [data] kuri [sogokuru]; Yambwiye ['Uqail bin Khalid] kuri [Ibn Shihab] muri iyi nzira - ku bijyanye n'inkuru y'ihene n'impyisi, ntiyigeze avuga inkuru y'inka.- Kandi yatubwiye [Muhammad bin 'Abbad]; Yatubwiye [Sufyan bin 'Uyainah]; Mu buryo nk'ubwo bivugwa mu yindi nzira, Kandi yambwiye [Muhammad bin Rafi']; Byavuzwe na [Abu Dawud Al Hafari] bivuye kuri [Sufyan] byombi bivuye kuri [Abu Az Zanad] bivuye kuri [Al A'raj] bivuye kuri [Abu Salamah] bivuye kuri [Abu Hurairah] bivuye ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam, kimwe na Hadithi ya Yunus bivuye kuri Az Zuhri, muri Hadithi zombi inkuru y'inka n'ihene ivugwa icyarimwe. Bombi bavuze kandi amagambo y'Intumwa; 'Mu by'ukuri, njye, Abu Bakr na Umar turabyemera'. Byavuzwe kuri twe [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi barabivuze; Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far]; Yatubwiye [Shu'bah]; Nkuko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Muhammad bin 'Abbad]; Twabwiwe [Sufyan bin 'Uyainah] bivuye kuri [Mis'ar] byombi bivuye kuri [Sa'd bin Ibrahim] bivuye kuri [Abu Salamah] bivuye kuri [Abu Hurairah] bivuye ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam.
Imam Muslim : 4402
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ وَأَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَ أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُا وُضِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَلَى سَرِيرِهِ فَتَكَنَّفَهُ النَّاسُ يَدْعُونَ وَيُثْنُونَ وَيُصَلُّونَ عَلَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُرْفَعَ وَأَنَا فِيهِمْ قَالَ فَلَمْ يَرُعْنِي إِلَّا بِرَجُلٍ قَدْ أَخَذَ بِمَنْكِبِي مِنْ وَرَائِي فَالْتَفَتُّ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ عَلِيٌّ فَتَرَحَّمَ عَلَى عُمَرَ وَقَالَ مَا خَلَّفْتَ أَحَدًا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَلْقَى اللَّهَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ مِنْكَ وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كُنْتُ لَأَظُنُّ أَنْ يَجْعَلَكَ اللَّهُ مَعَ صَاحِبَيْكَ وَذَاكَ أَنِّي كُنْتُ أُكَثِّرُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ جِئْتُ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَدَخَلْتُ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَخَرَجْتُ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَإِنْ كُنْتُ لَأَرْجُو أَوْ لَأَظُنُّ أَنْ يَجْعَلَكَ اللَّهُ مَعَهُمَا و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ
Twabibwiwe na [Sa'id bin Amru Al Asy'atsi] na [Abu Rabi' Al 'Ataki] na [Abu Kuraib Muhammad bin Al Allaa], iyi lafazh ni iya Abu Kuraib. [Abu Ar Rabi'] yaravuze ati; Yabitubwiye mu gihe abandi bavuga; Byatubwiwe [Ibn Al Mubarak] na ['Umar bin Sa'id bin Abu Husain] na [Ibn Abu Awalkah] yaravuze ati; Ndumva; [Ibn Abbas] yaravuze ati: 'Umar bin Khaththab agiye gupfa, yari aryamye ku buriri bwe. Inshuti n'abandi Bayisilamu barateranye kugira ngo basenge Imana bayisabire kandi babarire Umari mbere y'uko apfa kandi muri icyo gihe nanjye nateraniye aho. Nta kintu cyantunguye, uretse umugabo wankomangaga ku rutugu inyuma. Hanyuma nahindukiye muri iyo nzira maze mbona ko ari [Ali bin Abu Talib] Radhiyallahu'anhu. Nyuma y'ibyo, yanasabiye Imana amasengesho n'imbabazi kuri Umari bin Khaththab. Nyuma y’igihe gito, Ali aravuga ati: Nta wundi usigaye nyuma yawe, ukundwa cyane kurusha wowe, ku buryo nahitamo guhura na Allah mu byiza nk’ibyo uzanye, ewe Umari. Ndahiye Imana, ndashimira Allah cyane kuba yaragushyize ku bushake hamwe n’inshuti zawe ebyiri za hafi, Intumwa ya Allah na Abu Bakr bamugarutseho mbere yawe. Nk’uko Intumwa ya Allah yabivugaga kenshi numvaga: 'Naje na Abu Bakr na Umari. Ninjiranye na Abu Bakr na Umari. Nasohotse na Abu Bakr na Umari. Mu by’ukuri nizeye ko Allah azahora agushyira hamwe n’Intumwa ya Allah na Abu Bakr'. Kandi yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim]; Yatumenyesheje ['Isa bin Yunus] kuva kuri ['Umar bin Sa'id] muri iyi nzira hamwe na Hadithi isa nayo.
Imam Muslim : 4403
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لَهُمْ قَالُوا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا يَبْلُغُ دُونَ ذَلِكَ وَمَرَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا مَاذَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
Yatubwiye [Mansur bin Abu Muzahim]; Yatubwiye [Ibrahim bin Sa'd] kuri [Salih bin Kaisan]; Nk’uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Zuhair bin Harb] na [Al Hasan bin 'Ali Al Hulwani] na ['Abad bin Humaid] kandi iyi lafazh ni iyabo. Baravuze bati: Yatubwiye [Ya'qub bin Ibrahim]; Yatubwiye [data] kuri [Salih] kuri [Ibn Shihab]; [Abu Umamah bin Sahl] yambwiye ko numvise [Abu Sa'id Al Khudri] avuga ati: Intumwa sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: Igihe nari nsinziriye, narose mbona abantu benshi bambaye imyenda. Imwe mu myenda yabo igera ku gituza cyabo indi ikaba mike kurusha iyo. Nyuma y’igihe gito, Umar bin Khaththab yanyuze yambaye imyenda itwikiriye umubiri we. Inshuti zaramubajije ziti: 'Yewe Ntumwa ya Allah, utekereza iki ku byerekeye ta'wil y'inzozi?' Rasulullah yaramushubije ati: 'Ni ikibazo cy'idini'.
Imam Muslim : 4404
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ إِذْ رَأَيْتُ قَدَحًا أُتِيتُ بِهِ فِيهِ لَبَنٌ فَشَرِبْتُ مِنْهُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى الرِّيَّ يَجْرِي فِي أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمَ و حَدَّثَنَاه قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ عُقَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ كِلَاهُمَا عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ بِإِسْنَادِ يُونُسَ نَحْوَ حَدِيثِهِ
Yambwiye [Harmalah bin Yahya]; Yatubwiye [Ibn Wahb]; Nabwiwe [Yunus] ko [Ibn Shihab] yamubwiye [Hamzah bin 'Abdullah bin 'Umar bin Al Khaththab] ibya [se] bivuye ku Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam. Yaravuze ati: 'Ubwo nari nsinziriye, narose nhabwa ikirahure cy'amata. Nyuma y'ibyo, nahise nnywa amata kugeza ubwo numva ari mashya kugeza ku nzara zanjye. Hanyuma nahaye Umar bin Khaththab amata asigaye. Abasangirangendo barabajije bati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, iyi nzozi ni iyihe?' Intumwa irasubiza iti: 'Ibyo ni ubumenyi'. Kandi yabitubwiye [Qutaibah bin Sa'id]; Yatubwiye [Laits] kuva kuri ['Uqail]; Mu buryo nk'ubwo bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Al Hulwani] na ['Abad bin Humaid] bombi babikuye kuri [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'd]; Yatubwiye [Data] aturutse kuri [Salih] anyuze mu nzira ya Yunus hamwe na Hadithi isa nayo.
Imam Muslim : 4405
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي عَلَى قَلِيبٍ عَلَيْهَا دَلْوٌ فَنَزَعْتُ مِنْهَا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَخَذَهَا ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ فَنَزَعَ بِهَا ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ وَفِي نَزْعِهِ وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ ضَعْفٌ ثُمَّ اسْتَحَالَتْ غَرْبًا فَأَخَذَهَا ابْنُ الْخَطَّابِ فَلَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا مِنْ النَّاسِ يَنْزِعُ نَزْعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ بِعَطَنٍ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ ح و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ وَالْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ بِإِسْنَادِ يُونُسَ نَحْوَ حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ قَالَ الْأَعْرَجُ وَغَيْرُهُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ يَنْزِعُ بِنَحْوِ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ
Yatubwiye [Harmalah bin Yahya]; Yatubwiye [Ibn Wahb]; Nabwiwe [Yunus] na [Ibn Shihab] ko [Sa'id bin Al Musayyab]; Amaze kumubwira yumvise [Abu Hurairah] avuga ati: 'Numvise Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam avuga ati: 'Ubwo nari nsinziriye, nahise nrota ndi mu iriba rifite indobo. Hanyuma nakuye amazi mu iriba ku bw'uburenganzira bwa Allah. Hanyuma Ibn Abu Quhafah afata indobo akura amazi rimwe cyangwa abiri mu iriba bigoye cyane. Kugeza ubwo atashoboraga kwihangana. Nyuma y'igihe gito, indobo yari ifashwe na Umar bin Khathtab, bityo sinigeze mbona umuntu ukomeye washoboraga kuvoma amazi nka Umar bin Khathtab, kugeza igihe abantu bateraniye hafi y'iriba, abaha icyo kunywa.' Kandi yambwiye ['Abdul Malik bin Syu'aib bin Al Laits]; Yambwiye [data] kuri [sogokuru]; Yambwiye ['Uqail bin Khalid]; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye ['Amru An Naqid] na [Al Hulwani] na ['Abad bin Humaid] bombi baravuze bati; Yatubwiye [Ya'qub]; Amaze kutubwira [data] kuri [Salih] yaravuze ati; [Al A'raj] n'abandi baravuze bati; [Abu Hurairah] yaravuze ati; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Nabonye Ibn Quhafah afata indobo, ... n'ibindi nk'uko Hadithi ya Az Zuhri ibivuga.
Imam Muslim : 4406
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُرِيتُ أَنِّي أَنْزِعُ عَلَى حَوْضِي أَسْقِي النَّاسَ فَجَاءَنِي أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ الدَّلْوَ مِنْ يَدِي لِيُرَوِّحَنِي فَنَزَعَ دَلْوَيْنِ وَفِي نَزْعِهِ ضَعْفٌ وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ فَجَاءَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَأَخَذَ مِنْهُ فَلَمْ أَرَ نَزْعَ رَجُلٍ قَطُّ أَقْوَى مِنْهُ حَتَّى تَوَلَّى النَّاسُ وَالْحَوْضُ مَلْآنُ يَتَفَجَّرُ
Yambwiye [Ahmad bin 'Abdur Rahman bin Wahb]; Yatubwiye marume ['Abdullah bin Wahb]; Nabwiwe ['Amru bin Al Harith] ko [Abu Yunus] - umugaragu wa Abu Hurairah - Yabwiwe na [Abu Hurairah] ko Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yavuze iti: 'Ubwo nari nsinziriye narose nkura mu kiyaga cyanjye, mpa abantu icyo kunywa. Hanyuma Abu Bakr araza ansanga anyambura indobo mu ntoki kuko yashakaga kumfasha. Abu Bakr yari yitwaje indobo ebyiri kandi yasaga n'aho arimo kurwana, - Allah amubabarire. - nyuma y'ibyo Umari yaraje afata indobo mu maboko ya Abu Bakr. Sinigeze mbona umuntu ukomeye kumurusha, kugeza igihe abantu bateraniye hamwe bazana amatungo yabo kunywa, mu gihe ikiyaga cyari kigishyushye kandi gisohora amazi'.
Imam Muslim : 4407
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ سَالِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُرِيتُ كَأَنِّي أَنْزِعُ بِدَلْوِ بَكْرَةٍ عَلَى قَلِيبٍ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَنَزَعَ ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ فَنَزَعَ نَزْعًا ضَعِيفًا وَاللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَغْفِرُ لَهُ ثُمَّ جَاءَ عُمَرُ فَاسْتَقَى فَاسْتَحَالَتْ غَرْبًا فَلَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا مِنْ النَّاسِ يَفْرِي فَرْيَهُ حَتَّى رَوِيَ النَّاسُ وَضَرَبُوا الْعَطَنَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رُؤْيَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin 'Abdullah bin Numair] kandi iyi lafazh ni iya Abu Bakr yaravuze ati; Yatubwiye [Muhammad bin Bisyr]; Yatubwiye ['Ubaidullah bin 'Umar]; Nabwiwe na [Abu Bakr bin Salim] na [Salim bin 'Abdullah] na ['Abdullah bin 'Umar] ko Intumwa y'Imana sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Narose nk'aho nkura amazi nkoresheje indobo mu iriba rya Bakrah, iriba rishaje. Hanyuma Abu Bakr araza maze nawe atora indobo imwe cyangwa ebyiri mu ngorane zikomeye - Allah amubabarire-. Hanyuma Umar araza, asaba indobo nini. Icyo gihe rero sinigeze mbona umuntu ukomeye kumurusha, ku buryo abantu bateranira hamwe kunywa mu gihe banywesha amatungo yabo. Yatubwiye [Ahmad bin 'Abdullah bin Yunus]; Yatubwiye [Zuhair]; Yambwiye [Musa bin 'Uqbah] abibwiwe na [Salim bin 'Abdullah] abibwiwe na [se] ku nzozi z'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam kuri Abu Bakr na Umar bin Al Khaththab hamwe na Hadithi isa.
Imam Muslim : 4408
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَا جَابِرًا يُخْبِرُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ وَعَمْرٍو عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ فِيهَا دَارًا أَوْ قَصْرًا فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَ فَذَكَرْتُ غَيْرَتَكَ فَبَكَى عُمَرُ وَقَالَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَوَ عَلَيْكَ يُغَارُ و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا ح و حَدَّثَنَاه عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعْتُ جَابِرًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرٍ
Yatubwiye [Muhammad bin 'Abdullah bin Numair]; Yatubwiye [Sufyan] kuva kuri ['Amru] na [Ibn Al Munkadir] yumvise [Jabir] abwiriza intumwa sallallahu alaihi wasallam; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Zuhair bin Harb]; kandi iyi lafazh ni iye; Yatubwiye [Sufyan bin 'Uyainah] kuva kuri [Ibnu Al Munkadir] na ['Amru] kuva kuri [Jabir] kuva ku ntumwa sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Narose njya mu ijuru, muri ryo nabonyemo inzu cyangwa ingoro. Hanyuma ndabaza nti: 'Iyi ni iya nde?' barasubiza bati: 'Ni iya Umar bin Khaththab. Ndashaka kwinjira mu ngoro. Hanyuma nibuka ishyari ryawe'. Ako kanya Umar arataka aravuga ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, nagugirira ishyari nte?'. Kandi yarabitubwiye [Ishaq bin Ibrahim]; Yatumenyesheje [Sufyan] kuri ['Amru] na [Ibnu Al Munkadir] kuri [Jabir]; Nk’uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; Yatubwiye [Sufyan] kuri ['Amru] yumvise [Jabir]; Nk’uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye ['Amru An Naqid]; Yatubwiye [Sufyan] kuri [Ibn Al Munkadir] Numvise [Jabir] kuri Intumwa sallallahu alaihi wasallam bisa na Hadithi ya Ibn Numair na Zuhair.
Imam Muslim : 4409
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ إِذْ رَأَيْتُنِي فِي الْجَنَّةِ فَإِذَا امْرَأَةٌ تَوَضَّأُ إِلَى جَانِبِ قَصْرٍ فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَذَكَرْتُ غَيْرَةَ عُمَرَ فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَبَكَى عُمَرُ وَنَحْنُ جَمِيعًا فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَيْكَ أَغَارُ و حَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Kandi yambwiye [Harmalah bin Yahya]; Yatubwiye [Ibn Wahb]; Nabwiwe [Yunus] ko [Ibn Shihab] yamumenyesheje abibwiwe na [Sa'id bin Al Musayyab] abibwiwe na [Abu Hurairah] abibwiwe n'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam), koko yaravuze ati: 'Ubwo nari nsinziriye, nahise mbona ndi mu ijuru mbona umugore arimo kwisukura n'amazi iruhande rw'ingoro. Hanyuma ndamubaza nti: 'Ni nde nyir'iyi ngoro?' Baramusubiza bati: 'Iyi ngoro ni iya Umar bin Khaththab'. Hanyuma ndamubwira iby'ishyari rya Umar amaherezo ndamuhindukirana.' Abu Hurairah aravuga ati: 'Umar ararira, ubwo twe n'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) twari mu ikoraniro. Nyuma y'igihe gito, Umar bin Khaththab aravuga ati: 'Yewe ntumwa ya Allah, ku bw'amahirwe ya data na mama, birashoboka ko nakugirira ishyari?'. Kandi ['Amru An Naqid] na [Hasan Al Hulwani] na ['Abad bin Humaid] barambwiye, baravuga bati; [Ya'qub bin Ibrahim] yarabitubwiye; [Data] yarabitubwiye abivanye kuri [Salih] abivanye kuri [Ibn Shihab] binyuze muri iyi nzira hamwe na Hadithi isa nayo.
Imam Muslim : 4410
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي و قَالَ حَسَنٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ سَعْدًا قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَهُ نِسَاءٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُكَلِّمْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ عَالِيَةً أَصْوَاتُهُنَّ فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ قُمْنَ يَبْتَدِرْنَ الْحِجَابَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ فَقَالَ عُمَرُ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلَاءِ اللَّاتِي كُنَّ عِنْدِي فَلَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ ابْتَدَرْنَ الْحِجَابَ قَالَ عُمَرُ فَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَقُّ أَنْ يَهَبْنَ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ أَيْ عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ أَتَهَبْنَنِي وَلَا تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْنَ نَعَمْ أَنْتَ أَغْلَظُ وَأَفَظُّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ قَطُّ سَالِكًا فَجًّا إِلَّا سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا بِهِ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنِي سُهَيْلٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَهُ نِسْوَةٌ قَدْ رَفَعْنَ أَصْوَاتَهُنَّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ ابْتَدَرْنَ الْحِجَابَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ
Yatubwiye [Mansur bin Abu Muzahim]; Yatubwiye [Ibrahim] ari we Ibn Sa'ad; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Hasan Al Hulwani] na ['Abad bin Humaid] bombi baravuze; ['Ikinyejana] yaravuze; Yambwiye; kandi yaravuze [Hasan]; Yatubwiye [Ya'qub] ari we Ibn Ibrahim bin Sa'ad; Yatubwiye [data] ari we [Salih] ari we [Ibn Shihab]; Yambwiye ['Abdul Hamid bin 'Abdur Rahman bin Zaid], [Muhammad bin Sa'ad bin Abi Waqqash] Yamubwiye ko se, ari we [Sa'ad] yavuze ati: 'Igihe kimwe Umar bin Khaththab yasabye uburenganzira Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kumusura, icyo gihe hari abagore benshi b'Abakurayishi bavuganaga na we mu ijwi riranguruye kandi rirenga. Umar amaze gusaba uburenganzira bwo kwinjira, abagore bahise bahaguruka bihisha inyuma y'umwenda - hijab -. Hanyuma Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) yatumiye Umari kwinjira inseko ntoya. Umari aravuga ati: 'Ni iki gituma useka, yewe Intumwa ya Allah!' Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) irasubiza iti: 'Yewe Umari, mu by'ukuri nanjye ubwanjye ndatungurwa n'abagore twari kumwe. Kuko, ubwo bumvaga ijwi ryawe, bahise bihisha.' Hanyuma Umari aravuga ati: 'Mu by'ukuri ni wowe ufite uburenganzira bwo kubahwa na bo'. Hanyuma Umari yahindukiye ku mwenda aho abagore bari maze aravuga ati: 'Yemwe bantu mwanzi babo, murantinya ntimutinye Intumwa ya Allah?' Abagore b'Abakurayishi barasubiza bati: 'Yego, kuko murusha Intumwa ya Allah!' Hanyuma Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) iravuga iti: 'Ndahiye Uwo roho yanjye iri mu kuboko kwe, nta shitani izaguca mu nzira, yewe Umari, ariko izahindukirira indi nzira kugira ngo yirinde inzira yawe.' [Harun bin Ma'ruf] yaratubwiye ati; [Abdul 'Aziz bin Muhammad] yatubwiye; [Suhail] yambwiye [se] ko [Abu Hurairah] ko Umar bin Al Khaththab yaje ku Ntumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) mu gihe abagore bamwe bo mu Bakurayishi bamuvugishaga cyane. Umar amaze gusaba uruhushya rwo kwinjira, abagore bahise bahaguruka bihisha inyuma y'umwenda - hijab - nk'uko bivugwa muri Hadithi ya Az Zuhri.
Imam Muslim : 4411
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ قَدْ كَانَ يَكُونُ فِي الْأُمَمِ قَبْلَكُمْ مُحَدَّثُونَ فَإِنْ يَكُنْ فِي أُمَّتِي مِنْهُمْ أَحَدٌ فَإِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ مِنْهُمْ قَالَ ابْنُ وَهْبٍ تَفْسِيرُ مُحَدَّثُونَ مُلْهَمُونَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Yambwiye [Abu Ath Thahir Ahmad bin 'Amru bin Sarh]; Yatubwiye ['Abdullah bin Wahb] yavuye kuri [Ibrahim bin Sa'ad] yavuye kuri [se Sa'ad bin Ibrahim] yavuye kuri [Abu Salamah] yavuye kuri ['Aisyah] yavuye kuri Intumwa sallallahu alaihi wasallam, yaravuze ati: 'Mu miryango yabanjirije iyi, hari igihe habagaho abantu bahumekewe. Niba muri Ummah yanjye hari abantu benshi bahumekewe, Umar ni umwe muri bo'. Ibn Wahab yaravuze ati: 'Icyo muhaddatsuun isobanura muri iyi Hadithi ni abantu bahumekewe. Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id]; Yatubwiye [Laits]; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye ['Amru An Naqid] na [Zuhair bin Harb] bombi barabivuze; Twabwiwe [Ibn 'Uyainah] byombi bivuye kuri [Ibn 'Ajlan] bivuye kuri [Sa'ad bin Ibrahim] binyuze muri iyi nzira irimo Hadithi zisa.
Imam Muslim : 4412
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ أَخْبَرَنَا عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ وَافَقْتُ رَبِّي فِي ثَلَاثٍ فِي مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ وَفِي الْحِجَابِ وَفِي أُسَارَى بَدْرٍ
Yatubwiye ['Uqbah bin Mukram Al 'Ammi]; Yatubwiye [Sa'id bin 'Amir] yaravuze; [Juwairiyah bin Asma'] Yatubwiye [Nafi'] bivuye kuri [Ibn 'Umar] yaravuze; 'Umar bin Khaththab yigeze kuvuga ati: 'Mu by'ukuri, igitekerezo cyanjye cyemejwe na Allah Subhanahu wa Ta'ala mu bintu bitatu, ari byo; ku bijyanye n'aho Ibrahim yari ari, ku bijyanye n'ibyabaye muri hijab, no ku mfungwa z'intambara za Badr'.
Imam Muslim : 4413
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ جَاءَ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ أَنْ يُعْطِيَهُ قَمِيصَهُ أَنْ يُكَفِّنَ فِيهِ أَبَاهُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ سَأَلَهُ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَامَ عُمَرُ فَأَخَذَ بِثَوْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي عَلَيْهِ وَقَدْ نَهَاكَ اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا خَيَّرَنِي اللَّهُ فَقَالَ { اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً } وَسَأَزِيدُ عَلَى سَبْعِينَ قَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ } و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ الْقَطَّانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فِي مَعْنَى حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ وَزَادَ قَالَ فَتَرَكَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِمْ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; Yatubwiye [Abu Usamah]; Amaze kutuganiriza ['Ubaidullah] kuva kuri [Nafi'] kuva kuri [Ibn 'Umar] yaravuze ati: 'Ubwo Abdullah bin Ubay bin Salul yapfaga, umuhungu we - witwa Abdulah bin Abdullah - yaje kwa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam amusaba guha Abdullah imyenda ye umwenda we wo kwambara se, Abdullah bin Ubay bin Salul. Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yahaye Abdullah imyenda ye. Nyuma y'ibyo, Abdullah yasabye Rasulullah gusabira umurambo wa se. Hanyuma Rasulullah yitegura gusabira umurambo wa Abdullah bin Ubay, kugeza ubwo Umar arahaguruka akuramo ishati ya Rasulullah maze aravuga ati: 'Ewe Ntumwa ya Allah, ugiye gusabira umurambo wa Abdullah bin Ubay nubwo Allah yagubujije kuwusabira?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaramushubije ati: 'Mu by'ukuri Allah Subhanahu wa Ta'ala yampaye amahitamo'. Hanyuma yasomye umurongo wagiraga uti: 'Niba usabye imbabazi abanafiki cyangwa ntubasabire imbabazi, ni kimwe. nubwo wabasabira imbabazi inshuro mirongo irindwi -Qs. At-Taubah 9: 80-. Kubwibyo, nzongera istighfar yanjye inshuro zirenga mirongo irindwi kuri we'. Umar bin Khaththab yaravuze ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, koko ni indyarya?'. Ariko, uko bigaragara Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yakomeje kumusengera, kugeza ubwo Allah yahishuye umurongo wa Qur'an ugira uti: 'Ntukagire usengera umurambo w'umwe mu banafiki kandi ntugahagarare hejuru y'imva ye'. -Qs. At-Taubah 9: 84-. Kandi twabwiwe [Muhammad bin Al Mutsanna] na ['Ubaidullah bin Sa'id] bombi baravuze bati; Yatubwiye [Yahya] ari we Al Qaththan avuye kuri ['Ubaidillah] anyuze muri iyi nzira yerekeye Hadithi imwe na Abu Usamah ariko hari n'inyongeraho; 'Hanyuma yaretse kubasabira - indyarya -.'
Imam Muslim : 4414
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرُونَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ عَنْ عَطَاءٍ وَسُلَيْمَانَ ابْنَيْ يَسَارٍ وَأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُضْطَجِعًا فِي بَيْتِي كَاشِفًا عَنْ فَخِذَيْهِ أَوْ سَاقَيْهِ فَاسْتَأْذَنَ أَبُو بَكْرٍ فَأَذِنَ لَهُ وَهُوَ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَتَحَدَّثَ ثُمَّ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ فَأَذِنَ لَهُ وَهُوَ كَذَلِكَ فَتَحَدَّثَ ثُمَّ اسْتَأْذَنَ عُثْمَانُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَوَّى ثِيَابَهُ قَالَ مُحَمَّدٌ وَلَا أَقُولُ ذَلِكَ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ فَدَخَلَ فَتَحَدَّثَ فَلَمَّا خَرَجَ قَالَتْ عَائِشَةُ دَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَلَمْ تَهْتَشَّ لَهُ وَلَمْ تُبَالِهِ ثُمَّ دَخَلَ عُمَرُ فَلَمْ تَهْتَشَّ لَهُ وَلَمْ تُبَالِهِ ثُمَّ دَخَلَ عُثْمَانُ فَجَلَسْتَ وَسَوَّيْتَ ثِيَابَكَ فَقَالَ أَلَا أَسْتَحِي مِنْ رَجُلٍ تَسْتَحِي مِنْهُ الْمَلَائِكَةُ
Yatubwiye [Yahya bin Yahya] na [Yahya bin Ayyub] na [Qutaibah] na [Ibn Hujr]. [Yahya bin Yahya] yaravuze ati; Yatubwiye Mu gihe abandi bavuga bati; Yatubwiye [Isma'il] ari bo Ibn Ja'far wa [Muhammad bin Abu Harmalah] wa [Atha] na [Sulaiman] - abahungu babiri ba Yasar na [Abu Salamah bin 'Abdur Rahman] ko ['Aisyah] yavuze ati: 'Hari igihe, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yari aryamye mu nzu yanjye amatako ye cyangwa inyana ze zombi zigaragara. Nyuma y'igihe gito, Abu Bakr yasabye Intumwa ya Allah uruhushya rwo kwinjira mu nzu ye. Nuko Intumwa ya Allah imutumira kwinjira mu mimerere ye no gukomeza kuganira - ku kintu runaka -. Hanyuma Umar bin Khaththab araza asaba Intumwa ya Allah uruhushya rwo kwinjira mu nzu ye. Nuko Intumwa ya Allah imutumira kwinjira mu mimerere ye no gukomeza kuganira - ku kintu runaka -. Hanyuma Uthman bin Affan araza amusaba uburenganzira bwo kwinjira mu nzu ye. Nuko Intumwa iramutumira kwinjira, yicara atunganya imyenda ye. Muhammadi aravuga ati; Sinabivuze uwo munsi. Hanyuma Uthman araza ahita aganira na we ku bintu bitandukanye. Uthman amaze kuva mu nzu, Aisya arabaza ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, mbere ubwo Abu Bakr yinjiraga mu nzu ntiwasaga nkaho wihutiye kumusuhuza. Hanyuma Umari amaze kuza akinjira, wamusuhuzaga bisanzwe. Ariko, Uthman bin Affan amaze kuza akinjira mu nzu, wahise uhaguruka mu buriri uhita wicara mu gihe utunganya imyenda yawe. Mu by'ukuri, ni iki kibazo kiri muri ibi byose, Ntumwa ya Allah?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aramusubiza ati: 'Yewe Aisyah, ni gute ntazaterwa isoni n'umuntu ndetse n'abamarayika bumva bafite isoni?'.
Imam Muslim : 4415
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعُثْمَانَ حَدَّثَاهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ اسْتَأْذَنَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ لَابِسٌ مِرْطَ عَائِشَةَ فَأَذِنَ لِأَبِي بَكْرٍ وَهُوَ كَذَلِكَ فَقَضَى إِلَيْهِ حَاجَتَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ ثُمَّ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ فَأَذِنَ لَهُ وَهُوَ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَقَضَى إِلَيْهِ حَاجَتَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ قَالَ عُثْمَانُ ثُمَّ اسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَجَلَسَ وَقَالَ لِعَائِشَةَ اجْمَعِي عَلَيْكِ ثِيَابَكِ فَقَضَيْتُ إِلَيْهِ حَاجَتِي ثُمَّ انْصَرَفْتُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي لَمْ أَرَكَ فَزِعْتَ لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا كَمَا فَزِعْتَ لِعُثْمَانَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عُثْمَانَ رَجُلٌ حَيِيٌّ وَإِنِّي خَشِيتُ إِنْ أَذِنْتُ لَهُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ أَنْ لَا يَبْلُغَ إِلَيَّ فِي حَاجَتِهِ و حَدَّثَنَاه عَمْرٌو النَّاقِدُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ كُلُّهُمْ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ اسْتَأْذَنَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Yatubwiye ['Abdul Malik bin Syu'aib bin Al Laits bin Sa'ad]; Yambwiye [data] kuri [sogokuru]; Yambwiye ['Uqail bin Khalid] kuri [Ibn Shihab] kuri [Yahya bin Sa'id bin Al 'Ash] ko [Sa'id bin Al 'Ash] yamubwiye, ['Aishah] umugore w'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam na [Uthman] arabimubwira; Abu Bakr yasabye uruhushya rwo guhura na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ubwo nari ndi kumwe na we munsi y'igitambaro, hanyuma arabyemera maze amugezaho ibyo akeneye akiri kumwe nanjye munsi y'igitambaro. Nyuma y'ibyo Abu Bakr yarasohotse. Hanyuma Umar amusaba uruhushya muri iyo mimerere. hanyuma ararwemerera maze amugezaho ibyo akeneye, nyuma Umar aragenda. Uthman aravuga; Hanyuma namusabye uruhushya, hanyuma ahita yicara abwira Aisyah ati; 'Kosora imyenda yawe, Aisyah! Hanyuma ndamwereka ibyo nkeneye nyuma y’ibyo ndagenda. Aisha aravuga ati: Yewe Ntumwa y'Imana! Nabonye ko uko wabonaga Abu Bakr na Umar igihe basabaga uburenganzira bwo guhura nawe bitari nk'uko wabonaga Uthman ubwo yazaga, kuki ari uko bimeze? Yaravuze ati: 'Mu by'ukuri Ustman yari umuntu ugira isoni cyane kandi nimwemerera kuba mu mimerere yanjye, ndatinya ko atazashaka kumbwira ibyo akeneye'. Kandi yabitubwiye ['Amru An Naqid] na [Al Hasan bin 'Ali Al Hulwani] na ['Abad bin Humaid] bose babikomora kuri [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'ad]; Yatubwiye [data] abikomora kuri [Salih bin Kaisan] abikomora kuri [Ibn Shihab] yaravuze ati; Yambwiye [Yahya bin Sa'd bin Al 'Ash] ko [Sa'd bin Al 'Ash] yabimubwiye; ko ['Uthman] na ['Aisha] babitubwiye; Abu Bakr Ash Shiddiq yasabye uruhushya rwo guhura nintumwa sallallaahu 'alaihi wasallam. -noneho abavuga bavuga Hadithi imwe na Hadithi Uqail yo muri Az Zuhri.
Imam Muslim : 4416
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَائِطٍ مِنْ حَائِطِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ مُتَّكِئٌ يَرْكُزُ بِعُودٍ مَعَهُ بَيْنَ الْمَاءِ وَالطِّينِ إِذَا اسْتَفْتَحَ رَجُلٌ فَقَالَ افْتَحْ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَإِذَا أَبُو بَكْرٍ فَفَتَحْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ ثُمَّ اسْتَفْتَحَ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ افْتَحْ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَذَهَبْتُ فَإِذَا هُوَ عُمَرُ فَفَتَحْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ ثُمَّ اسْتَفْتَحَ رَجُلٌ آخَرُ قَالَ فَجَلَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ افْتَحْ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ عَلَى بَلْوَى تَكُونُ قَالَ فَذَهَبْتُ فَإِذَا هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ قَالَ فَفَتَحْتُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ وَقُلْتُ الَّذِي قَالَ فَقَالَ اللَّهُمَّ صَبْرًا أَوْ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ حَائِطًا وَأَمَرَنِي أَنْ أَحْفَظَ الْبَابَ بِمَعْنَى حَدِيثِ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ
Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna Al 'Anazi]; Yatubwiye [Ibn Abu 'Adi] yabikuye kuri ['Uthman bin Ghiyats] yavuye kuri [Abu 'Utsman An Nahdi] yavuye kuri [Abu Musa Al Asy'ari] yaravuze; aravuga; Kera cyane, Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yari mu busitani bwa Madina, yishingikirije ku mugongo we ashyira igiti mu butaka bw'amazi. Ako kanya umuntu araza asaba gufungura urugi. Yaravuze ati: 'Kingura, umuhe inkuru nziza iturutse mu ijuru'. Abu Musa aravuga; Byagaragaye ko Abu Bakr yaje, ndamukingurira ndamubwira inkuru nziza y'ijuru. Hanyuma undi muntu araza asaba gufungura urugi. Abu Musa aravuga ati; Intumwa yicara iravuga iti: 'Kingura umubwire inkuru nziza iturutse mu ijuru ku byago bizamubaho'. Abu Musa aravuga ati; Nagiye aho ari maze biza kugaragara ko Uthman yaje, ndamukingurira ndamubwira inkuru nziza mu ishusho y'ijuru n'ibyo Intumwa ya Allah yamubwiye. Hanyuma Uthman aramusubiza ati: Mana yanjye, nyihanganira cyangwa Allah ni we mufasha wenyine! Yatubwiye [Abu Ar Rabi' Al 'Ataki]; Twabwiwe [Hammad] na [Ayyub] na [Abu 'Uthman An Nahdi] na [Abu Musa Al Asy'ari] ko Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yinjiye mu busitani arambwira ngo ndinde urugi. -ibyo ni kimwe na Hadithi ya 'Uthman bin Ghiyats.
Imam Muslim : 4417
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ الْيَمَامِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَخْبَرَنِي أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ أَنَّهُ تَوَضَّأَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ لَأَلْزَمَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَأَكُونَنَّ مَعَهُ يَوْمِي هَذَا قَالَ فَجَاءَ الْمَسْجِدَ فَسَأَلَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا خَرَجَ وَجَّهَ هَاهُنَا قَالَ فَخَرَجْتُ عَلَى أَثَرِهِ أَسْأَلُ عَنْهُ حَتَّى دَخَلَ بِئْرَ أَرِيسٍ قَالَ فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ وَبَابُهَا مِنْ جَرِيدٍ حَتَّى قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ وَتَوَضَّأَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ جَلَسَ عَلَى بِئْرِ أَرِيسٍ وَتَوَسَّطَ قُفَّهَا وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلَّاهُمَا فِي الْبِئْرِ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ فَجَلَسْتُ عِنْدَ الْبَابِ فَقُلْتُ لَأَكُونَنَّ بَوَّابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَوْمَ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَدَفَعَ الْبَابَ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ قَالَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَأَقْبَلْتُ حَتَّى قُلْتُ لِأَبِي بَكْرٍ ادْخُلْ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَشِّرُكَ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَجَلَسَ عَنْ يَمِينِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ فِي الْقُفِّ وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ كَمَا صَنَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ وَقَدْ تَرَكْتُ أَخِي يَتَوَضَّأُ وَيَلْحَقُنِي فَقُلْتُ إِنْ يُرِدْ اللَّهُ بِفُلَانٍ يُرِيدُ أَخَاهُ خَيْرًا يَأْتِ بِهِ فَإِذَا إِنْسَانٌ يُحَرِّكُ الْبَابَ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ ثُمَّ جِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ هَذَا عُمَرُ يَسْتَأْذِنُ فَقَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَجِئْتُ عُمَرَ فَقُلْتُ أَذِنَ وَيُبَشِّرُكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَدَخَلَ فَجَلَسَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقُفِّ عَنْ يَسَارِهِ وَدَلَّى رِجْلَيْهِ فِي الْبِئْرِ ثُمَّ رَجَعْتُ فَجَلَسْتُ فَقُلْتُ إِنْ يُرِدْ اللَّهُ بِفُلَانٍ خَيْرًا يَعْنِي أَخَاهُ يَأْتِ بِهِ فَجَاءَ إِنْسَانٌ فَحَرَّكَ الْبَابَ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ فَقُلْتُ عَلَى رِسْلِكَ قَالَ وَجِئْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ مَعَ بَلْوَى تُصِيبُهُ قَالَ فَجِئْتُ فَقُلْتُ ادْخُلْ وَيُبَشِّرُكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْجَنَّةِ مَعَ بَلْوَى تُصِيبُكَ قَالَ فَدَخَلَ فَوَجَدَ الْقُفَّ قَدْ مُلِئَ فَجَلَسَ وِجَاهَهُمْ مِنْ الشِّقِّ الْآخَرِ قَالَ شَرِيكٌ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ فَأَوَّلْتُهَا قُبُورَهُمْ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ هَاهُنَا وَأَشَارَ لِي سُلَيْمَانُ إِلَى مَجْلِسِ سَعِيدٍ نَاحِيَةَ الْمَقْصُورَةِ قَالَ أَبُو مُوسَى خَرَجْتُ أُرِيدُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُهُ قَدْ سَلَكَ فِي الْأَمْوَالِ فَتَبِعْتُهُ فَوَجَدْتُهُ قَدْ دَخَلَ مَالًا فَجَلَسَ فِي الْقُفِّ وَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلَّاهُمَا فِي الْبِئْرِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ حَسَّانَ وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ سَعِيدٍ فَأَوَّلْتُهَا قُبُورَهُمْ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَرْيَمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ أَخْبَرَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا إِلَى حَائِطٍ بِالْمَدِينَةِ لِحَاجَتِهِ فَخَرَجْتُ فِي إِثْرِهِ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ وَذَكَرَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ فَتَأَوَّلْتُ ذَلِكَ قُبُورَهُمْ اجْتَمَعَتْ هَاهُنَا وَانْفَرَدَ عُثْمَانُ
Yatubwiye [Muhammad bin Miskin Al Yamami]; Yatubwiye [Yahya bin Hassan]; Yatubwiye [Sulaimam] ari we Ibn Bilal wo kuri [Syarik bin Abu Namir] wo kuri [Sa'id Al Musayyab]; Yari yambwiye [Abu Musa Al Asy'ari] ko yakoze isukura iwe. Nyuma y'ibyo yavuye mu nzu aravuga ati: 'Kuri uyu munsi ndateganya guhora hafi y'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam'. Hanyuma Abu Musa yagiye ku musigiti abaza abasangirangendo bari bahari kubaza aho Intumwa ya Allah iherereye. 'Yanyuze muri iyo nzira,' abasangirangendo barabasubiza. Hanyuma Abu Musa yasohotse mu musigiti ubwo yakurikiraga ikirenge cya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam' abaza ibibazo kugeza ageze ku iriba rya Aris. Abu Musa aravuga ati: 'Hanyuma nicaye iruhande rw'umuryango ukozwe mu biti by'imikindo. Rasulullah amaze kurangiza kwiyuhagira no kwiyuhagira, nagerageje kumwegera. Byaje kugaragara ko Intumwa ya Allah yari yicaye ku iriba rya Aris hagati mu ntebe arimo gukura imyenda ye hejuru y'inyana ze ebyiri azishyira mu iriba. Hanyuma ndamusuhuza nicara inyuma y'umuryango, mubwira nti 'Uyu munsi nzaba umurinzi w'umuryango w'Intumwa ya Allah'. Nyuma y'igihe gito, Abu Bakr yaraje asunika urugi rw'iriba. Hanyuma ndamubaza nti 'Uwo hanze ni nde?' Arasubiza ati 'Njyewe, Abu Bakr'. Naramubwiye nti 'Tegereza gato, Abu Bakr!' Abu Bakr arasubiza ati 'Yego'. Negereye Intumwa ya Allah ndamubwira nti 'Ewe Rasulullah, Abu Bakr yaje asaba uburenganzira bwo kwinjira hano?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arasubiza ati 'Mubwire yinjire amubwire inkuru nziza yerekeye ijuru!' Hanyuma nsubira kwa Abu Bakr ndamubwira nti 'Ewe Abu Bakr, ndakwinginze winjire maze Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam agushyikirize inkuru nziza yerekeye ijuru.' Abu Bakr yinjiye mu nzu ahita yicara iburyo bwa Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ku ntebe imwe arimo arambura amaguru ye mu iriba, nk'uko Rasulullah yabigenje akura imyenda ye hejuru y'inyana ze ebyiri. Hanyuma nicaye inyuma ku muryango w'iriba. Icyo gihe, nari nasize murumuna wanjye wari urimo akora ubwogero kandi agiye kunkurikira. Nibwiye nti: 'Niba Imana imushakaho ibyiza, nta kabuza Imana izabinzanira'. Nyuma y'igihe gito, umuntu yimuye umuryango. Hanyuma ndamubaza nti: 'Ni nde uri hanze?' Umuntu wari hanze yimuye umuryango arasubiza ati: 'Umar bin Khattab'. Naravuze nti: 'Tegereza gato, Umar!' Hanyuma negereye Intumwa ya Allah ndavuga nti: 'Yewe Ntumwa ya Allah, hari Umar hanze kandi usabe uruhushya rwo kwinjira'. Hanyuma Rasulullah sallallahu alaihi wasallam aravuga ati: 'Mumwohereze mumubwire inkuru nziza y'ijuru!' Hanyuma namusanze ndamubwira nti 'Oh Umar, Rasulullah yakwemereye kwinjira no kugutangariza inkuru nziza y'ijuru'. Nuko Umar bin Khaththab yinjira, hanyuma yicara ibumoso bwa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam arimo arambura amaguru ye mu iriba. Nyuma y'ibyo nicaye hasi ndamubwira nti 'Niba Allah ashakira umuvandimwe wanjye ibyiza, nta kabuza azazana hano. Nyuma y'igihe gito, umuntu yaraje akingura umuryango. Nuko ndamuhamagara nti 'Ni nde uri hanze?' Uwo muntu aramusubiza ati 'Uthman bin Affan'. Hanyuma ndamubwira nti 'Tegereza gato Oh Uthman!' Negereye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ubwo namubwiraga iby'ukuza kwa Uthman. Intumwa ya Allah iransubiza iti 'Mubwire ngo yinjire amubwire inkuru z'ijuru n'ibigeragezo arimo guhura nabyo. Nuko mpura na Uthman bin Affan ndamubwira nti 'Ndakwinginze winjire Oh Uthman na Rasulullah tubagezeho inkuru nziza y'ijuru n'ibigeragezo muhura nabyo!' Hanyuma Uthman yinjiye mu nzu ariko asanga intebe ya 'Alaihis Salam yuzuye. Amaherezo yicara hakurya yabo. Sharik aravuga ati: 'Said bin Al Musayyab yaravuze ati: Ndatekereza ko ari imva yabo rusange'. Kandi yabimbwiye [Abu Bakr bin Ishaq]; Yatubwiye [Sa'id bin 'Ufair]; Yambwiye [Sulaiman bin Bilal] Yatubwiye [Syarik bin Abdullah bin Namr]; Numvise [Sa'id bin Musayyab] avuga ati: Yambwiye [Abu Musa Al Asy'ari] hano, -Sulaiman yanyeretse aho Sa'id yateraniraga.- Abu Musa aravuga ati: 'Nasohotse njya guhura n'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam), ariko nsanga yagiye mu kiraro cy'inka yinjiramo. Yicaye ku iriba, azinga ipantaro ye arambura amaguru ye mu iriba. -Bityo ikomeza ivuga ku gisobanuro cya Hadithi ya Yahya bin Hasan ariko ntavuga amagambo ya Sa'id; 'Nasobanuye ko ibyo ari nko kwerekana imva zabo'. Twabwiwe ko [Hasan bin 'Ali Al Hulwani] na [Abu Bakr bin Ishaq] bombi bavuze bati; Yatubwiye [Sa'id bin Maryam]; Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far bin Abu Kathir]; Amaze kumbwira [Syarik bin 'Abdullah bin Abu Namir] avuye kuri [Sa'id bin Al Musayyab] avuye kuri [Abu Musa Al Asy'ari] yagize ati: 'Umunsi umwe Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yagiye kuri rumwe mu nkuta za Madina kugira ngo akore umurimo, nuko nkurikira ikirenge cye ... - n'ibindi nk'uko Hadithi imwe na Hadithi ya Sulayman bin Bilal ibivuga. Ivuga amagambo ya Ibn Musayyab; 'Ndasobanura ko bivuga imva zabo, bivuze ko bazateranira ahantu hamwe, usibye Uthman bin 'Affan'.
Imam Muslim : 4418
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ وَعُبَيْدُ اللَّهِ الْقَوَارِيرِيُّ وَسُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ كُلُّهُمْ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الْمَاجِشُونِ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الصَّبَّاحِ حَدَّثَنَا يُوسُفُ أَبُو سَلَمَةَ الْمَاجِشُونُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَلِيٍّ أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي قَالَ سَعِيدٌ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أُشَافِهَ بِهَا سَعْدًا فَلَقِيتُ سَعْدًا فَحَدَّثْتُهُ بِمَا حَدَّثَنِي عَامِرٌ فَقَالَ أَنَا سَمِعْتُهُ فَقُلْتُ آنْتَ سَمِعْتَهُ فَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى أُذُنَيْهِ فَقَالَ نَعَمْ وَإِلَّا فَاسْتَكَّتَا
Byari bifitanye isano natwe [Yahya bin Yahya At Tamimi], [Abu Ja'far Muhammad bin Ash Shabbah], ['Ubaidullah Al Qawariri] na [Suraij bin Yunus] bose bakomoka kuri [Yusuf bin Al Majisyun] kandi iyi lafazh ni iya Ibn Ash Shabbah; Yatubwiye [Yusuf Abu Salamah Al Majisyun]; Yatubwiye [Muhammad bin Al Munkadir] akomoka kuri [Sa'id bin Al Musayyab] akomoka kuri ['Amir bin Sa'ad bin Abu Waqqash] akomoka kuri [se] yavuze; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yabwiye Ali ati: 'Iruhande rwawe iruhande rwanjye ni nk'aho Harun yari iruhande rwa Musa. Gusa nta bahanuzi bariho nyuma yanjye'. [Sa'id] aravuga ati: 'Rero nifuzaga cyane kubwira [Sa'ad] ibi, hanyuma ndamusanga ndamubwira nk'uko Amir yabimbwiye. Hanyuma aravuga ati: 'Nabyumvise. Narabajije nti: 'Ese koko wabyumvise?' Yashyize intoki ze ebyiri mu matwi ye maze aramusubiza ati: 'Yego, nabyumvise, bitabaye ibyo amatwi yanjye yari guceceka.'
Imam Muslim : 4419
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ خَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُخَلِّفُنِي فِي النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ فَقَالَ أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى غَيْرَ أَنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ
Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; Yatubwiye [Ghundar] kuva kuri [Shu'bah]; Nk'uko bivugwa mu yindi nzira, Kandi yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibnu Basysyar] bombi baravuga bati; Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] Yatubwiye [Syu'bah] kuva kuri [Al Hakam] kuva kuri [Mush'ab bin Sa'ad bin Abi Waqqash] kuva kuri [Sa'ad bin Abi Waqqash] yaravuze ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yigeze guha Ali bin Abu Talib igihe intambara ya Tabuk yatangiraga. Ali yaravuze ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, kuki wampaye inshingano yo kwita ku bagore n'abana mu rugo gusa?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aramusubiza ati: 'Ese Ali, ntufite umwanya iruhande rwanjye nk'uwa Harun ku ruhande rwa Mose, ariko nyuma yanjye nta bandi bahanuzi bazongera kubaho?' Yatubwiye ['Ubaidullah bin Mu'adz]; Yatubwiye [data]; Yatubwiye [Syu'bah] muri iyi nzira.
Imam Muslim : 4420
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمٌ وَهُوَ ابْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ مِسْمَارٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَمَرَ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ سَعْدًا فَقَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسُبَّ أَبَا التُّرَابِ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتُ ثَلَاثًا قَالَهُنَّ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَنْ أَسُبَّهُ لَأَنْ تَكُونَ لِي وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَهُ خَلَّفَهُ فِي بَعْضِ مَغَازِيهِ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَلَّفْتَنِي مَعَ النِّسَاءِ وَالصِّبْيَانِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نُبُوَّةَ بَعْدِي وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ يَوْمَ خَيْبَرَ لَأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ رَجُلًا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَالَ فَتَطَاوَلْنَا لَهَا فَقَالَ ادْعُوا لِي عَلِيًّا فَأُتِيَ بِهِ أَرْمَدَ فَبَصَقَ فِي عَيْنِهِ وَدَفَعَ الرَّايَةَ إِلَيْهِ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ } دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيًّا وَفَاطِمَةَ وَحَسَنًا وَحُسَيْنًا فَقَالَ اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلِي
Twabibwiwe na [Qutaibah bin Sa'id] na [Muhammad bin 'Abbad], inyito yabo ntabwo itandukanye cyane. bombi baravuze bati; Yatubwiye [Hatim] ari we Ibn Isma'il yavuye kuri [Bukair bin Mismar] yavuye kuri ['Amir bin Sa'ad bin Abi Waqqash] yavuye kuri [se] yagize ati; Mu'awiyah bin Abu Sufyan yigeze gutegeka Sa'ad amubaza uko yitwara kuri Ali, aramubwira ati: 'Kuki udashaka gushinja Ali?' Arasubiza ati: 'Ndibuka ibintu bitatu ku mwanya wa Ali byigeze kuvugwa n'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam, bityo sinzamunenga kubera ibi bintu bitatu. Mu by'ukuri, kimwe muri ibi bintu bitatu nkunda kurusha inka ihenze. Nigeze kumva Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam abwira Ali, - igihe yamushyiraga nk'umusimbura - i Madina - mu ntambara ze nyinshi. Ali yaramubajije ati: 'Ese wansize abagore n'abana!' Arasubiza ati: 'Yewe Ali, ntushaka ko umwanya wawe kuri njye umera nk'uwa Harun kuri Mose? Ni uko nta Muhanuzi uzaza nyuma yanjye'. Kandi nanjye numvise avuga mu Ntambara ya Khaibar ati: 'Mu by'ukuri, iyi bendera nzayiha umuntu ukunda Allah n'Intumwa ye, Allah n'Intumwa ye na bo bakamukunda'. Twese twiringiraga ko buri wese azayihabwa. Yaravuze ati: 'Hamagara Ali!' maze ababara amaso. Hanyuma acira amacandwe mu maso ye amuha ibendera, hanyuma Allah amuha intsinzi. Ubwo umurongo wahishurwaga: -Reka duhamagare abana bacu n'abana bawe. - Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam' yise Ali, Fatimah, Hasan na Husain maze aravuga ati: 'Mana, ni bo muryango wanjye'.