Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 4381

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَعْنِي اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ لِي و قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى لِعَبْدِي أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ ابْنُ أَبِي شَيْبَةَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ

I ôr se kwagh u [Abu Bakr bin Abu Syaibah] man [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Muhammad Ibnu Basyar] ve kaa ér; A kaa a vese ér [Muhammad bin Ja’far] A kaa a vese [Syu’bah] hen [Sa’ad bin Ibrahim] ér; M ungwa [Humaid bin Abdurrahman] ôr kwagh ugen hen [Abu Hurairah] ér, Profeti kaa ér: ‘I doo u wanakiriki Wam una kaa ér m hemba Yunus bin Matta Alaihis Salam ga’. Nahan [Ibn Abu Syaiba] kaa er: ’ [Muhamed bin Jafar] u ken [Shuba] la.

Hadith

Imam Muslim : 4382

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَنَسَبَهُ إِلَى أَبِيهِ

A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Ibn Basyar] lafazh u Ibn Al Mutsanna ne cii kaa ér; A kaa a vese ér [Muhammad bin Ja’far] A kaa a vese ér [Syu’bah] u ken [Qatadah] la kaa ér; M ungwa [Abu Aliyah] kaa er; I kaa a mo er wan u anngô u ter u Profeti wou shallallahu 'alaihi wasallam, ka [Ibn Abbas] u Profeti sallallahu 'alaihi wasallam, yange kaa er: Ka shami u ortom nana kaa er mo m hemba Yunus bin Matta Alaihis Salam ga. Shin er yange tsegha iyol na sha ci u ter na nahan kpaa’.

Hadith

Imam Muslim : 4383

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَكْرَمُ النَّاسِ قَالَ أَتْقَاهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ قَالَ فَيُوسُفُ نَبِيُّ اللَّهِ ابْنُ نَبِيِّ اللَّهِ ابْنِ نَبِيِّ اللَّهِ ابْنِ خَلِيلِ اللَّهِ قَالُوا لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ قَالَ فَعَنْ مَعَادِنِ الْعَرَبِ تَسْأَلُونِي خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الْإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا

I ôr se ér [Zuhair bin Harb] man [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Ubaidullah bin Sa’id] ve kaa ér; A kaa a vese er [Yahya bin Sa’id] hen [Ubaidullah] A kaa a vese [Sa’id bin Abu Sa’id] hen [ter na] hen [Abu Hurairah] a kaa er; I pine Rasulullah ér; ‘Ka an nan hembe lun orumace u icivirigh ciilii?’ A kaa ér: ‘Ka or u nan hembe civir Aôndo ken a ve cii’. azende la kaa ér; ‘Ka kwagh u se pine la ga he?’ a kaa er: ‘Aluer ka nahan ga yô, inja na yô ka Yusuf, Profeti u Allah, wan u Profeti u Allah -Ya’qub- wan u Profeti u Allah -Ishaq- wan u Ibrahim, u Aôndo a soo un la,’ mba ve lu a na imôngo la kaa ér; A kaa ér: ‘Ka kwagh u se lu pinen la ga, ka nyi i lu kwagh u Mbaarabia u u lu pinen kwagh sha mi laa? Ior mba hemban doon hen a ve sha shighe u Jahiliyyah la lu ior mba hemban doon sha shighe u Mbamusulumi, aluer ve kav kwagh u Mbamusulumi yô’.

Hadith

Imam Muslim : 4384

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ زَكَرِيَّاءُ نَجَّارًا

I ôr se [Haddab bin Khalid] I ôr se [Hammad bin Salamah] hen [Tsabit] hen [Abu Rafi’] hen [Abu Hurairah] ér, Or u Aôndo tindi un la kaa ér: ‘Profeti Zakaria yange lu or u gban ikyon’.

Hadith

Imam Muslim : 4385

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ كُلُّهُمْ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَامَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ قَالَ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى أَيْ رَبِّ كَيْفَ لِي بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ فَحَمَلَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حُوتًا فِي مِكْتَلٍ وَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ قَالَ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنَسِيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ لِفَتَاهُ { آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا } قَالَ وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ { قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا } قَالَ مُوسَى { ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا } قَالَ يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلًا مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ أَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لَا أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام { هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا } قَالَ لَهُ الْخَضِرُ { فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا } قَالَ نَعَمْ فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا { لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا } ثُمَّ خَرَجَا مِنْ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ إِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ فَقَالَ مُوسَى { أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا } قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى { قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ } يَقُولُ مَائِلٌ قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا فَأَقَامَهُ قَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا { لَوْ شِئْتَ لَتَخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا } قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْتُ أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَخْبَارِهِمَا قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ الْبَحْرِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا

Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve nenge ér mlu u ken hemen la una lu inja er ka kwagh u Ibn Uyainah nahan, man lafazh ne ka u Ibn Abu U; A kaa a vese ér [Sufyan bin Uyainah]; A kaa a vese ér [‘Amru ben Dinar] hen [Sa’id ben Jubair] ér; 'M kaa a [Ibnu Abbas] mer Nauf Al Bikali kaa er Musa 'Alaihis Salam u lu ken Iserael u Bani la lu Musa u yange za vea Profeti Khidhir la ga'. -Ibn Abas- kaa er; ‘Lie orihyom u Allah. Iyange igen m ungwa [Ubay bin Ka’ab] kaa ér; M ungwa Rasulullah kaa ér: ‘Shighe ugen la, Profeti Musa ‘Alaihis Salam mough sha sha u nan kwaghôron sha ishigh ki Bani Iserael’. Kwagh ne been yô, orgen pine un er; ‘O Musa, ka an nan hembe lun a mfe sha tar nee? ’ Profeti Musa gema kaa ér; 'Ka mo m lu or u nan hembe lun a mfe sha tar ne ye'. Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Sha nahan yô, Aôndo ôr kwagh u Musa ‘Alaihis Salam kpishi. Sha ci u yange fa er mfe u un zough a mi la lu iyua i Aôndo ga. Tsô Allah pase Mose er; ‘O Musa, mimi je wanakiriki wam ugen ngu u a hembe u mfe shi a hembe we kwaghfan yô man ngu hen ijiir i zegemnger uhar ve kohol la hegen’. Profeti Musa ‘Alaihis Salam yange pine ér; ‘Tere, me er nan ve me zua a wanakiriki Wou? ’ I na mlumun ér; ‘Va a ishu ken ikyagh ki i er ki sha ikya i date palm yô. Shighe u ishu ia gba yô, ka hen ape wanakiriki Wam una lu je la’. Tsô Musa za hen ijiir la vea wanyemakeranta ugen u i yilan un ér Yusya’ bin Nun yô. Profeti Musa iyol na yange tôô ishu ken ikyagh ki i er sha ikya i date palm yô. Ve uhar cii ve zende ve yem hen ijiir la. Mba uhar mban mba za nyer hen zege iwen yô, ve cii ve yav. Fese nahan ishu i i lu ken akpa la tenger, i nyôr shin mnger u zegemnger. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Aôndo yange mngerem ma ishu lu karen ker la, zan zan ma hingir mngerem ma eren tom. Ishu la gba zenden ken zegemnger, shighe u Mose man mbahenen nav lu nengen a kwagh u kpilighyol ne yô, kpiligh ve iyol. Ken masejime yô, ve uhar cii ve za hemen a zende ve tugh man atetan. Ikyav tese ér mbayevmakeranta mba Profeti Musa hungur u pasen un kwagh. Iyange igen pepe yô, Profeti Musa kaa a mbahenen nav er; ‘Va a kwaghyan wase heen! Sha kpôô yô, se mba zungwen sha ci u zende wase’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Yange i lu a fa er Musa a kar hen ijiir i i kaa ér a za ker un la ga, kpa orhenen na kaa ér; 'U fa er shighe u se lu keren ijiir i yeren sha zege iwen la, sha mimi yo m hungur u ôron we kwagh u ishu la man kwagh môm lu u yange na m hungur u ôron un ga saa di Satan, kpa ishu la gema tôô gbenda u zan shin zegemnger sha gbenda u kpilighyol kpishi'. Mose kaa er; ‘Ka ijiir i se lu keren je la’. Tsô ve uhar cii ve hide ve yem sha gbenda ve u hiihii la. Ior mba ve lu ken tar u Amerika la cii, ve hide ve dondo akaa a ve er la. Mba uhar mban mba za nyer hen zege iwen la yô, ve nenge a orgen u lu yaven a ikyondo iyol yô. Tsô Profeti Musa ‘Alaihis Salam sugh un. Profeti Khidhir pine Musa er; ‘Bem ngu ken tar wou nena? ’ Mose kaa ér; ‘Mo m ngu Mose’. Profeti Khidhir yange ungwa kwagh ne nahan a pine ér; ‘Mose u Mbaiserael’. Profeti Musa gema kaa er; 'Aan'. Profeti Khidhir kaa a Musa er; 'Sha mimi yô, u zua a mfe u Allah ugen u A tese u u m fe ga la man mo kpa m zua a mfe u Allah ugen u A tesem u u fe ga yô'. Musa ver Khidhir doo doo; ‘Me dondo u sha er u tesem mfe u vough ken mfe u i tese u la kpa? ’ Profeti Khidhir gema kaa ér; ‘Sha mimi yô, mayange u wa icam ga . lu a vangertiôr shi wa ishima a mo kpaa. U er nan ve u wa ishima sha kwagh u u lu a mfe sha mi ga laa? ’ Mose kaa ér; 'Aôndo una soo yô, u zua a mo or u wan ishima shi me hendan a we sha ma kwagh ga'. Khidhir gema kaa ér; ‘Aluer u za hemen u dondon mo yô, de pinen kwagh ga zan zan mo iyol yam me pase u’. Mose gema kaa er; 'Ka sha mi'. Ior mbagenev kaa ér: “Tsô Musa man Khidhir ve zende sha kpezegemnger. Ica i gbe ga yô, tso kar hen ijiir la. Tsô ve uhar mbara sôn ér i na ve tso. I mase kaven ér ior mba shin tso la fa Profeti Khidhir tsembelee, nahan ken masejime yô, ve tôô ve uhar cii ve yem a ve a u pinen injar shio.’ Tsô Profeti Khidhir za hen ikyon igen i i lu sha tso la, maa a dugh i. Er Musa nenge kwagh ne yô, a ôr un kwagh shi a ôr un kwagh; ‘Ka ior mba yange ve tôô se a u pinen injar shio je ne, kpa er nan ve ne er ihyungwa i tso ve sha er ne cir mba ve lu shin tso la shin mnger? ’ Khidhir gema kaa ér; ‘M kaa a we mer mayange u kegh u va vea mo ga he’. Musa kaa sha mciem ér; ‘De tsahan mo sha mlu wam u eren kwagh sha lan la ga shi de we mo ikyav mbi taver ken akaa am ga’. Ica i gbe ga yô, ve uhar cii ve due shin tso. Mba uhar mban mba zenden sha kpezegemnger yô, fese nahan wanye u kiriki ugen va lu eren anumbe vea azende a na agen. Tsô, Profeti Khidhir kôr fese je, a kôr - a cir - ityough ki wanye u kiriki la sha ave zan zan a kar zuan a ku na. Sha ishimavihin yô, Profeti Musa nôngo ér una ôr Profeti Khidhir kwagh; ‘Ka nyi u wua or u nan lu a ibo ga, kpa wanye u kiriki ne a lu a vande wuan or ga? Mimi je u er kwaghbo kpa? ’ Khidhir kaa ér; ‘M kaa a we mer u kera lu a ishimawan u dondon mo ga he? Man kwagh ne hemba u yange lu la’. Mose kaa er; ‘Aluer m pine u ma kwagh ken ijime i kwagh ne yô, de nem ian mer m za a we ga. Sha mimi yô, u nam mde u asorabo kuma -sorry-'. U dondon yô, Profeti Musa man Khidhir za hemen a zende ve la. Se uhar cii se mba za nyer ken tar ugen yô, se cii se sôn iniongo hen ior mba ken tar la, kpa kwagh er vihi yô, ve soo u eren se uhar cii iniongo ga. Tsô ve uhar cii ve zua a kpekpe u iyou ugen u lu nôngon u gban yô, Profeti Khidhir maa sôr un fese - sôr un -. Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Ikyav tese ér kpekpe la cir - shighe u lu eren ikyav sha uwegh nagh la, maa Khidhir sôr un. Musa kaa a Khidhir ér; ‘Ú vande fan er ior mba ken tar u se lu zan her ne ve soo u ngohol se shi eren se iniongo ga yô. Aluer u soo yô, u pine injar sha kwagh u u zough a mi sha u sôron ukpekpe mba iyou la. Ken masejime yô, Khidhir kaa ér; ‘Ka mpav u a lu hen atô wam vea we je ne. Me ôr u kwagh u myer u aeren a u lu a ishimawan sha mi ga la cii’. Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Aôndo a̱ na Profeti Musa ‘Alaihis Salam mhôônom Nam ma zungwen man mrumun u sha mhôôn. Jighilii yô, yange ma m soo mer Musa a lu a ishimawan kpuaa, sha er se hemba ôron kwagh u Musa man Khidhir la ica i gba yô. Ubay bin Ka’ab kaa er; 'Or u Aôndo tindi un la kaa er: 'Ityokyaa i paven la lu sha ci u Musa yange wa ikyo ga'. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Ica i gbe ga yô, inyon i kiriki la va cir mngerem ma zegemnger sha zwa u i. Tsô Khidhir kaa a Musa ér; ‘Sha mimi yô, mfe wam man mfe wou man mfe u se zough a mi hen Allah la cii ka di er mngerem ma shin zegemnger ma inyon i kiriki la i zough a mi hen atô u zegemnger u mfe u Allah a lu a mi la nahan.’ [Sa’id bin Zubair] kaa ér; ‘Ibn Abbas yange ôr ivur igen ken Kur’an i inja na yô ér; ‘Sha ishigh vev yô, orvesen ugen lu u yange ngohol hanma tso u dedoo cii yô. Ibn Abbas kpa . u ôron avur a ken Kur’an a inja na yô; 'Wan u kiriki u Profeti Khidhir wua la lu or u nan lu a jighjigh u nan ga'.

Hadith

Imam Muslim : 4386

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَقَبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى الَّذِي ذَهَبَ يَلْتَمِسُ الْعِلْمَ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ أَسَمِعْتَهُ يَا سَعِيدُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ كَذَبَ نَوْفٌ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ بَيْنَمَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فِي قَوْمِهِ يُذَكِّرُهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ وَأَيَّامُ اللَّهِ نَعْمَاؤُهُ وَبَلَاؤُهُ إِذْ قَالَ مَا أَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ رَجُلًا خَيْرًا وَأَعْلَمَ مِنِّي قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنِّي أَعْلَمُ بِالْخَيْرِ مِنْهُ أَوْ عِنْدَ مَنْ هُوَ إِنَّ فِي الْأَرْضِ رَجُلًا هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ فَدُلَّنِي عَلَيْهِ قَالَ فَقِيلَ لَهُ تَزَوَّدْ حُوتًا مَالِحًا فَإِنَّهُ حَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ قَالَ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَعُمِّيَ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ وَتَرَكَ فَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمَاءِ فَجَعَلَ لَا يَلْتَئِمُ عَلَيْهِ صَارَ مِثْلَ الْكُوَّةِ قَالَ فَقَالَ فَتَاهُ أَلَا أَلْحَقُ نَبِيَّ اللَّهِ فَأُخْبِرَهُ قَالَ فَنُسِّيَ فَلَمَّا تَجَاوَزَا { قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا } قَالَ وَلَمْ يُصِبْهُمْ نَصَبٌ حَتَّى تَجَاوَزَا قَالَ فَتَذَكَّرَ { قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا } فَأَرَاهُ مَكَانَ الْحُوتِ قَالَ هَا هُنَا وُصِفَ لِي قَالَ فَذَهَبَ يَلْتَمِسُ فَإِذَا هُوَ بِالْخَضِرِ مُسَجًّى ثَوْبًا مُسْتَلْقِيًا عَلَى الْقَفَا أَوْ قَالَ عَلَى حَلَاوَةِ الْقَفَا قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ فَكَشَفَ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ قَالَ وَعَلَيْكُمْ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ وَمَنْ مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ مَجِيءٌ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ جِئْتُ لِ { تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا } شَيْءٌ أُمِرْتُ بِهِ أَنْ أَفْعَلَهُ إِذَا رَأَيْتَهُ لَمْ تَصْبِرْ { قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا قَالَ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا } قَالَ انْتَحَى عَلَيْهَا قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام { أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا } غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ قَالَ فَانْطَلَقَ إِلَى أَحَدِهِمْ بَادِيَ الرَّأْيِ فَقَتَلَهُ فَذُعِرَ عِنْدَهَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام ذَعْرَةً مُنْكَرَةً { قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ هَذَا الْمَكَانِ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى مُوسَى لَوْلَا أَنَّهُ عَجَّلَ لَرَأَى الْعَجَبَ وَلَكِنَّهُ أَخَذَتْهُ مِنْ صَاحِبِهِ ذَمَامَةٌ { قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا } وَلَوْ صَبَرَ لَرَأَى الْعَجَبَ قَالَ وَكَانَ إِذَا ذَكَرَ أَحَدًا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ بَدَأَ بِنَفْسِهِ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى أَخِي كَذَا رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا { فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ } لِئَامًا فَطَافَا فِي الْمَجَالِسِ فَ { اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ } وَأَخَذَ بِثَوْبِهِ قَالَ { سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَإِذَا جَاءَ الَّذِي يُسَخِّرُهَا وَجَدَهَا مُنْخَرِقَةً فَتَجَاوَزَهَا فَأَصْلَحُوهَا بِخَشَبَةٍ { وَأَمَّا الْغُلَامُ } فَطُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ قَدْ عَطَفَا عَلَيْهِ فَلَوْ أَنَّهُ أَدْرَكَ أَرْهَقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا { فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ بِإِسْنَادِ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ نَحْوَ حَدِيثِهِ

A kaa a mo ér [Muhammad bin Abdul A’laa Al Qais]; A kaa a vese ér [Al Mu’tamir bin Sulaiman At Taimi] hen [ter na] hen [Raqabah] hen [Abu Ishaq] hen [Sa’id ben Jubair] ér; pine [Ibn Abbas] er Nauf hen er Mose u yange za ker mfe la ka Mose u yange i tindi hen Ônov mba Iserael la ga; Ibn Abbas yange pine ér; U ungwa kwagh la kpa, Said? M gema m kaa mer; 'Aan'. Ibn Abas kaa er; Nauf yange er aie! A kaa a vese ér [Ubay bin Ka’ab] kaa ér; M ungwa Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Mose yange na kwaghôron sha ishigh ki ior nav umbur un ayange a Allah, mhembe na man ameen na, a kaa er 'M fa or u nan hembe lun a kwaghfan sha tar ga saa mo tseegh'. Nahan Allah subhanahu wata’ala pase un er Allah ngu a wanakiriki u a hembe un kwaghfan yô, Musa kaa er; O Rabb wam, tesem, Allah kaa a na er; tôô ishu i i we salt ker la yem a mi. Zan zan ken masejime yô, u ker ishu la. Tsô Mose kar yem zan zan a za ar hen vande nahan a kera nenge a kor la ga. Tsô Musa yem vea ijende na i i kpe la sha u za keren ikyav la. Kpa fese nahan ishu la mough sha er azende a na a nenge a na yô. Ijende na kaa er; Me zenda Musa zan zan me kar ôron un kwagh u ishu la. Ubay kaa ér; nahan ijende la hungur zan zan ve za hemen u yemen. Mose kaa er; Sha mimi yô, se mba zungwen sha ci u zende wase’. Tsô ijende na kaa er; ‘Ú nenge se se lu her ving, inja na yô, shighe u se lu memen sha zege iwen la kpa? Sha mimi yô, m hungur kwagh u shark la shi or môm kpa nan er m hungur kwagh na ga, saa di Satan’. Tsô ve uhar cii ve hide, ve dondo angahar a ve a hiihii la zum u ishu la yevese fese je i cier Musa iyol nahan ve dondo angahar a ishu la. Mose kaa er; ka ijiir i i pase kwagh u i je ne. Tsô a ker yô, a zua a orgen u a hua ikyondo i cirin ityough, a yav inya yô. Musa sugh un nahan a na mlumun shighe u lu dughun ikyondo i i cir un ishigh la kera yô; 'Wa 'alaikum salam, ka an nan lu?' Mose kaa er; ‘Mo m ngu Mose’. A pine ér; ‘Mose ka an nan?’. Mose gema kaa er; Mose u Mbaiserael. A hide a pine er; Ka nyi yange i na ve u va heen? Mose gema kaa er; M va sha er u tesem kwagh u mfe u Allah a ne u la yô. Khidhir kaa ér; ‘Sha mimi yô, mayange je u kera lu a ishimawan sha a mo ga. Man u er nan ve u lu a ishimawan sha kwagh u u lu a mfe sha mi ga laa?’. ‘Mose kaa er: ‘Aôndo una soo yô, u zua a mo or u wan ishima, man me hendan a we sha ma kwagh ga’. A kaa er: ‘Aluer u dondo mo yô, de pinen mo kwagh ga, zan zan me kar pasen we kwagh la’. Nahan ve uhar cii ve zende, zan zan ve cii ve nyôr tso la, Khidhr er ikyônough ki torough ker. -Ubay kaa er; 'Khidr yange er ihyungwa i ken tso la sha awashima.- Musa kaa er: 'Ka nyi u er ihyungwa i ken tso la nahan u wua mba ve lu shin tso la shin mnger?' Sha mimi yô, u er kwaghbo u vesen. A -Khidhr- kaa er: 'M kaa mer: 'Sha mimi yo mayange u wa ishima a mo ga'. Musa kaa er: ‘De tsahan mo sha kwagh u m hungur la ga shi de eren mo kwagh u taver ken akaa am ga’. Ve uhar cii ve zende zan zan ve za nyôr hen mbayev mba kiriki kpishi mba ve lu eren anumbe hen kpezegemnger la, maa a za hen môm ken a ve fese, a wua un fese je. Kwagh ne cier Mose iyol, nahan a kaa ér: ‘Er nan u wua or u nan lu wang, u nan lu a vande wuan orgen ga laa? Sha mimi yô, u er kwagh u shami ga’. Khidhr kaa ér: ‘M kaa a we mer u kera lu a ishimawan sha a mo ga he?’. Kunya kôr Musa, nahan a kaa ér: ‘Aluer m... pine u kwagh u kwagh shighe u -shighe ne- una kar kera yô, nahan de m ze a we ga, sha mimi yô u nam shighe u kuman mo’. Nahan mba uhar mbara ve za hemen; nahan ve uhar mban vea za nyôr hen ior mba ken tar ugen yô, ve sôn ér ior mba ken tar la ve ngohol ve kpa ior mba ken tar la ve soo u ngohol ve ga, maa ve uhar cii ve nenge ér ukpekpe mba uya mbara mba nôngon u gban, nahan Khidr maa ukpekpe mbara. Musa kaa er: ‘Luun er u soo yo, ma u ngohol injar sha mi’. Khidhr kaa er a kôr akondo a Musa la er: ‘Ka mpav u a lu hen atô wam vea we je ne, me ôr u awashima u aeren a u fetyô u wan ishima a mi ga la. Kpa kwagh u tso yô, lu u mbaatsanev mba ve eren tom shin zegemnger la, nahan m wa ishima u vihin tso la, sha ci u sha ishigh vev yô, tor ugen lu u a tôô hanma tso yô. Nahan tor yange una kar yô a nenge a tso la a vihi, nahan ve kera tôô un ga man hanma kwagh cii a lu vough, vea been yô vea hide a sôr un sha ikyon. Man sha kwagh u wan la yô, i ver un ér a na jighjigh ga shighe u mbamaren nav ve lu ior mba civir Aôndo yô, una vesen yô una tuur mbamaren nav sha kwaghbo man jighjigh u nan ga. Man se soo ser Allah a gema a ver mbayev mbagenev mba mlu ve u wang a hembe wan la shi a lu a dooshima u vesen - hen ngô ve man ter ve - sha ityough vev yô. Kpa kpekpe u iyou la yô, lu u mbayev mba lun a ngô ga uhar mba ve lu ken gar la, man shin inya yô, lu a kwagh u injaa u i koso sha ci ve uhar cii yô, kpa ter la yô, lu or u civir Aôndo, nahan Ter wou soo ér ve za ar sha mlu u vesen, ve dugh inyaregh vev ki ve koso la kera, er ka mhôônom ma zungwen ma hen Ter wou nahan. Shi a kaa a vese ér [‘Abdullah bin ‘Abdur Rahman Ad Darimi]; A pase se [Muhammad bin Yusuf] ér; Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, Shi i ôr se [‘Abad bin Humaid]; A ôr se [Ubaidullah bin Musa] ve cii ve due ken [Iserael] hen [Abu Ishaq] vea sanad At Taimi hen Abu Ishaq vea Hadith u a lu kwagh môm a Hadith la.

Hadith

Imam Muslim : 4387

و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ { لَتَّخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا }

Shi a kaa a vese ér [Amru An Naqid] A kaa a vese ér [Sufyan bin Uyainah] hen [Amru] hen [Sa’id bin Jubair] hen [Ibn Abbas] hen [Ubay bin Ka’ab] ér, Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ôr ivur ne ér: Aluer u soo yô, u ngu a ian i eren kwagh u u soo la. -KS Al Kahf: 77-

Hadith

Imam Muslim : 4388

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ الْخَضِرُ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ الْأَنْصَارِيُّ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ يَا أَبَا الطُّفَيْلِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَإِنِّي قَدْ تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَهَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى بَلْ عَبْدُنَا الْخَضِرُ قَالَ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا افْتَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَسَارَ مُوسَى مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسِيرَ ثُمَّ قَالَ لِفَتَاهُ { آتِنَا غَدَاءَنَا } فَقَالَ فَتَى مُوسَى حِينَ سَأَلَهُ الْغَدَاءَ { أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ } فَقَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ { ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا } فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ إِلَّا أَنَّ يُونُسَ قَالَ فَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ

A kaa a mo ér [Harmala bin Yahya]; A pase se [Ibn Wahb] ér; I ôr mo [Yunus] hen [Ibn Shihab] hen [‘Ubaidillah bin ‘Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] hen [‘Abdullah bin Abbas] ér un vea Al Hurr bin Qais bin Hisn Al Fazari yange ve gba anyiman sha kwagh u Musa’ alaihissalam er yange m kaa a na sha kwagh u ijende yam la nahan. ijende i i lu ôron kwagh na la lu Khidhir, kpa Hurr yô, kaa ér ka nahan ga. Tsô [Ubay bin Ka’ab al-Ansari] kar sha ishigh vev. Ibn Abbas maa yila un kaa er, 'Hey Abu Thufail, va heen, sha mimi yo m ngu a anyiman a ijende yam, i i lu ijende i Musa, u yange pine un kwagh u gbenda u zan hen ijiir la, sha er se za kohol un yô. U vande ungwan akaa a we iyol you u ungwa hen Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam' kpa? Ubay bin Ka’ab gema kaa er, Een, m ungwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: Shighe u Musa tema vea mbagenev ken Mbabani Iserael la, fese nahan orgen va pine un er - Musa - orgen ngu u nan hembe we kwaghfan kpa? ’ Musa gema kaa er, ‘Ei’. Nahan, Allah tindi Mose mpase ér, ‘Ka, wanakiriki wase Khidhir’. Musa pine -Allah- er una za nyôr ker yô. Nahan, Allah er ishu la hingir ikyav hen a na, a kaa a na er, shighe u ishu la ia bee hen a we yô, hide - hen ijiir i ishu la yange i saa la - gadia u va zua a na - Khidhir -. ‘Nahan, Mose dondo sha angahar a ishu i shin zegemnger la sha ishima i Allah. Tsô Mose kaa a mbahenen nav er; Va, se vande yan kwaghyan u aikighe, kwaghyan ngu hana? Mbahenen mba Mose kaa a na zum u a sôn kwaghyan u aikighe la er, ‘U nenge a Ishu la shighe u se mem sha zege iwen la kpa? Sha mimi yô, m hungur kwagh u shark la man kwagh môm kpa yange na m hungur kwagh na ga, saa di Satan’. Musa kaa er, 'Nahan ka ijiir i se lu keren je la'. Tsô ve uhar cii ve hide, ve dondo angahar a ve a hiihii la. Tsô ve zua a Khidhir. Nahan, kwagh u yange er ve ken hemen la, Allah Azza wa Jalla ôr un ken Takerada Na. Ka di kwagh u Yunus yange ôr ken lafazh la tseegh; ‘Tsô Mose dondo angahar a shark la ken zegemnger’.

Hadith

Imam Muslim : 4389

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ حَدَّثَهُ قَالَ نَظَرْتُ إِلَى أَقْدَامِ الْمُشْرِكِينَ عَلَى رُءُوسِنَا وَنَحْنُ فِي الْغَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ أَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

A kaa a mo ér [Zuhair bin Harb] man [Abad bin Humaid] man [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] yange ve ôr kwagh ne. [Abdullah] kaa ér; A pase se Shighe u mbagenev ve kaa ér; Ka a kaa a vese [Habban bin Hilal] A kaa a vese [Hammam] A kaa a vese [Thabit] A kaa a vese [Anas bin Malik] er [Abu Bakr As Siddiq] kaa a na er, a kaa er; ‘M nenge a angahar a Mushrikin sha ityough yasegh, shighe u se lu ken bar la. Tsô m kaa a Or u Aôndo tindi la mer: ‘Ortom u Aôndo, aluer môm ken a ve yange una kenger shin inya yô, ma nenge a vese ken bar ne. Nahan a kaa er: ‘O Abu Bakr, u fa er aluer ior mba uhar yô, jighilii yô, Allah ka u sha utar la ga he?’.

Hadith

Imam Muslim : 4390

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ عَبْدٌ خَيَّرَهُ اللَّهُ بَيْنَ أَنْ يُؤْتِيَهُ زَهْرَةَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَهُ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَهُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى فَقَالَ فَدَيْنَاكَ بِآبَائِنَا وَأُمَّهَاتِنَا قَالَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الْمُخَيَّرُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ أَعْلَمَنَا بِهِ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَمَنَّ النَّاسِ عَلَيَّ فِي مَالِهِ وَصُحْبَتِهِ أَبُو بَكْرٍ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا وَلَكِنْ أُخُوَّةُ الْإِسْلَامِ لَا تُبْقَيَنَّ فِي الْمَسْجِدِ خَوْخَةٌ إِلَّا خَوْخَةَ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ وَبُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ يَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ

I ôr se [Abdullah bin Ja’far bin Yahya bin Khalid] I ôr se [Ma’an] I ôr se I ôr se [Malik] hen [Abu An Nadhr] hen [Ubaid bin Hunain] hen [Abu Sa’id Al Khudri] ér, sha iyange igen la, Profeti lu ôron kwagh u mlu u ken hemen la. nahan a kaa er; 'Wantom ugen lu u yange i na un akaa ahar a tsuan sha ikyev i Allah hen atô u akaa a injaa a tar ne man injar i lu vea Na la, kpa wanakiriki la tsua injar vea Na'. Er Abu Bakr ungwa kwagh u Rasulullah ôr la yô, fese je a vaa sha ishimavihin, nahan Rasulullah kpa vaa. Tsô Abu Bakr kaa er; ‘Sha mimi yô, se na hanma kwagh u se lu a mi cii sha ikyev you, We Or u Aôndo a tindi un la. Abu Sa’id kaa er; Aluer Rasulullah yange lu or u hemban doon ken a vese yô, Abu Bakr lu or u hemban lun ikyua a na yô. Or u nan lu a inyaregh kpishi man ijende i nan i hembe lun mo kôôsôô yô, ka Abu Bakr. Aluer i kaa a mo ér m tsua or u doon mo ishima yô, me tsua Abu Bakr ér a lu or u doon mo ishima, kpa se mba ken mzough u anmgbianev mba ken kwaghaôndo u Mbamusulumi. Ior mba ken mosque la mba a hunda ga, saa di hunda u Abu Bakr. A kaa a vese er [Sa’id bin Manshur] A kaa a vese [Fulaih bin Sulaiman] hen [Salim Abu An Nadhr] hen [Ubaid bin Hunain] man [Busr bin Sa’id] hen [Abu Sa’id Al Khudri] a kaa er; Iyange igen yô, Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam na kwaghôron sha ishigh ki ikpelaior kpishi...-kwaghôron ne lu kwagh môm a Hadith u Malik la.

Hadith

Imam Muslim : 4391

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي الْهُذَيْلِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا وَلَكِنَّهُ أَخِي وَصَاحِبِي وَقَدْ اتَّخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلًا

A kaa a vese ér [Muhammad bin Basyar Al ‘Abdi] A kaa a vese ér [Ibnu Ja’far] A kaa a vese ér [Syu’bah] hen [Isma’il bin Raja`] a kaa ér; M ungwa [Abdullah bin Abu Hudzail] kaa ér; hen [Abu Al Ahwash] yô, a kaa ér; M ungwa [Abdullah] kaa ér; hen Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam a kaa er: Aluer i nam ian i tsuan or u doon mo ishima yo, ma m er Abu Bakr a lu or u doon mo ishima, kpa ka anmgbian wam man ijende yam man sha mimi yo Allah er ijende you hingir or u doon mo ishima u Allah'.

Hadith

Imam Muslim : 4392

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ أُمَّتِي أَحَدًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ

A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Ibn Basyar] lafazh u Ibn Al Mutsanna ne cii kaa ér; A kaa a vese er [Muhammad bin Ja’far] A kaa a vese [Syu’bah] hen [Abu Ishaq] hen [Abu Al Ahwash] hen [Abdullah] hen [Abdullah] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam a kaa er: Aluer i nam ian i eren ior av or u doon mo ishima yô, ma m er Abu Bakr or u doon mo ishima’.

Hadith

Imam Muslim : 4393

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ خَلِيلًا

I kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna] man [Ibn Basyar] cii yange ve kaa ér; I ôr se [Abdurrahman] I ôr se [Sufyan] hen [Abu Ishaq] hen [Abu Al Ahwash] hen [Abdullah] Kape i ôr se ken ityakerada igen kpaa je la, Shi i ôr se [Abad bin Humaid] I ôr se [Ja’far bin hen] Abu Awalkah] hen [Abdullah] yange kaa er; Ior mbagenev kaa ér: “Aluer i nam ian i tsuan or u doon mo ishima yô, ma m er Ibn Quhafah a lu or u doon mo ishima’.

Hadith

Imam Muslim : 4394

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ وَاصِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْهُذَيْلِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ خَلِيلًا وَلَكِنْ صَاحِبُكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ

A ôr se kwagh u [Uthman bin Abu Syaibah] man [Zuhair bin Harb] man [Ishaq bin Ibrahim]. [Ishaq] kaa ér; A pase se Shighe u mbagenev ve kaa ér; I ôr se ér [Jarir] u ken [Mughirah] u ken [Washil bin Hayyan] u ken [Abdullah bin Abu Hudzail] u ken [Abdullah bin Abu Hudzail] u ken [Abdullah] u ken [Abdullah] la, a kaa ér: ‘Aluer i nam ian i tsuan or u doon mo ishima ken mba ve lu ken tar la yô, m er kwagh u m soo la. or u doon ishima, kpa ijende you yô, ka or u soon Allah’.

Hadith

Imam Muslim : 4395

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَاللَّفْظُ لَهُمَا قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا إِنِّي أَبْرَأُ إِلَى كُلِّ خِلٍّ مِنْ خِلِّهِ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا إِنَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ

A kaa a vese ér [Abu Bakr bin Abu Syaibah]; A kaa a vese ér [Abu Muawiyah] man [Waki’]; Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, shi i ôr se [Ishaq bin Ibrahim] ér; A pase se [Jarir]; Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, Shi i ôr se [Ibn Abu ‘Umar] ér; A ôr se [Sufyan] hanma kwagh cii hen [Al A’masy]; Kape i ôr kwagh u i sha gbenda ugen je la, Shi a kaa a vese ér [Muhammad bin Abdillah bin Numair] man [Abu Sa’id Al Asyaj] man lafazh ne ka u ve kaa ér; A kaa a vese ér [Waki’]; A kaa a vese ér [Al A’masy] hen [Abdillah bin Murrah] hen [Abu Al Ahwash] hen [Abdullah] ér; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Fa wer mimi je m pav a hanma or u nan doo nan ishima cii. Aluer i nam ian i tôôn or u doon mo ishima yô, me tôô Abu Bakr me lu or u doon mo ishima je ka u henen a hen ga. Sha mimi yô, ijende you la ka or u Allah a doo un ishima yô.’

Hadith

Imam Muslim : 4396

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ عَلَى جَيْشِ ذَاتِ السَّلَاسِلِ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ أَيُّ النَّاسِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ عَائِشَةُ قُلْتُ مِنْ الرِّجَالِ قَالَ أَبُوهَا قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ عُمَرُ فَعَدَّ رِجَالًا

A kaa a vese ér [Yahya bin Yahya] A kaa a vese [Khalid bin Abdullah] hen [Khalid] hen [Abu Utsman], A kaa a mo [Amru bin Al Ash] ér shighe ugen la, Or u Aôndo tindi un ér a za hemen shoja i Mbamusulumi ken ityav mbi Dzatus Salasil la. Amru man Al Ash kaa er; M zua a Ortyom u Allah m pine un mer; O Ortyom u Allah, ka an nan lu or u doon we ishima? Rasulullah gema kaa ér; ‘Aisha’. Tsô m hide m pine mer; Ken nomsombaiorov mban cii, ka an nan hembe doon we ishima? Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, kaa ér: “Ter u Aisyah -Abu Bakr-.” M hide m pine mer; Nahan ka an nan lu? Rasulullah gema kaa ér: ‘Umar bin Khaththab’. Maa a ter azende a na agen kpishi.

Hadith

Imam Muslim : 4397

و حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ وَسُئِلَتْ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْتَخْلِفًا لَوْ اسْتَخْلَفَهُ قَالَتْ أَبُو بَكْرٍ فَقِيلَ لَهَا ثُمَّ مَنْ بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ عُمَرُ ثُمَّ قِيلَ لَهَا مَنْ بَعْدَ عُمَرَ قَالَتْ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ ثُمَّ انْتَهَتْ إِلَى هَذَا

Shi a kaa a mo [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] A kaa a vese [Ja’far bin ‘Aun] hen [Abu Umais] Kape i ôr kwagh sha gbenda ugen je la, Shi a kaa a vese [Abad bin Humaid] ér lafazh ne ka u na. A pase se [Ja’far bin ‘Aun] A pase se [Abu Umais] hen [Ibn Abu Awalkah], a kaa er; Iyange igen m ungwa [Aisyah] na mlumun sha mpin ugen nahan; ‘Ka an nana lu caliph, aluer nan soo u veren caliph? Aisyah gema kaa ér; ‘Abu Bakr’. I hide i pine Aisyah ér; nahan ka an nan lu? Aisyah gema kaa ér; ‘Umar u ken tar u Amerika’. I hide i pine ér, ka an nan lu? A gema a kaa er; Abu Ubaida u i yer un ér Jarrah la. Tsô Aisyah kure kwaghôron la her.

Hadith

Imam Muslim : 4398

حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَأَمَرَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَيْهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جِئْتُ فَلَمْ أَجِدْكَ قَالَ أَبِي كَأَنَّهَا تَعْنِي الْمَوْتَ قَالَ فَإِنْ لَمْ تَجِدِينِي فَأْتِي أَبَا بَكْرٍ و حَدَّثَنِيهِ حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ أَبَاهُ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَلَّمَتْهُ فِي شَيْءٍ فَأَمَرَهَا بِأَمْرٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ مُوسَى

A kaa a mo [Abbad bin Musa] A kaa a vese [Ibrahim bin Sa’ad] A kaa a mo [ter wam] hen [Muhammad bin Jubair bin Muth’im] hen [ter na] er kwase ugen lu u yange pine kwagh hen Or u Aôndo tindi un la. Tsô Profeti kaa a na ér a hide a va sha shighe ugen. Kwase la kaa er; O Ortom u Aôndo, aluer m hide m va, kpa m kera zua a we ga di ye? Jubair kaa ér; Terem kaa er; ‘Ka inja er kwase la soo u ôron ér Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kpe nahan. Nahan Or u Aôndo tindi un la kaa ér: ‘Aluer u zua a mo ga yô, zua a Abu Bakr! ’ Shi a kaa a mo ér [Hajjaj bin As Sya’ir] A kaa a vese [Ya’qub bin Ibrahim] A kaa a mo [Terem] hen [Ter na] A kaa a mo [Muhammad bin Jubair bin Muth’im] ér ter na [Jubair bin Muth’im] a ôr un kwagh u Profeti u a lu profeti la. wasallam, maa a ôr un kwagh, maa a na un tindi.....er Hadith Abbad bin Musa a kaa nahan.

Hadith

Imam Muslim : 4399

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ ادْعِي لِي أَبَا بَكْرٍ أَبَاكِ وَأَخَاكِ حَتَّى أَكْتُبَ كِتَابًا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَمَنَّى مُتَمَنٍّ وَيَقُولُ قَائِلٌ أَنَا أَوْلَى وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَّا أَبَا بَكْرٍ

A kaa a vese ér [Ubaidullah bin Sa’id] A kaa a vese [Yazid bin Harun] A kaa a vese [Ibrahim bin Sa’ad] A kaa a vese [Salih bin Kaisan] hen [Az Zuhri] hen [Urwah] hen [Aisyah] a kaa ér; Iyange igen, zum u Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam lu uange la, a kaa a mo er: Yila teru Abu Bakr man anmgbianev ou heen, sha er me nger washika -kwagh u caliph a tsough la-. Gadia ishima ngi zan mo iyol er ken hemen or nana lu a isharen i lun a tahav nahan nana kaa er; Ka mo m hembe lun a ian i lun kalifa ye. Shighe ne, Allah man Mbamusulumi lumun a mi ga saa di Abu Bakr’ tseegh.

Hadith

Imam Muslim : 4400

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ صَائِمًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا قَالَ فَمَنْ تَبِعَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ جَنَازَةً قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا قَالَ فَمَنْ أَطْعَمَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ مِسْكِينًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا قَالَ فَمَنْ عَادَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ مَرِيضًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا اجْتَمَعْنَ فِي امْرِئٍ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ

Ka a kaa a vese er [Muhammad bin Abu Umar AL Makki] A kaa a vese [Marwan bin Mu’awiyah Al Fazari] hen [Yazid] ka Ibn Kaisan hen [Abu Hazim Al Asyja’i] hen [Abu Hurairah] a kaa er; Ka an nan lu hôron kwaghyan nyiana? Abu Bakr gema kaa er; 'MO'. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam shi pine ér: ‘Ka an nan mar ikyom nyiana? Abu Bakr gema kaa er; 'MO'. Rasulullah shi pine ér; ‘Ka an nan ne mbaatsanev kwaghyan nyiana? ’ Abu Bakr gema kaa ér; 'MO'. Profeti la shi pine ér: ‘Ka an nan ze hen or u nan lu uange la nyiana? Abu Bakr shi gema kaa er; 'MO'. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Ka akaa a i nger sha heen ne cii or nan eren ga, saa nana nyôr sha jighilii’.