Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 4381
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَعْنِي اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ لِي و قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى لِعَبْدِي أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ ابْنُ أَبِي شَيْبَةَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ
[അബൂബക്കർ ബിൻ അബു സൈബ], [മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന], [മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ബസ്യാർ] എന്നിവർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാഫർ] [സഅദ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം] ൽ നിന്ന് [സിയുബ] യോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [ഹുമൈദ് ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ] [അബൂ ഹുറൈറ] യിൽ നിന്ന് ഒരു കഥ പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; അല്ലാഹു തആല പറയുന്നു; 'യൂനുസ് ബിൻ മത്ത അലൈഹിസലാമിനെക്കാൾ ഞാൻ മികച്ചവനാണെന്ന് എന്റെ ഒരു ദാസൻ പറയുന്നത് ഉചിതമല്ല'. [ഇബ്നു അബു സൈബ] പറഞ്ഞു; '[മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാഫർ] [ശുഅബ] യിൽ നിന്ന്.'
Hadith
Imam Muslim : 4382
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَنَسَبَهُ إِلَى أَبِيهِ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന], [ഇബ്നു ബസ്യാർ] എന്നിവർ ഈ വാചകം ഇബ്നു അൽ മുത്സന്നയുടേതാണെന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ഇരുവരും പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാഫർ] [ഖത്താദ]യിൽ നിന്നുള്ള [സിയുബ] പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബൂ അലിയ്യ] പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] നിങ്ങളുടെ പ്രവാചകന്റെ അമ്മാവന്റെ മകൻ എന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹത്തിന് സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ, അതായത്, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഞാൻ യൂനുസ് ബിൻ മത്തയേക്കാൾ മികച്ചവനാണെന്ന് ഒരു ദാസനും പറയാൻ പാടില്ല, അദ്ദേഹത്തിന് സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ. അവൻ തന്നെത്തന്നെ പിതാവിന് അവകാശപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും.
Hadith
Imam Muslim : 4383
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَكْرَمُ النَّاسِ قَالَ أَتْقَاهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ قَالَ فَيُوسُفُ نَبِيُّ اللَّهِ ابْنُ نَبِيِّ اللَّهِ ابْنِ نَبِيِّ اللَّهِ ابْنِ خَلِيلِ اللَّهِ قَالُوا لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ قَالَ فَعَنْ مَعَادِنِ الْعَرَبِ تَسْأَلُونِي خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الْإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا
[സുഹൈർ ബിൻ ഹർബ്], [മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന], [ഉബൈദുള്ള ബിൻ സഈദ്] എന്നിവർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [യഹ്യ ബിൻ സഈദ്] [ഉബൈദുള്ള] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [അബു ഹുറൈറ] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [സഈദ് ബിൻ അബു സഈദ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനോട് ചോദിച്ചു; 'ആരാണ് ഏറ്റവും മാന്യനായ മനുഷ്യൻ?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അവരിൽ ഏറ്റവും ഭക്തൻ'. സുഹൃത്തുക്കൾ പറഞ്ഞു; 'അതല്ല ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചത്?' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഇല്ലെങ്കിൽ, അതിനർത്ഥം അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രവാചകനായ യൂസുഫ്, അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രവാചകൻ - ജാഖൂബിന്റെ മകൻ - അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രവാചകൻ - ഇസ്ഹാഖ് - ഇബ്രാഹിമിന്റെ മകൻ - അല്ലാഹുവിന് പ്രിയപ്പെട്ടവൻ,' എന്ന് സഹയാത്രികർ പറഞ്ഞു; 'അതല്ല ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത്' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അറബികളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ എന്താണ് ചോദിക്കുന്നത്?' 'ജാഹിലിയ്യാ കാലഘട്ടത്തിലെ അവരിൽ ഏറ്റവും മികച്ച ആളുകൾ ഇസ്ലാമിനെ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ, അവർ ഇസ്ലാമിക കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ആളുകളായിരുന്നു'.
Hadith
Imam Muslim : 4384
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ زَكَرِيَّاءُ نَجَّارًا
റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞതായി [അബൂ ഹുറൈറയിൽ] നിന്ന് [അബു റാഫി'യിൽ നിന്ന് [ത്സാബിറ്റിൽ] നിന്ന് [ഹദ്ദാബ് ബിൻ ഖാലിദ്] ഞങ്ങളോട് [ഹമ്മദ് ബിൻ സലാമ] പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'സകരിയ പ്രവാചകൻ ഒരു മരപ്പണിക്കാരനായിരുന്നു'.
Hadith
Imam Muslim : 4385
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ كُلُّهُمْ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَامَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ قَالَ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى أَيْ رَبِّ كَيْفَ لِي بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ فَحَمَلَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حُوتًا فِي مِكْتَلٍ وَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ قَالَ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنَسِيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ لِفَتَاهُ { آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا } قَالَ وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ { قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا } قَالَ مُوسَى { ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا } قَالَ يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلًا مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ أَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لَا أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام { هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا } قَالَ لَهُ الْخَضِرُ { فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا } قَالَ نَعَمْ فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا { لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا } ثُمَّ خَرَجَا مِنْ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ إِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ فَقَالَ مُوسَى { أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا } قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى { قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ } يَقُولُ مَائِلٌ قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا فَأَقَامَهُ قَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا { لَوْ شِئْتَ لَتَخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا } قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْتُ أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَخْبَارِهِمَا قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ الْبَحْرِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا
[അംറു ബിൻ മുഹമ്മദ് അൻ നഖീദ്], [ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം അൽ ഹന്ദ്സാലി], [ഉബൈദുള്ള ബിൻ സഈദ്], [മുഹമ്മദ് ബിൻ അബു ഉമർ അൽ മക്കി] എന്നിവരെല്ലാം [ഇബ്നു ഉയൈന] എന്നിവരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഈ ലഫജ് ഇബ്നു അബു ഉമറിന്റേതാണ്; [സുഫ്യാൻ ബിൻ ഉയൈന] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ] ൽ നിന്ന് [അംറു ബിൻ ദിനാർ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; 'ബനീ ഇസ്രായേലിലെ മൂസാ അലൈഹിസ്സലാം ഖിദീർ പ്രവാചകനോടൊപ്പം പോയ മൂസാ അല്ലെന്ന് നൗഫ് അൽ ബികാലി പറഞ്ഞതായി ഞാൻ [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. -ഇബ്നു അബ്ബാസ്- പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ശത്രുവിനെ കള്ളം പറയുക. ഒരിക്കൽ [ഉബയ് ബിൻ കഅബ്] പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'ഒരിക്കൽ മൂസാ അലൈഹിസ്സലാം ബനീ ഇസ്രായേലിന് മുന്നിൽ ഒരു പ്രസംഗം നടത്താൻ എഴുന്നേറ്റു'. അതിനുശേഷം ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു; 'ഓ മൂസാ, ഈ ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിവുള്ള വ്യക്തി ആരാണ്?' മൂസാ നബി മറുപടി പറഞ്ഞു; 'ഈ ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിവുള്ള വ്യക്തി ഞാനാണ്'. റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; അതിനാൽ, അല്ലാഹു മൂസാ അലൈഹി വസല്ലമിനെ കഠിനമായി വിമർശിച്ചു. കാരണം, താൻ നേടിയ അറിവ് ദൈവത്തിന്റെ സമ്മാനമാണെന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ അല്ലാഹു മോശയ്ക്ക് വെളിപ്പെടുത്തി; 'ഓ മൂസാ, തീർച്ചയായും എന്റെ ഒരു ദാസൻ കൂടുതൽ അറിവുള്ളവനും നിന്നെക്കാൾ മിടുക്കനുമാണ്, അവൻ ഇപ്പോൾ രണ്ട് കടലുകളുടെയും സംഗമസ്ഥാനത്താണ്'. മൂസാ നബി അലൈഹി വസല്ലം ചോദിച്ചു; 'ഓ കർത്താവേ, എനിക്ക് എങ്ങനെ നിങ്ങളുടെ ദാസനെ കാണാൻ കഴിയും?' ഉത്തരം: 'ഈത്തപ്പനയുടെ ഇലകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഒരു കൊട്ടയിൽ ഒരു മത്സ്യം കൊണ്ടുവരിക. മത്സ്യം ചാടുമ്പോൾ, എന്റെ ദാസൻ അവിടെയായിരിക്കും'. പിന്നെ മൂസാ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി, യുസ്യ ബിൻ നൂൻ എന്ന വിദ്യാർത്ഥിയോടൊപ്പം. മൂസാ നബി തന്നെ ഈത്തപ്പനയുടെ ഇലകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഒരു കൊട്ടയിൽ ഒരു മത്സ്യം വഹിച്ചു. അവർ രണ്ടുപേരും ആ സ്ഥലത്തേക്ക് നടന്നു. അവർ രണ്ടുപേരും ഒരു വലിയ പാറയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഇരുവരും ഉറങ്ങിപ്പോയി. പെട്ടെന്ന് കുട്ടയിലെ മത്സ്യം കുലുങ്ങി, പിന്നീട് കടൽ വെള്ളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. പ്രവാചകൻ ശല്ലാല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'മത്സ്യം കടന്നുപോയ വെള്ളം ഒരു തുരങ്കമായി മാറുന്നതുവരെ അല്ലാഹു തടഞ്ഞുവച്ചു. മത്സ്യം കടലിലേക്ക് വഴിമാറി, മൂസായും ശിഷ്യനും ആ അതുല്യമായ കാഴ്ച കണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ഒടുവിൽ, അവർ രണ്ടുപേരും രാവും പകലും യാത്ര തുടർന്നു. പ്രത്യക്ഷത്തിൽ, മൂസാ നബിയുടെ ശിഷ്യൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയാൻ മറന്നു. രാവിലെ, പ്രവാചകൻ മൂസാ നബി തന്റെ ശിഷ്യനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവരിക! തീർച്ചയായും, ഞങ്ങളുടെ യാത്ര കാരണം ഞങ്ങൾക്ക് ക്ഷീണം തോന്നുന്നു.' പ്രവാചകൻ ശല്ലാല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'മൂസാ നബിയോട് അത് അന്വേഷിക്കാൻ കൽപ്പിച്ച സ്ഥലത്തിന് വളരെ അകലെയല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യൻ പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങൾക്കറിയാമോ, വലിയ പാറയിൽ അഭയം തേടുമ്പോൾ, മത്സ്യത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളോട് പറയാൻ ഞാൻ മറന്നു, സാത്താനെ ഒഴികെ മറ്റൊന്നും അതിനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറയാൻ എന്നെ മറന്നില്ല, മത്സ്യം വളരെ വിചിത്രമായ രീതിയിൽ കടലിലേക്ക് പോയി.' മോശ പറഞ്ഞു; 'അതാണ് ഞങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സ്ഥലം.' പിന്നെ അവർ രണ്ടുപേരും അവരുടെ യഥാർത്ഥ പാതയിലേക്ക് മടങ്ങി. റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'പിന്നെ അവർ രണ്ടുപേരും വീണ്ടും അവരുടെ കാലടികൾ പിന്നിലേക്ക് തിരിച്ചു'. ഇരുവരും വലിയ പാറയുടെ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, ഒരു തുണിയിൽ പൊതിഞ്ഞ് ഉറങ്ങുന്ന ഒരാളെ അവർ കണ്ടു. അപ്പോൾ മൂസാ നബി അദ്ദേഹത്തെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. പ്രവാചകൻ ഖിദിർ മൂസയോട് ചോദിച്ചു; 'നിങ്ങളുടെ നാട്ടിൽ എങ്ങനെയുണ്ട്?' മോശ പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ മോശയാണ്'. പ്രവാചകൻ ഖിദിർ ഞെട്ടിപ്പോയി ചോദിച്ചു; 'ഇസ്രായേൽ മക്കളിൽ നിന്നുള്ള മോശ'. പ്രവാചകൻ മൂസ മറുപടി പറഞ്ഞു; 'അതെ'. പ്രവാചകൻ ഖിദിർ മൂസയോട് പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, എനിക്ക് അറിയാത്ത ചില അറിവുകൾ നിങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചു, നിങ്ങൾക്ക് അറിയാത്ത ചില അറിവുകൾ അല്ലാഹു എനിക്ക് നൽകി'. മൂസാ ഖിദിറിനെ അനുഗ്രഹിച്ചു; 'നിങ്ങൾക്ക് പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അറിവുകളിൽ നിന്ന് ശരിയായ അറിവ് എന്നെ പഠിപ്പിക്കാൻ എനിക്ക് നിങ്ങളെ പിന്തുടരാമോ?' പ്രവാചകൻ ഖിദിർ മറുപടി പറഞ്ഞു; 'വാസ്തവത്തിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ചിലപ്പോൾ എന്നോട് ക്ഷമിക്കാനും ക്ഷമിക്കാനും കഴിയില്ല. നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടത്ര അറിവില്ലാത്ത ഒരു കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ ക്ഷമിക്കാൻ കഴിയും?' മോശ പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിച്ചാൽ, നിങ്ങൾ എന്നെ ക്ഷമയുള്ളവനായി കാണും, ഒരു കാര്യത്തിലും ഞാൻ നിങ്ങളെ എതിർക്കില്ല'. ഖിദിർ മറുപടി പറഞ്ഞു; 'നീ എന്നെ പിന്തുടരുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ തന്നെ അത് നിങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിക്കുന്നതുവരെ ഒന്നും ചോദിക്കരുത്'. മൂസ മറുപടി പറഞ്ഞു; 'ശരി'. റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'അപ്പോൾ മൂസയും ഖിദിറും കടൽത്തീരത്ത് നടന്നു. അധികം താമസിയാതെ ഒരു ബോട്ട് കടന്നുപോയി. തുടർന്ന് ഇരുവരും ഒരു ബോട്ട് യാത്ര ആവശ്യപ്പെട്ടു. ബോട്ട് യാത്രക്കാർക്ക് ഖിദിർ പ്രവാചകനെ നന്നായി അറിയാമെന്ന് മനസ്സിലായി, അതിനാൽ അവസാനം അവർ കൂലി ചോദിക്കാതെ തന്നെ ഇരുവരെയും കയറ്റി.' അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ ഖിദിർ ബോട്ടിലെ പലകകളിൽ ഒന്നിനടുത്തെത്തി അത് പുറത്തെടുത്തു. ഇത് കണ്ട് മൂസ അദ്ദേഹത്തെ ശാസിക്കുകയും ശകാരിക്കുകയും ചെയ്തു; 'ഇവരാണ് കൂലി ചോദിക്കാതെ ഞങ്ങളെ കയറ്റിക്കൊണ്ടുപോയത്, പക്ഷേ യാത്രക്കാരെ മുക്കിക്കളയാൻ വേണ്ടി നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് അവരുടെ ബോട്ടിൽ ഒരു ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കിയത്?' ഖിദിർ മറുപടി പറഞ്ഞു; 'നീ എന്നോടൊപ്പം വരാൻ ഒരിക്കലും കാത്തിരിക്കില്ലെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞില്ലേ'. മൂസ വശീകരണാത്മകമായി പറഞ്ഞു; 'എന്റെ അശ്രദ്ധയ്ക്ക് എന്നെ ശിക്ഷിക്കരുത്, എന്റെ കാര്യങ്ങളിൽ ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടും വരുത്തിവെക്കരുത്'. താമസിയാതെ, അവർ രണ്ടുപേരും ബോട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി. അവർ കരയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് ഒരു ചെറിയ കുട്ടി തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം കളിക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, പ്രവാചകൻ ഖിദിർ ഉടൻ തന്നെ കുട്ടിയുടെ തല കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു - പിണച്ചു - അവൻ മരിക്കുന്നതുവരെ. കോപത്തോടെ മൂസ പ്രവാചകൻ ഖിദിറിനെ ശാസിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു: 'ആ കുട്ടി ഒരിക്കലും കൊന്നിട്ടില്ലാത്ത ഒരു നിരപരാധിയായ ആത്മാവിനെ നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് കൊന്നത്? തീർച്ചയായും, നിങ്ങൾ ഒരു ദുഷ്പ്രവൃത്തി ചെയ്തു?' ഖിദിർ പറഞ്ഞു: 'എന്നെ പിന്തുടരുന്നതിൽ നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷമ കാണിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞില്ലേ. ഇത് മുമ്പത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്'. മൂസ പറഞ്ഞു: 'ഇതിനുശേഷം ഞാൻ നിങ്ങളോട് എന്തെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ, നിങ്ങൾ എന്നെ നിങ്ങളോടൊപ്പം വരാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല. തീർച്ചയായും, നിങ്ങൾ എനിക്ക് മതിയായ ഒഴികഴിവ് നൽകിയിട്ടുണ്ട് - ക്ഷമ'. തുടർന്ന് മൂസ പ്രവാചകനും ഖിദിറും യാത്ര തുടർന്നു. ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ഒരു രാജ്യത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ആ രാജ്യത്തെ ആളുകളിൽ നിന്ന് ഒരു വിരുന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു, പക്ഷേ നിർഭാഗ്യവശാൽ അവർ ഞങ്ങളെ രണ്ടുപേരെയും സത്കരിക്കാൻ മടിച്ചു. അപ്പോള് അവര് രണ്ടുപേരും ഇടിഞ്ഞുവീഴാന് പോകുന്ന ഒരു വീടിന്റെ ചുമര് കണ്ടെത്തി, പ്രവാചകന് ഖിദിര് അത് ഉടന് തന്നെ നേരെയാക്കി - നന്നാക്കി -. റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'ചുവര് ചരിഞ്ഞു - കൈകൊണ്ട് ആംഗ്യം കാണിച്ചപ്പോള് - പിന്നെ ഖിദിര് അത് നേരെയാക്കി.' മൂസ ഖിദിറിനോട് പറഞ്ഞു; 'നമ്മള് സന്ദര്ശിക്കുന്ന നാട്ടിലെ ജനങ്ങള് നമ്മളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും സല്ക്കരിക്കാനും മടിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് നിങ്ങള്ക്കറിയാം. നിങ്ങള്ക്ക് വേണമെങ്കില്, വീടിന്റെ ചുമരുകള് നന്നാക്കുന്നതിന്റെ ഫലത്തില് നിന്ന് കൂലി ചോദിക്കാം. ഒടുവില് ഖിദിര് പറഞ്ഞു; 'ഇതാണ് എനിക്കും നിങ്ങള്ക്കും ഇടയിലുള്ള വേര്പാട്. നിങ്ങള് അക്ഷമരായ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെയും രഹസ്യം ഞാന് നിങ്ങളോട് പറയാം'. റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹു മൂസാ നബിയോട് അവന്റെ കാരുണ്യവും അനുഗ്രഹവും നല്കട്ടെ'. യഥാര്ത്ഥത്തില്, മൂസായുടെയും ഖിദിറിന്റെയും കഥ കൂടുതല് ദീര്ഘമായി നമുക്ക് പറഞ്ഞുതരാന് കഴിയുമെങ്കില് ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഉബയ് ബിന് കഅബ് പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'മൂസ മറവിക്കാരനായതുകൊണ്ടാണ് വേർപിരിയലിന് കാരണം'. റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'അധികം താമസിയാതെ, ആ കൊച്ചു പക്ഷി അതിന്റെ കൊക്ക് കൊണ്ട് കടൽ വെള്ളത്തിൽ കൊത്തിക്കൊണ്ടു വന്നു. അപ്പോൾ ഖിദിർ മൂസയോട് പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, എന്റെ അറിവും നിങ്ങളുടെ അറിവും അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന അറിവും അല്ലാഹുവിന്റെ കൈവശമുള്ള അറിവിന്റെ സമുദ്രത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ നിന്ന് ആ കൊച്ചു പക്ഷി നേടിയ കടൽ വെള്ളം പോലെയാണ്.' [സയ്യിദ് ബിൻ സുബൈർ] പറഞ്ഞു; 'ഇബ്നു അബ്ബാസ് ഖുർആനിൽ നിന്ന് ഒരു വാക്യം വായിച്ചു; 'അവർക്ക് മുമ്പ് എല്ലാ നല്ല വള്ളങ്ങളും എടുത്തുകൊണ്ടുപോയ ഒരു ഭരണാധികാരി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇബ്നു അബ്ബാസ് ഖുർആനിൽ നിന്ന് ഒരു വാക്യവും വായിച്ചു; 'പ്രവാചകൻ ഖിദിർ കൊന്ന കൊച്ചുകുട്ടി ഒരു അവിശ്വാസിയായിരുന്നു' എന്നർത്ഥം.
Hadith
Imam Muslim : 4386
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَقَبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى الَّذِي ذَهَبَ يَلْتَمِسُ الْعِلْمَ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ أَسَمِعْتَهُ يَا سَعِيدُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ كَذَبَ نَوْفٌ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ بَيْنَمَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فِي قَوْمِهِ يُذَكِّرُهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ وَأَيَّامُ اللَّهِ نَعْمَاؤُهُ وَبَلَاؤُهُ إِذْ قَالَ مَا أَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ رَجُلًا خَيْرًا وَأَعْلَمَ مِنِّي قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنِّي أَعْلَمُ بِالْخَيْرِ مِنْهُ أَوْ عِنْدَ مَنْ هُوَ إِنَّ فِي الْأَرْضِ رَجُلًا هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ فَدُلَّنِي عَلَيْهِ قَالَ فَقِيلَ لَهُ تَزَوَّدْ حُوتًا مَالِحًا فَإِنَّهُ حَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ قَالَ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَعُمِّيَ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ وَتَرَكَ فَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمَاءِ فَجَعَلَ لَا يَلْتَئِمُ عَلَيْهِ صَارَ مِثْلَ الْكُوَّةِ قَالَ فَقَالَ فَتَاهُ أَلَا أَلْحَقُ نَبِيَّ اللَّهِ فَأُخْبِرَهُ قَالَ فَنُسِّيَ فَلَمَّا تَجَاوَزَا { قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا } قَالَ وَلَمْ يُصِبْهُمْ نَصَبٌ حَتَّى تَجَاوَزَا قَالَ فَتَذَكَّرَ { قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا } فَأَرَاهُ مَكَانَ الْحُوتِ قَالَ هَا هُنَا وُصِفَ لِي قَالَ فَذَهَبَ يَلْتَمِسُ فَإِذَا هُوَ بِالْخَضِرِ مُسَجًّى ثَوْبًا مُسْتَلْقِيًا عَلَى الْقَفَا أَوْ قَالَ عَلَى حَلَاوَةِ الْقَفَا قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ فَكَشَفَ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ قَالَ وَعَلَيْكُمْ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ وَمَنْ مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ مَجِيءٌ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ جِئْتُ لِ { تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا } شَيْءٌ أُمِرْتُ بِهِ أَنْ أَفْعَلَهُ إِذَا رَأَيْتَهُ لَمْ تَصْبِرْ { قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا قَالَ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا } قَالَ انْتَحَى عَلَيْهَا قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام { أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا } غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ قَالَ فَانْطَلَقَ إِلَى أَحَدِهِمْ بَادِيَ الرَّأْيِ فَقَتَلَهُ فَذُعِرَ عِنْدَهَا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام ذَعْرَةً مُنْكَرَةً { قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ هَذَا الْمَكَانِ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى مُوسَى لَوْلَا أَنَّهُ عَجَّلَ لَرَأَى الْعَجَبَ وَلَكِنَّهُ أَخَذَتْهُ مِنْ صَاحِبِهِ ذَمَامَةٌ { قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا } وَلَوْ صَبَرَ لَرَأَى الْعَجَبَ قَالَ وَكَانَ إِذَا ذَكَرَ أَحَدًا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ بَدَأَ بِنَفْسِهِ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى أَخِي كَذَا رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا { فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ } لِئَامًا فَطَافَا فِي الْمَجَالِسِ فَ { اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ } وَأَخَذَ بِثَوْبِهِ قَالَ { سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَإِذَا جَاءَ الَّذِي يُسَخِّرُهَا وَجَدَهَا مُنْخَرِقَةً فَتَجَاوَزَهَا فَأَصْلَحُوهَا بِخَشَبَةٍ { وَأَمَّا الْغُلَامُ } فَطُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ قَدْ عَطَفَا عَلَيْهِ فَلَوْ أَنَّهُ أَدْرَكَ أَرْهَقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا { فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى كِلَاهُمَا عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ بِإِسْنَادِ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ نَحْوَ حَدِيثِهِ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അഅ്ലാ അൽ ഖൈസ്] എന്നോട് പറഞ്ഞു; [അൽ മുഅ്തമിർ ബിൻ സുലൈമാൻ അറ്റ് തൈമി] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്] [റഖബയിൽ നിന്ന്] [അബു ഇസ്ഹാഖ്] [സഈദ് ബിൻ ജുബൈറിൽ നിന്ന്] [അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു] അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; അറിവ് തേടി പോയ മോശ ഇസ്രായേൽ മക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ട മോശയല്ലെന്ന് നൗഫ് കരുതുന്നുവെന്ന് [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] ചോദിച്ചു; നിങ്ങൾ അതും കേട്ടോ, സഈദ്? ഞാൻ ഉത്തരം നൽകി; 'അതെ'. ഇബ്നു അബ്ബാസ് പറഞ്ഞു; നൗഫ് കള്ളം പറഞ്ഞു! [ഉബയ് ബിൻ കഅബ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ നാളുകളെയും വിജയങ്ങളെയും പരീക്ഷണങ്ങളെയും ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ട് മോശ തന്റെ ജനതയുടെ മുമ്പാകെ ഒരു പ്രസംഗം നടത്തി, 'എന്നല്ലാതെ ഭൂമിയിൽ ബുദ്ധിമാനായ ആരെയും എനിക്കറിയില്ല' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അല്ലാഹു സുബ്ഹാനഹു വതഅല അദ്ദേഹത്തിന് വെളിപ്പെടുത്തി, അല്ലാഹുവിന് അവനെക്കാൾ മിടുക്കനായ ഒരു ദാസൻ ഉണ്ടെന്ന് മൂസ പറഞ്ഞു; എന്റെ റബ്ബേ, എന്നെ കാണിക്കൂ എന്ന് അല്ലാഹു അവനോട് പറഞ്ഞു; ഉപ്പിട്ട മത്സ്യത്തിന്റെ ഒരു ശേഖരം കൂടെ കൊണ്ടുപോകൂ. ഒടുവിൽ നീ മത്സ്യത്തെ അന്വേഷിക്കും വരെ. പിന്നെ മൂസ പോയി, ഒരു പാറയുടെ അടുത്തെത്തി, കയർ കാണാനായില്ല. പിന്നെ മൂസ തന്റെ മരിച്ച സുഹൃത്തിനൊപ്പം കയറു അന്വേഷിക്കാൻ പോയി. എന്നാൽ പെട്ടെന്ന് മത്സ്യം നീങ്ങിയതിനാൽ അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് അവനെ കാണാൻ കഴിയും. അവന്റെ സുഹൃത്ത് പറഞ്ഞു: മത്സ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ മൂസയെ പിന്തുടരും. ഉബയ് പറഞ്ഞു; പിന്നെ സുഹൃത്ത് നടന്നു നീങ്ങുന്നത് വരെ മറന്നു. മോശ പറഞ്ഞു; വാസ്തവത്തിൽ, നമ്മുടെ യാത്ര കാരണം നമുക്ക് ക്ഷീണം തോന്നുന്നു'. അപ്പോൾ അവന്റെ സുഹൃത്ത് പറഞ്ഞു; 'ഒരു വലിയ പാറയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ നിശ്ചലരായി നിൽക്കുന്നത് നീ കണ്ടോ? വാസ്തവത്തിൽ, ഞാൻ സ്രാവിനെക്കുറിച്ച് മറന്നു, ആരും എന്നെ അത് മറക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചില്ല, സാത്താനെ മാത്രം'. പിന്നെ അവർ രണ്ടുപേരും മടങ്ങി, മത്സ്യം വളരെ വേഗത്തിൽ ഓടിപ്പോയപ്പോൾ മൂസയെ ഞെട്ടിച്ചു, മത്സ്യത്തിന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ പിന്തുടർന്നു. മോശ പറഞ്ഞു; ഇതാണ് എനിക്ക് വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലം. പിന്നെ അവൻ അത് അന്വേഷിച്ചു, തലയിൽ തുണി ധരിച്ച് കിടക്കുന്ന ഒരാളെ കണ്ടുമുട്ടി. മൂസ അവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, മുഖം മൂടിയ തുണി നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ അവൻ പ്രതികരിച്ചു; 'വാ അലൈക്കും സലാം, നീ ആരാണ്?' മോശ പറഞ്ഞു; 'ഞാൻ മോശയാണ്'. അവൻ ചോദിച്ചു; 'മോശ ആരാണ്?'. മോശ മറുപടി പറഞ്ഞു; ഇസ്രായേല്യരുടെ മോശ. അവൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു; നിങ്ങളെ ഇവിടെ വരാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത് എന്താണ്? മോശ മറുപടി പറഞ്ഞു; അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് നൽകിയ അറിവ് എന്നെ പഠിപ്പിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നത്. ഖിദിർ പറഞ്ഞു; 'വാസ്തവത്തിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും എന്നോട് ക്ഷമിക്കാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടത്ര അറിവില്ലാത്ത ഒരു കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ ക്ഷമിക്കാൻ കഴിയും?'. 'മൂസ പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹു ഇച്ഛിച്ചാൽ, നിങ്ങൾ എന്നെ ക്ഷമയുള്ളവനായി കണ്ടെത്തും, ഒരു കാര്യത്തിലും ഞാൻ നിങ്ങളെ എതിർക്കില്ല'. അവൻ പറയുന്നു; 'നീ എന്നെ പിന്തുടരുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് നിങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരുന്നതുവരെ ഒന്നും എന്നോട് ചോദിക്കരുത്'. അങ്ങനെ അവർ രണ്ടുപേരും നടന്നു, അങ്ങനെ അവർ രണ്ടുപേരും കപ്പലിൽ കയറിയപ്പോൾ, ഖിദിർ അതിൽ ഒരു ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കി. - ഉബയ് പറഞ്ഞു; 'ഖിദിർ അതിൽ മനഃപൂർവ്വം ഒരു ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കി. - മോശ ചോദിച്ചു; 'നീ എന്തിനാണ് കപ്പലിൽ ഒരു ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കി അതിലെ യാത്രക്കാരെ മുക്കിക്കൊല്ലിയത്?' നീ വലിയൊരു തെറ്റ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അവൻ - ഖിദ്ർ - പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പറഞ്ഞില്ലേ: 'നീ ഒരിക്കലും എന്നോട് ക്ഷമിക്കില്ല' എന്ന്?' മൂസാ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മറവിക്ക് എന്നെ ശിക്ഷിക്കരുത്, എന്റെ കാര്യത്തിൽ ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടും എന്നെ ഭാരപ്പെടുത്തരുത്.' അവർ രണ്ടുപേരും നടന്നു നീങ്ങി കരയിൽ കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ചില കുട്ടികളുടെ അടുത്തെത്തി, തുടർന്ന് അവൻ അവരിൽ ഒരാളെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ച് അവനെ കൊന്നു. മൂസാ ഞെട്ടിപ്പോയി പറഞ്ഞു: 'ആരെയും കൊല്ലാത്ത ഒരു ശുദ്ധമായ ആത്മാവിനെ നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് കൊന്നത്? തീർച്ചയായും, നിങ്ങൾ എന്തെങ്കിലും തെറ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.' ഖിദ്ർ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞില്ലേ; നീ ഒരിക്കലും എന്നോട് ക്ഷമിക്കില്ല എന്ന്?' മൂസാ ലജ്ജിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഇതിനുശേഷം ഞാൻ നിന്നോട് എന്തെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ, എന്നെ നിന്റെ കൂടെ നിർത്തരുത്, തീർച്ചയായും നീ എനിക്ക് മതിയായ ഒഴികഴിവ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.' അങ്ങനെ അവർ രണ്ടുപേരും നടന്നു; അങ്ങനെ അവർ രണ്ടുപേരും ഒരു രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടെ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, ആ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടെ അടുത്തേക്ക് അവർ എത്തി, ആ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടെ അടുക്കൽ വന്നപ്പോൾ, വീടുകളുടെ മതിലുകൾ ഏതാണ്ട് ഇടിഞ്ഞുവീഴുന്നതായി അവർ കണ്ടെത്തി, അതിനാൽ ഖിദ്ർ മതിലുകൾ പണിതു. മൂസാ പറഞ്ഞു; 'നിങ്ങൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും അതിനുള്ള കൂലി നിങ്ങൾ വാങ്ങും'. മൂസയുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ പിടിച്ചുകൊണ്ട് ഖിദ്ർ പറഞ്ഞു; 'ഇതാണ് എനിക്കും നിങ്ങൾക്കും ഇടയിലുള്ള വേർപിരിയൽ, നിങ്ങൾക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത പ്രവൃത്തികളുടെ ഉദ്ദേശ്യം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാം. പെട്ടകത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അത് കടലിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ദരിദ്രരായ ആളുകളുടേതായിരുന്നു, ഞാൻ പെട്ടകം നശിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു, കാരണം അവരുടെ മുന്നിൽ എല്ലാ പെട്ടകങ്ങളും എടുത്ത ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അങ്ങനെ രാജാവ് കടന്നുപോകുമ്പോൾ പെട്ടകം കേടായ നിലയിൽ കാണും, അതിനാൽ അവർ അത് എടുത്തില്ല, എല്ലാം സുരക്ഷിതമായിരുന്നു, അതിനുശേഷം അവർക്ക് അത് വീണ്ടും മരം കൊണ്ട് നന്നാക്കാം. ആ കുട്ടിയുടെ കാര്യമാണെങ്കിൽ, അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ഭക്തരായിരിക്കുമ്പോൾ അവൻ അവിശ്വസിക്കണമെന്ന് വിധിച്ചിരിക്കുന്നു, അവൻ വലുതാകുമ്പോൾ അവൻ തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ തെറ്റിലേക്കും അവിശ്വാസത്തിലേക്കും തള്ളിവിടും. ആ കുട്ടിയെക്കാൾ വിശുദ്ധിയും അമ്മയോടും പിതാവിനോടും ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹവുമുള്ള മറ്റ് കുട്ടികളെ അല്ലാഹു അവർക്ക് പകരം നൽകണമെന്ന് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വീടിന്റെ ചുമരാകട്ടെ, അത് നഗരത്തിലെ രണ്ട് അനാഥരുടേതായിരുന്നു, അതിനടിയിൽ അവർ രണ്ടുപേർക്കും വേണ്ടി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ഒരു നിധി ഉണ്ടായിരുന്നു, പിതാവ് ഒരു ഭക്തനായിരുന്നു, അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ നാഥനിൽ നിന്നുള്ള കാരുണ്യമെന്ന നിലയിൽ അവർ പ്രായപൂർത്തിയാകുകയും അവരുടെ സമ്പാദ്യം പുറത്തെടുക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന് നിങ്ങളുടെ നാഥൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ['അബ്ദുല്ല ബിൻ അബ്ദുർ റഹ്മാൻ അദ് ദാരിമി] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ യൂസുഫ്] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അതുപോലെ മറ്റൊരു വഴിയിൽ നിന്ന് ഇത് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു, ['അബാദ് ബിൻ ഹുമൈദ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ['ഉബൈദുള്ള ബിൻ മൂസ] ഞങ്ങളോട് [അബു ഇസ്ഹാഖിൽ] നിന്ന് സനദോടെ [അബു ഇസ്ഹാഖിൽ] നിന്ന് തയ്മിയിൽ] നിന്ന് സമാനമായ ഒരു ഹദീസോടെ അവരെ രണ്ടുപേരെയും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
Hadith
Imam Muslim : 4387
و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ { لَتَّخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا }
[അംറു അൻ നഖീദ്] [സുഫ്യാൻ ബിൻ ഉയൈന] [അംറു] [സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ] [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] [ഉബയ് ബിൻ കഅബ്] എന്നിവരിൽ നിന്ന് [നബി (സ) ഈ വാക്യം വായിച്ചതായി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; നിങ്ങൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും നിങ്ങൾക്ക് അതിന് പ്രതിഫലം ചോദിക്കാം. -QS അൽ കഹ്ഫ്; 77-
Hadith
Imam Muslim : 4388
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ الْخَضِرُ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ الْأَنْصَارِيُّ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ يَا أَبَا الطُّفَيْلِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَإِنِّي قَدْ تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَهَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى بَلْ عَبْدُنَا الْخَضِرُ قَالَ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا افْتَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَسَارَ مُوسَى مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسِيرَ ثُمَّ قَالَ لِفَتَاهُ { آتِنَا غَدَاءَنَا } فَقَالَ فَتَى مُوسَى حِينَ سَأَلَهُ الْغَدَاءَ { أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ } فَقَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ { ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا } فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ إِلَّا أَنَّ يُونُسَ قَالَ فَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ
[ഹർമല ബിൻ യഹ്യ] എന്നോട് പറഞ്ഞു; [ഇബ്നു വഹ്ബിനെ] ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; [ഉബൈദില്ല ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉത്ബ ബിൻ മസ്ഊദ്] [അബ്ദുല്ല ബിൻ അബ്ബാസ്] യിൽ നിന്ന് [യൂനുസ്] [ഇബ്നു ശിഹാബ്] യിൽ നിന്ന് [ഉബൈദില്ല ബിൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ ഉത്ബ ബിൻ മസ്ഊദ്] യിൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ അബ്ബാസ്] യിൽ നിന്ന് എനിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ലഭിച്ചു, മൂസ അലൈഹിസ്സലാമിന്റെ സുഹൃത്ത് തന്നെ കാണാനുള്ള വഴി ചോദിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹവും അൽ ഹുർ ബിൻ ഖൈസ് ബിൻ ഹിസ്ൻ അൽ ഫസാരിയും തർക്കിച്ചതായി. ഇബ്നു അബ്ബാസ് പറഞ്ഞു, പ്രസ്തുത സുഹൃത്ത് ഖിദിർ ആണെന്ന്, ഹുർ പറഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ [ഉബയ് ബിൻ കഅബ് അൽ-അൻസാരി] അവരുടെ മുന്നിലൂടെ കടന്നുപോയി. ഇബ്നു അബ്ബാസ് അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ച് പറഞ്ഞു; 'ഹേ അബൂ തുഫൈൽ, ഇവിടെ വരൂ, യഥാർത്ഥത്തിൽ എനിക്ക് എന്റെ സുഹൃത്തുമായി ഒരു അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്, മൂസയുടെ സുഹൃത്ത്, ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകാനുള്ള വഴിയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു, നമുക്ക് അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ കഴിയും. പ്രവാചകൻ (സ) യിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ സ്വയം കേട്ട കാര്യങ്ങൾ നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുണ്ടോ?' ഉബയ് ബിൻ കഅബ് മറുപടി പറഞ്ഞു, 'അതെ, റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; 'മൂസാ ഇസ്രായേൽ മക്കളിൽ ചിലരോടൊപ്പം ഇരിക്കുമ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് ഒരാൾ വന്ന് - മോശയോട് - ചോദിച്ചു, 'നിന്നേക്കാൾ ബുദ്ധിമാനായ ആരെങ്കിലുമുണ്ടോ?' മൂസാ മറുപടി പറഞ്ഞു, 'ഇല്ല'. അപ്പോൾ, അല്ലാഹു മോശയ്ക്ക് ഒരു വെളിപാട് നൽകി, 'നമ്മുടെ ദാസനായ ഖിദിർ ഉണ്ട്'. മൂസാ - അല്ലാഹുവിനോട് - അവിടെ എങ്ങനെ എത്തിച്ചേരാമെന്ന് ചോദിച്ചു. അങ്ങനെ, അല്ലാഹു മത്സ്യത്തെ ഒരു അടയാളമായി സൃഷ്ടിച്ചു, അവനോട് പറഞ്ഞു, 'മത്സ്യം നിന്നിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ, മത്സ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങുക - കാരണം നിങ്ങൾ അവനെ കണ്ടുമുട്ടും - ഖിദിർ -. 'അപ്പോൾ, അല്ലാഹുവിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം മോശ കടൽ മത്സ്യത്തിന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ പിന്തുടർന്നു. പിന്നെ മോശ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരോട് പറഞ്ഞു; വരൂ, ആദ്യം നമുക്ക് ഉച്ചഭക്ഷണം കഴിക്കാം, ഭക്ഷണം എവിടെ? മൂസാ ഉച്ചഭക്ഷണം ചോദിച്ചപ്പോൾ അവന്റെ ശിഷ്യന്മാർ അവനോട് പറഞ്ഞു, 'നമ്മൾ വലിയ പാറയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ ആ മത്സ്യത്തെ നീ കണ്ടോ? വാസ്തവത്തിൽ, ഞാൻ സ്രാവിനെക്കുറിച്ച് മറന്നുപോയി, സാത്താനെയല്ലാതെ മറ്റൊന്നും എന്നെ അത് മറക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചില്ല'. മോശ പറഞ്ഞു; 'അപ്പോൾ നമ്മൾ അന്വേഷിക്കുന്ന സ്ഥലം അതാണ്'. പിന്നെ അവർ രണ്ടുപേരും അവരുടെ യഥാർത്ഥ കാൽപ്പാടുകൾ പിന്തുടർന്ന് മടങ്ങി. പിന്നെ അവർ ഖിദിറിനെ കണ്ടുമുട്ടി. അങ്ങനെ, അവർക്ക് പിന്നീട് എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് അല്ലാഹു അസ്സ വ ജല്ല തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. യൂനുസ് ഒരു ലഫഴിൽ പറഞ്ഞതായി മാത്രം; 'പിന്നെ മോശ കടലിൽ സ്രാവിന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ പിന്തുടർന്നു'.
Hadith
Imam Muslim : 4389
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ حَدَّثَهُ قَالَ نَظَرْتُ إِلَى أَقْدَامِ الْمُشْرِكِينَ عَلَى رُءُوسِنَا وَنَحْنُ فِي الْغَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ أَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
[സുഹൈർ ബിൻ ഹർബ്], [അബാദ് ബിൻ ഹുമൈദ്], [അബ്ദുല്ല ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ് ദാരിമി] എന്നിവർ എന്നോട് പറഞ്ഞു. [അബ്ദുല്ല] പറഞ്ഞു; ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു മറ്റുള്ളവർ പറയുമ്പോൾ; [ഹബ്ബാൻ ബിൻ ഹിലാൽ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [ഹമ്മാം] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [ഥാബിത്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [അനസ് ബിൻ മാലിക്] [അബുബക്കർ സിദ്ദീഖ്] അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾ ഗുഹയിലായിരുന്നപ്പോൾ മുശ്രിക്കുകളുടെ പാദങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ ഞാൻ കണ്ടു. അപ്പോൾ ഞാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനോട് പറഞ്ഞു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, അവരിൽ ഒരാൾ താഴേക്ക് നോക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ, അവൻ ഞങ്ങളെ ഈ ഗുഹയിൽ കാണുമായിരുന്നു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, രണ്ട് ആളുകളുണ്ടെങ്കിൽ, അല്ലാഹു യഥാർത്ഥത്തിൽ മൂന്നാമനാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ലേ?'.
Hadith
Imam Muslim : 4390
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ عَبْدٌ خَيَّرَهُ اللَّهُ بَيْنَ أَنْ يُؤْتِيَهُ زَهْرَةَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَهُ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَهُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى فَقَالَ فَدَيْنَاكَ بِآبَائِنَا وَأُمَّهَاتِنَا قَالَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الْمُخَيَّرُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ أَعْلَمَنَا بِهِ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَمَنَّ النَّاسِ عَلَيَّ فِي مَالِهِ وَصُحْبَتِهِ أَبُو بَكْرٍ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا وَلَكِنْ أُخُوَّةُ الْإِسْلَامِ لَا تُبْقَيَنَّ فِي الْمَسْجِدِ خَوْخَةٌ إِلَّا خَوْخَةَ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ وَبُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ يَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ
[അബ്ദുല്ല ബിൻ ജാഫർ ബിൻ യഹ്യ ബിൻ ഖാലിദ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [മാൻ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [മാലിക്] [അബു അൻ നദ്റിൽ നിന്ന്] [ഉബൈദ് ബിൻ ഹുനൈൻ] [അബു സഈദ് അൽ ഖുദ്രി] യിൽ നിന്ന്; ഒരിക്കൽ റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പ്രസംഗപീഠത്തിൽ ഇരുന്നു, എന്നിട്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'ഒരു ദാസന് അല്ലാഹു രണ്ട് ഓപ്ഷനുകൾ നൽകി, ലോകത്തിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങൾക്കും അവനോടൊപ്പമുള്ള പ്രതിഫലത്തിനും ഇടയിൽ, എന്നാൽ ദാസൻ അവനോടൊപ്പമുള്ള പ്രതിഫലം തിരഞ്ഞെടുത്തു'. റസൂലുല്ലാഹിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അബൂബക്കർ ഉടനെ സങ്കടത്തോടെ കരഞ്ഞു, റസൂലുല്ലാഹിയും കരഞ്ഞു. അപ്പോൾ അബൂബക്കർ പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ഞങ്ങൾക്കുള്ളതെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു. അബൂ സഈദ് പറഞ്ഞു; റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും നല്ല വ്യക്തിയാണെങ്കിൽ, അബൂബക്കർ അദ്ദേഹത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്ത വ്യക്തിയായിരുന്നു. റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'എനിക്ക് ഏറ്റവും അടുത്ത സമ്പത്തും സൗഹൃദവും ഉള്ള വ്യക്തി അബൂബക്കറാണ്. ഒരു കാമുകനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ എന്നോട് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ, ഞാൻ അബൂബക്കറിനെ ഒരു കാമുകനായി തിരഞ്ഞെടുക്കും, പക്ഷേ നമ്മൾ ഇസ്ലാമിക സാഹോദര്യത്തിലാണ്. അബൂബക്കർ വാതിലല്ലാതെ പള്ളിയിൽ വാതിലുകളില്ല. [സഈദ് ബിൻ മൻഷൂർ] [സലീം അബു അൻ നദ്ർ] [ഉബൈദ് ബിൻ ഹുനൈൻ] [ബുസ്ർ ബിൻ സഈദ്] [അബൂ സഈദ് അൽ ഖുദ്രി] [ഫുലൈഹ് ബിൻ സുലൈമാൻ] എന്നിവരിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; ഒരു ദിവസം റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം ഒരു വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു പ്രസംഗം നടത്തി... - അത് മാലിക്കിന്റെ ഹദീസിനോട് സാമ്യമുള്ളതായിരുന്നു.
Hadith
Imam Muslim : 4391
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي الْهُذَيْلِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا وَلَكِنَّهُ أَخِي وَصَاحِبِي وَقَدْ اتَّخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلًا
[മുഹമ്മദ് ബിൻ ബസ്യാർ അൽ അബ്ദി] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [ഇബ്നു ജാഫർ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [ഇസ്മാഈൽ ബിൻ റജാ`] യിൽ നിന്ന് [സിയുബയോട്] അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; [അബ്ദുല്ല ബിൻ അബു ഹുദ്സൈൽ] പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; [അബു അൽ അഹ്വാഷിൽ] നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; [അബ്ദുല്ല ബിൻ മസ്ഊദ്] പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു; പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; എനിക്ക് ഒരു കാമുകനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അനുവാദമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ അബൂബക്കറിനെ എന്റെ കാമുകനാക്കും, പക്ഷേ അവൻ എന്റെ സഹോദരനും എന്റെ സുഹൃത്തുമാണ്, തീർച്ചയായും അല്ലാഹു നിങ്ങളുടെ കാമുകനെ അല്ലാഹുവിന്റെ കാമുകനാക്കിയിരിക്കുന്നു.
Hadith
Imam Muslim : 4392
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ أُمَّتِي أَحَدًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ
ഇബ്നു അൽ മുത്സന്നയുടേതായ ഈ ലഫസ് [മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന] യും [ഇബ്നു ബസ്യാർ] യും ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാഫർ] [അബു ഇസ്ഹാഖ്] [അബു അൽ അഹ്വാഷ്] [അബ്ദുല്ല] [അദ്ദേഹം] പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് [സിയുബ] യോട് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “എന്റെ ജനതയെ സ്നേഹിക്കാൻ എനിക്ക് അനുവാദമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ അബൂബക്കറിനെ സ്നേഹിക്കും”.
Hadith
Imam Muslim : 4393
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ خَلِيلًا
[മുഹമ്മദ് ബിൻ അൽ മുത്സന്ന], [ഇബ്നു ബസ്യാർ] എന്നിവർ പറഞ്ഞതായി ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; [അബ്ദുറഹ്മാൻ] ഞങ്ങൾക്ക് ഇത് പറഞ്ഞു [സുഫ്യാൻ] [അബു അൽ അഹ്വാഷ്] [അബ്ദുല്ല] യിൽ നിന്ന് [അതുപോലെ] മറ്റ് വരികളിൽ നിന്നും ഇത് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, [അബാദ് ബിൻ ഹുമൈദ്] ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് [ജാഫർ ബിൻ 'ഔൻ] ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് [അബു ഉമൈസ്] [ഇബ്നു അബു അവൽക്ക] [അബ്ദുല്ല] യിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു: എനിക്ക് ഒരു കാമുകനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അനുവാദമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇബ്നു ഖുഹാഫയെ എന്റെ കാമുകനാക്കും.
Hadith
Imam Muslim : 4394
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ وَاصِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْهُذَيْلِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ خَلِيلًا وَلَكِنْ صَاحِبُكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ
[ഉസ്മാൻ ബിൻ അബു സൈബ], [സുഹൈർ ബിൻ ഹർബ്], [ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം] എന്നിവരെ കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. [ഇസ്ഹാഖ്] പറഞ്ഞു; മറ്റുള്ളവർ പറയുമ്പോൾ; [മുഗീറ]യിൽ നിന്ന് [വാഷിൽ ബിൻ ഹയ്യാൻ], [അബ്ദുല്ല ബിൻ അബു ഹുദ്സൈൽ], [അബു അൽ അഹ്വാഷ്], [അബ്ദുല്ല], പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം എന്നിവരിൽ നിന്ന് [ജാരിർ] ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതന്ന ശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയിലെ നിവാസികളിൽ നിന്ന് ഒരു കാമുകനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ എനിക്ക് അനുവാദമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇബ്നു ഖുഹാഫയെ എന്റെ കാമുകനാക്കും, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ സുഹൃത്ത് അല്ലാഹുവിന്റെ കാമുകനാണ്.'
Hadith
Imam Muslim : 4395
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَاللَّفْظُ لَهُمَا قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا إِنِّي أَبْرَأُ إِلَى كُلِّ خِلٍّ مِنْ خِلِّهِ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا إِنَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ
[അബൂബക്കർ ബിൻ അബു സൈബ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അബൂ മുആവിയ], [വാക്കി' എന്നിവരോട് പറഞ്ഞു; അതുപോലെ തന്നെ ഇത് മറ്റൊരു വഴിയിൽ നിന്ന് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ [ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [ജരീർ] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ ഇത് മറ്റൊരു വഴിയിൽ നിന്ന് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ [ഇബ്നു അബു ഉമർ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അൽ അമസി] മുഴുവൻ ഞങ്ങളോട് [സുഫ്യാൻ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അതുപോലെ ഇത് മറ്റൊരു വഴിയിൽ നിന്ന് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ [മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദില്ല ബിൻ നുമൈർ], [അബു സഈദ് അൽ അസ്യാജ്] എന്നിവരോട് പറഞ്ഞു, ഈ ലഫസ് അവരുടേതാണ്; [വാക്കി'] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; [അബ്ദില്ല ബിൻ മുർറ] [അബു അൽ അഹ്വാഷ്] [അബ്ദില്ല] [അൽ അമസി] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'തന്റെ കാമുകനെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ വേർപിരിഞ്ഞവനാണെന്ന് അറിയുക.' എനിക്ക് ഒരു കാമുകനെ സ്വീകരിക്കാൻ അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും ഞാൻ അബൂബക്കറിനെ എന്റെ കാമുകനായി സ്വീകരിക്കുമായിരുന്നു. തീർച്ചയായും, നിങ്ങളുടെ സുഹൃത്ത് അല്ലാഹുവിന് പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്.
Hadith
Imam Muslim : 4396
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ عَلَى جَيْشِ ذَاتِ السَّلَاسِلِ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ أَيُّ النَّاسِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ عَائِشَةُ قُلْتُ مِنْ الرِّجَالِ قَالَ أَبُوهَا قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ عُمَرُ فَعَدَّ رِجَالًا
[യഹ്യ ബിൻ യഹ്യ] [ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുല്ല] [ഖാലിദ്] [അബു ഉസ്മാൻ] [അംറു ബിൻ അൽ ആഷ്] നോട് പറഞ്ഞു, അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തെ ദസതുസ് സലാസിൽ യുദ്ധത്തിൽ മുസ്ലീം സൈന്യത്തെ നയിക്കാൻ അയച്ചതായി എന്നോട് പറഞ്ഞു. അംറു ബിൻ അൽ ആഷ് പറഞ്ഞു; ഞാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനെ കണ്ടു ചോദിച്ചു; അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, നിങ്ങൾ സ്നേഹിക്കുന്ന വ്യക്തി ആരാണ്? റസൂലുള്ളാഹ് മറുപടി പറഞ്ഞു; 'ആയിഷ'. പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു; പുരുഷന്മാരിൽ, നിങ്ങൾ ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വ്യക്തി ആരാണ്? റസൂലുള്ളാഹ് മറുപടി പറഞ്ഞു; 'ആയിഷയുടെ പിതാവ് - അബൂബക്കർ-'. ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു; അപ്പോൾ ആരാണ് അത്? റസൂലുള്ളാഹ് മറുപടി പറഞ്ഞു; 'ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ്'. പിന്നെ അദ്ദേഹം മറ്റ് നിരവധി സുഹൃത്തുക്കളെ പരാമർശിച്ചു.
Hadith
Imam Muslim : 4397
و حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ وَسُئِلَتْ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْتَخْلِفًا لَوْ اسْتَخْلَفَهُ قَالَتْ أَبُو بَكْرٍ فَقِيلَ لَهَا ثُمَّ مَنْ بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ عُمَرُ ثُمَّ قِيلَ لَهَا مَنْ بَعْدَ عُمَرَ قَالَتْ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ ثُمَّ انْتَهَتْ إِلَى هَذَا
[അൽ ഹസൻ ബിൻ അലി അൽ ഹുൽവാനി] എന്നോട് പറഞ്ഞു [ജാഫർ ബിൻ ഔൻ] [അബു ഉമൈസ്] ൽ നിന്ന്] അതുപോലെ തന്നെ ഇത് മറ്റൊരു വഴിയിൽ നിന്ന് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ [അബാദ് ബിൻ ഹുമൈദ്] ഈ ലഫസ് അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണെന്ന് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. [ജാഫർ ബിൻ ഔൻ] [ഇബ്നു അബു അവൽക്ക] ൽ നിന്ന് [അബു ഉമൈസ്] ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; [ഐഷ്യ] ഒരു ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നത് ഞാൻ ഒരിക്കൽ കേട്ടു; 'ഒരു ഖലീഫയെ നിയമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ആരെയാണ് ഖലീഫയായി നിയമിക്കുക? ഐഷ്യ മറുപടി നൽകി; 'അബുബക്കർ'. ഐഷ്യ വീണ്ടും ചോദിച്ചു; പിന്നെ മറ്റാരാണ്? ഐഷ്യ മറുപടി നൽകി; 'ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ്'. വീണ്ടും ചോദിച്ചു, മറ്റാരാണ്? അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി; അബു ഉബൈദ ബിൻ ജർറ. തുടർന്ന് ഐഷ്യ അത് അവിടെ അവസാനിപ്പിച്ചു.
Hadith
Imam Muslim : 4398
حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَأَمَرَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَيْهِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جِئْتُ فَلَمْ أَجِدْكَ قَالَ أَبِي كَأَنَّهَا تَعْنِي الْمَوْتَ قَالَ فَإِنْ لَمْ تَجِدِينِي فَأْتِي أَبَا بَكْرٍ و حَدَّثَنِيهِ حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ أَبَاهُ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَلَّمَتْهُ فِي شَيْءٍ فَأَمَرَهَا بِأَمْرٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ مُوسَى
എന്നോട് പറഞ്ഞു [അബ്ബാദ്ബ്നു മൂസ] [ഇബ്രാഹിം ബിൻ സഅദ്] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന്] [മുഹമ്മദ് ബിൻ ജുബൈർ ബിൻ മുഥ്ഇമിൽ നിന്ന്] [എന്റെ പിതാവിനോട്] റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിനോട് എന്തോ ആവശ്യപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീയുണ്ടെന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞു. പിന്നീട് പ്രവാചകൻ മറ്റൊരു അവസരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തോട് വീണ്ടും വരാൻ കൽപ്പിച്ചു. സ്ത്രീ പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, ഞാൻ വീണ്ടും വന്നാലും എനിക്ക് നിങ്ങളെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ എന്തുചെയ്യും? ജുബൈർ പറഞ്ഞു; എന്റെ പിതാവ് പറഞ്ഞു; 'റസൂലുല്ലാഹി ശല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം മരിച്ചുവെന്ന് ആ സ്ത്രീ ഉദ്ദേശിച്ചതായി തോന്നുന്നു. അപ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നെ കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ അബൂബക്കറിനെ കാണൂ!' ' ഹജ്ജാജ് ബിൻ അസ്സൈർ എന്നോട് പറഞ്ഞു [യഅ്ഖൂബ് ബിൻ ഇബ്രാഹിം] എന്നോട് പറഞ്ഞു [എന്റെ പിതാവ്] [അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന്] എനിക്ക് പറഞ്ഞു [മുഹമ്മദ് ബിൻ ജുബൈർ ബിൻ മുഥ്ഇം] തന്റെ പിതാവ് [ജുബൈർ ബിൻ മുഥ്ഇം] നബി (സ) യുടെ അടുക്കൽ വന്ന ഒരു സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തോട് എന്തോ പറഞ്ഞു, പിന്നീട് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു... .അബ്ബാദ് ബിൻ മൂസയുടെ ഹദീസിലെ പോലെ.
Hadith
Imam Muslim : 4399
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ ادْعِي لِي أَبَا بَكْرٍ أَبَاكِ وَأَخَاكِ حَتَّى أَكْتُبَ كِتَابًا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَمَنَّى مُتَمَنٍّ وَيَقُولُ قَائِلٌ أَنَا أَوْلَى وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَّا أَبَا بَكْرٍ
[ഉബൈദുള്ള ബിൻ സഈദ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [യാസിദ് ബിൻ ഹാറൂൻ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു [ഇബ്രാഹിം ബിൻ സഅദ്] [ഉർവ]യിൽ നിന്ന് [അസ് സുഹ്രി]യിൽ നിന്ന് [സാലിഹ് ബിൻ കൈസൻ] [ആയിഷ]യിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഒരു ദിവസം, റസൂലുല്ലാഹി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം രോഗിയായപ്പോൾ, അദ്ദേഹം എന്നോട് പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ പിതാവ് അബൂബക്കറിനെയും നിങ്ങളുടെ സഹോദരന്മാരെയും ഇവിടെ വിളിക്കൂ, അങ്ങനെ ഞാൻ ഒരു കത്തെഴുതാം - ഖലീഫയുടെ തീരുമാനം -. കാരണം ഭാവിയിൽ ആരെങ്കിലും അതിമോഹിയായി പറയുമെന്ന് ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു, ഞാൻ തന്നെയാണ് ഖലീഫയാകാൻ കൂടുതൽ അവകാശമുള്ളത് എന്ന്. അതേസമയം, അബൂബക്കറിനെ കൂടാതെ അല്ലാഹുവും മുസ്ലീങ്ങളും അതിനോട് യോജിച്ചില്ല.
Hadith
Imam Muslim : 4400
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ صَائِمًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا قَالَ فَمَنْ تَبِعَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ جَنَازَةً قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا قَالَ فَمَنْ أَطْعَمَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ مِسْكِينًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا قَالَ فَمَنْ عَادَ مِنْكُمْ الْيَوْمَ مَرِيضًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا اجْتَمَعْنَ فِي امْرِئٍ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
[മുഹമ്മദ് ബിൻ അബു ഉമർ അൽ മക്കി] [യാസിദ്] ൽ നിന്ന് [മർവാൻ ബിൻ മുആവിയ അൽ ഫസാരി], [അബു ഹാസിം അൽ അസിജാഇ] ൽ നിന്ന് [അബു ഹുറൈറ] ൽ നിന്ന് [മർവാൻ ബിൻ മുആവിയ അൽ ഫസാരി], [അബു ഹുറൈറ] ൽ നിന്ന്ബക്കർ] ൽ നിന്ന് [അബുബക്കർ] ൽ നിന്ന് [ഞാൻ] ൽ നിന്ന് [ഞാൻ] ൽ നിന്ന് [നിങ്ങളിൽ ആരാണ് ഇന്ന് നോമ്പെടുക്കുന്നത്?] അബുബക്കർ മറുപടി നൽകി. 'ഞാൻ' എന്ന് റസൂലുള്ളാഹ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു; 'നിങ്ങളിൽ ആരാണ് ഇന്ന് മൃതദേഹം പ്രസവിച്ചത്?' അബുബക്കർ മറുപടി നൽകി; 'ഞാൻ'. റസൂലുള്ളാഹ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു; 'നിങ്ങളിൽ ആരാണ് ഇന്ന് ഒരു രോഗിയെ സന്ദർശിച്ചത്? അബുബക്കർ വീണ്ടും ഉത്തരം നൽകി; 'ഞാൻ' എന്ന് റസൂലുള്ളാഹ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ റസൂലുള്ളാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു: 'ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഈ കർമ്മങ്ങളെല്ലാം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല, അവൻ തീർച്ചയായും സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ'.
