امام مسلم (الامام مسلم) - 5362 حدیث
کندن موهای سفید روی سر یا ریش ماکروت است
امام مسلم : 4321
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ يُكْرَهُ أَنْ يَنْتِفَ الرَّجُلُ الشَّعْرَةَ الْبَيْضَاءَ مِنْ رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ قَالَ وَلَمْ يَخْتَضِبْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا كَانَ الْبَيَاضُ فِي عَنْفَقَتِهِ وَفِي الصُّدْغَيْنِ وَفِي الرَّأْسِ نَبْذٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بِهَذَا الْإِسْنَادِ
به ما [نشر بن علی جحدمی]؛ به ما [پدرم]؛ به ما [مثنی بن سعید] از [قتاده] از [انس بن مالک] گفته است: «برای مرد مکروه است که موهای سفید سر و ریش خود را بکند.» او همچنین گفته است: «پیامبر صلی الله علیه و آله هرگز مو و ریش خود را رنگ نمی‌کرد. موهای سفید رسول خدا صلی الله علیه و آله فقط زیر لب‌ها، بین چشم‌ها و گوش‌ها و روی موهای سر بود که به ندرت رشد می‌کند. و او به من [محمد بن مثنی] گفته است. او به ما [عبدالشمد] گفته است. او از این طریق به ما [مثنی] گفته است.
موی رسول الله صلی الله علیه وسلم به موهای خاکستری آلوده نبود
امام مسلم : 4322
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَأَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي دَاوُدَ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُلَيْدِ بْنِ جَعْفَرٍ سَمِعَ أَبَا إِيَاسٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ شَيْبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا شَانَهُ اللَّهُ بِبَيْضَاءَ
و برای ما [محمد بن مثنی] و [ابن بصیر] و [احمد بن ابراهیم دورقی] و [هارون بن عبدالله] همه از [ابوداود] روایت شده است، [مثنی] گفت: [سلیمان بن داوود] برای ما [سیوبة] از [خُلید بن جعفر] روایت شده است که او از [ابو ایاس] از [انس] شنیده است که از او درباره موی سفید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پرسیده شد. پس او پاسخ داد: خداوند موی او را با سفیدی آلوده نکرده است.
رسول الله صلی الله علیه و آله خاکستری خاکستری فقط در اطراف لب
امام مسلم : 4323
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ مِنْهُ بَيْضَاءَ وَوَضَعَ زُهَيْرٌ بَعْضَ أَصَابِعِهِ عَلَى عَنْفَقَتِهِ قِيلَ لَهُ مِثْلُ مَنْ أَنْتَ يَوْمَئِذٍ فَقَالَ أَبْرِي النَّبْلَ وَأَرِيشُهَا
[احمد بن یونس] به ما خبر داده است؛ [زهیر] به ما خبر داده است؛ [ابو اسحاق] به ما خبر داده است؛ به همین ترتیب از طریق دیگری نیز روایت شده است؛ و [یحیی بن یحیی] به ما خبر داده است؛ [ابو خیثمه] از [ابو اسحاق] از [ابو جحیفه] به ما خبر داده است که گفت: من رسول خدا صلی الله علیه و آله را اینجا دیدم، سفید بود. -زهیر چند انگشت خود را زیر لب‌هایش گذاشت- به او گفت: «در آن زمان چه کار می‌کردی؟» او پاسخ داد: من کمان و پرها را تیز می‌کردم.
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم دارای پوست سفید و فقط کمی خاکستری بود.
امام مسلم : 4324
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْيَضَ قَدْ شَابَ كَانَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ يُشْبِهُهُ و حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ كُلُّهُمْ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ بِهَذَا وَلَمْ يَقُولُوا أَبْيَضَ قَدْ شَابَ
[واشیل بن عبدالاعلی] برای ما نقل کرده است؛ [محمد بن فضیل] از [اسماعیل بن ابوخالد] از [ابوجحیفه] برای ما نقل کرده است که گفته است: «من رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را با پوست سفید و موهای خاکستری دیدم. کسی که شبیه او بود حسن بن علی بود.» و [سعید بن منصور] برای ما نقل کرده است؛ [سفیان] و [خالد بن عبدالله] برای ما نقل کرده است؛ به همین ترتیب از طریق دیگری نیز نقل شده است؛ و [ابن نمیر] برای ما نقل کرده است؛ [محمد بن بصیر] تمام حدیث را از [اسماعیل] از [ابوجحیفه] با حدیث مشابه برای ما نقل کرده است. اما سفید و خاکستری بودن را ذکر نکرده است.»
رسول الله صلی الله علیه و آله خاکستری خاکستری زمانی که موها روغنی است قابل مشاهده نیست.
امام مسلم : 4325
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ سُئِلَ عَنْ شَيْبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ إِذَا دَهَنَ رَأْسَهُ لَمْ يُرَ مِنْهُ شَيْءٌ وَإِذَا لَمْ يَدْهُنْ رُئِيَ مِنْهُ
و [محمد بن مثنی]؛ [ابو داود سلیمان بن داود]؛ [شعبه]؛ از [سماک بن حرب] برای ما نقل کرده است که گفت: شنیدم از [جابر بن سمره] درباره موی سفید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پرسیده شد، پس او پاسخ داد: «اگر موهایش را روغن می‌زد، موی سفیدش اصلاً دیده نمی‌شد. اما اگر روغن نمی‌زد، موی سفیدش فقط کمی نمایان می‌شد.»
خاکستری خاکستری رسول الله صلی الله علیه وسلم روی سر و ریش قابل مشاهده است
امام مسلم : 4326
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ شَمِطَ مُقَدَّمُ رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ وَكَانَ إِذَا ادَّهَنَ لَمْ يَتَبَيَّنْ وَإِذَا شَعِثَ رَأْسُهُ تَبَيَّنَ وَكَانَ كَثِيرَ شَعْرِ اللِّحْيَةِ فَقَالَ رَجُلٌ وَجْهُهُ مِثْلُ السَّيْفِ قَالَ لَا بَلْ كَانَ مِثْلَ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ وَكَانَ مُسْتَدِيرًا وَرَأَيْتُ الْخَاتَمَ عِنْدَ كَتِفِهِ مِثْلَ بَيْضَةِ الْحَمَامَةِ يُشْبِهُ جَسَدَهُ
و [ابوبکر بن ابوسیبه] برای ما نقل کرده است؛ [عبیدالله] از [اسرائیل] از [سیماک] برای ما نقل کرده است که از [جابر بن سمره] شنیده است که می‌گفت: «موهای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در جلوی سر و ریششان سفید و مخلوط بود، اما اگر آنها را روغن می‌زدند، دیده نمی‌شد. اگر موهایشان ژولیده بود، کاملاً دیده می‌شد و ریششان پرپشت می‌شد.» سپس کسی پرسید: «آیا صورتش مانند شمشیر است؟» جابر پاسخ داد: «نه! حتی مانند خورشید و ماه گرد. و من داغی به اندازه تخم کبوتر روی شانه‌اش دیدم.» او از نظر رنگ شبیه بدنش است.
مهر نبوت بر پشت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم به اندازه یک تخم کبوتر بود.
امام مسلم : 4327
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ قَالَ رَأَيْتُ خَاتَمًا فِي ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنَّهُ بَيْضَةُ حَمَامٍ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا حَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ سِمَاكٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
[محمد بن مثنی] برای ما نقل کرد؛ [محمد بن جعفر] برای ما نقل کرد؛ [سیوعبه] از [لیمک] برای ما نقل کرد که گفت: از [جابر بن سمره] شنیدم که می‌گفت: «مهری را در پشت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به اندازه تخم کبوتر دیدم.» و [ابن نمیر] برای ما نقل کرد؛ [عبیدالله بن موسی] برای ما نقل کرد؛ [حسن بن صالح] از [سیمک] از این طریق حدیثی مشابه را برای ما نقل کرد.
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم دعای خیر کرد و بین شانه هایش مهر نبوت بود.
امام مسلم : 4328
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمٌ وَهُوَ ابْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْجَعْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُا ذَهَبَتْ بِي خَالَتِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ أُخْتِي وَجِعٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَشَرِبْتُ مِنْ وَضُوئِهِ ثُمَّ قُمْتُ خَلْفَ ظَهْرِهِ فَنَظَرْتُ إِلَى خَاتَمِهِ بَيْنَ كَتِفَيْهِ مِثْلَ زِرِّ الْحَجَلَةِ
و به ما [قتیبه بن سعید] و [محمد بن عباد] هر دو گفته‌اند؛ [حاتم] یعنی ابن اسماعیل از [جعد بن عبدالرحمن] برای ما نقل کرده است که گفت: از [سائب بن یزید] شنیدم که می‌گفت: «من و عمه‌ام نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله رفتیم، سپس عمه‌ام به او گفت: ای رسول خدا، برادرزاده‌ام بیمار است.» پس او سرم را مالید و سپس برای من دعا کرد. پس از آن وضو گرفت و من بقیه آب وضویش را نوشیدم. سپس پشت سرش ایستادم. مهر نبوتش را دیدم که بین شانه‌هایش به اندازه تخم پرنده‌ای قرار داشت.
رسول الله صلی الله علیه وسلم برای دوستانش می بخشد و برای دوستانش طلب بخشش می کند.
امام مسلم : 4329
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ كِلَاهُمَا عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ ح و حَدَّثَنِي حَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَكَلْتُ مَعَهُ خُبْزًا وَلَحْمًا أَوْ قَالَ ثَرِيدًا قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَسْتَغْفَرَ لَكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ وَلَكَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ } قَالَ ثُمَّ دُرْتُ خَلْفَهُ فَنَظَرْتُ إِلَى خَاتَمِ النُّبُوَّةِ بَيْنَ كَتِفَيْهِ عِنْدَ نَاغِضِ كَتِفِهِ الْيُسْرَى جُمْعًا عَلَيْهِ خِيلَانٌ كَأَمْثَالِ الثَّآلِيلِ
به ما [ابو کامل] خبر داده است؛ به ما [حماد] خبر داده است، یعنی ابن زید؛ به همین ترتیب از طریق دیگری روایت شده است، و به من [سوید بن سعید] خبر داده است؛ به ما [علی بن مشیر] تمام [اشم الاحول] را خبر داده است؛ به همین ترتیب از طریق دیگری روایت شده است، و به من [حمید بن عمر البکراوی] خبر داده است و این لفظ از اوست؛ به ما [عبدالواحد] خبر داده است، یعنی ابن زیاد؛ و به ما [اشم] از [عبدالله بن سرجس] خبر داده است؛ او می‌گوید: «من روزی نان و گوشت (یا به گفته خودش؛ فرنی گوشت) را نزد پیامبر صلی الله علیه و آله دیدم و خوردم.» راوی گفت: «از عبدالله بن سرجس پرسیدم: آیا پیامبر صلی الله علیه و آله برای تو طلب بخشش کرد؟» سپس عبدالله بن سرجس پاسخ داد: بله، و برای تو نیز.» سپس آیه‌ای را خواند که می‌گفت: «ای محمد، برای گناهان خود و گناهان مردان و زنان مؤمن آمرزش بخواه.» (محمد: ۱۹) عبدالله بن سرجس گفت: «سپس به پشت سر رسول خدا برگشتم و نشان نبوت را بین دو شانه او، یعنی نزدیک قوز شانه چپش، دیدم. در نشان نبوت، خالی به اندازه یک زگیل وجود دارد.»
خصوصیات ظاهری و سن حضرت محمد (ص)
امام مسلم : 4330
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بِالطَّوِيلِ الْبَائِنِ وَلَا بِالْقَصِيرِ وَلَيْسَ بِالْأَبْيَضِ الْأَمْهَقِ وَلَا بِالْآدَمِ وَلَا بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ وَلَا بِالسَّبِطِ بَعَثَهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ أَرْبَعِينَ سَنَةً فَأَقَامَ بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ وَتَوَفَّاهُ اللَّهُ عَلَى رَأْسِ سِتِّينَ سَنَةً وَلَيْسَ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ عِشْرُونَ شَعْرَةً بَيْضَاءَ و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ ح و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَبِيعَةَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَزَادَ فِي حَدِيثِهِمَا كَانَ أَزْهَرَ
[یحیی بن یحیی] برای ما نقل کرده است که حدیث [مالک] را از [ربیعه بن ابو عبدالرحمن] از [انس بن مالک] خوانده‌ام؛ انس گفته است؛ او شنیده است؛ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مردی با قد متوسط، نه خیلی کوتاه و نه خیلی بلند، نه خیلی سفید و نه خیلی قهوه‌ای بود. موهایش موج‌دار است، نه مجعد و نه صاف. خداوند او را در چهل سالگی مبعوث کرد، ده سال در مکه و ده سال نیز در مدینه زندگی کرد. دان در شصت سالگی درگذشت، تعداد موهای سفید سر و ریش او بیش از بیست عدد نبود. و [یحیی بن ایوب] و [قتیبه بن سعید] و [علی بن حجر] برای ما نقل کرده‌اند؛ [اسماعیل] یعنی ابن جعفر را برای ما نقل کرده است؛ به همین ترتیب از طریق دیگری نیز نقل شده است. و [قاسم بن زکریا] برای من نقل کرده است؛ [خالد بن مخلد] برای ما نقل کرده است؛ [سلیمان بن بلال] هر دو را از [ربیعه]، یعنی ابن عبدالرحمن از [انس بن مالک]، به همراه حدیثی مشابه از مالک بن انس برای من روایت کرد، تنها چیزی که به حدیث هر دوی آنها اضافه شده این است: «او سفید و نورانی بود.»
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ابوبکر و عمر در سن شصت و سه سالگی درگذشت.
امام مسلم : 4331
حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الرَّازِيُّ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا حَكَّامُ بْنُ سَلْمٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ زَائِدَةَ عَنْ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ وَعُمَرُ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ
[ابو غسان رازی محمد بن عمرو] برای من نقل کرد؛ [حکم بن سلم] برای ما نقل کرد؛ [عثمان بن زائده] از [زبیر بن عدی] از [انس بن مالک] برای ما نقل کرد که گفت: «رسول خدا صلی الله علیه و آله در سن شصت و سه سالگی، ابوبکر در سن شصت و سه سالگی و عمر نیز در سن شصت و سه سالگی از دنیا رفتند.»
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در شصت و سه سالگی درگذشت.
امام مسلم : 4332
و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُوُفِّيَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً و قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ بِمِثْلِ ذَلِكَ و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَبَّادُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِالْإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا مِثْلَ حَدِيثِ عُقَيْلٍ
و [عبدالملک بن سیوعیب بن اللیط] به من خبر داد؛ [پدرم] از [پدربزرگم] به من خبر داد که [عقیل بن خالد] از [ابن شهاب] از [عروه] از [عیسیه] به من خبر داده است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در سن شصت و سه سالگی درگذشت. [سعید بن مسیب] حدیثی مشابه به من خبر داد. و [عثمان بن ابوسیعبه] و [عباد بن موسی] هر دو گفتند: [ثلحة بن یحیی] از [یونس بن یزید] از [ابن شهاب] از این دو طریق، به طور کلی مانند حدیث عقیل، برای ما روایت کرده است.
مدت طولانی پیامبر در مکه ماند
امام مسلم : 4333
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْهُذَلِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ قُلْتُ لِعُرْوَةَ كَمْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ قَالَ عَشْرًا قَالَ قُلْتُ فَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ ثَلَاثَ عَشْرَةَ
[ابو معمر اسماعیل بن ابراهیم الحذلی] برای ما نقل کرد؛ [سفیان] از [عمرو] برای ما نقل کرد که گفت: از [عروه] پرسیدم: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم چند سال در شهر مکه زندگی کرد؟ او پاسخ داد: «ده سال.» عمرو گفت: گفتم: «در واقع [ابن عباس] گفته است که او سیزده سال در آنجا زندگی کرده است.»
اختلاف نظر در مورد مدت اقامت پیامبر در مکه
امام مسلم : 4334
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ قُلْتُ لِعُرْوَةَ كَمْ لَبِثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ قَالَ عَشْرًا قُلْتُ فَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ بِضْعَ عَشْرَةَ قَالَ فَغَفَّرَهُ وَقَالَ إِنَّمَا أَخَذَهُ مِنْ قَوْلِ الشَّاعِرِ
و [ابن ابوعمر] برای ما نقل کرده است. [سفیان] پس از نقل این خبر از [عمرو] گفت: «از [عروه] پرسیدم: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم چه مدت در مکه اقامت داشت؟ او پاسخ داد: «ده سال.» گفتم: «به راستی [ابن عباس] گفت: «ده سال دیگر.» عمرو گفت: «خداوند عروه را ببخشد. او فقط سخنان یک شاعر را پذیرفته است.»
اقامت پیامبر در مکه و عصر وفات
امام مسلم : 4335
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَوْحِ بْنِ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ بِمَكَّةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَتُوُفِّيَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ
[اسحاق بن ابراهیم] و [هارون بن عبدالله] از [روح بن عباده] برای ما نقل کرده‌اند؛ [زکریا بن اسحاق] از [عمرو بن دینار] از [ابن عباس] برای ما نقل کرده‌اند: «به راستی که رسول خدا سیزده سال در مکه اقامت داشت و در شصت و سه سالگی درگذشت.»
دوران پردازش پیامبر در مکه و مدینه
امام مسلم : 4336
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيِّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ سَنَةً يُوحَى إِلَيْهِ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرًا وَمَاتَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً
و [ابن ابوعمر] برای ما نقل کرده است؛ [بصیر بن عاص سری] برای ما نقل کرده است؛ [حماد] از [ابوجمره ذباعی] از [ابن عباس] برای ما نقل کرده است که گفته است: «رسول خدا پس از سیزده سال پیامبری در مکه ساکن شد، در حالی که ده سال در مدینه بود و در شصت و سه سالگی درگذشت.»
عصر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ابوبکر و عمر به هنگام وفات.
امام مسلم : 4337
و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبَانَ الْجُعْفِيُّ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ فَذَكَرُوا سِنِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ كَانَ أَبُو بَكْرٍ أَكْبَرَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ وَمَاتَ أَبُو بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ وَقُتِلَ عُمَرُ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يُقَالُ لَهُ عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ قَالَ كُنَّا قُعُودًا عِنْدَ مُعَاوِيَةَ فَذَكَرُوا سِنِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً وَمَاتَ أَبُو بَكْرٍ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ وَقُتِلَ عُمَرُ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ
و [عبدالله بن عمر بن محمد بن ابان جعفی] برای ما روایت کرد؛ [سلام ابو الاحوش] از [ابو اسحاق] برای ما روایت کرد که گفت: من با [عبدالله بن عتبه] نشسته بودم و مردم درباره سن رسول خدا بحث می‌کردند. برخی از مردم گفتند: ابوبکر از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بزرگتر بود. عبدالله گفت: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در سن شصت و سه سالگی درگذشت، ابوبکر در سن شصت و سه سالگی درگذشت و عمر در سن شصت و سه سالگی کشته شد. سپس مردی که معمولاً در میان مردم به او [عامر بن سعد] می‌گویند، گفت: [جریر] برای ما روایت کرد، گفت: ما کنار معاویه نشسته بودیم. سپس مردم درباره سن رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بحث می‌کردند. [معاویه] گفت: «رسول خدا صلی الله علیه و آله در سن شصت و سه سالگی از دنیا رفت، ابوبکر در سن شصت و سه سالگی درگذشت و عمر در سن شصت و سه سالگی کشته شد.»
عصر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ابوبکر و عمر هنگام وفات و خطبه معاویه
امام مسلم : 4338
و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَقَ يُحَدِّثُ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ جَرِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ يَخْطُبُ فَقَالَ مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَا ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ
و به ما [ابن مثنی] و [ابن بسییار] گفته شده است و این لفظ متعلق به ابن مثنی است که گفته است: [محمد بن جعفر] به ما گفته است؛ [سیوبه] به ما گفته است که من از [ابو اسحاق] از [عامر بن سعد بجلی] از [جریر] شنیدم که او [معاویه] موعظه می‌کرد و می‌گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در سن شصت و سه سالگی درگذشت، همانطور که ابوبکر و عمر نیز چنین کردند. و به نظر می‌رسد که من در سن شصت و سه سالگی خواهم مرد.
شرح ابن عباس در مورد عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم به هنگام وفات
امام مسلم : 4339
و حَدَّثَنِي ابْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَمَّارٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ كَمْ أَتَى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ مَاتَ فَقَالَ مَا كُنْتُ أَحْسِبُ مِثْلَكَ مِنْ قَوْمِهِ يَخْفَى عَلَيْهِ ذَاكَ قَالَ قُلْتُ إِنِّي قَدْ سَأَلْتُ النَّاسَ فَاخْتَلَفُوا عَلَيَّ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَعْلَمَ قَوْلَكَ فِيهِ قَالَ أَتَحْسُبُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَمْسِكْ أَرْبَعِينَ بُعِثَ لَهَا خَمْسَ عَشْرَةَ بِمَكَّةَ يَأْمَنُ وَيَخَافُ وَعَشْرَ مِنْ مُهَاجَرِهِ إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يُونُسَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ
و برای من [ابن منهال اضحی] نقل کرده است؛ برای ما [یزید بن زریع] نقل کرده است؛ برای ما [یونس بن عبید] از [عمار] غلامی از بنی هاشم نقل کرده است که گفته است: «من از [ابن عباس] پرسیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در چند سالگی از دنیا رفت؟» ابن عباس پاسخ داد: «انتظار نداشتم کسی مثل شما این را نداند.» گفتم: «در واقع، از دوستان دیگرم هم پرسیده‌ام. اما پاسخ‌های آنها متفاوت بود. بنابراین، می‌خواهم پاسخ شما را بدانم؟» ابن عباس دوباره پرسید: «آیا واقعاً اینطور است؟» من پاسخ دادم: «بله، درست است.» ابن عباس گفت: «بسیار خب.» حالا حساب کن! او در چهل سالگی به پیامبری مبعوث شد. پس از آن، به مدت پانزده سال، با احساس اضطراب در شهر مکه زندگی کرد. سرانجام، به مدت ده سال از هجرت در شهر مدینه ساکن شد. و [محمد بن رافع] را برای من نقل کرده است؛ [سیابة بن سوار] را برای ما نقل کرده است؛ [سیوبة] را از [یونس] از این طریق برای ما نقل کرده است که مشابه حدیث یزید بن زریع است.
رسول الله صلی الله علیه وسلم در سن شصت و پنج سالگی درگذشت.
امام مسلم : 4340
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُفَضَّلٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ حَدَّثَنَا عَمَّارٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُوُفِّيَ وَهُوَ ابْنُ خَمْسٍ وَسِتِّينَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
و برای من [نشر بن علی] نقل کرده است؛ برای ما [بصیر] یعنی ابن مفضل را نقل کرده است؛ برای ما [خالد الحضزاء] نقل کرده است؛ برای ما [عمار] - غلامی از بنی هاشم- نقل کرده است؛ برای ما [ابن عباس] نقل شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله در سن شصت و پنج سالگی درگذشته است. و برای ما [ابوبکر بن ابوسیبه] نقل کرده است؛ برای ما [ابن علیا] از [خالد] در این مسیر نقل کرده است.
