Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
بىزگە [ئۇبەيدۇللاھ بىن مۇئاز] بىزگە [دادام] بىزگە [ئاشىم] - يەنى ئىبنى مۇھەممەد بىن زەيد بىن ئابدۇللاھ بىن ئۆمەر - ئۇنىڭ ئاتىسىدىن [ئابدۇللاھ] مۇنداق دېدى: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېدى: ئىسلام بەش ئاساس ئۈستىگە قۇرۇلغان: يەنى ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا ھەقلىق ئىلاھ يوق، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ بەندىسى ۋە ئەلچىسى دەپ گۇۋاھلىق بېرىش، ناماز ئوقۇش، زاكات بېرىش، بەيتۇللاھقا ھەج قىلىش ۋە رامزاندا روزا تۇتۇش».
Hadith
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
ماڭا [ئىبنى نۇمەير] نىڭ بىزگە [دادام] نىڭ بىزگە [ھەنزەلە] گە ئېيتقانلىقىنى ئېيتقاندىن كېيىن، ئۇ مۇنداق دېدى: «مەن [ئىكرىمە بىن خالىد] نىڭ سەۋۇسقا بىر ئادەمنىڭ [ئابدۇللاھ بىن ئۆمەر] غا: 'نېمىشقا ئۇرۇشمايسىلەر؟' دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان ئىدىم». ئۇ جاۋابەن: «ھەقىقەتەن، مەن رەسۇلۇللاھنىڭ: 'ھەقىقەتەن، ئىسلام بەش پرىنسىپ ئۈستىگە قۇرۇلغان: ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق دەپ گۇۋاھلىق بېرىش، ناماز ئوقۇش، زاكات بېرىش، رامزاندا روزا تۇتۇش ۋە ئاللاھنىڭ بەيتىنى زىيارەت قىلىش» دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان».
Hadith
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
بىزگە [خەلەف بىن ھىشام] بىزگە [ھەمماد بىن زەيد] دىن [ئەبۇ جەمرە] نى سۆزلەپ بەردى، ئۇ مۇنداق دېدى: مەن [ئىبنى ئابباس] نى ئاڭلىدىم. - يەنە بىر رىۋايەتتە مۇنداق دېيىلگەن: - ۋە بىزگە [يەھيا بىن يەھيا] نى ئېيتىپ بەردى، بۇ لەفزە ئۇنىڭكى، بىزگە [ئەبباد بىن ئابباد] نى [ئەبۇ جەمرە] دىن [ئىبنى ئابباس] نى سۆزلەپ بەردى، ئۇ مۇنداق دېدى: ئابدۇل قەيسنىڭ ئەلچىسى رەسۇلۇللاھنىڭ يېنىغا باردى، ئۇلار: «ئى رەسۇلۇللاھ، بۇ كەنت ھەقىقەتەن رەبىئە قەبىلىسىنىڭ بىر قىسمى، ھەقىقەتەن مۇدلار كاپىرلارى بىز بىلەن سېنىڭ ئارىڭدا تۇرغان، شۇڭا بىز سەندىن پەقەت ھارام ئېيىدىلا بىخەتەر بولالمايمىز، شۇڭا بىزگە بىر بۇيرۇقنى ئىجرا قىلىشنى بۇيرۇڭ، بىز ئۇنى ئارقىمىزدىكىلەرگە تەشۋىق قىلىمىز» دېدى. ئۇ: «مەن سىلەرگە تۆت نەرسىنى بۇيرۇيمەن ۋە تۆت نەرسىنى چەكلەيمەن: يەنى ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش» دېدى. ئاندىن ئۇ ئۇلارغا بۇنى چۈشەندۈرۈپ مۇنداق دېدى: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوقلۇقىغا ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىڭلار، ناماز ئوقۇڭلار، زاكات بېرىڭلار ۋە غەنىيمەتنىڭ بەشتىن بىرىنى بېرىڭلار. مەن سىلەرنى دۇبا، ھەنتەم، نەقىر ۋە مۇقەيياردا سىقىلغان ھاراق ياسىماسلىققا چەكلەيمەن». خەلەف ئۆزىنىڭ تارىخىدا: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوقلۇقىغا گۇۋاھلىق بېرىڭلار. ئۇنى بىر قېتىم باغلاڭلار» دەپ قوشۇمچە قىلغان.
Hadith
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
بىزگە [ئەبۇ بەكرى بىن ئەبۇ شەيبە]، [مۇھەممەد بىن ئەل مۇتسەننا] ۋە [مۇھەممەد بىن باسىيار] نىڭ لەفزى بىر-بىرىگە يېقىن، [ئەبۇ بەكرى] بىزگە [گۈندەر] نىڭ [شۇئبە] دىن ئېيتقانلىرىنى، قالغان ئىككى ئادەم بىزگە [مۇھەممەد بىن جەئفەر] نىڭ [شۇئبە] نىڭ [ئەبۇ جەمرە] دىن ئېيتقانلىرىنى ئېيتتى. ئۇ: «مەن [ئىبنۇ ئابباس] بىلەن كىشىلەر ئوتتۇرىسىدا تەرجىمان ئىدىم، ئاندىن بىر ئايال كېلىپ، ساپال قاچىدا ساقلانغان نەبىدزنىڭ سۈيى - بىر خىل ھاراق - ھەققىدە سورىدى، ئۇ: «ھەقىقەتەن، ئابدۇلقەيسنىڭ ئەلچىسى رەسۇلۇللاھنىڭ يېنىغا كەلدى، ئاندىن رەسۇلۇللاھ: «ئۇ ئەلچى كىم ياكى ئۇ خەلق كىم؟» دېدى. ئۇلار: «رەبىئە» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇ: «كىشىلەرنى - ياكى ئەلچىنى - ئىككىلەنمەي ياكى پۇشايمان قىلماي قارشى ئېلىڭ» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى مۇنداق دېدى: «ئۇلار: «ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى، بىز سىزگە يىراق بىر يەردىن كەلدۇق. بىز بىلەن سىزنىڭ ئارىڭىزدا مۇدلار كاپىرلار بار، شۇڭا بىز پەقەت ھارام ئايلاردا سىزنىڭ يېنىڭىزغا كېلەلمەيمىز، شۇڭا بىزگە رەھبەرلىك قىلىدىغان كىشىلەرگە ئېيتىپ بېرەلەيدىغان ۋە جەننەتكە كىرەلەيدىغان بىر نەرسىنى قارار قىلىشقا بۇيرۇڭ» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى مۇنداق دېدى: «شۇڭا ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئۇلارغا تۆت نەرسىنى بۇيرۇپ، تۆت نەرسىنى چەكلىدى». رىۋايەت قىلغۇچى يەنە مۇنداق دېدى: «ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئۇلارغا پەقەت ئاللاھقا ئىشىنىشنى بۇيرۇپ: «ئاللاھقا ئىمان ئېيتىشنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى بىلەمسىلەر؟» دېدى. ئۇلار: «ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ ئەلچىسى تېخىمۇ ياخشى بىلىدۇ» دېدى. ئۇ مۇنداق دېدى: «ئاللاھتىن باشقا ئىلاھ يوقلۇقىغا، مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىڭلار، ناماز ئوقۇڭلار، زاكات بېرىڭلار، رامىزان روزىسىنى تۇتۇڭلار، غەنىمەتنىڭ بەشتىن بىرىنى بېرىڭلار، سىلەرنى دۇبا، ھەنتەم ۋە مۇزەففەتتىن چەكلەڭلار». سۈئبە: «بەلكىم ئۇ «نەقىر» دېگەن بولۇشى مۇمكىن، بەلكىم «مۇقەييار» بولۇشى مۇمكىن، ئۇ: «ئۇنىڭغا دىققەت قىلىپ، قەۋمىڭگە ئۇقتۇر» دېدى. ئەبۇ بەكىر ئۆزىنىڭ رىۋايىتىدە «مۇقەييار»نى تىلغا ئالماي تۇرۇپ، «ئارقاڭلاردىكى ئادەم» دېگەن. ماڭا [ئۇبەيدۇللاھ بىن مۇئاز] بۇنى بىزگە [دادامغا] ئېيتقانلىقى ئېيتىلدى. يەنە بىر رىۋايەتتە مۇنداق دېيىلگەن: «ئۇ بىزگە [نەشر بىن ئەلى ئەلجەھدلامىي] ئۇ مۇنداق دېدى: ماڭا [دادام] ئىككىسى مۇنداق دېدى: بىزگە [قۇررە بىن خالىد]، [ئەبۇ جەمرە]، [ئىبنى ئابباس]، پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن بۇ ھەدىسنى [سۈئبە] گە ئوخشاش قىلىپ، «مەن سىلەرنى دۇبا، نەقىر، ھەنتەم ۋە مۇزەففەتتە دېيىلگەن نەرسىلەردىن چەكلەيمەن» دېگەن. [ئىبنى مۇئاز] ئۆزىنىڭ [ئاتىسىدىن] كەلگەن ھەدىسىدە مۇنداق دېگەن: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئەلئەسىيياج ئەلئەسىيياج ئابدۇلقەيسكە: 'ھەقىقەتەن، سەندە ئاللاھ ياقتۇرىدىغان ئىككى خىسلەت بار، ئۇ بولسىمۇ سەۋرچانلىق ۋە ئېھتىياتچانلىق' دېگەن».
Hadith
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
بىزگە [يەھيا بىن ئەييۇب] بىزگە [ئىبنى ئۇلەييە] بىزگە [سەئىد بىن ئەبۇ ئارۇبە] نىڭ [قەتادە] دىن كەلگەنلىكىنى ئېيتتى. ئۇ مۇنداق دېدى: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئالدىغا كەلگەن ئابدۇل قەيسنىڭ ئەلچىسى بىلەن كۆرۈشكەن كىشى بىزگە [سەئىد] مۇنداق دېدى: [قەتادە] بۇ ھەدىستە [ئەبۇ دىلرەھ] نى [ئەبۇ سەئىد ئەلخۇدرى] دىن تىلغا ئالغاندا، ئابدۇل قەيسنىڭ ئىچىدىكى بىر كىشى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە يېقىنلىشىپ: «ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى، بىز رەبىئە قەبىلىسىدىن كەلگەن كەنت ئاھالىسىمىز، مۇدلار كاپىرلار بىز بىلەن سىزنىڭ ئارىڭىزدا تۇرۇۋاتىدۇ، شۇڭا بىز ھارام ئېيىدىن باشقا ۋاقىتتا سىزگە بىخەتەر يېقىنلىشالمايمىز، شۇڭا بىزگە بىر بۇيرۇقنى ئىجرا قىلىشقا بۇيرۇڭ، بىز ئۇنى ئارقىمىزدىكى كىشىلەرگە تەشۋىق قىلالايمىز، ئەگەر بىز ئۇنىڭغا ئەمەل قىلساق جەننەتكە كىرەلەيمىز» دېدى. ئۇ مۇنداق دېدى: «مەن سىلەرگە تۆت نەرسىنى بۇيرۇيمەن ۋە تۆت نەرسىنى چەكلەيمەن: يەنى ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماسلىق، ناماز ئوقۇش، زاكات بېرىش، رامزاندا روزا تۇتۇش، غەنىمەتنىڭ بەشتىن بىرىنى بېرىش، مەن سىلەرنى دۇبا، ھەنتام، مۇزەففات ۋە نەقىردا ئۈزۈم سىقىش ئۈسكۈنىلىرى ياساشتىن چەكلەيمەن». ئۇلار: «ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى، نەقىر توغرىسىدا نېمە بىلىسىز؟» دەپ سورىدى. ئۇ: «دەرەخنىڭ تۈۋى ئويۇلۇپ، ئىچىدىن ئويۇلۇپ، ئاندىن ئۇنىڭغا خورما سېلىنىسىز» دېدى. سەئىد: «ياكى ئۇ: «خورما دەرىخىدىن. ئاندىن قايناق سۇ پەسەيگىچە سۇ قۇيۇپ، ئاندىن ئىچىڭلارنىڭ بىرى - ياكى ئۇلارنىڭ بىرى - ئۆزىنىڭ ئامىسىنى قىلىچ بىلەن ئۇرغۇچە ئىچىسىلەر» دېدى. ئۇ: «بۇ گۇرۇپپىدا بىر ئادەممۇ يارىلانغان» دېدى. ئۇ يەنە: «مەن رەسۇلۇللاھتىن ئۇيات قىلغانلىقىم ئۈچۈن ئۇنى يوشۇرۇپ قويدۇم، ئاندىن: «ئى رەسۇلۇللاھ، قايسى قاچىدا ئىچىمىز؟» دەپ سورىدىم. ئۇ: «ئاغزى يېپىق كۆيگەن خۇرۇم قاچىدا» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇلار: «ئى رەسۇلۇللاھ، ھەقىقەتەن بىزنىڭ زېمىنىمىز چاشقانلارغا تولغان، شۇڭا كۆيگەن خۇرۇم قاچىلاردا ئىچىملىك قالمىدى» دەپ سورىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: «ئەگەر ئۇنى چاشقانلار يېسىمۇ، چاشقانلار يېسىمۇ، چاشقانلار يېسىمۇ» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى: «رەسۇلۇللاھ ئەلەيھىسسالام ئاسىيەج ئابدۇل قەيسقا: «ھەقىقەتەن سىزدە ئاللاھ ياقتۇرىدىغان ئىككى خىسلەت بار، يەنى: سەۋرچان ۋە ئېھتىياتچان بولۇڭ» دېدى. بىزگە [مۇھەممەد بىن ئەل مۇتسەننا] ۋە [ئىبنى باسىيار] ئىككىسىنىڭمۇ [ئىبنى ئەبۇ ئەدى] دىن [سەئىد] دىن [قەتادە] دىن ئۇ بىزگە پەقەت بىر رىۋايەتچىنىڭ ئەلچى بىلەن كۆرۈشكەنلىكىنىلا ئەمەس، بەلكى بىر رىۋايەتچىنىڭمۇ ئەلچى بىلەن كۆرۈشكەنلىكىنى ئېيتقانلىقىنى ئېيتتى. [ئەبۇ نەدرە] [ئەبۇ سەئىد ئەلخۇدرى] دىن نەقىل قىلىپ مۇنداق دېدى: ئەلچى ئابدۇل قەيس رەسۇلۇللاھقا [ئىبنى ئۇلەييە] گە ئوخشاش بىر ھەدىس بىلەن يۈزلەنگەندە، پەقەت ئۇنىڭدا: «ئۇنىڭغا خورما، خورما ۋە سۇ بىلەن ئارىلاشتۇرىسىلەر» دېيىلگەن، ئۇ «[سەئىد] دېدى» ياكى «خورما بىلەن دېدى» دېمىگەن.
Hadith
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
ماڭا [مۇھەممەد بىن بەككار ئەلبەسرى] بىزگە [ئەبۇ ئاشىم] دىن [ئىبنى جۇرەيج] نى سۆزلەپ بەرگەنلىكىنى ئېيتتى. -يەنە بىر رىۋايەتتە مۇنداق دېيىلگەن: - ئۇ ماڭا [مۇھەممەد بىن رافى] نى ۋە لەفزە ئۇنىڭغا تەۋە ئىكەنلىكىنى ئېيتتى. بىزگە [ئابدۇرراززاق] بىزگە [ئىبنى جۇرەيج] نى ئېيتىپ بەرگەنلىكىنى ئېيتتى. ئۇ بىزگە [ئەبۇ قازائە] نى [ئەبۇ نەدلراھ] نىڭ بۇنى خەۋەر قىلغانلىقىنى، ھەسەن ئۇلارنىڭ ئىككىسىگىمۇ [ئەبۇ سەئىد ئەلخۇدرى] نىڭ ئۇنىڭغا خەۋەر قىلغانلىقىنى، ئەلچى ئابدۇل قەيسنىڭ ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنىڭ يېنىغا كەلگەندە: «ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى، ئاللاھ بىزنى سىزنىڭ فىدىيەڭىز قىلسۇن، قايسى ئىچىملىك بىزگە پايدىلىق؟» دەپ سورىغانلىقىنى ئېيتتى. ئۇ: «نەقىردا ئىچمەڭ» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇلار: «ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى، ئاللاھ بىزنى سىزنىڭ فىدىيەڭىز قىلسۇن، نەقىرنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى بىلەمسىز؟» دەپ سورىدى. ئۇ جاۋابەن: «ھەئە، دەرەخنىڭ غولىنىڭ ئوتتۇرىسى ئويۇلغان، دۇبا ياكى ھەنتەمدە ئىچىشكە بولمايدۇ، قاچىلاردا ساقلانغان ئىچىملىكلەرنى بېشىنى يېپىپ ئىچىش كېرەك» دېدى.
Hadith
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
بىزگە [ئەبۇ بەكرى بىن ئەبۇ شەيبە] ۋە [ئەبۇ كۇرايب]، [ئىشاق بىن ئىبراھىم] نىڭ ھەممىسىنى [ۋەكى] دىن، [ئەبۇ بەكرى] ئېيتتى، بىزگە [ۋەكى] نى [زەكەرىيا بىن ئىسھاق] دىن ئېيتتى، ئۇ ماڭا [يەھيا بىن ئابدۇللاھ بىن شەيفى] دىن [ئەبۇ مەئبەد] دىن [ئىبنى ئابباس] دىن [مۇئاز بىن جەبەل] دىن ئېيتتى، ئەبۇ بەكرى: «بەلكىم» دېدى، ۋاكى ئىبنى ئابباستىن ئېيتتى، مۇئاز: «مېنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئەۋەتكەن بولۇشى مۇمكىن» دېدى. ئۇ: «ھەقىقەتەن، سەن ئەھلى كىتابتىن بولغان بىر قەۋمنىڭ يېنىغا كېلىسەن، شۇڭا ئۇلارنى ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوقلۇقىغا ۋە مېنىڭ ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىمگە گۇۋاھلىق بېرىشكە چاقىر. ئەگەر ئۇلار بۇ ئىشتا ساڭا ئىتائەت قىلسا، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ئۇلارغا ھەر كۈنى ۋە كېچە بەش ۋاقىت ناماز ئوقۇشنى پەرز قىلغانلىقىنى ئېيت. ئەگەر ئۇلار بۇ ئىشتا سىزگە ئىتائەت قىلسا، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ بايلاردىن ئېلىپ، كەمبەغەللەرگە تارقىتىپ بېرىلىدىغان سەدىقەنى ئۇلارغا پەرز قىلغانلىقىنى ئېيتىڭ. ئەگەر ئۇلار سىزگە شۇنداق ئىتائەت قىلسا، ئۇلارنىڭ ئېسىل خەزىنىلىرىدىن يىراق تۇرىسىز. زۇلۇمغا ئۇچرىغانلارنىڭ دۇئاسىدىن قورقۇڭلار، چۈنكى ئۇنىڭ بىلەن ئاللاھنىڭ ئوتتۇرىسىدا ھېچقانداق توسالغۇ يوق». بىزگە [ئىبنى ئەبۇ ئۆمەر] بىزگە [بىسىر بىن ئەس سارى] بىزگە [زەكەرىيا بىن ئىسھاق] بىزگە [زەكەرىيا بىن ئىسھاق] بىزگە [يەھيا بىن ئابدۇللاھ بىن شەيفى] بىزگە [ئەبۇ مەئبەد] بىزگە [ئىبنى ئابباس] پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ مۇئازنى يەمەنگە ئەۋەتكەنلىكى، ئۇ: «ھەقىقەتەن سىز بىر قەۋمنىڭ يېنىغا كېلىسىز» دېگەنلىكى، ۋاكىينىڭ ھەدىسىدىكىگە ئوخشاش، دېگەنلىكى ئېيتىلدى.
Hadith
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
بىزگە [ئۇمەييە بىن بىستام ئەلئەيسىي] بىزگە [يەزىد بىن زۇرەئى] بىزگە [رەئۇھ] - يەنى ئىبنى ئەلقاسىم - دىن [ئىسمائىل بىن ئۇمەييە] دىن [يەھيا بىن ئابدۇللاھ بىن شەيفى] دىن [ئەبۇ مەئبەد] دىن [ئىبنى ئابباس] دىن مۇنداق دەيدۇ: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇئازنى يەمەنگە ئەۋەتكەندە مۇنداق دېگەن: «سىلەر ھەقىقەتەن كىتاب ئەھلىدىن بولغان بىر قەۋمگە دۇچ كېلىۋاتىسىلەر، ئۇلارغا ۋەز قىلىدىغان تۇنجى ۋەسىيىتىڭلار ئاللاھ ئەززە ۋە جەللەگە ئىبادەت قىلىشتۇر. ئەگەر ئۇلار ئاللاھنى تونۇسا، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ئۇلارغا كېچە-كۈندۈز بەش ۋاقىت ناماز ئوقۇشنى پەرز قىلغانلىقىنى ئېيتىڭلار. ئەگەر ئۇلار سىلەرگە شۇنداق ئىتائەت قىلسا، ئۇلاردىن زاكات ئېلىڭلار ۋە ئۇلارنىڭ ئېسىل مال-مۈلكىدىن قورقۇڭلار».
Hadith
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
بىزگە [قۇتەيبە بىن سەئىد] بىزگە [لەيت بىن سەئىد] دىن [ئۇقەيل] دىن [ئەز-زۇھرى] دىن [ئۇبەيدۇللاھ بىن ئابدۇللاھ بىن ئۇتبە بىن مەسئۇد] دىن [ئەبۇ ھۇرەيرە] دىن [ئۇ مۇنداق دېدى:] ئۇ مۇنداق دېدى: «رەسۇلۇللاھ ۋاپات بولغاندىن كېيىن، ئەبۇ بەكىر ئۇنىڭدىن كېيىن خەلىپە بولۇپ تەيىنلەنگەندىن كېيىن، ئەرەبلەر ئىچىدىكى كاپىرلار كاپىر بولغاندىن كېيىن، [ئۆمەر بىن ئەلخەتساب] ئەبۇ بەكىرگە: «سەن قانداق قىلىپ ئىنسانلار بىلەن ئۇرۇش قىلىسەن؟ رەسۇلۇللاھ: «مەن ئىنسانلار بىلەن ئۇلار: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق» دېگۈچە ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇلدىم، شۇڭا كىمكى: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق» دېسە، ئۇ ئۆزىنىڭ مال-مۈلكىنى ۋە جېنىنى مېنىڭ ھۇجۇملىرىمدىن قوغدىغان بولىدۇ. ئىسلام، ئۇنىڭ ھېسابى ئاللاھقا تاپشۇرۇلىدۇ». شۇڭا [ئەبۇ بەكرى]: «ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، مەن ناماز بىلەن زاكاتنىڭ پەرقىنى ئايرىغانلار بىلەن ھەقىقەتەن ئۇرۇش قىلىمەن، چۈنكى زاكات بىر تەلەپ، بىر مۈلۈك ھوقۇقى. ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئەگەر ئۇلار ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە (ئاللاھنىڭ تەرىپلىشى ۋە ئامانلىقى بولسۇن) پۇل تۆلىگەن بولسىمۇ، ئۆزلىرىنىڭ خالىماسلىقى سەۋەبىدىن ماڭا توسقۇنلۇق قىلسا، مەن يەنىلا ئۇلارنىڭ خالىماسلىقى سەۋەبىدىن ئۇلار بىلەن ئۇرۇشىمەن» دېدى. شۇڭا [ئۆمەر بىن ئەلخەتساب]: «ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئۇ ئۇ ئەمەس، بەلكى مەن ئاللاھنىڭ ئەبۇ بەكرىنىڭ كۆكسىنى ئۇلار بىلەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن ئاچقانلىقىنى كۆردۈم، ئاندىن ئۇنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى بىلدىم» دېدى.
Hadith
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
ماڭا [ئەبۇ ئەز-تاھىر]، [ھەرمەلە بىن يەھيا] ۋە [ئەھمەد بىن ئەيسا] غا خەۋەر قىلدى، [ئەھمەد]: «بىزگە خەۋەر قىلدى» دېدى. يەنە ئىككى ئادەم: «ئۇ بىزگە [ئىبنى ۋەھب] دېدى، ئۇ ماڭا [يۇنۇس] دىن [ئىبنى شىھاب] غا خەۋەر قىلدى، ئۇ ماڭا [سەئىد بىن ئەل مۇسەيياب] غا [ئەبۇ ھۇرەيرە] نىڭ ئۇنىڭغا رەسۇلۇللاھنىڭ: «مەن ئىنسانلار 'ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق' دېگۈچە ئۇلار بىلەن ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇلدىم، ئاندىن كىمكى 'ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق' دېسە، ئۇ ئۆزىنىڭ مال-مۈلكىنى ۋە جېنىنى مېنىڭ ھۇجۇمۇمدىن ساقلىغان بولىدۇ، پەقەت ئىسلامنىڭ ھەققى بىلەن، ئۇنىڭ ھېسابى ئاللاھقا قالىدۇ» دېگەنلىكىنى ئېيتتى.
Hadith
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
بىزگە [ئەھمەد بىن ئابدا ئادل-دلاببى] بىزگە [ئابدۇل ئەزىز] - يەنى ئەد-داراۋەردى- [ئەل ئالا] دىن سۆزلەپ بەرگەن. - يەنە بىر رىۋايەتتە بۇ ھەقتە تىلغا ئېلىنغان - ۋە بىزگە [ئۇمەييە بىن بىستام] دىن سۆزلەپ بەرگەن ۋە لەفزە ئۇنىڭغا تەۋە، بىزگە [يەزىد بىن زۇرايى] بىزگە [رەئۇھ] دىن [ئەل ئالا بىن ئابدۇرراھمان بىن يەئقۇب] دىن [ئاتىسىدىن] [ئەبۇ ھۇرەيرە] دىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن مۇنداق دېگەن: «مەن ئىنسانلار ئاللاھتىن باشقا ئىلاھ يوق - ئىبادەت قىلىشقا ھەقلىق - دەپ گۇۋاھلىق بەرگۈچە ۋە ماڭا ۋە مەن ئېلىپ كەلگەن قۇرئانغا ئىمان كەلتۈرگۈچە ئۇلار بىلەن ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇلدىم، ئەگەر ئۇلار بۇنى قىلسا، ئۇلار ئىسلامنىڭ ھەققى سەۋەبىدىن بولمىسا، مال-مۈلكىنى ۋە روھىنى مېنىڭ ھۇجۇمىمدىن قوغدىغان بولىدۇ. ئۇلارنىڭ ھېسابى ئاللاھقا تاپشۇرۇلىدۇ».
Hadith
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
بىزگە [ئەبۇ بەكرى بىن ئەبۇ سەيىبە] بىزگە [ھەفش بىن غىياتس] دىن [ئەل-ئەماسى] دىن [ئەبۇ سۇفيان] دىن [جابىر] دىن [ئەبۇ سالىھ] دىن [ئەبۇ ھۇرەيرە] دىن نەقىل كەلتۈرۈلگەن، ئىككىسى ئىبن مۇسەييەبنىڭ ئەبۇ ھۇرەيرەدىن نەقىل كەلتۈرگەن ھەدىسىگە ئاساسەن: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: 'ماڭا كىشىلەر بىلەن ئۇرۇش قىلىشقا بۇيرۇلدى' دېدى» دېگەن. -يەنە بىر رىۋايەتتە مۇنداق دېيىلگەن- ماڭا [ئەبۇ بەكرى بىن ئەبۇ سەيىبە] بىزگە [ۋاكى] نى نەقىل كەلتۈرگەنلىكى ئېيتىلغان. يەنە بىر رىۋايەتتە بۇ ھەقتە تىلغا ئېلىنىدۇ- ماڭا [مۇھەممەد بىن ئەل مۇتسەننا] بىزگە [ئابدۇرراھمان]، يەنى بىن مەھدىينىڭ، بىزگە [سۇفيان]، [ئەبۇ ئەز زۇبەير]، [جابىر] دىن [رەسۇلۇللاھ] مۇنداق دېدى: «مەن ئىنسانلار بىلەن ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇلدىم، ئۇلار: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا ھەقلىق ئىلاھ يوق» دېگۈچە، ئۇلار: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا ھەقلىق ئىلاھ يوق» دېدى، ئاندىن ئۇلار ئىسلامنىڭ ھەققىدىن باشقا مال-مۈلكىنى ۋە جانلىرىنى مېنىڭ ھۇجۇملىرىمدىن قوغدىدى. ئۇلارنىڭ ھېسابى ئاللاھقا تاپشۇرۇلىدۇ». ئاندىن ئۇ مۇنداق دېدى: «سەن پەقەت ئاگاھلاندۇرغۇچىسەن. سېنىڭ ئۇلارغا ھېچقانداق كۈچىڭ يوق» - غەيسىيە: 21-22- ...
Hadith
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
بىزگە [ئەبۇ غەسسان ئەلمىسمائىي مالىك بىن ئابدۇل ۋاھىد] بىزگە [ئابدۇل مالىك بىن ئەش-شەببەھ] دىن [سۇئبەھ] دىن [ۋاقىد بىن مۇھەممەد بىن زەيد بىن ئابدۇللاھ بىن ئۆمەر] دىن [ئاتىسى] دىن [ئابدۇللاھ بىن ئۆمەر] دىن ئۇ مۇنداق دېدى: «مەن خەلق بىلەن ئۇرۇشۇشقا بۇيرۇلدىم، ئۇلار ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوقلۇقىغا ۋە مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بەرگۈچە، ئۇلار ناماز ئوقۇيدۇ ۋە زاكات بېرىدۇ. ئەگەر ئۇلار بۇنداق قىلسا، ئۇلار ئىسلام ھەقلىرىدىن باشقا مال-مۈلكىنى ۋە جانلىرىنى مېنىڭ ھۇجۇملىرىمدىن قوغدىغان بولىدۇ. ئۇلارنىڭ ھېسابى ئاللاھقا تاپشۇرۇلىدۇ».
Hadith
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
بىزگە [سۇۋايد بىن سەئىد] ۋە [ئىبنى ئەبۇ ئۆمەر] ئىككىسىنىڭ [مەرۋان] نى كۆزدە تۇتقانلىقى، ئۇلارنىڭ ئىككىسىنىڭ مەرۋان ئەل-فازارىنى كۆزدە تۇتقانلىقى، [ئەبۇ مالىك] دىن [ئاتىسىدىن] ئۇ مۇنداق دېدى: «مەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم: 'كىمكى ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىشقا ھەقلىق ئىلاھ يوق دېسە ۋە ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىنىدىغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى ئىنكار قىلسا، ئۇنىڭ مال-مۈلكى ۋە قېنى ھارام، ئۇلارنىڭ مۇكاپاتى ئاللاھقا تەۋە'. بىزگە [ئەبۇ بەكرى بىن ئەبۇ شايبە] بىزگە [ئەبۇ خالىد ئەل-ئەھمەر] نى ئېيتقانلىقى، يەنە بىر رىۋايەتتە مۇنداق دېيىلگەن: ئۇ ماڭا [زۇھەير بىن ھەرب] بىزگە [يەزىد بىن ھارۇن] غا [ئەبۇ مالىك] ۋە [ئاتىسىغا] پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ: 'كىمكى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلسا' دېگەنلىكىنى ئاڭلىغانلىقىنى ئېيتتى».
Hadith
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
ئۇ ماڭا [ھەرمەلە بىن يەھيا ئەتتۇجىبى] ماڭا [ئابدۇللاھ بىن ۋەھب] دېدى، ئۇ ماڭا [يۇنۇس] دىن [ئىبنى شىھاب] دېدى، ئۇ ماڭا [سەئىد بىن ئەل مۇسەيياب] دىن [ئاتىسىدىن] دېدى، ئۇ مۇنداق دېدى: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئەبۇ تالىبنى ئۆلۈم ئالدىدا تۇرغان ۋاقىتتا يوقلاپ كەلدى. ئۇ ئەبۇ جەھل ۋە ئابدۇللاھ بىن ئەبۇ ئۇمەييە بىن ئەل مۇغىرەنىمۇ ئۇ يەردە تاپتى. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: «تاغا! ئەقىدىنىڭ ئىككى جۈملىسىنى ئېيتىڭ، مەن ئاللاھنىڭ ئالدىدا سىزنىڭ گۇۋاھچىڭىز بولىمەن» دېدى. ئاندىن ئەبۇ جەھل ۋە ئابدۇللاھ بىن ئەبۇ ئۇمەييە: «ئى ئەبۇ تالىب، ئابدۇل مۇتتەلىبنىڭ دىنىدىن ۋاز كېچەلەمسىز؟» دېدى. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ۋاز كەچمىدى، بەلكى ئۇنىڭغا ئىككى كەلىمە ئەقىدىنى ئوقۇشنى ئۆگىتىشنى داۋاملاشتۇردى ۋە ئۇلارنى نۇرغۇن قېتىم تەكرارلىدى. شۇڭا ئەبۇ تالىب ئۇلارغا ئاخىرقى سۆزى سۈپىتىدە ئابدۇل مۇتالىبنىڭ دىنىدا قالغانلىقىنى ۋە كەلىمىنى ئېيتىشتىن ئىككىلەنگەنلىكىنى ئېيتتى. رەسۇلۇللاھ يەنە: «ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، سىلەر ئۈچۈن ئاللاھتىن كەچۈرۈم سورايمەن» دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ مۇنداق دېگەن: «پەيغەمبەر ۋە مۆمىنلەرنىڭ شېرىكلەرنىڭ دوزاختا ماھىر ئىكەنلىكى ئېنىق بولغاندىن كېيىن، ئۇلار ئۆز تۇغقانلىرى بولسىمۇ، شېرىككە قوشۇلغانلارغا كەچۈرۈم سوراشى توغرا ئەمەس» - تاۋبەدىكى 113-ئايەت. ئاندىن ئاللاھ ئەبۇ تالىبنىڭ ۋەقەسى توغرىسىدا مۇنداق دېگەن: «ھەقىقەتەن، سەن، ئى مۇھەممەد، سۆيگەن كىشىڭنىڭ ئىسلامنى قوبۇل قىلىشى ئۈچۈن ئۇنىڭغا يېتەكچىلىك قىلىشقا قادىر ئەمەسسەن، بەلكى ئاللاھ ئۆزى خالىغان كىشىگە يېتەكچىلىك قىلىشقا قادىر، ئۇ ئىسلامنى قوبۇل قىلىشقا رازى بولغانلارنى ئەڭ ياخشى بىلىدۇ». - قەشەشتىكى 56-ئايەت. بىزگە [ئىشاق بىن ئىبراھىم] ۋە [ئابد بىن ھۇمەيد] ئىككىسىنىڭمۇ [ئابدۇرراززاق] بىزگە [مەئمەر] نى سۆزلەپ بەرگەنلىكىنى ئېيتتى. -يەنە بىر رىۋايەتتە مۇنداق دېيىلگەن: - ۋە بىزگە [ھەسەن ئەلھۇلۋانى] ۋە [ئابد بىن ھۇمەيد] ئىككىسىنىڭمۇ [يەئقۇب] نى - يەنى ئىبنى ئىبراھىم بىن سائدنى - سۆزلەپ بەرگەنلىكىنى ئېيتتى. ئۇ [دادام] نى [سالىھ] دىن، ئىككىسىنىڭمۇ [زۈھرى] دىن، مەسىلەن، بۇ سەنەدنى سۆزلەپ بەرگەنلىكىنى ئېيتتى. قانداقلا بولمىسۇن، سالىھنىڭ ھەدىسى «ئاندىن ئاللاھ ئۇنىڭ ھەققىدە ئۆزىنىڭ سۆزىنى نازىل قىلدى» دېگەن سۆزلەر بىلەن ئاخىرلىشىدۇ، ئۇ بۇ ئىككى ئايەتنى تىلغا ئالمايدۇ. ئۇ يەنە بۇ جۈملە ئورنىغا ئىشلىتىلگەن مەئمەرنىڭ ھەدىسىدە «ئۇلار ئىككىسى ئوخشاش سۆزلەرنى تەكرارلىدى» دېگەننى تىلغا ئالىدۇ. ئۇلار ئىككىسى ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغان».
Hadith
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
بىزگە [مۇھەممەد بىن ئابباد] ۋە [ئىبنى ئەبۇ ئۆمەر] ئىككىسىنىڭ سۆزىگە قارىغاندا، بىزگە [مەرۋان] يەزىدتىن، يەنى ئىبنى كەيساندىن، [ئەبۇ ھازىمدىن]، [ئەبۇ ھۇرەيرە] دىن ئۇ مۇنداق دېگەن: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۆزىنىڭ تاغىسىغا ئۆلۈم ئالدىدا: «ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق، دەپ ئېيتقىن، مەن قىيامەت كۈنى بۇ سۆزلەر بىلەن سىلەرگە گۇۋاھلىق بېرىمەن» دېگەن». لېكىن ئۇ رەت قىلغان، ئاندىن ئاللاھ: «سىلەر ھەقىقەتەن ئۆزۈڭلار ياخشى كۆرىدىغانلارنى توغرا يولغا يېتەكلىيەلمەيسىلەر» دېگەن. «ئەل قەشەش»: 56-ئايەت.
Hadith
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
بىزگە [مۇھەممەد بىن ھاتىم بىن مەيمۇن] بىزگە [يەھيا بىن سەئىد] بىزگە [يەزىد بىن كەيسان] دىن [ئەبۇ ھازىم ئەل ئاسىجائىي] دىن [ئەبۇ ھۇرەيرە] دىن ئۇ مۇنداق دېدى: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم تاغىسىغا ئۆلۈم ئالدىدا: ''ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق'' دېگىن، مەن قىيامەت كۈنى بۇ سۆزلەر بىلەن سىلەرگە گۇۋاھلىق بېرىمەن'' دېدى. ئۇ جاۋابەن: 'ئەگەر قۇرەيشلەر مېنى 'ئۇ بۇنى ئەنسىرەپ قىلغان' دەپ ئەيىبلىمىسە، مەن بۇ جۈملە بىلەن سىزنىڭ كۆزۈڭىز بىلەن ماقۇل بولغان بولاتتىم'' دېدى. ئاندىن ئاللاھ مۇنداق دېدى: '-ھەقىقەتەن سىز سۆيگەنلىرىڭىزنى يېتەكلىيەلمەيسىز، لېكىن مەن ئۇنىڭ خالىغانلىرىنى يېتەكلەيمەن-' --قاشاش: 56- ...
Hadith
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
بىزگە [ئەبۇ بەكرى بىن ئەبۇ شەيبە] ۋە [زۇھەير بىن ھەرب] ئىككىسىنى [ئىسمائىل بىن ئىبراھىم] دىن، [ئەبۇ بەكرى] مۇنداق دېگەن: بىزگە [ئىبنى ئۇلەييە] خالىدتىن، ئۇ مۇنداق دېگەن: بىزگە [ئەلۋەلىد بىن مۇسلىم] دىن، [ھۇمران] دىن، [ئوسمان] دىن، ئۇ مۇنداق دېگەن: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: 'كىمكى ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوقلۇقىنى بىلىپ تۇرۇپ ئۆلسە، ئۇ چوقۇم جەننەتكە كىرىدۇ'. بىزگە [مۇھەممەد بىن ئەبۇ بەكرى ئەل مۇقەددەمى] بىزگە [بىسىر بىن ئەل مۇفادلال] بىزگە [خالىد ئەل ھەددزا] دىن، [ئەلۋەلىد ئەبۇ بىسىر] دىن، ئۇ مۇنداق دېگەن: مەن [ھۇمران] نىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم، مەن [ئوسمان] نىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم، مەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭمۇ شۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىدىم».
Hadith
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
بىزگە [ئەبۇ بەكرى بىن ئەن-نەدلەر بىن ئەبۇ ئەن-نەدلەر] نى سۆزلەپ بەردى ئۇ مۇنداق دېدى، بىزگە [ئەبۇ ئەن-نەدلەر] نى سۆزلەپ بەردى ھاشىم بىن ئەلقاسىم بىزگە [ئۇبەيدۇللاھ ئەل ئەشجائى] نى [مالىك بىن مىغۋال] نى [تەلھە بىن مۇشەررىف] نى [ئەبۇ سالىھ] نى [ئەبۇ ھۇرەيرە] نى ئۇ مۇنداق دېدى: «بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىلەن بىر سەپەردە ئىدۇق». ئاندىن ئۇ: «كىشىلەرنىڭ يېمەكلىكلىرى تۈگىدى» دېدى. ئاندىن ئۇ: «ئۇلار ھايۋانلىرىنىڭ بىر قىسمىنى بوغۇزلىماقچى بولغۇچە» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى: «ئاندىن ئۆمەر: «ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى، ئەگەر سىز كىشىلەرنىڭ يېمەكلىكلىرىدىن بىر قىسىمنى يىغىپ، ئاللاھقا دۇئا قىلغان بولسىڭىز، بۇ ياخشى بولاتتى» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى: «ئاندىن ئۇ شۇنداق قىلدى» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى: «ئاندىن بۇغداينىڭ ئىگىسى بۇغداي بىلەن كەلدى، خورمىنىڭ ئىگىسى خورمىسى بىلەن كەلدى» دېدى. رىۋايەت قىلغۇچى مۇنداق دېدى: «مۇجاھىد مۇنداق دېدى: دان ئىگىلىرى دانلىرى بىلەن». مەن: «ئۇلار دان بىلەن نېمە قىلدى؟» دەپ سورىدىم. ئۇ: «ئۇلار ئۇنىڭدىن سۇ سۈمۈرۈپ ئىچتى» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇ: «ئاندىن رەسۇلۇللاھ ئۇلارنى چاقىردى، ئۇلار ئوزۇقلىرىنى تولدۇرغۇچە». رىۋايەت قىلغۇچى مۇنداق دېدى: «شۇڭا رەسۇلۇللاھ شۇ ۋاقىتتا دۇئا قىلدى: «مەن گۇۋاھلىق بېرىمەنكى، ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق، مەن ئاللاھنىڭ ئەلچىسى، ئاللاھ بىلەن ئۇچراشقاندا ھېچقانداق بەندە شۈبھىسىزكى جەننەتكە كىرمەيدۇ».
Hadith
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
بىزگە [سەھل بىن ئوسمان] ۋە [ئەبۇ كۇرايب مۇھەممەد بىن ئەل ئالا] [ئەبۇ مۇئاۋىيە] نىڭ ھەممە سۆزىنى سۆزلەپ بەردى. مۇسۇلمانلار ئاچلىقتىن: «ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى، تۆگىمىزنى بوغۇزلاپ، گۆشىنى يەپ، ياغلىرىنى ماي قىلىپ، تېرىسىنى يېپىپ، ئىسسىقتىن ساقلايمىز؟» دېدى. رەسۇلۇللاھ: «قىل» دەپ جاۋاب بەردى. ئەبۇ ھۇرەيرە: «ئاندىن ئۆمەر كېلىپ: «ئى ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى، ئەگەر شۇنداق قىلسىڭىز، تۆگىنىڭ دۈمبىسى -- ماشىنا -- تۈگىگەن بولىدۇ! لېكىن ئۇلارنىڭ قالغان يېمەكلىكلىرىنى سوراپ، ئاندىن دۇئا قىلسىڭىز ياخشى بولىدۇ، ئاللاھ ئۇنىڭغا بەرىكەت بەرسۇن» دېدى. ئاندىن رەسۇلۇللاھ: «ماقۇل» دېدى. ئاندىن ئۇ تېرىدىن ياسالغان بىر ياپقۇچ سورىدى، يايغاندىن كېيىن، قالغان يېمەكلىكلىرىنىڭ قالغانلىرىنى سورىدى. ئەبۇ ھۇرەيرە سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «ئاندىن بىر ئادەم بىر سىقىم دان ئېلىپ كەلدى، يەنە بىرى بىر سىقىم خورما ئېلىپ كەلدى، يەنە بىر قىسمى نان قاتارلىق يېمەكلىك ئۇششاقلىرىنى ئېلىپ كەلدى، شۇڭا قېپىغا ئازراق يېمەكلىك يىغىلدى». ئەبۇ ھۇرەيرە مۇنداق دېدى: «ئاندىن رەسۇلۇللاھ يېمەكلىككە بەرىكەت تىلىدى، ئاندىن ئۇ: «ئىلىڭلەر ۋە يېمەكلىك قاچىلىرىڭلارنى تولدۇرۇڭلار» دېدى. ئەبۇ ھۇرەيرە سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «ئاندىن ئۇلار يېمەكلىك ئورۇنلىرىنى تولدۇرۇپ قويدى، شۇڭا ئۇلارنىڭ يېمەكلىك ئورۇنلىرىدىن باشقا بىر ئەسكەرمۇ يوق ئىدى». ئەبۇ ھۇرەيرە سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «ئاندىن ئۇلار تويغۇچە يېدى، يەنە بىر قىسىم يېمەكلىك قالدى». ئاندىن رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېدى: «مەن گۇۋاھلىق بېرىمەنكى، ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئىلاھ يوق، مەن ئاللاھنىڭ ئەلچىسى، ھېچقانداق بەندە ئاللاھ بىلەن ئۇچراشمايدۇ، ئۇ بۇ جۈملىدىن گۇمانلانمايدۇ، ئاندىن جەننەتكە كىرىشتىن توسۇلىدۇ».
