Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Atwebele [Ubaidulla bin Mu’adz] atubuulile [batata] atubuulile [Ashim] - e kutila Ibnu Muhamadi bin Zaid bin Abdullah bin Umar - ukufuma kuli [wishi] atile; [Abdullah] atile, ‘UbuIslam bwakuulwa pa fishinte fisano: E kutila ubunte bwa kuti takwaba lesa -uuli ne nsambu sha kupepa- lelo Lesa, ukuti Muhamadi ni mubomfi Wakwe kabili Umutumwa, ukupanga amapepo, ukulipila Baitullah dukat, . Ukusefya kwa Ramadani'.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Kabili pa numa ya kunjeba ukuti [Ibn Numair] alitushimikile ukuti [batata] alitushimikile [Hanzhalah] atile, ‘Naumfwile [Ikrimah Bin Khalid] alelanda hadith kuli Thawus ukuti umuntu umo atile kuli [Abdullah Bin Umar], ‘Cinshi taulwile? ’ Ayaswike ukuti, ‘Mu cine cine, naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yali pali wene) atile: ‘Mu cine cine, ubuIslam bwashintililwe pa fishinte fisano: Ubushininkisho bwa kuti takwaba lesa uwalinga ukupepa kano fye Lesa, ukubika amapepo, ukulipila zakat, ukufunga ifya kulya mu nshita ya Ramadan, no kucita ifya kulya fya kwa Lesa’ .
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Atile, Naumfwile Ibn Abbas. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili atwebele [Yahya bin Yahya] kabili uyu lafazh ni wakwe, atushimikile [Abbad bin Abbad] ukufuma kuli [Abu Jamrah] ukufuma kuli [Ibn Abbas] atile, ‘Umutumwa wa kwa Abdul Qais aile kuli Rasulullah kabili batile: iciputulwa ca mukowa wa Rabi’ah, kabili mu cine cine abafiita aba Mudlar baiminine pa kati kesu na imwe, eico te kuti tube abacingililwa kuli imwe kano fye mu mweshi wa Haram, eico tulandile ukufikilisha ifunde kabili tukashimikila kuli abo aba ku numa yesu’. Atile: ‘Ndemukonkomesha ku fintu fine kabili ndemukaanya ku fintu fine: E kutila ukusumina muli Lesa,’ lyena abapilibwile, atile: ‘Mupeele ubunte ukuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Lesa kabili ukuti Muhamadi ni ntungulushi ya kwa Lesa, uulepanga amapepo, ukulipila zakat wa nkondo, no kulipila inkondo imo. Kabili ndemukaanya ukukanapanga umwangashi uwafina mu cifulo ca kusendamamo, icalo ca kusendamapo, icalo ca kusendamapo, na icalo ca kusendamapo. Khalaf ailundapo mu lyashi lyakwe ilya kale ukuti, ‘Ubushininkisho bwa kuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah. Kabili ukucikaka umuku umo'.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Abu Bakar atile, atubuulile [Ghundar] ukufuma kuli [Shu’bah] ilyo abantu bambi babili batile, atubuulile [Muhammad] ukufuma kuli Jahu’far] [Abu Jamrah] atile, ‘Nali kapilibula pa kati ka [Ibnu Abbas] na bantu, lyena umwanakashi aishile no kwipusha pa lwa muto wa Nabidz – umusango wa mwangashi – uwasuminishiwe mu cipe ca bulongo, eico ayaswike ukuti, ‘Mu cine cine, umutumwa wa kwa Abd al-Qais uwa kwa Lesa ali, . Allah atile: ‘Ni ani uyo umutumwa - nangu ni ani abo bantu? - basukile ukuti, 'Rabia'. Atile: 'Pokeleleni abantu - nangu umutumwa - ukwabula ukukabila ukutwishika nangu ukuipeela umulandu'. Uwalondolola atile, ‘Batile, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, mu cine cine twaisa kuli iwe ukufuma ku ncende ya kutali. Pakati kesu na imwe pali aba Mudlar abashasumina pa kuti twingaisa kuli imwe kano fye mu myeshi ya haram, eico tulandile ukusalapo fimo ifyo twingashimikilako abantu abo tutungulula ifyo twingaingila mu mulu’. Kalondolola atile, ‘Eico Umutumwa wa kwa Allah abakonkomeshe ifintu fine no kubakaanya ifintu fine’. Kalondolola atile na kabili, ‘Umutumwa wa kwa Lesa abakonkomeshe ukusumina muli Lesa eka, atile, ‘Bushe mwalishiba ifyo ukusumina muli Lesa kuli? ' Baswike ukuti, 'Allah na Mutumwa Wakwe balishiba bwino'. Atile: ‘Mupeele ubunte bwa kuti takwaba lesa umbi kano Lesa, kabili ukuti Muhamadi ni ntumwa ya kwa Lesa, mubike amapepo, mulipile zakat, mufume ifya kulya, kabili mupeele iciputulwa cimo pali fisano ica mwangashi, kabili mulemukaanya ukufuma ku fya kulya fya ku nse. Syu’bah atile, ‘nalimo atile ‘an-Naqir’ kabili kuti caba ‘al-Muqayyar’, atile: ‘Mulolesheni no kwishibisha abantu benu’. Abu Bakr alandile mu kulondolola kwakwe ukuti, ‘Umuntu uo utungulula ku numa yobe’ ukwabula ukulandapo pa lwa ‘Muqayyar’’. Kabili calishibikwe kuli ine [Ubaidullah bin Mu’adz] alishimikilwe kuli ifwe [batata]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili atwebele [Nashr bin Ali al-Jahdlami] atile, atwebele [batata] bonse babili batile, atwebele [Qurrah bin Khalid] ukufuma kuli [Abu Jamrah] ukufuma kuli [Ibn Abbas] ukufuma kuli Kasesema sallallahu na uyu [alayuthama] ukusosa ukuti: ‘Namukaanya kuli conse icalandwa mu lupapulo lwa ku numa, ulwa ku numa, ulwa ku numa, ulwa ku numa, na ulwa ku numa’. Kabili [Ibn Mu’adz] alundilepo muli hadith yakwe ukufuma kuli [wishi], atile, ‘Kabili Lesa atile kuli Al-Asyyaj Asyaj Abd al-Qais: ‘Mu cine cine muli imwe muli imibele ibili iyo Lesa atemwa, e kutila ukushipikisha no kucenjela’’.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Atile, ‘Umuntu uwakumanya umutumwa ukufuma ku cibulungwa ca kwa Abdul Qais uwaishile pa ntanshi ya Mutumwa wa kwa Lesa atwebele ukuti, [Abu Sa’id al-Khudri] muli iyi hadith, ukuti abantu ukufuma pa kati ka Abdul Qais baile kuli Rasulullah no kutila, ‘O Kasesema wa kwa Lesa, mu cine cine tuli ba mu mushi ukufuma ku mukowa wa kwa Rabi’ah, kabili mu cine cine abaMudlar -abafiita baliminine pa kati kesu na imwe, pa kuti twinga- ifwe ukufikilisha ifunde pa kuti twingalishimikila ku bantu aba ku numa yesu pa kuti na lyo twingaingila mu paradiso nga twalikakatila kuli ilyo’. Atile: “Ndemukonkomesha ku fintu fine kabili ndemukaanya ku fintu fine: e kutila, pepa Lesa, kabili mwimucingilila ku cintu conse, ukupepa, ukulipila zakat, ukufunga mu Ramadan, no kupeela cimo pali fisano ica mutengo wa ghanimah, kabili ndemukaanya ukupanga ifipe fya kufimbilamo umwangashi. Bamwipwishe ukuti, ‘We Kasesema wa kwa Lesa, bushe ukwishiba kobe ukwa an-Naqir ni shani? ' Atile: 'Umukonso wa muti walisembwa - uwafuminemo - lyena mwabika amadate muli wene'. Sa’id atile, ‘Nangu atile: ‘ukufuma ku muti wa nseke. Lyena mwabika amenshi muli yene mpaka ilyo amenshi ya kubilisha yafuuka, lyena mwainwa mpaka umo pali imwe - nangu umo pali bene - mu cine cine akauma banyinakulu ne lupanga', atile, 'Kabili muli ilya bumba muli umuntu uo na o aliponenwe'. Atile kabili, ‘Nacifisa pantu naumfwile insoni ku Mutumwa wa kwa Lesa, lyena naipusha ukuti, ‘Eico mu cipe nshi twinganywa, we Mutumwa wa kwa Lesa? ' Ayaswike ukuti, 'Mu cipe ca nkanda icafiita icali ne kanwa akashingulwikwa'. Bamwipwishe ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, mu cine cine icalo cesu caiswilemo ifipe, ica kuti tapali ica kunwa icashala mu fipe fya nkanda ifya tanned,’ lyena Kasesema atile: ‘Kabili nangu ca kuti calya ifipe, kabili nangu ca kuti calya ifipe, kabili nangu ca kuti calya’. Uwalondolola atile, ‘Kabili Kasesema wa kwa Lesa atile kuli Asyajj Abdul Qais: ‘Mu cine cine muli iwe muli imibele ibili iyo Lesa atemwa, e kutila; ukushipikisha no kucenjela''. Atwebele ukuti [Muhammad bin al-Mutsana] na [Ibn Basyyar] bonse babili batile, atushimikile [Ibn Abu Adi] ukufuma kuli [Sa’id] ukufuma kuli [Qatadah] atile, atushimikile te kalondolola umo fye uwakumanya umutumwa. Kabili [Abu Nadlrah] alandile ukufuma kuli [Abu Sa'id al-Khudri], ukuti umutumwa Abdul Qais ilyo alungama kuli Rasulullah na Hadith nga [Ibn Ulayyah], fye muli yene mwasoselwe ukuti, 'Kabili muli yene mwasankanya ne nshishi, nangu inshiti na menshi tautile,' kabili, 'natile,' inshiku''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Anjebele [Muhammad bin Bakkar al-Basri] atwebele [Abu Asim] ukufuma kuli [Ibn Juraij]. -mu lyashi limbi lyalandwa-, Kabili anjebele [Muhamadi bin Rafi’] kabili lafazh yali yakwe. Atile [Abu Qaza] atile, atile [Abu Qaza’ah] ukuti [Abu Nadlrah] alishimikile, kabili Al-Hasan alishimikile kuli bonse babili, ukuti [Abu Sa’id al-Khudri] alishimikile kuli wene, ukuti umutumwa kuli Kasema wa kwa Lesa ilyo aishile. 'O Kasesema wakwa Lesa, Lesa atulenge ukuba ulubuuto lwenu, cinshi icakunwa icisuma kuli ifwe?' Ayaswike ati: ‘Mwinwa ku Naqir’. Bamwipwishe ukuti, ‘O Kasesema wa kwa Lesa, Lesa atulenge ukuba ulubuuto lwenu, bushe mwalishiba ifyo an-Naqir ali?’ Ayaswike ati: ‘Ee, umuti wa cimuti walipangwa pa kati, kabili taufwile ukunwa mu ad-Duba` nelyo mu al-Hantam, kabili ulingile -ukunwa ifya kunwa ifyasungwa mu fipe ne mitwe yafimbwa’.
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Atwebele [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib], na [Ishaq bin Ibrahim] bonse ukufuma kuli [Waki’], [Abu Bakr] atile, atushimikile [Waki’] ukufuma kuli [Zakaria bin Ishaq] atile, anjebele [Yahya bin Abdullah] ukufuma kuli [Abu] ukufuma kuli [Mu’adz bin Jabal], Abu Bakr atile, ‘Nalimo,’ Waki’ atile, ukufuma kuli Ibn Aba, ukuti Mu’adz atile, ‘Umusalu wa bufumu alintumine. Atile: ‘Mu cine cine, ukaisa ku bantu ba Bantu ba mu Citabo, kanshi bepushe ukuti bapeele ubunte bwa kuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah, kabili ukuti nine ntumwa ya kwa Allah. Nga ca kuti baleumfwila kuli imwe muli ici cishinka, lyene mubebe ukuti Allah alibabikile ukuti balepepa imiku isano cila bushiku no bushiku. Nga ca kuti baumfwila kuli imwe muli ici cipusho, lyene mubebele ukuti Allah alibabikileko amano ku fya bupe ifyapokwa ku bakankaala no kufipeela ku bapiina abali muli bene. Nga ca kuti balemuumfwila muli iyi nshila, ninshi mukataluka ku fikwatwa fyabo ifya mucinshi. Mutiine amapepo ya bacipondoka, pantu tapali umupaka pakati kakwe na Allah''. Atwebele [Ibn Abu Umar] atwebele [Bisyr bin as-Sari] atwebele [Zakaria bin Ishaq]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili catushimikilwe [Abd bin Humaid] atwebele [Abu Ashim] ukufuma kuli [Zakariya' bin Ishaq] ukufuma kuli [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] ukufuma kuli [Abu Ma'bad] ukufuma kuli [Ibn Abbas], ukuti kuli 'Kasesema Mula'ala'. atile: ‘Mu cine cine ukaisa ku bantu’. Nga fintu caba muli hadishi wa kwa Waki.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Atwebele [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] atubuulile [Yazid bin Zura’i`] atubuulile [Rauh] - e kutila Ibn al-Qasim - ukufuma kuli [Ismail bin Umayyah] ukufuma kuli [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] ukufuma kuli [Abu Ma'llahula] ilyo aletuma Mu’adz ku Yemen, atile: ‘Mu cine cine muli no kulungama ku bantu ba mu Citabo, lyene ukufwaya kwa kubalilapo uko muleshimikila kuli bene ni kupepa kwa kwa Lesa, nga ca kuti balishiba Lesa, lyene mubebele ukuti Lesa alibikile ukuti cibe icacindama kuli bene ukupepa imiku isano akasuba no bushiku. Nga ca kuti balekumfwila muli iyi nshila, lyene pokeni zakat kuli bene no kutiina ubunonshi bwabo ubwa mucinshi’.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Atile, atile, ‘Ilyo Rasulumalaah alipooselwe, kabili atile, pa numa yakwe, kabili abafilwa ukufuma pa kati ka baArab bacitile ukukanasumina, lyena [Umar bin al-Khaththab] atile kuli Abu Bakr, ‘Bushe kuti walwisha shani abantu, ilyo Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Napeelwe ukulwisha abantu ukufikila batila, ‘Ukupepa kwa kwa Lesa, 'Takuli lesa - uwalinga ukupepa - lelo Allah', lyena mu cine cine alicingilila ifikwatwa fyakwe no mweo wakwe ukufuma ku - ukusansa kuli ine - kano fye ku nsambu. UbuIslam, no kupenda kwa buko kwashala kuli Allah'. Eico [Abu Bakr] atile, ‘Na kwa Lesa, mu cine cine nkalwisha abo abapusana pa kati ka kupepa na zakat, pantu zakat ni -ukufwaya- insambu sha kukwata ifyuma. Na Lesa, nga bancingilila pa mulandu wa kukanafwaya kwabo nangu ca kuti balipile ku Mutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yabe pali wene), nkatwalilila ukubalwisha pa mulandu wa kukanafwaya kwabo.’ Eico [Umar bin al-Khatthab] atile, 'Kuli Lesa te wene lelo ukuti namwene Lesa alifungulwile icifuba ca kwa Abu Bakr ukulwisha - bene - lyena nalishibe ukuti ali e cine''.
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Kabili canjebele [Abu Ath-Tahir] na [Harmala bin Yahya] na [Ahmad bin Isa], [Ahmad] atile, ‘Catwebele’. Ilyo abantu bambi babili batile, ‘Atile kuli ifwe [Ibn Wahb] atile, anjebele [Yunus] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, anjebele [Sa’id bin al-Musayyab] ukuti [Abu Hurairah] amwebele ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene, tapali abantu batile: lesa - uwalinga ukupepa - lelo Allah', lyena onse uusosa ukuti, 'Takuli lesa - uwalinga ukupepa - lelo Allah', lyena mu cine cine alicingilila ifikwatwa fyakwe no mweo ukufuma ku - ukusansa kwandi - ukufumyako fye ku nsambu sha buIslam, kabili akaunti yakwe yashala kuli Allah'.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Atwebele [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] atwebele [Abdul Aziz] -ekutiila ad-Darawardi- ukufuma kuli [al-Ala']. -mu lyashi limbi lyalumbulwa- Kabili atwebele [Umayyah bin Bistham] kabili lafazh yakwe, atwebele [Yazid bin Zura’i] atwebele [Rauh] ukufuma kuli [al-Ala’ ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Huraillahial sa’a] ali: 'Napeelwe ifunde lya kulwisha abantunse ukufikila bapeela ubunte ukuti takwaba lesa - balikwata insambu sha kupepa - lelo Allah kabili basumina muli ine na muli Koran iyo naletele, lyena nga batila ifi, lyena mu cine cine balicingilila ifikwatwa fyabo no mweo ukufuma ku - ukusansa kwandi - kano fye nga ca kuti cafuma ku nsambu sha buIslam.' Kabili ukupenda kwabo kwashala kuli Allah’.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Kabili twaebelwe ukuti [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atwebele [Hafsh bin Ghiyats] ukufuma kuli [al-A'masy] ukufuma kuli [Abu Sufyan] ukufuma kuli [Jabir] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] bonse babili batile, 'Ukulingana na Lesa wakwa Lesa, 'Abu Salah', 'Abu Syaibah' alilandile abantu batile: Ibn al-Musayab ukufuma kuli Abu Huraira. -mu lyashi limbi lyasoselwe- Kabili calishimikilwe kuli ine [Abu Bakr bin Abu Saiba] atwebele [Waki']. -mu lyashi limbi lyalumbulwa- Kabili calishimikilwe kuli ine [Muhammad bin al-Mutsanna] atwebele [Abdurrahman] -e kutila bin Mahdi- bonse babili batile, batwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Abu az-Zubair] ukufuma kuli [Jabir] atile, 'Umutumwa wa bantu atile: te lesa -uuli ne nsambu sha kupepa- lelo Allah', eico batile, 'Takuli lesa -uuli ne nsambu sha kupepa- lelo Allah', lyena mu cine cine balicingilila ifikwatwa fyabo ne myeo ukufuma ku -ukusansa kwandi- kano fye pa mulandu wa nsambu sha Buislamu. Kabili ukupenda kwabo kwashala kuli Lesa. Lyena abelengele ukuti: '-Mu cine cine uli -fye- umucenjeshi. Tamuli na maka nangu panono pali bene- ' -Ifipusho. Ukubelenga: 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Atwebele [Abu Ghassan al-Misma’i Malik bin Abdul Wahid] atwebele [Abdul Malik bin Ash-Shabbah] ukufuma kuli [Syu’bah] ukufuma kuli [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abdullah bin Umar] atile abantu bali: tapali lesa - uwalinga ukupepa - lelo Lesa kabili ukuti Muhamadi ni ntungulushi ya kwa Lesa, batendeke ukupepa, no kulipila zakat. Eico nga bacita ici, ninshi mu cine cine balicingilila ifikwatwa fyabo ne myeo ukufuma ku -ukusansa kwandi-, ukufumyako fye pa mulandu wa buntunse bwa ciIslam. Kabili ukupenda kwabo kwashala kuli Allah’.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Kabili twaebelwe [Suwaid bin Sa’id] na [Ibn Abu Umar] bonse babili batile, batwebele [Marwan] bonse babili bapilibwile Marwan al-Fazari, ukufuma kuli [Abu Malik] ukufuma kuli [wishi] atile, ‘Naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa atile: ukupepa- lelo Lesa, kabili aonaula icintu conse icapepwa ukucila pali Lesa, lyena ubunonshi bwakwe no mulopa wakwe fyali haram, kabili icilambu cabo cili kuli Lesa’. Kabili catushimikilwe [Abu Bakr bin Abu Syaiba] atwebele [Abu Khalid al-Ahmar]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili anjebele pali ici [Zuhair bin Harb] atwebele [Yazid bin Harun] bonse babili [Abu Malik] na [wishi] ukuti aumfwile Kasesema atila: 'Uuli onse uubika icitetekelo cakwe muli Lesa icintu ica musango yo,' lyena alalandapo.'
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Kabili anjebele ukuti [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] anjebele [Abdullah bin Wahb] atile, anjebele [Yunus] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, anjebele [Atile bin al-Musayyab] ukufuma kuli [wishi] atile, ‘Umukalamba wa bashilika ali no kufwa. Asangile Abu Jahl na Abuula bin Abu Umaya bin al-Mughira na bo bene kulya. Umukalamba wa bashilika atile: ‘Batata! Landeni amashiwi yabili aya Cisumino, nkaba kambone wenu pa cinso cakwa Allah'. Lyene Abu Jahl na Abu Umaya batile, ‘We Abu Talib, bushe kuti waleka ukupepa kwa kwa Abu Talib? ’ Umukalamba wa citungu talekele kabili mu cifulo ca fyo, atwalilile ukumusambilisha ukubelenga Amafunde Yabili aya Kalimah no kuyabwekeshapo imiku iingi. Eico Abu Talib ayaswike nga mashiwi yakwe aya kulekelesha kuli bene, ukuti atwalilile ne mipepele ya kwa Abdul Mutalib, kabili ali uwafilwa ukubilisha Kalimah Shahadat. Na kabili atile: ‘Nali no kulomba ukwelelwa kuli Lesa pa mulandu wenu,’ eico Lesa asokolwele icikomo: ‘-Tacili icasuminishiwa kuli Kasesema na abo abasumina ukulomba ukwelelwa kuli abo abashilika, nangu ca kuti bali ba lupwa lwabo bene pa numa ya kuti caishibikwe bwino kuli bene ukuti -Qs shirk bali-’. Pa Taba: 113-. Lyena Allah atumine amashiwi Yakwe ayakuma ku cacitike kuli Abu Talib: ‘Mu cine cine, iwe, we Muhamadi, taukwete amaka ya kupeela ubutungulushi kuli onse uo watemwa pa kuti asumine ubuIslam, lelo Allah e uuli ne maka ya kupeela ubutungulushi kuli abo alefwaya, kabili e uuli uwaishiba bwino ukupokelela ubutungulushi kuli abo aba--’. -Ifipusho. Iciputulwa ca myaka 56-. Kabili atwebele [Ishaq bin Ibrahim] na [Abd bin Humaid] bonse babili batile, atwebele [Abdurrazak] atwebele [Ma’mar]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili atwebele [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid] bonse babili batile, atwebele [Ya’qub] -e kutila Ibn Ibrahim bin Sa’ad- atile, atwebele [tata] ukufuma kuli [Salih] bonse babili ukufuma kuli [ici ca kumwenako na Sanad na]. Ni fye ukuti hadith wa Salih apwisha na mashiwi ya kuti, ‘e lyo Allah atumine ishiwi lyakwe pali wene,’ kabili talandapo ifi fikomo fibili. Kabili alandile muli hadishi yakwe ukuti, ‘Kabili bonse babili balibwekeshepo aya mashiwi,’ muli hadishi Ma’mar e cifulo ca ici cikomo. Kabili bonse babili batwalilila ukutungululwa kuli ci'.
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Atwebele [Muhammad bin Abbad] na [Ibn Abu Umar] bonse babili batile, atushimikile [Marwan] ukufuma kuli [Yazid] -ekutiila Ibn Kaisan- ukufuma kuli [Abu Hazim] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile, ‘Umutumwa wa kwa Lesa atile kuli banyinakulu: uwalinga ukupepwa umbi ukucila pali Allah’ Na cine cine nkamupeela ubunte na aya mashiwi pa Bushiku bwa Kubuuka’. Lelo alikeene, lyena Allah asokolwele ukuti: '-Mucine cine tamwakabe na maka ya kutungulula abo mwatemwa-' -Ifipusho. Iciputulwa ca myaka 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Atwebele [Muhammad bin Hatim bin Maimun] atwebele [Yazid bin Sa’id] atwebele [Yazid bin Kaisan] ukufuma kuli [Abu Hazim al-Asyja’i] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile, ‘Umutumwa wa kwa Lesa sallallaahu ‘alaihi wasallam atile kuli banyinakulu,’ ilyo wene: ukupepwa umbi ukucila pali Allah’ Na cine cine nkamupeela ubunte na aya mashiwi pa Bushiku bwa Kubuuka’. Ayaswike ukuti, ‘Nga ca kuti te ba Quraysh ukuntuka no kusosa kwabo ukuti, ‘Acitile ici pantu ali uwasakamikwa’, nga nasuminishe kuli cilya cipingo na menso yenu’. Lyena Allah asokolwele ukuti: '-Mucine cine tamwakabe na maka ya kutungulula abo mwatemwa, lelo ine nkatungulula abo afwaya-' -Ifyo. Iciputulwa ca myaka 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Abu Bakr atile, atubuulile Ibn Ulayyah ukufuma kuli Khalid atile, atubuulile ukufuma kuli Humran atile ukufuma kuli Humran. wasallam atile: ‘Umuntu onse uwafwa ilyo alishiba ukuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah, mu cine cine akaingila mu mulu’. Atile, naumfwile [Humran] alelanda, naumfwile [Uthman] alelanda ukuti, naumfwile icintu'.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Atile, atile [Abu Bakar Hasyim bin al-Qasim] atile [Ubaidullah al-Asyja'i] ukufuma kuli [Malik bin Mighwal] ukufuma kuli [Thalhah bin Musharrif] ukufuma kuli [A] Kasesema pa lwendo. Lyena atile, ‘e lyo ifya kulya fya balya bantu fyalipwile’. Icakonkelepo atile, ‘Ukufika ilyo balefwaya ukuipaya fimo ifya nama shabo’. Kalondolola atile, 'E lyo Umar atile, 'O Mutumwa wa kwa Lesa, nga walonganika fimo ifya kulya fya bantu kabili lyene wapepa kuli Lesa pali ici - mu cine cine cikaba bwino -'. Kalondolola atile, 'E lyo acitile'. Kalondolola atile, ‘E lyo umwine wa ngano aishile ne ng’ano shakwe, umwine wa madate aishile ne madate yakwe’. Kalondolola atile, ‘Kabili Mujahid atile, ‘Kabili bakwate ngano ne ngano shabo’. Natile, ‘Cinshi balecita ku ngano?’ Natile, ‘Cinshi balecita ku ngano?’ ayaswike ukuti, ‘Bamunonka no kunwa amenshi pali wene’. Atile, ‘E lyo Umutumwa wa kwa Allah abaitile ukufikila bafikile pa kuzusha ifipe fyabo ifya fya kulya’. Kalondolola atile, 'Eico Umutumwa wa kwa Lesa apepele pali ilya nshita: 'Ndeshininkisha ukuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah kabili ukuti nine ntumwa ya kwa Lesa, tapali umubomfi uukumanya Allah ukupitila mu kumukakatila ukwabula ukutwishika, mu cine cine akaingila muli Paradise''.
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
Atwebele [Sahl bin Uthman] na [Abu Kuraib Muhamadi bin al-Ala’] fyonse ukufuma kuli [Abu Muawiya] asosele. AbaMuslim baumfwile insala nga nshi, batile, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe kuti watusuminisha ukuipaya ingamila yesu, pa kuti tulelya umunani wa iko no kubomfya amafuta ya iko nga mafuta - ku kufimba ulukanda, ku kucingilila ku kukaba ukwa koca -? ' Rasulullah ayaswike ati: 'Citeni'. Abu Hurairah atile, ‘E lyo Umar aishile no kutila, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, nga wacita ifyo, ninshi umusana wa ngamila ukapwa - motoka -! Lelo kuti cawama nga mwalomba ifya kulya fyabo ifyashala kabili lyene mwapepa, ukuti Lesa amupeele amapaalo." Abu Hurairah atwalilile ukuti, ‘Lyene kwali umuntu uwaishile ne cipe ca ngano, umbi aishile ne cipe ca ma date, kabili kwali na bambi abaishile ne fipimfya fya fya kulya, pamo nga umukate, ica kuti ifya kulya ifinono fyalonganikwe pa cipe. Abu Hurairah atile, ‘E lyo Rasulullah apepele amapaalo pa fya kulya, pa numa ya ico atile: ‘Buleni no kuzusha ifipe fyenu ifya fya kulya’. Abu Hurairah atwalilile ukuti, ‘Lyene baisushishe ififulo fyabo ifya kulya, ica kuti takwali umushilika nangu umo lelo ififulo fyabo ifya kulya fyalisushishe’. Abu Hurairah atwalilile ukuti, ‘Lyene balilile ukufika na lintu bapwishishe, kabili kwali ifya kulya fimo ifyashele’. Lyene atile: ‘Ndeshininkisha ukuti takwaba lesa umbi uwalinga ukupepa kano fye Lesa kabili ndi ntungulushi ya kwa Lesa, takwaba umubomfi uukumanya Lesa, tatwishika ici cikomo kabili lyene aleshiwa ukwingila mu mulu’.