Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Ɔ seli e kɛ [Ubaidullah bin Mu’adz] ɔ seli e kɛ [min si] seli e kɛ [Ashim] - yɛle kɛ Ibnu Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Omar - ɔ fin [i baba] ɔ seli kɛ; [Abdullah] seli kɛ: ‘Islam’n, be kplannin i bo ase nnun su: Yɛle kɛ, be di ndɛ kɛ Ɲanmiɛn fi nunman lɛ -m’ɔ le atin be su i’n- saan Allah, kɛ Mohamɛdi ti i sufuɛ nin i janunfuɛ’n, ɔ sie srɛlɛ mun, ɔ tua Baitullah dukat. Ramadan’.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Yɛ kɛ ɔ seli min kɛ [Ibn Numair] seli e kɛ [min si] seli e [Hanzhalah]’n, ɔ seli kɛ: ‘?N tili kɛ [Ikrimah bin Khalid] kannin hadith’n kleli Thawus kɛ bian kun seli [Abdullah bin Omar] kɛ, ‘?Ngue ti yɛ amun diman alɛ’n niɔn? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Nanwlɛ, n tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n (Nanwlɛ, Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n w’a tran i su) w’a se kɛ: ‘Nanwlɛ, mmla nnun su yɛ be takali Izlaɛlifuɛ mun ɔn: Lalo dilɛ kɛ Ɲanmiɛn fi nunman lɛ m’ɔ nin i sulɛ fata’n saan Allah, srɛlɛ’m be siesielɛ’n, zakat tualɛ’n, srɛ nun tranlɛ’n Ramadan blɛ nun’n, ɔ nin Allah i Housegri’n i yolɛ’n.’ .
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Ɔ seli e kɛ [Khalaf bin Hisham] seli e kɛ [Hammad bin Zaid] fin [Abu Jamrah] seli kɛ, n tili [Ibn Abbas]. -I ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Yahya bin Yahya] naan lafazh sɔ’n ti i liɛ, ɔ kannin ndɛ kleli e [Abbad bin Abbad] m’ɔ fin [Abu Jamrah] m’ɔ fin [Ibn Abbas] m’ɔ seli kɛ: ‘Abdul Qais i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, ɔ ɔli Rasulullah i wun lɔ. Rabi’ah akpasua’n i bue kun, yɛ nanwlɛ, Mudlar i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i sufuɛ’m be jrannin e nin amun e afiɛn, ɔ maan e kwlá ɲanman e ti amun sa nun saan Haram anglo’n nun, ɔ maan amun se e kɛ e nanti mmla kun su naan y’a bo i jasin fɛ’n y’a kle be nga be o e sin’n’. Ɔ seli kɛ: ‘N se amun ninnge nnan, yɛ n tannin amun ninnge nnan: Yɛle kɛ amun lafi Ɲanmiɛn su,’ i sin’n, ɔ yiyili nun kleli be kɛ: ‘An di lalo kɛ Ɲanmiɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin i sulɛ fata’n - saan Allah naan Mohamɛdi ti Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, ɔ siesie srɛlɛ mun, ɔ tua zakat of wars, yɛ ɔ tua alɛ’n i nun zakat. Yɛ n tannin amun kɛ nán amun yo nzan ng’ɔ ti mlanwa’n ad-Duba`, nin al-Hantam, nin Naqir, ɔ nin al-Muqayyar’ be nun. Khalaf kan guali i su ndɛ’n nun kɛ, ‘Lalolɛ kɛ Ɲanmiɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin i sulɛ fata’n - saan Allah. Yɛ tʃitʃi i kpɛ kunngba’.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nin [Muhammad bin al-Mutsanna] ɔ nin [Muhammad bin Basyyar] ɔ nin be lafazh be mantan be wun kpa, [Abu Bakr] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Ghundar] fin [Shu’bah], sanngɛ sran nɲɔn nga be ka lɛ’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Muhamma’n] [Abu Jamrah] ɔ seli kɛ: ‘Min yɛ n ti [Ibnu Abbas] nin sran’m be afiɛn ndɛ’n i kacifuɛ’n niɔn, kpɛkun bla kun bali, ɔ usali Nabidz i nzue’n i su kosan - nzan wafa kun - mɔ be sieli i aunɲan sɛ kun nun’n, ɔ maan ɔ tɛli su kɛ: ‘Nanwlɛ, Abd al-Qais i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, yɛle Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i nunfuɛ’n. Allah seli kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ ti sran sɔ’n niɔn - annzɛ wan yɛ ɔ ti sran sɔ’n niɔn? - be tɛli su kɛ: ‘Rabi’. Ɔ seli kɛ: ‘An sɔ sran’m be nun klanman - annzɛ sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n - nán amun jran jran annzɛ amun yo amun nsisɔ’. Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ: ‘Be seli kɛ, ‘Alamiɛn i janunfuɛ’n, nanwlɛ, e fin lika mmuammua kpa e bali ɔ wun lɔ. E nin amun e afiɛn’n, Mudlar fidɛli’m be o lɛ naan y’a kwlá baman amun wun lɔ saan anglo nga be ti haram’n be nun, ɔ maan amun se e kɛ e fa ajalɛ kun mɔ e kwla kan kle sran nga e sie be’n mɔ e kwla wlu ɲanmiɛn su lɔ’n’. Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ: ‘Ɔ maan Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli be kɛ be yo ninnge nnan, kpɛkun ɔ tanninnin be ninnge nnan’. Ndɛ kanfuɛ’n seli ekun kɛ: ‘Allah i janunfuɛ’n seli be kɛ be lafi Allah kunngba su, ɔ seli be kɛ: ‘?Amun si like nga be flɛ i kɛ Allah su lafilɛ’n? ’ Be tɛli su kɛ: ‘Allah nin i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, be si kpa’. Ɔ seli kɛ: ‘An di lalo kɛ Ɲanmiɛn uflɛ fi nunman lɛ saan Allah, naan Mohamɛdi ti Allah i janunfuɛ, amun siesie srɛlɛ mun, amun tua zakat, amun srɛ Ramadlan, yɛ amun tua ghanimah i bue nnun su’n, yɛ amun tannin amun ad-Duba`, al-Hantam nin al-Muzaffat’. Syu’bah seli kɛ, ‘atrɛkpa’n, ɔ seli kɛ ‘an-Naqir’ naan ɔ kwla yo ‘al-Muqayyar’, ɔ seli kɛ: ‘Nian i su naan bo su kle ɔ nvlefuɛ mun’. Abu Bakr kannin i ndɛ’n nun kɛ, ‘Sran nga a fa i ɔ sin’n’ w’a kanman ‘al-Muqayyar’ i ndɛ. Yɛ be seli min kɛ [Ubaidullah bin Mu’adz] kan kleli e [min si]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ ɔ seli e kɛ [Nashr bin Ali al-Jahdlami] ɔ seli kɛ, ɔ seli min [min si] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Qurrah bin Khalid] ɔ fin [Abu Jamrah] ɔ fin [Ibn Abbas] ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i sa nun. Ɔ seli kɛ: ‘N tannin amun like kwlaa nga be kan i ad-Duba`, nin an-Naqir, nin al-Hantam, ɔ nin al-Muzaffat be nun’n. Yɛ [Ibn Mu’adz] kan guali su i hadith ng’ɔ fin [i baba’n] i nun’n, ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun Rasulullah seli al-Asyyaj Asyajj Abd al-Qais kɛ: ‘Nanwlɛ, ɔ nun’n, nzuɛn nɲɔn o lɛ mɔ Ɲanmiɛn klo be’n, yɛle awlɛn tralɛ nin sa nianlɛ’n’.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Ɔ seli e kɛ [Yahya bin Ayyub] seli e kɛ [Ibn Ulayyah] seli e kɛ [Sa’id bin Abu Arubah] m’ɔ fin [Qatadah] lɔ’n, ɔ seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ nin sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n be yiali’n, m’ɔ fin Abdul Qais i akpasua’n su lɔ’n, m’ɔ bali Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i ɲrun’n, ɔ seli e kɛ, [Sa’id]. [Abu Sa’id al-Khudri] hadith nga nun’n, kɛ sran nga be fin Abdul Qais be nun’n, be ko wunnin Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam i wun lɔ’n, be seli kɛ: ‘O Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ, nanwlɛ, e ti klɔfuɛ mɔ e fin Rabi’ah i osu’n nun’n, yɛ nanwlɛ, Mudlar -infidɛli’m be jrannin e nin amun e afiɛn lɔ naan y’a kwla man amun atin kɛ amun yo sɔ. e di mmla kun su naan y’a bo i jasin fɛ’n y’a kle sran nga be o e sin lɔ’n naan sɛ e fa su’n, y’a kwla wlu mɛn klanman’n nun’. Ɔ seli kɛ: ‘N se amun kɛ amun yo ninnge nnan, yɛ n tannin amun ninnge nnan: yɛle kɛ, amun su Ɲanmiɛn, nán amun fa like fi be sin i sin, amun srɛ Ɲanmiɛn, amun tua zakat, amun srɛ Ramadan nun, yɛ amun man ghanimah i gua’n i bue nnun su’n, yɛ n tannin amun kɛ amun yo viɲin jranwlɛ ad-Dubatam an-, nin al-’. Be usali kɛ: ‘?Ɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ, ngue yɛ a si i an-Naqir su ɔ? ’ Ɔ seli kɛ: ‘Be kpɛ waka kun i bo - be kpɛ i nun - kpɛkun be fa datri be gua nun’. Sa’id seli kɛ: ‘Annzɛ ɔ seli kɛ: ‘ɔ fin datri waka kun su. Kpɛkun amun fa nzue gua nun lele naan nzue ng’ɔ su tɔ’n w’a yo dĩn, kpɛkun amun nɔn lele naan amun nun kun - annzɛ be nun kun - w’a fa trɔ w’a bo i tonton’n sakpa’, ɔ seli kɛ, ‘Kpɛkun sran akpasua sɔ’n nun’n, sran kun o lɛ m’ɔ yoli i like yaya wie’n’. Ɔ seli ekun kɛ: ‘?N fiali i afin ɲannzuɛn kunnin min Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i ɲrun, kpɛkun n usali kɛ: ‘?Ɔ maan, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, sɛ benin nun yɛ e kwla nɔn nzan ɔn? ’ Ɔ tɛli su kɛ, ‘Kplo ng’ɔ ti tannin’n i nun m’ɔ ti i nuan’n i nun’. Be usali kɛ: ‘O Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, nanwlɛ, e asiɛ’n su’n, nnɛn kpanngɔ’m be sɔnnin, ɔ maan nzan fi nunman lɛ naan w’a yaci nnɛn kpanngɔ nga be fa tannin’n be nun. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli Asyajj Abdul Qais kɛ: ‘Nanwlɛ, nzuɛn nɲɔn o ɔ nun mɔ Ɲanmiɛn klo be’n, yɛle kɛ; tra ɔ awlɛn, nian ɔ wun su''. Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] nin [Ibn Basyyar] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Ibn Abu Adi] m’ɔ fin [Sa’id] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ nán ndɛ kanfuɛ kunngba cɛ yɛ ɔ nin sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n be yiali ɔ. Yɛ [Abu Nadlrah] kannin [Abu Sa’id al-Khudri] i ndɛ, kɛ sran ng’ɔ sunmannin Abdul Qais’n, kɛ ɔ́ fá hadith kɛ [Ibn Ulayyah] sa’n, ɔ nin hadith kɛ [Ibn Ulayyah] sa’n be yiali’n, i nun ngunmin yɛ be seli kɛ, ‘Yɛ i nun’n, a fa datri, annzɛ datri nin nzue’n be sanngan nun’n, ɔ seli kɛ, ‘a seman kɛ,’ tʃin''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Ɔ seli min kɛ [Muhammad bin Bakkar al-Basri] seli e kɛ [Abu Asim] fin [Ibn Juraij]. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ-, Yɛ ɔ seli min [Muhammad bin Rafi’] kɛ lafazh’n ti i liɛ. Ɔ seli e kɛ [Abdurrazzaq] seli e kɛ [Ibn Juraij] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abu Nadlrah] kannin ndɛ sɔ’n, kpɛkun al-Hasan kannin ndɛ kleli be nɲɔn’n, kɛ [Abu Sa’id al-Khudri] kannin ndɛ kleli i’n, kɛ sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, ɔ seli kɛ, kɛ ɔ́ kɔ́’n, ɔ seli kɛ: 'O Allah i nuan ijɔfuɛ, maan Allah yo e kɛ ɔ ti tɛ sa, nzan benin yɛ ɔ ti kpa man e ɔ?' Ɔ tɛli su kɛ: ‘Nán amun nɔn nzan an-Naqir lɔ’. Be usali kɛ: ‘?O Allah i nuan ijɔfuɛ, maan Allah yo e kɛ ɔ delɛ like sa, a si like nga be flɛ i kɛ an-Naqir’n? Ɔ tɛli su kɛ: ‘Ɛɛn, waka kun i bo’n, be kpɛli i afiɛn’n, ɔ fataman kɛ amun nɔn nzan ad-Duba` annzɛ al-Hantam nun, yɛ ɔ fata kɛ amun -nɔn nzan nga be sieli i sɛ nga be kata be ti’n be nun’n’.
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Abu Kuraib], ɔ nin [Ishaq bin Ibrahim] be kwlaa be fin [Waki’], [Abu Bakr] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Waki’] ɔ fin [Zakariya bin Ishaq] ɔ seli kɛ, ɔ seli min kɛ [Yahya bin Abdullah] ɔ fin [Abu Abdullah bin Shab] ɔ fin [Mu’adz bin Jabal], Abu Bakr seli kɛ, ‘Atrɛkpa’n,’ Waki’ seli kɛ, ɔ fin Ibn Abbas, kɛ Mu’adz seli kɛ, ‘Rasulullah m’ɔ sunmannin min’n. Ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, amún bá fluwa’n i nunfuɛ’m be nvle kun wun lɔ, ɔ maan amun flɛ be kɛ be di lalo kɛ amuɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan Allah, naan n ti Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n. Sɛ ndɛ sɔ’n nun’n, be nanti amun su’n, amun se be kɛ Allah w’a se be kɛ cɛn kwlaa nin kɔnguɛ kwlaa be srɛ kpɛ nnun. Sɛ ndɛ sɔ’n nun’n, be nanti amun su’n, amun se be kɛ Allah fali sika nga be fa man aɲanbeunfuɛ mun’n, mɔ be fa cɛ yalɛfuɛ nga be o be afiɛn’n, ɔ sieli be su. Sɛ be nanti amun su sɔ’n, nn amun su faman amun wun mantanman be aɲanbeun ninnge kpakpa mun. Srɛ kun be nga be yo be sa tɛ’n be srɛlɛ’n, afin like fi nunmɛn i nin Allah be afiɛn''. Ɔ seli e kɛ [Ibn Abu Omar] seli e kɛ [Bisyr bin as-Sari] seli e kɛ [Zakariya’ bin Ishaq]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ be seli e kɛ [Abd bin Humaid] seli e kɛ [Abu Ashim] m’ɔ fin [Zakariya’ bin Ishaq] m’ɔ fin [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] m’ɔ fin [Abu Ma’bad] m’ɔ fin [Ibn Abbas], kɛ ‘Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ ti so. ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, á bá sran kun wun lɔ’. Kɛ nga Waki’ i hadith’n fa kan’n sa.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Ɔ seli e kɛ [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] ɔ seli e kɛ [Yazid bin Zura’i`] ɔ seli e kɛ [Rauh] - yɛle kɛ Ibn al-Qasim - ɔ fin [Ismail bin Umayyah] m’ɔ fin [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] m’ɔ fin [Abu Ma’lalah Saifi] m’ɔ fin [Ibn. Kɛ ɔ́ súnman Mu’adz Yemen lɔ’n, ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, amun nin sran nga be o fluwa’n nun’n be o nun, i sɔ’n ti’n, like klikli nga amun waan amún kán klé be’n, yɛle Allah azza wa jalla i sulɛ’n, sɛ be si Allah’n, amun se be kɛ Allah w’a se be kɛ be srɛ Ɲanmiɛn kpɛ nnun cɛn ba kun nin kɔnguɛ kwlaa. Sɛ be nanti amun su sɔ’n, amun fa zakat be sa nun, yɛ amun sro be aɲanbeun ninnge kpakpa’m be ti’.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Ɔ seli e kɛ [Qutaibah bin Sa’id] seli e kɛ [Laits bin Sa’ad] m’ɔ fin [Uqail] m’ɔ fin [az-Zuhri] m’ɔ fin [az-Zuhri] m’ɔ fin [Az-Zuhri] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ seli kɛ: ‘Kɛ be seli kɛ be flɛ sran kun kɛ “Abu Hurairah’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ be flɛli Rasullamlah’n, be flɛli i kɛ: I sin’n, be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n mɔ be fin Arabu’m be nun’n, be lafiliman su, kpɛkun [Omar bin al-Khaththab] seli Abu Bakr kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ a kwla kun sran mun ɔn, mɔ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Be seli min kɛ n kun sran mun lele naan b’a se kɛ, ‘Sran ng’ɔ suman Ɲanmiɛn’n, ɔ leman kun. ‘Ɲanmiɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan Allah’, i sɔ’n ti’n, nanwlɛ, ɔ sasali i ninnge mun nin i wawɛ’n naan - min w’a tɔmɛn i su - saan atin su. Islam, ɔ nin i su akunndan bulɛ’n, be yaci i Allah sa nun’. Ɔ maan [Abu Bakr] seli kɛ: ‘Nanwlɛ, n nin be nga be kle kɛ srɛlɛ’n nin zakat’n be timan kun’n, ń kún be, afin zakat’n ti -a claim- like kun mɔ be le i’n. Allah i dunman nun’n, sɛ be kloman kɛ bé jrán min ɲrun’n, kannzɛ bɔbɔ be tuali i kalɛ’n, sanngɛ be kloman’n ti’n, ń kó kún be.’ Ɔ maan [Umar bin al-Khaththab] seli kɛ: ‘Nán i yɛ n wunnin kɛ Allah tikeli Abu Bakr i klun lɔ naan ɔ́ kún alɛ - be - i sin’n, n si kɛ i yɛ ɔ ti nanwlɛfuɛ’n niɔn’.
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Yɛ ɔ seli min [Abu at-Tahir] nin [Harmala bin Yahya] ɔ nin [Ahmad bin Isa], [Ahmad] seli kɛ, ‘Ɔ kan kleli e’. Kɛ sran nɲɔn ekun be seli kɛ: ‘Ɔ seli e kɛ [Ibn Wahb] ɔ seli kɛ, ɔ seli min [Yunus] m’ɔ fin [Ibn Shihab] ɔ seli min kɛ, ɔ seli min [Sa’id bin al-Musayyab] kɛ [Abu Hurairah] seli i kɛ Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n (Alaah i aklunye’n nin i suyralɛ’n be tran i su’n, ɔ seli kɛ: Ɲanmiɛn - m’ɔ nin sulɛ fata’n - sanngɛ Allah’, i sin’n, sran kwlaa ng’ɔ se kɛ, ‘Ɲanmiɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan Allah’, nn nanwlɛ, ɔ sasali i ninnge mun nin i nguan’n - min alɛ’n i lika - saan Izlaɛlifuɛ’m be atin’n, yɛ i su ndɛ’n, ɔ ka Allah sa nun’.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Ɔ seli e kɛ [Ahmad bin Abda adl-Dlabbi] seli e kɛ [Abdul Aziz] -mɔ be flɛ i kɛ ad-Darawardi- ɔ fin [al-Ala’]. -Ndɛ uflɛ nun’n, be kannin ndɛ sɔ’n i ndɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Umayyah bin Bistham] naan lafazh’n ti i liɛ, ɔ seli e kɛ [Yazid bin Zura’i] seli e kɛ [Rauh] m’ɔ fin [al-Ala’ bin Abdurrahman bin Ya’qub] m’ɔ fin [i baba’n] m’ɔ fin [Abu Hurailahallah’n] seli kɛ: 'Be seli min kɛ n nin klɔ sran mun e kun alɛ lele naan b'a di lalo kɛ amuɛn fi nunman lɛ - be le atin be su i - sanngɛ Allah yɛ be lafi min su, ɔ nin Koran nga n fali bali'n, i sin'n, sɛ be kan sɔ'n, nn nanwlɛ, be sasa be ninnge mun nin be wawɛ'n - min alɛ'n i lika - saan kɛ ɔ fin Izlaɛlifuɛ'm be atin'n. Yɛ be kalɛ’n, ɔ ka Allah sa nun’.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Yɛ be seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] seli e kɛ [Hafsh bin Ghiyats] m’ɔ fin [al-A’masy] m’ɔ fin [Abu Sufyan] m’ɔ fin [Jabir] m’ɔ fin [Abu Salih] m’ɔ fin [Abu Hurairah] be nɲɔn’n be seli kɛ: ‘Sran’m be seli kɛ: “Kɛ be se kɛ be yo like kun’n, be se kɛ be yo sɔ. Ibn al-Musayab m’ɔ fin Abu Hurairah lɔ’n. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ be seli min kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] seli e [Waki’]. -Ndɛ uflɛ nun’n, be kannin ndɛ sɔ’n i ndɛ- Yɛ be seli min kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] seli e [Abdurrahman] -yɛle kɛ bin Mahdi- be nɲɔn’n be seli kɛ, be seli e [Sufyan] m’ɔ fin [Abu az-Zubair] m’ɔ fin [Jabir] m’ɔ seli kɛ: ‘Be seli kɛ: ‘Sran nga be sunmɛnnin i’n, be seli kɛ: ɔ timan amuɛn -m’ɔ le atin su i- saan Allah’, i sɔ’n ti’n, be seli kɛ, ‘Ɲanmiɛn fi nunman lɛ -m’ɔ le atin su i- saan Allah’, i sin’n, nanwlɛ, be sasali be ninnge mun nin be wawɛ’n -min alɛ’m be lika- saan Izlaɛlifuɛ’m be atin’n ti. Yɛ be kalɛ’n, ɔ ka Allah sa nun. Kpɛkun ɔ kanngannin nun kɛ: ‘-Nanwlɛ, a ti -afɔtuɛ manfuɛ ngunmin. Ɔ leman kwlalɛ fi be su mlɔnmlɔn- ’ -Qs. Al Gaasi: 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Ɔ seli e kɛ [Abu Gassan al-Misma’i Malik bin Abdul Wahid] seli e kɛ [Abdul Malik bin ash-Shabbah] m’ɔ fin [Syu’ba] m’ɔ fin [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Omar] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Abdullah m’ɔ seli kɛ sran’m be seli’n, ɔ seli kɛ: Ɲanmiɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan Allah nin kɛ Mohamɛdi ti Allah i janunfuɛ’n, be takali srɛlɛ, yɛ be tua zakat. Ɔ maan sɛ be yo sɔ’n, nn nanwlɛ, be sasali be ninnge mun nin be wawɛ’n -min alɛ’m be lika-, saan Izlaɛlifuɛ’m be atin’n ti. Yɛ be kalɛ’n, ɔ ka Allah sa nun’.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Yɛ be seli e kɛ [Suwaid bin Sa’id] nin [Ibn Abu Umar] be nɲɔn’n be seli kɛ, be seli e kɛ [Marwan] be nɲɔn’n be bo’n yɛle Marwan al-Fazari, ɔ fin [Abu Malik] ɔ fin [i baba] seli kɛ: ‘N tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, ɔ seli kɛ: be su- sanngɛ Allah, yɛ ɔ saci like kwlaa nga be su i ng’ɔ timan Allah’n, nn i aɲanbeun ninnge mun nin i moja’n be ti haram, yɛ be akatua’n wo Allah sa nun’. Yɛ be seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] seli e [Abu Khalid al-Ahmar]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli min [Zuhair bin Harb] kannin ndɛ kleli e [Yazid bin Harun] [Abu Malik] nin [i baba] be nɲɔn’n kɛ ɔ tili Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ fɛ i wla gua like kɛ ngalɛ sa’n su’n,’ i sin’n, ɔ kan ndɛ’n.
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Yɛ ɔ seli min kɛ [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] seli min kɛ [Abdullah bin Wahb] ɔ seli min kɛ, ɔ seli min kɛ [Yunus] m’ɔ fin [Ibn Shihab] ɔ seli min kɛ, ɔ seli min kɛ [Said bin al-Musayyab] m’ɔ fin [i baba’n] ɔ seli min kɛ: ‘Kɛ Rasulullah m’ɔ ti Talɛ’n, ɔ ti kɛ ɔ o lɛ’n sa. Ɔ wunnin Abu Jahl nin Abdula bin Abu Umaiya bin al-Mugirah lɔ wie. Ɔ maan, ɔ seli kɛ: ‘Tonton! Se ndɛ nɲɔn nga be o Creed nun’n, ń yó ɔ lalofuɛ Allah ɲrun’. Kpɛkun Abu Jahl nin Abdulla bin Abu Umayyah be seli kɛ: ‘?Abu Talib, a kwla yaci Abdul Muthtalib i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n? ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam w’a yaciman, sanngɛ ɔ kleli i like titi kɛ ɔ kanngan Kalimah i su ndɛ nɲɔn’m be nun, kpɛkun ɔ kannin be ndɛ kpɛ sunman. Ɔ maan Abu Talib tɛli be su kɛ i ndɛ kasiɛn’n sa, ɔ seli kɛ ɔ kali Abdul MuTalib i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n su, naan ɔ kloman kɛ ɔ́ kán Kalimah Shahadat. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam seli ekun kɛ: 'Nán Ɲanmiɛn, ń srɛ́ Allah kɛ ɔ yaci cɛ amun,' i sɔ’n ti’n, Allah yili ndɛ mma sɔ’n i nglo kɛ: '-Ɔ timan su kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n nin be nga be lafi i su’n be srɛ yaci be nga be yo shirk’n be ti, kannzɛ bɔbɔ be ti be bɔbɔ be osufuɛ’n, kɛ ɔ ko yo weiin be ɲrun kɛ -Qs be ti-'. Taba lɔ’n: 113-. I sin’n, Allah sunmɛnnin i ndɛ’n Abu Talib i su ndɛ’n su kɛ: ‘Nanwlɛ, ɔ, Mohamɛdi, ɔ leman atin kleman sran kwlaa nga a klo i’n i atin naan ɔ kplin Izlaɛlifuɛ’m be su, sanngɛ Allah yɛ ɔ le atin kle be nga ɔ klo be’n be atin ɔn, yɛ i yɛ ɔ si kpa kɛ be sɔ Izlaɛlifuɛ’m be nun ɔn. -Qs. Al Kasasi: 56-. Yɛ ɔ seli e kɛ [Ishaq bin Ibrahim] nin [Abd bin Humaid] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abdurrazaq] seli e [Ma’mar]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e [Hasan al-Hulwani] nin [Abd bin Humaid] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e [Ya’qub] -yɛle kɛ Ibn Ibrahim bin Sa’ad- ɔ seli kɛ, ɔ seli e [min si] m’ɔ fin [Salih] i nɲɔn’n m’ɔ fin [az-Zuhri i ajalɛ sɔ’n nun’n, ɔ nin]. Ɔ ti kɛ Salih hadith’n i awieliɛ’n yɛle kɛ, ‘i sin’n, Allah sunmɛnnin i ndɛ’n i su’n,’ naan w’a kanman ndɛ mma nɲɔn sɔ’m be ndɛ. Yɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n i ndɛ i hadith nun kɛ, ‘Kpɛkun be nɲɔn’n be kannin ndɛ sɔ’m be ekun,’ hadith nun’n Ma’mar ti ndɛ mma sɔ’n i osu. Yɛ be nɲɔn’n be ka lɛ be kle be atin’n’.
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Abbad] nin [Ibn Abu Omar] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Marwan] m’ɔ fin [Yazid] -m’ɔ ti Ibn Kaisan- m’ɔ fin [Abu Hazim] m’ɔ fin [Abu Hurairah] ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n seli i kɛ: ɔ fata kɛ be su i uflɛ tra Allah’ Nanwlɛ, cɛn nga bé cɛ́n sran mun’n, ń fá ndɛ sɔ’m ń dí amun lalo’. Sanngɛ ɔ kplinnin su, i sin’n, Allah yili i nglo kɛ: ‘-Nanwlɛ, amun su kwlá kleman be nga amun klo be’n be atin-’ -Qs. Al Kasasi: 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Hatim bin Maimun] ɔ seli e kɛ [Yazid bin Sa’id] ɔ seli e kɛ [Yazid bin Kaisan] ɔ fin [Abu Hazim al-Asyja’i] ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli i kɛ: kɛ be su sran uflɛ tra Allah’ Nanwlɛ, cɛn nga bé cɛ́n sran’n, ń fá ndɛ sɔ’m ń dí amun lalo’. Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sɛ ɔ timan kɛ Qurayshfuɛ’m be kpɛli min gblɛ be ndɛ nga be se kɛ, ‘Ɔ yoli sɔ’n, afin ɔ sro’n,’ nn n kplinnin ndɛ sɔ’n su ɔ ɲinma’n su’. I sin’n, Allah yili i nglo kɛ: ‘-Nanwlɛ, amun su kwlá kleman be nga amun klo be’n be atin, sanngɛ n kle be nga ɔ klo’n be atin-’ -Qs. Al Kasasi: 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Zuhair bin Harb] be nɲɔn’n be fin [Ismail bin Ibrahim], [Abu Bakr] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Ibn Ulayyah] ɔ fin [Khalid] ɔ seli kɛ, ɔ seli e [al-Walid bin Muslim] ɔ fin [Humranlah] ɔ seli kɛ ɔ fin [U. wasallam seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ wu’n, m’ɔ si kɛ amuɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan Allah’n, nanwlɛ, ɔ́ wlú ɲanmiɛn su lɔ’. Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] seli e kɛ [Bisyr bin al-Mufadldlal] seli e kɛ [Khalid al-Hadzdza’] ɔ fin [al-Walid Abu Bisyr] ɔ seli kɛ, n tili kɛ [Humran] seli kɛ, n tili kɛ [Uthman] seli kɛ, n tili kɛ Raullahlahilahial sa. like'.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin an-Nadlar bin Abu an-Nadlar] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abu an-Nadlar Hasyim bin al-Qasim] ɔ seli e kɛ [Ubaidullah al-Asyja’i] m’ɔ fin [Malik bin Mighwal] m’ɔ fin [Thalhah bin Musharrif] m’ɔ fin [AW Musharrif] m’ɔ fin [AW Saburah] m’ɔ fin [AW. Ɔ maan, ɔ fata kɛ e yo like kwlaa nga e kwla yo’n. Kpɛkun ɔ seli kɛ, ‘i sin’n, sran sɔ’m be aliɛ’n wieli’. I sin’n, ɔ seli kɛ: ‘Ka naan b’a kunndɛ kɛ bé kún be nnɛn’m be nun wie mun’. I sin’n, ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Omar seli kɛ: ‘O Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, sɛ a fa sran’m be aliɛ’n i nun wie mun naan a srɛ Ɲanmiɛn i su’n - nanwlɛ, ɔ́ yó kpa -’. Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ, ‘Kpɛkun ɔ yoli’. Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ, ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, awie’n i min’n bali nin i awie’n, datri’n i min’n bali nin i datri’. Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ: ‘Kpɛkun Mujahid seli kɛ: ‘Kpɛkun awie’n i min’m be nin be awie’n’. N seli kɛ: ‘?Ngue yɛ be fa awie’n be yo ɔ?’ ɔ tɛli i su kɛ: ‘Be nɔnnin nzue be nɔnnin i su’. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n flɛli be lele naan b’a kwla yi be aliɛ’m be nun’. I ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ: ‘Ɔ maan blɛ sɔ nun’n, Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n srɛli kɛ: ‘N di lalo kɛ amuɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin i sulɛ fata’n - saan Allah naan min yɛ n ti Allah i janunfuɛ’n niɔn, junman difuɛ fi nin Allah be yijɔman kɛ ɔ́ trɛ́ i su kpa m’ɔ leman akplowa fi’n, ɔ́ wlú mɛn klanman’n nun sakpa’.
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
Ɔ kannin ndɛ kwlaa nga [Abu Muawiya] kannin’n, ɔ kleli e [Sahl bin Otman] nin [Abu Kuraib Mohamɛdi bin al-Ala’]. Mizilɛmufuɛ’m be wunnin kɛ awe kunnin be kpa, be seli kɛ: ‘?Amun Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, á mán e atin kɛ e kun e nnɛn kpanngɔ’n, naan y’a di i nnɛn’n, naan y’a fa i nun ngo’n y’a yo druvi - y’a kata i kplo’n su, y’a sasa i lika m’ɔ ti mlanmlanmlan’n i lika -? ’ Rasulullah tɛli su kɛ: ‘Yo sɔ’. Abu Hurairah seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Omar bali seli kɛ: ‘O Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, sɛ a yo sɔ’n, nn nnɛn kpanngɔ’n i sin’n wíe - loto’n -! Sanngɛ sɛ amun srɛ be aliɛ ng’ɔ ka lɛ’n naan amun srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ́ yó kpa." Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam i sin’n, ɔ seli kɛ: 'Ɔ ti kpa'. Abu Hurairah kan guali su kɛ, ‘Kpɛkun sran kun bali nin able nɲa kun, kun ekun bali nin datri nɲa kun, yɛ wie’m be bali nin aliɛ nɲa kɛ kpanwun sa, ɔ maan aliɛ kanngan wie’m be tiali kplo’n su. Abu Hurairah seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam srɛli aliɛ’n i su ye, i sin’n, ɔ seli kɛ: ‘An fa amun aliɛ’n i nzɔliɛ like’m be nun naan amun yi be’. Abu Hurairah seli ekun kɛ, ‘I sin’n, be yiali be aliɛ diwlɛ’m be nun, ɔ maan sonja kun sa w’a yiman be aliɛ diwlɛ’m be nun’. Abu Hurairah seli ekun kɛ, ‘I sin’n, be dili lele be klun jɔli, kpɛkun aliɛ wie te o lɛ’. I sin’n, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘N di lalo kɛ Ɲanmiɛn fi nunman lɛ m’ɔ nin i fata kɛ be su i ɔ, saan Allah yɛ n ti Allah i janunfuɛ’n, junman difuɛ fi nin Allah be yijɔman, ɔ siman ndɛ sɔ’n i su akplowa, kpɛkun be tanndan i ɲrun kɛ ɔ wlu ɲanmiɛn su lɔ’.