Imam Muslim : 21
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Atugambiire [Ubaidullah bin Mu’adz] atugambiire [taata] atugambiire [Ashim] - nikwo kugira ngu Ibnu Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar - kuruga ahari [ishe] akagira ati; [Abdullah] akagira ati: ‘Obusiraamu bwombekirwe aha misingi etaano: Niyo obujurizi ngu tihaine ruhanga -oine obugabe bw’okuramibwa- kureka Allah, ngu Muhammad n’omuheereza we kandi omutumwa we, arikutaho okushaba, okushashura zakat ya Baitullah, . Ramadani'.
Imam Muslim : 22
و حَدَّثَنِي ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ يُحَدِّثُ طَاوُسًا أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَلَا تَغْزُو فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْإِسْلَامَ بُنِيَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ
Kandi ku yaaherize kungambira [Ibn Numair] ngu akatugambira [taata] akatugambira [Hanzhalah] akagira ati, ‘Nkahurira [Ikrimah bin Khalid] arikugambira Thawus hadiisi ngu omushaija akagambira [Abdullah bin Umar] ati, ‘Ahabw’enki mutarikurwana? ’ Akagarukamu ati, ‘Buzima, nkahurira omutumwa wa Allah (saww) arikugira ati: ‘Buzima, obusiraamu bukatandikirwaho aha misingye etaano: Obujurizi ngu tihaine ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah, okutaho okushaba, okuha zakat, okusiiba omu bwire bwa Ramadan, n’okukora Housegrige ya Allah’.
Imam Muslim : 23
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَقَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ فَلَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَعْمَلُ بِهِ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا قَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ فَقَالَ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ زَادَ خَلَفٌ فِي رِوَايَتِهِ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَعَقَدَ وَاحِدَةً
Atugambiire [Khalaf bin Hisham] atugambiire [Hammad bin Zaid] kuruga [Abu Jamrah] akagira ati, nkahurira [Ibn Abbas]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Yahya bin Yahya] kandi lafazh egi n’eye, atugambiire [Abbad bin Abbad] kuruga ahari [Abu Jamrah] kuruga ahari [Ibn Abbas] akagira ati, ‘Omutumwa wa Abdul Qais akaza ahari Rasulullah sallalamlah kandi eki bakagira ngu akaba ari, ekicweka ky’oruganda rwa Rabi’ah, kandi buzima abakaafiire ba Mudlar beemereire ahagati yaitu naimwe, n’ahabw’ekyo Titurikubaasa kuba abarinzi ahariimwe okwihaho omu kwezi kwa Haram, n’ahabw’ekyo turagiire kuhikiiriza ekiragiro kandi nitwija kukibuurira abo abari enyima yaitu’. Akagira ati: ‘Ninbaragiira n’ebintu bina kandi mbazibira ebintu bina: Nikwo okwikiriza Allah,’ reero yaabashoboororera, ati: ‘Muhe obujurizi ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah kandi ngu Muhammad n’omutumwa wa Allah, orikutaho okushaba, orikushashura zakat ya war-fif, kandi orikushashura one-fif. Kandi ninkuzibira obutakora viinyo erikunyiganyiga omu ad-Duba`, al-Hantam, omu Naqir na al-Muqayyar'. Khalaf akayongyeraho omu byafaayo bye ati, ‘Obujurizi ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah. Kandi okibohe omurundi gumwe'.
Imam Muslim : 24
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى قَالَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ قَالَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ قَالَ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ قَالَ شُعْبَةُ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مِنْ وَرَائِكُمْ و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ مَنْ وَرَاءَكُمْ وَلَيْسَ فِي رِوَايَتِهِ الْمُقَيَّرِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَقَالَ أَنْهَاكُمْ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَشَجِّ أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Muhammad bin Basyyar] na lafazh zaabo ziri haihi, [Abu Bakr] akagira, atugambiire [Ghundar] kuruga [Shu’bah] obwo abantu abandi babiri barikugira ngu, atugambiire [Muhamma’ toS’ld]. [Abu Jamrah] akagira ati, ‘Nkaba ndi omuvunuuzi ahagati ya [Ibnu Abbas] n’abantu, bwanyima omukazi akaija yaabuuza aha mubisi gwa Nabidz – ekika kya viinyo – ogwabaire gubiikwa omu kikopo ky’eibumba, n’ahabw’ekyo akagarukamu ati, ‘Buzima, omutumwa wa Abd al-Qais owa Allah owa sa. Allah akagira ati: ‘Ogwo ntumwa n’oha - nari shi abantu abo n’oha? - bakagarukamu bati, ‘Rabi’ah’. Akagira ati: ‘Mwakiire abantu - nari omutumwa - hatariho kwetenga kubanganisa nari okwefuuza’. Omugambi ati: Bakagira bati, iwe omutumwa wa Allah, buzima tukaruga hare munonga. Ahagati yeitu naiwe hariho abakaafiire ba Mudlar kugira ngu titubaasa kwija ahariiwe okwihaho omu myezi ya haram, mbwenu turagiire kucwamu ekintu ekiturikubaasa kugambira abantu abu turikwebembera eki turikubaasa kutaaha omu iguru’. Omugambi akagira ati: ‘Nahabwekyo omutumwa wa Allah akabaragiira ebintu bina kandi yaabazibira ebintu bina’. Omugambi akagaruka yagira ati: Omutumwa wa Allah akabaragiira kwikiririza omuri Allah wenka, ati: Noomanya eki okwikiriza omuri Allah kiri? ’ Bagarukamu bati, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Akagira ati: ‘Muhe obujurizi ngu tihaine ruhanga ondiijo kureka Allah, kandi ngu Muhammad n’omutumwa wa Allah, muteho okushaba, mushashure zakat, musiibe Ramadlan, kandi mushashure kimwe kya kataano kya ghanimah, kandi mubazibire ad-Duba`, al-Hantam na al-Muzaffat’. Syu’bah akagira ati, ‘obundi akagira ngu ‘an-Naqir’ kandi nikibaasa kuba kiri ‘al-Muqayyar’, akagira ati: ‘Mumurinde kandi omanyise abantu baawe’. Abu Bakr akagamba omu nshoboorora ye ati, ‘Omuntu ou orikwebembera enyima yaawe’ atagambire ahari ‘al-Muqayyar’’. Kandi kigambirwe nyowe [Ubaidullah bin Mu’adz] akakigambira itwe [taata]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Nashr bin Ali al-Jahdlami] akagira ati, angambiire [taata] bombi bakagira ngu, atugambiire [Qurrah bin Khalid] kuruga ahari [Abu Jamrah] kuruga ahari [Ibn Abbas] kuruga ahari nabi sallallaahu na haahadihial ogu [hahidi] arikugira ati: ‘Ninkuzibira ekintu kyona ekigambirwe omu kitabo kya ad-Duba`, ekya Naqir, ekya Hantam n’ekya Muzaffat’. Kandi [Ibn Mu’adz] akayongyeraho omu hadiisi ye kuruga ahari [ishe], akagira ati: ‘Kandi Rasulullah akagambira al-Asyyaj Asyajj Abd al-Qais ati: ‘Buzima omuriiwe harimu emitwarize ebiri erikusiimwa Allah, nikwo kugira ngu okugumisiriza n’okwegyendesereza’.
Imam Muslim : 25
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْ لَقِيَ الْوَفْدَ الَّذِينَ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَالَ سَعِيدٌ وَذَكَرَ قَتَادَةُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّ أُنَاسًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَأْمُرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْغَنَائِمِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ بَلَى جِذْعٌ تَنْقُرُونَهُ فَتَقْذِفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ ثُمَّ تَصُبُّونَ فِيهِ مِنْ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ أَوْ إِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ قَالَ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ كَذَلِكَ قَالَ وَكُنْتُ أَخْبَؤُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ فَفِيمَ نَشْرَبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا كَثِيرَةُ الْجِرْذَانِ وَلَا تَبْقَى بِهَا أَسْقِيَةُ الْأَدَمِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ وَإِنْ أَكَلَتْهَا الْجِرْذَانُ قَالَ وَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنِي غَيْرُ وَاحِدٍ لَقِيَ ذَاكَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ وَتَذِيفُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ التَّمْرِ وَالْمَاءِ وَلَمْ يَقُلْ قَالَ سَعِيدٌ أَوْ قَالَ مِنْ التَّمْرِ
Atugambiire [Yahya bin Ayyub] atugambiire [Ibn Ulayyah] atugambiire [Sa’id bin Abu Arubah] kuruga [Qatadah] akagira ati, ‘Omuntu owabugaine omutumwa kuruga omu nkuru ya Abdul Qais owaizire omu maisho g’omutumwa wa Allah akatugira ati, [Sa’id] [Abu Sa’id al-Khudri] omu hadiisi egi, ngu abantu kuruga omuri Abdul Qais bakahika ahari Rasulullah saw. itwe okuhikiiriza ekiragiro ngu tubaase kukibuurira abantu abari enyima yaitu ngu nakyo tuze omu paradiso twaba nitukihamiraho’. Akagira ati: ‘Ninbaragiira n’ebintu bina kandi ninkuzibira ebintu bina: nikwo kugira ngu, muramye Allah, kandi mutamushekyerera ekintu kyona, mushabe, mushashure zakaati, musiibe omu Ramadhan, kandi muhe kimwe kya kataano ky’omuhendo gwa ghanimah, kandi ninkuzibira kukora ebikopo bya viinyo omu ad-Dubatam al-, na al-’. Babuuza bati, ‘Iwe nabi wa Allah, okumanya kwawe ahari an-Naqir nikumanyisa ki? ' Akagira ati: 'Omuti gw'omuti nigubazibwa - guteirwemu ebiina - reero otamu ebihimba'. Sa’id ati: ‘Nari akagira ati: ‘kuruga omu muti gw’omuzeituuni. Reero okateekamu amaizi kuhitsya obu amaizi agarikwotsya garikuhuumura, reero okanywa kuhitsya obu omwe ahariimwe - nari omwe aharibo - buzima araate ishento n'ekisyo', akagira ati, 'Kandi omu guruupu egyo harimu omushaija nawe ahutaziibwe'. Akagaruka yagira ati, nkakishereka ahabwokuba nkashwaara omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, reero nabuuza nti, mbwenu shi omu kiibo ki eki turikubaasa kunywamu, iwe omutumwa wa Allah? ’ Akagarukamu ati, ‘Omu kiibo ky’oruhu orurikwiragura ekyabaire kikingire akanwa’. Bakabuuza bati, ‘Ei Mutumwa wa Allah, buzima ensi yeitu eijwiire envunyu, n’ahabw’ekyo tihaine ky’okunywa ekisigaire omu bikopo by’oruhu ebiine erangi erikutukura,’ obwo nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Kandi n’obu kiraabe kiriibwa envunyu, kandi n’obu kiraabe kiriibwa envunyu, kandi n’obu kiraabe kiriibwa envunyu. Omugambi akagira ati: ‘Kandi nabi wa Allah akagambira Asyajj Abdul Qais ati: ‘Buzima omuriiwe harimu emitwarize ebiri ei Allah arikukunda, niyo; gumisiriza kandi oyegyendesereze''. Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bombi bakagira, atugambiire [Ibn Abu Adi] kuruga [Sa’id] kuruga [Qatadah] akagira ngu, atugambiire ti mutebya omwe wenka owabugaine omutumwa. Kandi [Abu Nadlrah] akagamba kuruga ahari [Abu Sa’id al-Khudri], ngu omutumwa Abdul Qais ku yaabaire naareebana na hadiisi nka [Ibn Ulayyah], omuriyo yonka hakaba hagambirwe ngu, ‘Kandi omuriyo noojwanzya n’ebijuma, nari ebijuma n’amaizi otagira ati,’ kandi, ‘Saudith akagira ngu,’ ebiro''.
Imam Muslim : 26
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو قَزَعَةَ أَنَّ أَبَا نَضْرَةَ أَخْبَرَهُ وَحَسَنًا أَخْبَرَهُمَا أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ مَاذَا يَصْلُحُ لَنَا مِنْ الْأَشْرِبَةِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي النَّقِيرِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنَا اللَّهُ فِدَاءَكَ أَوَ تَدْرِي مَا النَّقِيرُ قَالَ نَعَمْ الْجِذْعُ يُنْقَرُ وَسَطُهُ وَلَا فِي الدُّبَّاءِ وَلَا فِي الْحَنْتَمَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْمُوكَى
Akangambira [Muhammad bin Bakkar al-Basri] atugambiire [Abu Ashim] kuruga ahari [Ibn Juraij]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa-, Kandi akangira [Muhammad bin Rafi’] kandi lafazh ekaba eri ye. Atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ibn Juraij] akagira ati, atugambiire [Abu Qaza’ah] ngu [Abu Nadlrah] akakigambaho, kandi al-Hasan akagamba ahari bombi, ngu [Abu Sa’id al-Khudri] akamugambira, ngu omutumwa Abdul Qais owa Allah obu yaagira ati: 'Iwe nabi wa Allah, Allah atuhindure nk'ekitambo kyawe, n'ekyokunywa ki ekirungi ahariitwe?' Akagarukamu ati: ‘Otanywa aha an-Naqir’. Babuuza bati, iwe nabi wa Allah, Allah atuhindure ekitambo kyawe, noomanya eki an-Naqir eri? Akagarukamu ati: ‘Eego, omuti gw’omuti gwine ahagati yaagwo ogushazirwe, kandi toshemerire kunywa omuri ad-Duba` nari omuri al-Hantam, kandi oshemerire -kunywa eby’okunywa ebibiikire omu- bikopo ebiine emitwe eshwekirwe’.
Imam Muslim : 27
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رُبَّمَا قَالَ وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مُعَاذًا قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَقَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib], na [Ishaq bin Ibrahim] boona kuruga [Waki’], [Abu Bakr] akagira, atugambiire [Waki’] kuruga [Zakariya bin Ishaq] akagira, angambiire [Yahya bin MaIbba] kuruga [Abu Abdullah] bin Shai] kuruga ahari [Mu’adz bin Jabal], Abu Bakr akagira ati, ‘Shana,’ Waki’ akagira, kuruga ahari Ibn Abbas, ngu Mu’adz akagira ati, ‘Rasulullah niwe yantumire. Akagira ati: Buzima, noija kwija omu bantu b’abantu b’ekitabo, n’ahabw’ekyo beete kuha obujurizi ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah, kandi ngu ndi omutumwa wa Allah. Ku baraakworobere omu nshonga egi, obwo obagambire ngu Allah abateireho kushaba emirundi etaano buri izooba n’ekiro. Ku baraabe nibakworobera omu nshonga egi, obwo obagambire ngu Allah abaragiireho sadaka ezirikutwarwa omu bagaiga zigabirwa abooro abari omuribo. Ku baraakworobere omu muringo ogu, obwo noija kwetantara eby’obugaiga byabo eby’ekitiinisa. Otiine eshaara z'abo abarikuhenda ebiragiro, ahabw'okuba tihaine ekirikuzibira ahagati ye na Allah''. Atugambiire [Ibn Abu Umar] atugambiire [Bisyr bin as-Sari] atugambiire [Zakariya’ bin Ishaq]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi kikatugambirwa [Abd bin Humaid] akatugambira [Abu Ashim] kuruga ahari [Zakariya’ bin Ishaq] kuruga ahari [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] kuruga ahari [Abu Ma’bad] kuruga ahari [Ibn Abbas], ngu ahari ‘Nabi Mudhaalahi’, akaba ari ‘Nabi salla’. akagira ati: ‘Buzima noija kwija omu bantu’. Nk’oku kiri omu hadiisi ya Waki’.
Imam Muslim : 28
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا فَعَلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ
Atugambiire [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] atugambiire [Yazid bin Zura’i`] atugambiire [Rauh] - nikwo kugira ngu Ibn al-Qasim - kuruga ahari [Ismail bin Umayyah] kuruga ahari [Yahya bin Abdullah bin Shaifi] kuruga ahari [Abu Ma’badlah Saifi] kuruga ahari [Ibn al-Qasim] kuruga ahari [Ibn. ku yaabaire naayohereza Mu’adz omuri Yemen, akagira ati: ‘Buzimazima oriyo nooreebana n’abantu b’abantu b’ekitabo, obwo ekiragiro ky’okubanza eki murikubabuurira n’okuramya Allah azza wa jalla, baaba nibamanya Allah, obwo mubagambire ngu Allah abateireho ekiragiro kushaba emirundi etaano omushana n’ekiro. Ku baraabe nibakworobera omu muringo ogu, obwo obatware zakaati kandi otiine eby’obugaiga byabo eby’ekitiinisa’.
Imam Muslim : 29
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits bin Sa’ad] kuruga [Uqail] kuruga [az-Zuhri] akagira ati, atugambiire [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Obu Rasulullah ‘akaba ari ow’okugambwaho. bwanyima ye, kandi abakaafiire kuruga omu Baharabu bakakora obutaikiriza, obwo [Umar bin al-Khaththab] akagambira Abu Bakr ati, ‘Noobaasa kurwanisa ota abantu, obwo Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam agambire ati: ‘Nkaragirwa kurwanisa abantu okuhitsya obu baragire ngu, - kwonka tihariho okuramya kwa Allah go, - ‘Tihariho ruhanga - oshemerire kuramibwa - kureka Allah’, obwo buzimazima arinzire ebintu bye n’omutima gwe - okutahirirwa kwangye - okwihaho ahabw’obugabe. Obusiraamu, n’okubara kwabwo nikurekyerwaho Allah’. Nahabwekyo [Abu Bakr] akagira ati, ‘N’okushaba Allah, buzimazima ninyija kurwanisa abo abarikutaanisa aha kushaba na zakaati, ahabw’okuba zakaati ni -okushaba- obugabe bw’okutunga ebintu. Ba Allah, ku barandemese ahabw’okutakunda kwabo n’obu baraabe baakishashuriire Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Allah ebe ahariwe), ndyaguma nimbarwanisa ahabw’okutakunda kwabo.’ Nahabwekyo [Umar bin al-Khaththab] akagira ati, 'Na Allah tiwe kureka ngu nkareeba Allah aigurireho ekifuba kya Abu Bakr kurwana - bo - obwo nkamanya ngu niwe mazima''.
Imam Muslim : 30
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ
Kandi kikangira [Abu ath-Tahir] na [Harmala bin Yahya] na [Ahmad bin Isa], [Ahmad] kikagira kiti, ‘Kitugambiire’. Obwire obu abantu abandi babiri barikugira bati, ‘Akatugira [Ibn Wahb] akagira ngu, akangira [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, akangira [Sa’id bin al-Musayyab] ngu [Abu Hurairah] akamugambira ngu Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emigisha ya Allah ebe ahariwe, n’okuhitsya obu baagambire ngu tihaine ekiragiro ngu ’abantu bakagira ngu: ruhanga - oshemerire kuramibwa - kureka Allah’, obwo buri omwe orikugira ati, ‘Tihariho ruhanga - oshemerire kuramibwa - kureka Allah’, obwo buzimazima arinzire ebintu bye n’amagara ge kuruga omu - kutaahirira kwangye - okwihaho ahabw’obugabe bw’obusiraamu, kandi akawunti ye esigaire ahari Allah’.
Imam Muslim : 31
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ الْعَلَاءِ ح و حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَيُؤْمِنُوا بِي وَبِمَا جِئْتُ بِهِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Atugambiire [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] atugambiire [Abdul Aziz] -nikwo kugira ngu ad-Darawardi- kuruga [al-Ala’]. -omu nshoboorora endiijo neegambwaho- Kandi atugambiire [Umayyah bin Bistham] kandi lafazh n’eye, atugambiire [Yazid bin Zura’i] atugambiire [Rauh] kuruga ahari [al-Ala’ bin Abdurrahman bin Ya’qub] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurailahah akagira ati: 'Nkaragirwa kurwanisa abantu kuhisya obu barahe obujurizi ngu tihaine ruhanga - baine obugabe bw'okuramibwa - kureka Allah kandi bakaikiriza nyowe n'omu Koran ei nareetsire, obwo ku baraabe nibagamba eki, obwo buzimazima barinzire ebintu byabo n'omutima gwabo kuruga ahari - okutaahirira kwangye - okwihaho kyaba kiri ahabw'obugabe bw'obusiraamu. Kandi okubara kwabo nikurekyerwaho Allah’.
Imam Muslim : 32
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَعَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ }
Kandi kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Hafsh bin Ghiyats] kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Abu Sufyan] kuruga ahari [Jabir] kuruga ahari [Abu Salih] kuruga ahari [Abu Hurairah] bombi bakagira bati: ‘Kurugiirira ahari Rasulullah sallallahu ‘alaahi toIhi akaragiira abantu bakagira ati: Ibn al-Musayab kuruga omuri Abu Hurairah. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi kigambirwe nyowe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Waki’]. -omu nshoboorora endiijo neegambwaho- Kandi kigambirwe nyowe [Muhammad bin al-Mutsanna] atugambiire [Abdurrahman] -nikwo kugira ngu bin Mahdi- bombi bakagira ngu, batugambiire [Sufyan] kuruga ahari [Abu az-Zubair] kuruga ahari [Jabir] akagira ati: ‘Omutumwa w’abantu bakagira ati: tihariho ruhanga -oine obugabe bw’okuramibwa- kureka Allah’, n’ahabw’ekyo bakagira bati, ‘Tihariho ruhanga -oine obugabe bw’okuramibwa- kureka Allah’, obwo buzima barinzire ebintu byabo n’emyoyo yaabo -okutaahirira kwangye- okwihaho ahabw’obugabe bw’obusiraamu. Kandi okubara kwabo nikurekyerwaho Allah. Bwanyima akashoma ati: '-Buzima ori -omurabura- wenka. Tihariho bushoborozi bwona obu oine aharibo- ' -Ebibuuzo. 21-22-.
Imam Muslim : 33
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِىُّ مَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Atugambiire [Abu Ghassan al-Misma’i Malik bin Abdul Wahid] atugambiire [Abdul Malik bin ash-Shabbah] kuruga [Syu’bah] kuruga [Waqid bin Muhammad bin Zaid bin Abdullah bin Umar] kuruga [ishe] kuruga [Abdullah akagira ngu bakaragiira abantu ngu: tihariho ruhanga - oshemerire kuramibwa - kureka Allah kandi ngu Muhammad n'omutumwa wa Allah, bakataho kushaba, n'okuha zakat. Mbwenu baaba nibakora eki, obwo buzima barinzire ebintu byabo n’emyoyo yaabo -okutaahirira kwangye-, okwihaho ahabw’obugabe bw’obusiraamu. Kandi okubara kwabo nikurekyerwaho Allah’.
Imam Muslim : 34
و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ يَعْنِيَانِ الْفَزَارِيَّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَفَرَ بِمَا يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَرُمَ مَالُهُ وَدَمُهُ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ
Kandi kitugambirwe [Suwaid bin Sa’id] na [Ibn Abu Umar] bombi bakagira, batugambiire [Marwan] bombi bakaba nibamanyisa Marwan al-Fazari, kuruga ahari [Abu Malik] kuruga ahari [ishe] akagira ati, ‘Nkahurira omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: kuramibwa- kwonka Allah, kandi akashiisha eiziina ry’ekintu kyona ekirikuramibwa kitari Allah, obwo eby’obugaiga bye n’eshagama ye ni haram, kandi ekihembo kyabo kiri ahari Allah’. Kandi kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kitugambiire [Abu Khalid al-Ahmar]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi yangira ahari ekyo [Zuhair bin Harb] atugambiire [Yazid bin Harun] bombi [Abu Malik] na [ishe] ngu akahurira nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Orikwesiga Allah ekintu nk’ekyo,’ obwo nagambaho.
Imam Muslim : 35
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ } و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ كِلَاهُمَا عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ وَلَمْ يَذْكُرْ الْآيَتَيْنِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالَا بِهِ
Kandi akangira ngu [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] akangira [Abdullah bin Wahb] akagira ati, akangira [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, akangira [Said bin al-Musayyab] kuruga ahari [ishe] akagira ati, ‘Rasulullah akaba ari omu bwire bw’okutaayaayira abantu. Akashanga Abu Jahl na Abdullah bin Abu Umaiyyah bin al-Mughirah nabo bariyo. Rasulullah akagira ati: ‘Ishento! Gamba sentensi ibiri z’Enyikiriza, Ndyaba omujurizi waawe omu maisho ga Allah’. Reero Abu Jahl na Abdullah bin Abu Umayyah bakagira bati: ‘Iwe Abu Talib, noobaasa kureka ediini ya Abdul Muthtalib? ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tarahweireyo kandi omu mwanya gw’ekyo akagumizamu naamwegyesa kushoma enyikiriza ibiri eza Kalimah kandi akazigarukamu emirundi mingi. Nahabwekyo Abu Talib akagarukamu nk’ebigambo bye eby’aha muheru aharibo, ngu akaguma n’ediini ya Abdul MuTalib, kandi akaba atakwenda kugamba Kalimah Shahadat. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nawe akagira ati: 'Na Allah, ninyija kushaba okusaasirwa ahari Allah ahabwawe,' n'ahabw'ekyo Allah akashuruura orunyiriri oru: '-Tikirikwikirizibwa ahari Nabi n'abo abarikwikiriza kushaba okusaasirwa ahabw'abo abashirika, n'obu baraabe bari abanyabuzaare baabo bwanyima y'okubashoboororera gye ngu aba shirika-'. Aha Taaba: 113-. Bwanyima Allah akasindika ebigambo bye aha byabaho ahari Abu Talib: ‘Buzima, iwe Muhammad, toine maani g’okuha obuhabuzi omuntu weena ou orikukunda ngu aikirize obusiraamu, kwonka Allah niwe aine obushoboorozi bw’okuha obuhabuzi ahari abo abu arikwenda, kandi niwe orikumanya gye okutunga obuhabuzi ahari abo abu ari abantu-. -Ebibuuzo. Obuhangwa bw’abantu: 56-. Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] na [Abd bin Humaid] bombi bakagira ngu, atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid] bombi bakagira, atugambiire [Ya’qub] -nikwo kugira ngu Ibn Ibrahim bin Sa’ad- akagira ngu, atugambiire [taata] kuruga [Salih] bombi kuruga [eky’okureeberaho eki ekya sanad na]. Nikyo kimwe ngu hadiisi ya Salih neehendera n’ebigambo ebi, ‘bwanyima Allah akasindika ekigambo kye ahariwe,’ kandi tarikugamba aha nshonga ezi ibiri. Kandi akagamba omu hadiisi ye ati, ‘Kandi bombi bakagarukamu ebigambo ebi,’ omu hadiisi Ma’mar n’ekirikuhindura sentensi egi. Kandi bombi nibaguma nibeebemberwa ekyo’.
Imam Muslim : 36
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَا حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ } الْآيَةَ
Atugambiire [Muhammad bin Abbad] na [Ibn Abu Umar] bombi bakagira, atugambiire [Marwan] kuruga [Yazid] -niwo kugira ngu Ibn Kaisan- kuruga [Abu Hazim] kuruga [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagambira Say’ ishento - ekihikire kuramibwa ondiijo otari Allah’ buzimazima ninyija kukuhamya n’ebigambo ebi aha kiro ky’okuzooka’. Kwonka akanga, bwanyima Allah yaayoreka ati: '-Buzimazima timurikwija kubaasa kwebembera abo abu murikukunda-' -Ebibuuzo. Obuhangwa bw’abantu: 56-.
Imam Muslim : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }
Atugambiire [Muhammad bin Hatim bin Maimun] atugambiire [Yahya bin Sa’id] atugambiire [Yazid bin Kaisan] kuruga ahari [Abu Hazim al-Asyja’i] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagambira ahari ishento obu yaabaire ati: y’okuramibwa ondiijo otari Allah’ buzimazima ninyija kukuhamya n’ebigambo ebi aha kiro ky’okuzooka’. Akagarukamu ati, ‘Kuri hatariho aba Quraysh kunjuma n’ebigambo byabo ngu ‘eki akakikora ahabw’okugira ngu akaba aine okwerarikirira’, nkaba ninza kwikiriza sentensi egyo n’amaisho gaawe’. Reero Allah yashoborora ati: '-Buzimazima torikubaasa kwebembera abo abu orikukunda, kureka nyowe ninyija kwebembera abo abu arikwenda-' -Ks. Obuhangwa bw’abantu: 56-.
Imam Muslim : 38
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كِلَاهُمَا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Zuhair bin Harb] bombi kuruga [Ismail bin Ibrahim], [Abu Bakr] akagira, atugambiire [Ibn Ulayyah] kuruga [Khalid] akagira, atugambiire [al-Walid bin Muslim] kuruga [Humran shaahiul] akagira [U, wasallam akagira ati: ‘Orikufa arikumanya ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah, buzima naija kutaaha omu iguru’. Atugambiire [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] atugambiire [Bisyr bin al-Mufadldlal] atugambiire [Khalid al-Hadzdza’] kuruga [al-Walid Abu Bisyr] akagira ati, nkahurira [Humran] arikugira ati, nkahurira [Uthman] arikugira ati, nkahurira [Uthman] arikugira ngu, nkahurira ekintu'.
Imam Muslim : 39
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ قَالَ فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا حَتَّى مَلَأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Atugambiire [Abu Bakr bin-Nadlar bin Abu an-Nadlar] akagira ati, atugambiire [Abu an-Nadlar Hasyim bin al-Qasim] atugambiire [Ubaidullah al-Asyja’i] kuruga [Malik bin Mighwal] kuruga [Thalhah bin Musharrif akagira] kuruga [A], omurangi w'omutaano ari omu rugendo'. Reero akagira ati, ‘bwanyima eby’okurya by’abantu abo bikahwaho’. Ekindi akagira ati, ‘okuhitsya obu barayende kushara emwe aha nyamaishwa zaabo’. Omugambi akagira ati: Reero Umar akagira ati: ‘Iwe Mutumwa wa Allah, waateerana bimwe aha by’okurya by’abantu reero okashaba Allah aharibyo - buzima nibiija kuba birungi -’. Omugambi akagira ati, ‘Reero akakikora’. Omugambi akagira ati, ‘Reero mukama w’engano akaija n’engano ze, mukama w’enjuma yaija n’enjuma ze’. Omugambi akagira ati: ‘Kandi Mujahid akagira ati, ‘Kandi bakama b’engano n’engano zaabo’. Nkagira nti: Embibo nibazikoresa ki? akagarukamu ati, 'Bakamuyonka kandi bamunywa amaizi'. Akagira ati: ‘Bwanyima omutumwa wa Allah akabayeta okuhitsya obu babaire nibabaasa kwijuza ebikopo byabo eby’eby’okurya’. Omugambi akagira ati, 'Nahabwekyo omutumwa wa Allah akashaba omubwire obwo ati: 'Ninhamya ngu tihaine ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah kandi ngu ndi omutumwa wa Allah, tihaine muheereza orikubugana Allah arikumukwataho munonga hatariho kubangaanisa kwona, buzima naija kutaaha omuri Paradiso''.
Imam Muslim : 40
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَفِّ تَمْرٍ قَالَ وَيَجِيءُ الْآخَرُ بِكَسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ قَالَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنْ الْجَنَّةِ
Atugambiire [Sahl bin Uthman] na [Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala’] buri kimwe kuruga ahari [Abu Muawiyah] akagira. Abasiraamu bakahurira baine enjara nyingi, bagira bati, ‘Iwe Mutumwa wa Allah, noija kutwikiriza kushara engamira yaitu, ngu turye enyama yaayo kandi tukorese ebishaju byayo nk’amajuta - okushweka oruhu, okugirinda omushana ogurikwotsya -? ' Rasulullah akagarukamu ati: 'Kikore'. Abu Hurairah akagira ati, 'Bwanyima Umar akaija yagira ati: 'Ei Mutumwa wa Allah, waaba nookora ekyo, obwo omugongo gw'engamira nigwija kuhwaho - emotoka -! Kwonka nikiba kiri kirungi waashaba eby'okurya byabo ebisigaireho reero okashaba, Allah amuhe emigisha." Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam bwanyima akagira ati: 'Kare'. Reero yaashaba okujanjaaza - ekikozirwe omu ruhu -, bwanyima y'okukijanjaaza, akashaba ebisigarira by'eby'okurya byabo.' Abu Hurairah akagumizamu ati, 'Bwanyima hakaba hariho omushaija owaizire aine omukono gw'ebihimba, ondiijo akaija aine omukono gw'ebihimba, kandi hakaba hariho n'abandi abaizire n'ebihimba by'eby'okurya, nk'omugaati, kugira ngu akacweka kakye k'eby'okurya kateeranirwa aha kigogo. Abu Hurairah akagira ati: ‘Bwanyima Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akashaba emigisha aha by’okurya, bwanyima yagira ati: ‘Mutware mwijuze ebikopo byanyu by’eby’okurya’. Abu Hurairah akagumizamu ati, ‘Bwanyima bakaijuza emyanya yaabo y’eby’okurya, ngu tihaine n’omuserukare n’omwe kureka emyanya yaabo y’eby’okurya ekaba eijwiire’. Abu Hurairah akagumizamu ati, ‘Bwanyima bakarya kuhitsya obu baijwire, kandi hakaba hakiriho eby’okurya ebisigaireho’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bwanyima akagira ati: ‘Ninhamya ngu tihaine ruhanga oshemerire kuramibwa okwihaho Allah kandi ndi omutumwa wa Allah, tihaine muheereza orikubugana Allah, tarikubanganisa sentensi egi kandi bwanyima arebiirwe kutaaha omu iguru’.