Imam Muslim : 3361
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ أَبِي طَلْحَةَ يَوْمَ خَيْبَرَ وَقَدَمِي تَمَسُّ قَدَمَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَتَيْنَاهُمْ حِينَ بَزَغَتْ الشَّمْسُ وَقَدْ أَخْرَجُوا مَوَاشِيَهُمْ وَخَرَجُوا بِفُؤُوسِهِمْ وَمَكَاتِلِهِمْ وَمُرُورِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسَ قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ { فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ } قَالَ فَهَزَمَهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye ['Affan] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yatubwiye [Thabit] kuva kuri [Anas] yaravuze ati: 'Nigeze gutera Abu Talha umugongo ku munsi wo kwigarurira Khaibar, ibirenge byanjye byakoraga ku birenge by'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam). Anas yaravuze ati: 'Twagezeyo izuba ritararenga. Ubwo abaturage basohokaga bitwaje amakepaki n'uduseke bajya aho bakorera, baranguruye bati: 'Muhammad n'abasirikare be baraje...!' Anas aravuga ati: 'Hanyuma Rasulullah shallallahu alaihi wasallam aravuga ati: 'Nimwigarurire Khaibar, kandi nitwigarurira igihugu,' - noneho igitondo cyababayeho n'ababuriwe kizaba kibi cyane-' '-Qs. Ash Syaffat: 177-. Anas yaravuze ati: 'Hanyuma Allah Azza Wa Jalla arabanesheje'.
Imam Muslim : 3362
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَا أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ قَالَ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ { فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ }
Twabwiwe ko [Ishaq bin Ibrahim] na [Ishaq bin Mansur] bombi bavuze; yatumenyesheje [An Nadlr bin Syumail] yatumenyesheje [Syu'bah] wo muri [Qatadah] wo muri [Anas bin Malik] yagize ati: 'Igihe Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yageraga i Khaibar, yaravuze ati: 'Nitugira igihugu,' - icyo gihe mu gitondo hazaba habi cyane ku baburiwe - ' -Qs. Ash Syaffat: 177-'.
Imam Muslim : 3363
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ عَبَّادٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمٌ وَهُوَ ابْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَتَسَيَّرْنَا لَيْلًا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الْأَكْوَعِ أَلَا تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلًا شَاعِرًا فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءً لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا السَّائِقُ قَالُوا عَامِرٌ قَالَ يَرْحَمُهُ اللَّهُ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْلَا أَمْتَعْتَنَا بِهِ قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْكُمْ قَالَ فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ مَسَاءَ الْيَوْمِ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا هَذِهِ النِّيرَانُ عَلَى أَيِّ شَيْءٍ تُوقِدُونَ فَقَالُوا عَلَى لَحْمٍ قَالَ أَيُّ لَحْمٍ قَالُوا لَحْمُ حُمُرِ الْإِنْسِيَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْرِيقُوهَا وَاكْسِرُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ يُهْرِيقُوهَا وَيَغْسِلُوهَا فَقَالَ أَوْ ذَاكَ قَالَ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ فَتَنَاوَلَ بِهِ سَاقَ يَهُودِيٍّ لِيَضْرِبَهُ وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ قَالَ فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ وَهُوَ آخِذٌ بِيَدِي قَالَ فَلَمَّا رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَاكِتًا قَالَ مَا لَكَ قُلْتُ لَهُ فَدَاكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ قَالَ مَنْ قَالَهُ قُلْتُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَأُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ إِنَّ لَهُ لَأَجْرَيْنِ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ قَلَّ عَرَبِيٌّ مَشَى بِهَا مِثْلَهُ وَخَالَفَ قُتَيْبَةُ مُحَمَّدًا فِي الْحَدِيثِ فِي حَرْفَيْنِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عَبَّادٍ وَأَلْقِ سَكِينَةً عَلَيْنَا
Twabibwiwe na [Qutaibah bin Sa'id] na [Muhammad bin 'Abbad] mu gihe lafadz ari iya Ibn 'Abbad, bombi baravuze; yatubwiye [Hatim] - ari we Ibn Isma'il - kuri [Yazid bin Abu 'Ubaid] wahoze ari umugaragu wa Salamh bin Al Akwa', kuri [Salamah bin Al Akwa'] yaravuze ati: 'Twagiye ku rugamba i Khaibar turi kumwe n'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, bityo twagenze nijoro. Umwe mu ngabo yabwiye 'Amir bin Al Akwa' ati: 'Dusomere ibisigo byawe!' - 'Amir ni umusizi koko - hanyuma aramanuka ubwo yari atwaye ingamiya aravuga ati: 'Mana yanjye, iyo bitaba ubuyobozi bwawe - ntitwari kubona ubuyobozi, ntitwari gutanga ubuntu, kandi ntitwari gusenga. Bityo rero, tubabarire, nk'incungu yawe ku makosa yacu. Kandi ukomeze icyerekezo cyacu niduhura n'umwanzi.' Dutere ituze mu mitima yacu, niturangurura tuzaza. Kandi bazadutakambira'. Nuko Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam arabaza ati: 'Ni nde utwara ingamiya aririmba ubusizi?' barasubiza bati 'Amir'. Yaravuze ati: 'Allah amuhe imbabazi'. Hanyuma umwe mu bagize itsinda arabaza ati: 'Ibyo ni ukuri, Rasulullah? Byaba byiza umubwiye ngo adukomeze kwishimisha'. Nizeye ko icyo gihe twari twageze i Khaibar, hanyuma tuzenguruka abantu, ku buryo inda zacu zumvise zishonje cyane, hanyuma Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iravuga iti: 'Mu by'ukuri Allah yakwigaruriye icyo gihugu'. Salamah aravuga ati: 'Nyuma y'uko nimugoroba utangiye ku munsi wo kwigarurira Khaibar, batangiye gukongeza umuriro, nuko Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) irabaza iti: 'Uwo ni umuriro ki? Kandi kuki bacanye umuriro?' barasubiza bati: 'Gutwika inyama'. Arababaza ati: 'Ni inyama ki?' Baramusubiza bati: 'Inyama z'indogobe zo mu rugo'. Nuko Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Sukamo umene inkono-'. Hanyuma umugabo aravuga ati: 'Sukamo ukarabe'. Arasubiza ati: 'Cyangwa ikintu nk'icyo'. Ubwo ingabo zombi zahuraga, byaje kugaragara ko 'Amir yari afite inkota ngufi gusa. Akoresheje iyo nkota, yayiteye mu kirama cy'umugabo w'Umuyahudi, ariko ikibabaje ni uko umutwe w'inkota wakomeje kunyerera kugeza ubwo igeze ku ivi rya Amir, maze Amir agwa kubera iyo nkota. Salamah aravuga ati: 'Bamaze gusubira mu rugo, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaramfashe ukuboko, abonye ko ndicecekeye'. Arabaza ati: 'Ufite iki?' Narashubije nti: 'Data na mama ni incungu yawe,' baravuze bati: 'Igihembo cya Amir cyarahanaguwe'. Arabaza ati: 'Ni nde wabivuze?' Narashubije nti: 'Hari n'hari, hari n'hari na Usaid bin Hudlair Al Ansari'. Yaravuze ati: 'Uwavuze ibi yabeshye, mu by'ukuri yahawe ibihembo bibiri - nk'uko yabikoze n'intoki ze - ni we murwanyi nyawe, kandi ni Abarabu bake cyane bajya mu ntambara nka we'.
Imam Muslim : 3364
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَنَسَبَهُ غَيْرُ ابْنِ وَهْبٍ فَقَالَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ سَلَمَةَ بْنَ الْأَكْوَعِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ قَاتَلَ أَخِي قِتَالًا شَدِيدًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَدَّ عَلَيْهِ سَيْفُهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ وَشَكُّوا فِيهِ رَجُلٌ مَاتَ فِي سِلَاحِهِ وَشَكُّوا فِي بَعْضِ أَمْرِهِ قَالَ سَلَمَةُ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي أَنْ أَرْجُزَ لَكَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَعْلَمُ مَا تَقُولُ قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوْلَا اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقْتَ وَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا وَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَا وَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا قَالَ فَلَمَّا قَضَيْتُ رَجَزِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ هَذَا قُلْتُ قَالَهُ أَخِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُهُ اللَّهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِ يَقُولُونَ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلَاحِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ
Kandi nabwiwe [Abu At Thahir] ko [Ibnu Wahb] yambwiye [Yunus] ko [Ibn Shihab] yambwiye [Abdurrahman] - usibye Ibnu Wahb wabivuze ko byaturutse ku wundi muntu, Ibnu Abdullah bin Ka'ab bin Malik yaravuze - [Salamah bin Al Akwa'] yaravuze ati: 'Ubwo intambara ya Khaibar yabaga, umuvandimwe wanjye yarwanye bikomeye hamwe n'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam), ariko ikibabaje kuri we, inkota yakoreshaga yarahindutse iramukubita kugeza apfuye. Nuko [inshuti za] Rasulullah (sallallahu alaihi wasallam) zivuga kuri icyo kibazo, ko hari umuntu wapfuye kuko yatewe icyuma n'inkota ye bwite'. Salamah yaravuze ati: 'Nyuma yuko Rasulullah (sallallahu alaihi wasallam) agarutse iwabo avuye i Khaibar, naramubajije nti: 'Yewe Ntumwa ya Allah, reka nkubwire imirongo mike!' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yarabyemeye, hanyuma Umar bin Khattab aravuga ati 'Nzi neza icyo ugiye kuvuga'. Salamah aravuga ati 'Hanyuma ndavuga - nsoma igisigo - nti 'Ndahiye Allah, iyo bitaba Allah, ntitwari kubona ubuyobozi, ntitwari gutanga impano, kandi ntitwari gusenga'. Nuko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Uri mu kuri'. -Salamah yakomeje aririmba ati: 'Allah atwoherereze ituze, kandi akomeze icyerekezo cyacu niduhura n'umwanzi ... salamah aravuga ati: 'Nkimara gusoma imirongo myinshi y'ubu busizi, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Mu by'ukuri, ni nde urimo kuvuga iyi mirongo?' Naramushubije nti: 'Muvandimwe wanjye'. Nuko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Allah amugirire imbabazi'. Salamah aravuga ati: 'Nuko ndamubaza nti: "Yewe Ntumwa y'Imana, mu by'ukuri abantu baratinya kumusengera, ahubwo bavuga ko umuntu yapfuye yishwe n'inkota ye." Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iravuga iti: "Yapfuye ari Mujahid." [Ibn Shihab] aravuga ati: "Hanyuma ndamubaza."
Imam Muslim : 3365
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ يَنْقُلُ مَعَنَا التُّرَابَ وَلَقَدْ وَارَى التُّرَابُ بَيَاضَ بَطْنِهِ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَا فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّ الْأُلَى قَدْ أَبَوْا عَلَيْنَا قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ إِنَّ الْمَلَا قَدْ أَبَوْا عَلَيْنَا إِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَا وَيَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِنَّ الْأُلَى قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا
Twabibwiwe na [Muhammad bin Mutsanna] na [Ibn Basyar] mu gihe lafadz ari iya Ibn Mutsanna, bombi baravuze; yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] yatubwiye [Syu'bah] kuri [Abu Ishaq] yaravuze; numvise [Al Barra`] avuga ati: 'Ubwo intambara ya Ahzab yatangiraga, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yafatanyije natwe kuzamura igihugu. Kugeza igihe inda ye yera yanduye n'umukungugu, yaravugije ati: 'Mana yanjye, iyo bitaba ari wowe, ntitwari kubona ubuyobozi, ntitwari gutanga ubuntu, kandi ntitwari gusenga. Shyiramo ituze mu mitima yacu, kuko mu by'ukuri abayobozi b'abantu ntibadukunda'. Al Barra` yaravuze ati: 'Wenda yanavuze ati: 'Mu by'ukuri abategetsi ntibadukunda, ariko niba bashaka gukora firnah, baratinya kutwitaho'. Mu gihe yakomezaga gusoma'. [Muhammad bin Al Mutsanna] yatubwiye [Abdurrahman bin Mahdi] yatubwiye [Syu'bah] kuri [Abu Ishaq] yaravuze ati; Numvise [Al Barra`] ... hanyuma avuga ikintu nk'icyo, ariko aravuga ati: 'Mu by'ukuri abategetsi baradushyira hejuru'.
Imam Muslim : 3366
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ جَاءَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَحْفِرُ الْخَنْدَقَ وَنَنْقُلُ التُّرَابَ عَلَى أَكْتَافِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ لَا عَيْشَ إِلَّا عَيْشُ الْآخِرَةِ فَاغْفِرْ لِلْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ
Yatubwiye [Abdullah bin Maslamah Al Qa'nabi] yatubwiye [Abdul Aziz bin Abu Hazim] abibwiwe na [se] abibwiwe na [Sahl bin Sa'd] yagize ati: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yatugezeho ubwo twari turimo gucukura imiyoboro ya khandaq - kandi twikoreye ivu ku bitugu byacu, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Mana yanjye, nta buzima nyakuri bubaho uretse ubuzima bw'imperuka, bityo ubabarire Muhajirin na Ansari'.
Imam Muslim : 3367
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ اللَّهُمَّ لَا عَيْشَ إِلَّا عَيْشُ الْآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ
Kandi yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyar] mu gihe lafadz yavuye kuri Ibn Mutsanna, yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] yatubwiye [Syu'bah] yavuye kuri [Mu'awiyah bin Qurrah] yavuye kuri [Anas bin Malik] yavuye ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, ko yavuze ati: 'Mana, nta buzima nyakuri bubaho uretse ubuzima bw'imperuka, hanyuma ubabarire Ansar na Muhajirin'.
Imam Muslim : 3368
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّ الْعَيْشَ عَيْشُ الْآخِرَةِ قَالَ شُعْبَةُ أَوْ قَالَ اللَّهُمَّ لَا عَيْشَ إِلَّا عَيْشُ الْآخِرَهْ فَأَكْرِمْ الْأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ
Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyar], [bnu Mutsanna] yaravuze, yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] yatubwiye [Syu'bah] kuva kuri [Qatadah] yatubwiye [Anas bin Malik], ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yigeze kuvuga ati: 'Mana, mu by'ukuri ubuzima nyakuri ni ubuzima bw'ubuzima bwa nyuma y'urupfu'. Syu'bah yaravuze ati: 'Cyangwa, yaravuze ati: 'Mana, nta buzima nyakuri bubaho uretse ubuzima bwa nyuma y'urupfu, bityo singiza Ansar na Muhajirin'.
Imam Muslim : 3369
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَشَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ شَيْبَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ كَانُوا يَرْتَجِزُونَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُمْ وَهُمْ يَقُولُونَ اللَّهُمَّ لَا خَيْرَ إِلَّا خَيْرُ الْآخِرَهْ فَانْصُرْ الْأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ وَفِي حَدِيثِ شَيْبَانَ بَدَلَ فَانْصُرْ فَاغْفِرْ
Kandi amaze kutubwira [Yahya bin Yahya] na [Syaiban bin Farruh], Yahya yaravuze; yatumenyesheje, mu gihe Syaiban yabivuze; yatubwiye [Abdul Warits] kuva kuri [Abu At Tayyah] yatubwiye [Anas bin Malik] yagize ati: 'Abasangirangendo bari barimo baririmba mu gihe Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yari kumwe nabo, baravuze bati: 'Mana yanjye, nta cyiza cy'iteka kitari icyiza cy'imperuka, fasha Ansari na Muhajirin'. Kandi muri Hadithi ya Shaiban interuro 'Ngaho fasha', yasimbuwe n'interuro 'Mbabarira'.
Imam Muslim : 3370
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانُوا يَقُولُونَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدًا عَلَى الْإِسْلَامِ مَا بَقِينَا أَبَدًا أَوْ قَالَ عَلَى الْجِهَادِ شَكَّ حَمَّادٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّ الْخَيْرَ خَيْرُ الْآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالمُهَاجِرَهْ
Kandi nabwiwe [Muhammad bin Hatim] yatubwiye [Bahz] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yatubwiye [Tsabit] kuva kuri [Anas], ko mu ntambara ya Khandaq inshuti za Muhammad sallallaahu alaihi wasallam yigeze kuvuga ati: 'Turi abasezeranye ubudahemuka kuri Muhammad ku bw'Ubuyisilamu, ku buryo ubuzima bukiri mu mubiri, -cyangwa yavuze - 'kuri jihadi,' Hammad yarajijinganyije. Hagati aho, Intumwa sallallaahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mana, mu by'ukuri nta cyiza cy'iteka kitari icyiza cy'imperuka, bityo ubabarire Ansar na Muhajirin'.
Imam Muslim : 3371
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَلَمَةَ بْنَ الْأَكْوَعِ يَقُولُا خَرَجْتُ قَبْلَ أَنْ يُؤَذَّنَ بِالْأُولَى وَكَانَتْ لِقَاحُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْعَى بِذِي قَرَدٍ قَالَ فَلَقِيَنِي غُلَامٌ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فَقَالَ أُخِذَتْ لِقَاحُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ مَنْ أَخَذَهَا قَالَ غَطَفَانُ قَالَ فَصَرَخْتُ ثَلَاثَ صَرَخَاتٍ يَا صَبَاحَاهْ قَالَ فَأَسْمَعْتُ مَا بَيْنَ لَابَتَيِ الْمَدِينَةِ ثُمَّ انْدَفَعْتُ عَلَى وَجْهِي حَتَّى أَدْرَكْتُهُمْ بِذِي قَرَدٍ وَقَدْ أَخَذُوا يَسْقُونَ مِنْ الْمَاءِ فَجَعَلْتُ أَرْمِيهِمْ بِنَبْلِي وَكُنْتُ رَامِيًا وَأَقُولُ أَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ فَأَرْتَجِزُ حَتَّى اسْتَنْقَذْتُ اللِّقَاحَ مِنْهُمْ وَاسْتَلَبْتُ مِنْهُمْ ثَلَاثِينَ بُرْدَةً قَالَ وَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي قَدْ حَمَيْتُ الْقَوْمَ الْمَاءَ وَهُمْ عِطَاشٌ فَابْعَثْ إِلَيْهِمْ السَّاعَةَ فَقَالَ يَا ابْنَ الْأَكْوَعِ مَلَكْتَ فَأَسْجِحْ قَالَ ثُمَّ رَجَعْنَا وَيُرْدِفُنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى نَاقَتِهِ حَتَّى دَخَلْنَا الْمَدِينَةَ
Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Hatim] - ari we Ibn Isma'il - bivuye kuri [Yazid bin Abu 'Ubaid] yaravuze ati; Numvise [Salamah bin Al Akwa'] avuga ati: 'Navuye mu mujyi mbere y'uko isengesho rya mbere ritangwa, mu gihe ingamiya za Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam zari zirisha muri Dzu Qard'. Salamah yaravuze ati: 'Mu buryo butunguranye umugaragu wa Abdurrahman bin Auf yaje aho ndi arambwira ati: 'Ingamiya za Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam zambuwe'. Nuko ndamubaza nti: 'Ni nde wamwibye?' aramusubiza ati: 'Bani Ghathafan'. Salamah aravuga ati: 'Hanyuma navuze gatatu nti: 'Mutabare...!' Salamah yaravuze ati: 'Kugeza igihe ijwi ryanjye ryumvikanaga mu mpande zose z'umujyi wa Madina, hanyuma ndagenda mbasanga kuri Dzu Qard, ubwo bari banyoye amazi, hanyuma ndabatera imyambi ndimo ndavuza nti: 'Ndi Ibn Al Akwa', uyu munsi ni umunsi wo kurimbuka'. Ndacyaririmba kugeza igihe nzabasha kubatwara ingamiya ze, kandi nkabatwara imyenda mirongo itatu y'imitako'. Salamah aravuga ati: 'Hanyuma Intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) yaje aherekejwe n'abantu benshi, maze ndavuga nti: 'Yewe Muhanuzi w'Imana, mu by'ukuri narabirukanye ku isoko ry'amazi, nubwo bari bafite inyota nyinshi, nimubabohereze ubu ngubu'. Nuko aravuga ati: 'Yewe Al Akwa, wakoze ikintu cyiza cyane'. Hanyuma twasubiye mu rugo turi inyuma y'Intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) ku ngamiya ye, kugeza twinjiye mu mujyi wa Madina.
Imam Muslim : 3372
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ قَدِمْنَا الْحُدَيْبِيَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً وَعَلَيْهَا خَمْسُونَ شَاةً لَا تُرْوِيهَا قَالَ فَقَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جَبَا الرَّكِيَّةِ فَإِمَّا دَعَا وَإِمَّا بَصَقَ فِيهَا قَالَ فَجَاشَتْ فَسَقَيْنَا وَاسْتَقَيْنَا قَالَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانَا لِلْبَيْعَةِ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ قَالَ فَبَايَعْتُهُ أَوَّلَ النَّاسِ ثُمَّ بَايَعَ وَبَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَسَطٍ مِنْ النَّاسِ قَالَ بَايِعْ يَا سَلَمَةُ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَوَّلِ النَّاسِ قَالَ وَأَيْضًا قَالَ وَرَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَزِلًا يَعْنِي لَيْسَ مَعَهُ سِلَاحٌ قَالَ فَأَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَفَةً أَوْ دَرَقَةً ثُمَّ بَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ النَّاسِ قَالَ أَلَا تُبَايِعُنِي يَا سَلَمَةُ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَوَّلِ النَّاسِ وَفِي أَوْسَطِ النَّاسِ قَالَ وَأَيْضًا قَالَ فَبَايَعْتُهُ الثَّالِثَةَ ثُمَّ قَالَ لِي يَا سَلَمَةُ أَيْنَ حَجَفَتُكَ أَوْ دَرَقَتُكَ الَّتِي أَعْطَيْتُكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقِيَنِي عَمِّي عَامِرٌ عَزِلًا فَأَعْطَيْتُهُ إِيَّاهَا قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِنَّكَ كَالَّذِي قَالَ الْأَوَّلُ اللَّهُمَّ أَبْغِنِي حَبِيبًا هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ نَفْسِي ثُمَّ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ رَاسَلُونَا الصُّلْحَ حَتَّى مَشَى بَعْضُنَا فِي بَعْضٍ وَاصْطَلَحْنَا قَالَ وَكُنْتُ تَبِيعًا لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَسْقِي فَرَسَهُ وَأَحُسُّهُ وَأَخْدِمُهُ وَآكُلُ مِنْ طَعَامِهِ وَتَرَكْتُ أَهْلِي وَمَالِي مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا اصْطَلَحْنَا نَحْنُ وَأَهْلُ مَكَّةَ وَاخْتَلَطَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ أَتَيْتُ شَجَرَةً فَكَسَحْتُ شَوْكَهَا فَاضْطَجَعْتُ فِي أَصْلِهَا قَالَ فَأَتَانِي أَرْبَعَةٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَجَعَلُوا يَقَعُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبْغَضْتُهُمْ فَتَحَوَّلْتُ إِلَى شَجَرَةٍ أُخْرَى وَعَلَّقُوا سِلَاحَهُمْ وَاضْطَجَعُوا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ نَادَى مُنَادٍ مِنْ أَسْفَلِ الْوَادِي يَا لِلْمُهَاجِرِينَ قُتِلَ ابْنُ زُنَيْمٍ قَالَ فَاخْتَرَطْتُ سَيْفِي ثُمَّ شَدَدْتُ عَلَى أُولَئِكَ الْأَرْبَعَةِ وَهُمْ رُقُودٌ فَأَخَذْتُ سِلَاحَهُمْ فَجَعَلْتُهُ ضِغْثًا فِي يَدِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ لَا يَرْفَعُ أَحَدٌ مِنْكُمْ رَأْسَهُ إِلَّا ضَرَبْتُ الَّذِي فِيهِ عَيْنَاهُ قَالَ ثُمَّ جِئْتُ بِهِمْ أَسُوقُهُمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَجَاءَ عَمِّي عَامِرٌ بِرَجُلٍ مِنْ الْعَبَلَاتِ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزٌ يَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فَرَسٍ مُجَفَّفٍ فِي سَبْعِينَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دَعُوهُمْ يَكُنْ لَهُمْ بَدْءُ الْفُجُورِ وَثِنَاهُ فَعَفَا عَنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ } الْآيَةَ كُلَّهَا قَالَ ثُمَّ خَرَجْنَا رَاجِعِينَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَنَزَلْنَا مَنْزِلًا بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَنِي لَحْيَانَ جَبَلٌ وَهُمْ الْمُشْرِكُونَ فَاسْتَغْفَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَنْ رَقِيَ هَذَا الْجَبَلَ اللَّيْلَةَ كَأَنَّهُ طَلِيعَةٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ سَلَمَةُ فَرَقِيتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا ثُمَّ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِظَهْرِهِ مَعَ رَبَاحٍ غُلَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ وَخَرَجْتُ مَعَهُ بِفَرَسِ طَلْحَةَ أُنَدِّيهِ مَعَ الظَّهْرِ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا إِذَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْفَزَارِيُّ قَدْ أَغَارَ عَلَى ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَاقَهُ أَجْمَعَ وَقَتَلَ رَاعِيَهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَبَاحُ خُذْ هَذَا الْفَرَسَ فَأَبْلِغْهُ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَخْبِرْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْمُشْرِكِينَ قَدْ أَغَارُوا عَلَى سَرْحِهِ قَالَ ثُمَّ قُمْتُ عَلَى أَكَمَةٍ فَاسْتَقْبَلْتُ الْمَدِينَةَ فَنَادَيْتُ ثَلَاثًا يَا صَبَاحَاهْ ثُمَّ خَرَجْتُ فِي آثَارِ الْقَوْمِ أَرْمِيهِمْ بِالنَّبْلِ وَأَرْتَجِزُ أَقُولُ أَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ فَأَلْحَقُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَأَصُكُّ سَهْمًا فِي رَحْلِهِ حَتَّى خَلَصَ نَصْلُ السَّهْمِ إِلَى كَتِفِهِ قَالَ قُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَعْقِرُ بِهِمْ فَإِذَا رَجَعَ إِلَيَّ فَارِسٌ أَتَيْتُ شَجَرَةً فَجَلَسْتُ فِي أَصْلِهَا ثُمَّ رَمَيْتُهُ فَعَقَرْتُ بِهِ حَتَّى إِذَا تَضَايَقَ الْجَبَلُ فَدَخَلُوا فِي تَضَايُقِهِ عَلَوْتُ الْجَبَلَ فَجَعَلْتُ أُرَدِّيهِمْ بِالْحِجَارَةِ قَالَ فَمَا زِلْتُ كَذَلِكَ أَتْبَعُهُمْ حَتَّى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ بَعِيرٍ مِنْ ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا خَلَّفْتُهُ وَرَاءَ ظَهْرِي وَخَلَّوْا بَيْنِي وَبَيْنَهُ ثُمَّ اتَّبَعْتُهُمْ أَرْمِيهِمْ حَتَّى أَلْقَوْا أَكْثَرَ مِنْ ثَلَاثِينَ بُرْدَةً وَثَلَاثِينَ رُمْحًا يَسْتَخِفُّونَ وَلَا يَطْرَحُونَ شَيْئًا إِلَّا جَعَلْتُ عَلَيْهِ آرَامًا مِنْ الْحِجَارَةِ يَعْرِفُهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى أَتَوْا مُتَضَايِقًا مِنْ ثَنِيَّةٍ فَإِذَا هُمْ قَدْ أَتَاهُمْ فُلَانُ بْنُ بَدْرٍ الْفَزَارِيُّ فَجَلَسُوا يَتَضَحَّوْنَ يَعْنِي يَتَغَدَّوْنَ وَجَلَسْتُ عَلَى رَأْسِ قَرْنٍ قَالَ الْفَزَارِيُّ مَا هَذَا الَّذِي أَرَى قَالُوا لَقِينَا مِنْ هَذَا الْبَرْحَ وَاللَّهِ مَا فَارَقَنَا مُنْذُ غَلَسٍ يَرْمِينَا حَتَّى انْتَزَعَ كُلَّ شَيْءٍ فِي أَيْدِينَا قَالَ فَلْيَقُمْ إِلَيْهِ نَفَرٌ مِنْكُمْ أَرْبَعَةٌ قَالَ فَصَعِدَ إِلَيَّ مِنْهُمْ أَرْبَعَةٌ فِي الْجَبَلِ قَالَ فَلَمَّا أَمْكَنُونِي مِنْ الْكَلَامِ قَالَ قُلْتُ هَلْ تَعْرِفُونِي قَالُوا لَا وَمَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ أَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَطْلُبُ رَجُلًا مِنْكُمْ إِلَّا أَدْرَكْتُهُ وَلَا يَطْلُبُنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ فَيُدْرِكَنِي قَالَ أَحَدُهُمْ أَنَا أَظُنُّ قَالَ فَرَجَعُوا فَمَا بَرِحْتُ مَكَانِي حَتَّى رَأَيْتُ فَوَارِسَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَلَّلُونَ الشَّجَرَ قَالَ فَإِذَا أَوَّلُهُمْ الْأَخْرَمُ الْأَسَدِيُّ عَلَى إِثْرِهِ أَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَعَلَى إِثْرِهِ الْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ الْكِنْدِيُّ قَالَ فَأَخَذْتُ بِعِنَانِ الْأَخْرَمِ قَالَ فَوَلَّوْا مُدْبِرِينَ قُلْتُ يَا أَخْرَمُ احْذَرْهُمْ لَا يَقْتَطِعُوكَ حَتَّى يَلْحَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ قَالَ يَا سَلَمَةُ إِنْ كُنْتَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتَعْلَمُ أَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَالنَّارَ حَقٌّ فَلَا تَحُلْ بَيْنِي وَبَيْنَ الشَّهَادَةِ قَالَ فَخَلَّيْتُهُ فَالْتَقَى هُوَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ فَعَقَرَ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ فَرَسَهُ وَطَعَنَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَتَلَهُ وَتَحَوَّلَ عَلَى فَرَسِهِ وَلَحِقَ أَبُو قَتَادَةَ فَارِسُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ فَطَعَنَهُ فَقَتَلَهُ فَوَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتَبِعْتُهُمْ أَعْدُو عَلَى رِجْلَيَّ حَتَّى مَا أَرَى وَرَائِي مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا غُبَارِهِمْ شَيْئًا حَتَّى يَعْدِلُوا قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ إِلَى شِعْبٍ فِيهِ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ ذَو قَرَدٍ لِيَشْرَبُوا مِنْهُ وَهُمْ عِطَاشٌ قَالَ فَنَظَرُوا إِلَيَّ أَعْدُو وَرَاءَهُمْ فَخَلَّيْتُهُمْ عَنْهُ يَعْنِي أَجْلَيْتُهُمْ عَنْهُ فَمَا ذَاقُوا مِنْهُ قَطْرَةً قَالَ وَيَخْرُجُونَ فَيَشْتَدُّونَ فِي ثَنِيَّةٍ قَالَ فَأَعْدُو فَأَلْحَقُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَأَصُكُّهُ بِسَهْمٍ فِي نُغْضِ كَتِفِهِ قَالَ قُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ قَالَ يَا ثَكِلَتْهُ أُمُّهُ أَكْوَعُهُ بُكْرَةَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ يَا عَدُوَّ نَفْسِهِ أَكْوَعُكَ بُكْرَةَ قَالَ وَأَرْدَوْا فَرَسَيْنِ عَلَى ثَنِيَّةٍ قَالَ فَجِئْتُ بِهِمَا أَسُوقُهُمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَلَحِقَنِي عَامِرٌ بِسَطِيحَةٍ فِيهَا مَذْقَةٌ مِنْ لَبَنٍ وَسَطِيحَةٍ فِيهَا مَاءٌ فَتَوَضَّأْتُ وَشَرِبْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللّ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Hasyim Ibnul Qasim]. -mu bundi buryo bivugwa - Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Abu Amir Al Aqadi] bombi baturutse kuri [Ikrimah bin Ammar]. -mu bundi buryo bivugwa - Yatubwiye [Abdullah bin 'Abdurrahman Ad Darimi] kandi iyi niyo Hadithi. Yatubwiwe [Abu Ali Al Hanafi Ubaidullah bin Abdul Majid] yatubwiwe [Ikrimah] - ari we Ibn Ammar - yambwiye [Iyas bin Salamah] aturutse kuri [se] yagize ati: 'Twigeze kurwana n'Intumwa ya Allah sallallaahu alaihi wasallam kuri Hudaibiyah, icyo gihe twari magana ane na magana ane, kandi twazanye ihene mirongo itanu gusa, bityo ayo mata y'ihene ntabwo yari ahagije ngo tunywe. Nyuma y'ibyo, Intumwa sallallaahu alaihi wasallam yicaye hafi y'iriba arimo asenga cyangwa arirasaho amacandwe. Kubera isengesho Intumwa y'Imana (saww) yasenze hejuru y'amata y'ihene, twese twashoboye kunywa amata kugeza dushimishijwe. Hanyuma Rasulullah (saww) yadutumiye kumuyoboka munsi y'igiti. Nasezeranye ubudahemuka na Rasulullah (saww) mu itsinda rya mbere. Hanyuma yakomeje guhabwa inyigisho n'inshuti zari zihari icyo gihe. Ageze mu itsinda hagati, Rasulullah (saww) arambwira ati: 'Ugire umugisha, Salamah'. Nanjye ndamubwira nti: 'Nasezeranye ubudahemuka nawe mu itsinda rya mbere, Ntumwa y'Imana'. Ariko arambwira ati: 'Ongera witware neza, Salamah'. Amaherezo numviye icyifuzo cye. Abonye ko nta ntwaro nari mfite na gato, Intumwa y'Imana (saww) yampaye ingabo. Hanyuma yabonye izindi nyigisho n'itsinda rya nyuma. Icyo gihe, yongeye kumbaza ati: 'Kuki utansezeranya ubudahemuka, Salamah?' Naramushubije nti: 'Narasezeranye ubudahemuka, yewe Mutumwa wa Allah, mu by'ukuri narasezeranye ubudahemuka kabiri, ni ukuvuga itsinda rya mbere n'itsinda ryo hagati'. Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Ongera usezerane, yewe Salamah!' Amaherezo naramusezeranije ubudahemuka ku nshuro ya gatatu. Nyuma yo kurahira ubudahemuka, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yarambwiye ati: 'Yewe Salamah, ingabo n'ingabo naguhaye biri he?' Nagerageje gusobanura ikibazo cye nti: 'Yewe Mutumwa wa Allah, mbere nahuye na nyirarume, Amir, byagaragaye ko na we nta ntwaro afite na gato, nuko ndamuha ingabo'. Numvise ibi bisobanuro, Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yaramwenyuye maze aravuga ati: 'Mu by'ukuri, uri nk'uko abakurambere babivuze bati: 'Yewe Mana, yewe Mubyeyi wanjye, mpa umukunzi nkunda kundusha'. Nyuma y'iminsi mike, Aba-Mushrikin badutumiye kugarura amahoro babanje kohereza intumwa. Nyuma yo kunyura mu nzira itari ndende cyane, amaherezo twemeranyije kugarura amahoro. Mbere nari umugaragu wa Talhah bin Ubaidillah, akazi kanjye kari uguha amazi amafarasi no kuyayuhagira. Nk'igihembo cy'umurimo we, nabonye ibiryo kuri we. Nari niyemeje gusiga umuryango wanjye n'ubutunzi bwanjye kugira ngo nimukire mu nzira ya Allah n'Intumwa ye. Ubwo amasezerano y'amahoro hagati yacu n'abaturage ba Makka yari amaze gushyirwaho, kugira ngo tubashe kwivanga, umunsi umwe nagiye ku biti kugira ngo nduhuke munsi yabyo. Ubwo nari ndyamye munsi y'icyo giti, haje abayoboke bane b'imana baturutse muri Makka bavuga amagambo mabi ku ntumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) kugeza ubwo narakariye cyane. Hanyuma nimukiye ku kindi giti ubwo nabarebaga bamanitse intwaro zabo hanyuma barasinzira. Muri ako kanya, mu buryo butunguranye numva ijwi rihamagara riturutse hasi mu mwobo riti 'Yewe Muhajirun, Ibn Zunaim yishwe.' Nahise mvamo njya kuri ba banditsi bane bari basinziriye, mfata intwaro zabo.' Salamah arakomeza ati: 'Nyuma y'ibyo narababwiye nti: 'Ndahiye Uwahaye icyubahiro isura ya Muhammad, uwo muri mwe wese uzatinyuka kuzamura umutwe we, nzamukubita ijosi.' Amaherezo, nazanye abahakanyi bane ba Qurasi imbere y'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha). Muri icyo gihe, nabonye Amir, nyirarume. Byagaragaye ko yari ayoboye umugabo w'Umukurayishi witwaga Mikraz kugira ngo ashyirwe imbere y'Intumwa ya Allah (saww). Umugabo w'Umukurayishi witwaga Mikraz yemerewe kugendera ku ifarashi, byaje gukurikirwa n'abayoboke be bagera kuri mirongo itatu. Igihe gito Intumwa ya Allah (saww) yararebye iravuga iti: 'Nimubareke, kuko bazihanganira akarengane kabo kuva ku ntangiriro kugeza ku iherezo'. Hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arabababarira, hanyuma Allah ahishura umurongo ugira uti: '-Kandi ni We wabujije amaboko yabo -kubarimbura - kandi -kubuza amaboko yanyu -kubarimbura - hagati mu mujyi wa Makka nyuma yuko Allah abatsinze -' -Ibi. Al Fath: 24-. Nyuma y'ibyo byabaye, twasubiye hamwe mu mujyi wa Madina dufite intsinzi. Ariko twabanje guhagarara ahantu runaka. Hagati aho, intera yari hagati yacu na Bani Lihyan icyo gihe yari itandukanyijwe n'umusozi gusa, nk'uko amakuru nzi abivuga, Bani Lihyan nabo bari mu basenga Imana. Hanyuma Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam yavuze ko azababarira umuntu wese washoboraga kuzamuka umusozi nijoro. Mu by'ukuri, umusozi wari imbere yabo wasaga n'aho uhanganye n'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam n'abagenzi bari bahari icyo gihe. Muri iryo joro, nashoboye kuzamuka umusozi kabiri cyangwa gatatu. Amaherezo, twageze mu mujyi wa Madina. Hanyuma Intumwa y'Imana (saww) yohereje Raba - umugaragu we - guherekeza ingamiya yari itwaye umutwaro munini cyane, hanyuma nanjye njyana Raba ku ifarashi ya Talhah. Umunsi wakurikiyeho, numvise amakuru avuga ko Abdurrahman Al Fazari agiye gufata itsinda ryacu. Byaje kugaragara ko ayo makuru ari ukuri, Abdurrahman yashoboye gufata ingamiya y'Intumwa y'Imana (saww) n'umutwaro wayo. Ndetse twumvise ko yashoboye kwica umuntu wari utwaye ingamiya. Icyo gihe nari nabwiye Raba nti: 'Yewe Raba, fata iyi farasi uyishyikirize Talhah bin Ubaidullah, ntukibagirwe, menyesha Intumwa y'Imana (saww) ko abasenga Imana (saww) bafashe itsinda ry'ingamiya yohereje.' Nyuma y'ibyo, nazamutse umusozi, nderekeza mu mujyi wa Madina, ndataka cyane nti: 'Yemwe bantu!' Inshuro eshatu zikurikiranye. Hanyuma navuye ku musozi nkomeza kurasa imyambi ku ntego z'umwanzi, mu gihe kimwe no guhumuriza umutima wanjye, navugije nti 'Ndi umuhungu wa Al Akwa', uyu munsi ni umunsi wo kurimbuka!' Ubwo najyaga kwirukana umwanzi, nahuye n'umugabo wo mu bayoboke b'imana. Hanyuma ntangira kumurasaho imyambi. Nyuma y'igihe gito, nashoboye kumushyira umwambi mu rutugu, ndi kure ndamubwira nti 'Sogongera uwo mwambi, ndi umwana wa Al Akwa', uyu munsi ni umunsi wo kurimbuka''. Salamah aravuga ati 'Ndahiye Imana, nakomeje kurasa imyambi ku mwanzi. Mu buryo butunguranye, nabonye umwanzi uri ku ifarashi aje agana aho ndi. Hanyuma nihisha inyuma y'igiti kinini. Umwanzi wari ku ifarashi akimara kurenga, nahise ndarasa umwambi wanjye maze ndamukomeretsa. Nyuma y'igihe gito, izindi ngabo nyinshi z'umwanzi zaraje. Ariko nk'uko byari bimeze mbere, nahise nzamuka umusozi. Nvuye hejuru y'umusozi nagerageje guhagarika iterambere ryabo mbatera amabuye, maze biranshimisha. Basubiye inyuma mu buryo bunoze kandi banyemerera gukomeza kubakurikira. Kubera ko bumvaga baremerewe n'umutwaro bari bikoreye, amaherezo bamanuye ibikoresho byabo byinshi mu ngamiya y'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) bari batwaye, kugira ngo byoroshye kandi bashobore kwiruka n'imodoka yabo. Nakomeje kubakurikira ndimo ndabarasa imyambi. Nanone nakoze imirongo mu mihanda n'amabuye kugira ngo Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) na bagenzi be bamenye ibyo nakoreye abanzi. Ingabo z'abayoboke b'imana zari zisunitswe, zigerageza kumanuka umusozi zinyuze mu nzira nto. Ku bw'amahirwe, Fulan bin Badri Al Fazari yari yiteguye kubafasha. Hanyuma bicara kuruhuka kuko bari bananiwe, mu gihe nanjye nicaye ku musozi. Nkiri hejuru y'umusozi, numvise Al Fazari abaza bagenzi be bari bamanutse ku musozi ati 'Ibi ni ibiki? Byabagendekeye bite?' Baramusubiza bati: 'Twagize umunaniro, Mana yanjye, ntabwo twabashije kurangiza ijoro ahubwo twahoraga duterwa imyambi, bityo twajugunye byinshi mu byo twari dufite.' Hanyuma Al Fazari yategetse bane muri bo kundeba, amaherezo bane biruka bazamuka umusozi kugira ngo bandebe. Ubwo intera yari hagati yanjye nabo yari ihagije kugira ngo bumve ijwi ryanjye, maze ndahamagara nti: 'Yemwe bane, muranzi?' Baramusubiza bati: 'Oya, ntabwo tubazi, muri bande koko?' Narasubije nti: 'Ndi Salamah bin Al Akwa', nkurikije Uwahaye icyubahiro isura ya Muhammad, sinzabareka ngo mubeho, wenda namwe ntimuzandeka ngo mbaho'. Hanyuma numvise umwe muri abo bantu bane asubiza nk'uko nabivuze. Mbere yuko nimuka, nahise mbona bagenzi benshi b'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) bari ku mafarashi bava inyuma y'ibihuru by'ibiti berekeza aho nari ndi. Salamah yaravuze ati: 'Ikintu cya mbere nabonye ni Akhram Al Asadi, akurikirwa na Abu Qatadah Al Ansari. Nyuma y’ibyo, Miqdad bin Aswad Al Kindi yarahageze. Salamah arakomeza ati: 'Hanyuma mfata imigozi y’ifarashi ya Akhram, maze biruka baza kumfasha. Nahise mvuga nti: 'Yewe Akhram, witondere, ntureke ngo bagukomeretse cyangwa ngo bagukomeretse, kugeza igihe intumwa ya Allah (saww) 'alaihi wasallam n'abandi bagenzi' bazaza.' Arasubiza ati: 'Yewe Salamah, niba wemera Allah na Allah by'ukuri n'umunsi w'imperuka, kandi ukaba wizeye ko ijuru n'umuriro ari ukuri, ntumbuze kugera ku rupfu rw'Imana'. Salamah aravuga ati: 'Hanyuma naramuretse ngo ajye kurwana umwe ku wundi, hanyuma Abdurrahman aza guhangana na Akhram, mbere yashoboraga gukomeretsa ifarashi ya Abdurrahman, ariko amaherezo Abdurrahman yashoboye gutera Akhram icyuma kugeza aguye. Abdurrahman yahise yurira ifarashi ye. Nyuma y’ibyo, Abu Qatadah - umusirikare w’Intumwa y’Imana (saww) wari ugendera ku mafarashi - yaje guhangana na Abdurrahman. Hanyuma Abu Qatadah yashoboye gutera Abdurrahman icyuma aramwica, ku bw’Uwahaye icyubahiro isura ya Muhammad (saww), nakomeje kubakurikira n’amaguru kugeza ubwo nta nshuti za Muhammad (saww) ndetse nta n’umukungugu wabo nabonye. Berekeza ku izuba rirenga, berekeza ku muhanda ku musozi aho hari isoko yitwaga Dzu Qard, kugira ngo banywe kuko bari bafite inyota. Salamah aravuga ati: 'Maze babonye ndiruka inyuma yabo, ndababuza ku kiyaga kugira ngo badashobora kunywa amazi'. Salamah aravuga ati: 'Maze bava aho hantu bararwana ku misozi'. Salamah arakomeza ati: 'Maze niruka nhura n’umwe muri bo, hanyuma ndamukubita umwambi ku igufwa ry’urutugu'. Salamah arakomeza ati: 'Hanyuma navuze mu ijwi risekeje nti: 'Gerageza gukuramo umwambi nateye, ndi umwana wa Al Akwa', uyu munsi ni umunsi wo kurimbuka'. Umwanzi aravuga ati: 'Mbega igitondo kibi, uri Akwa koko?' Naramushubije nti: 'Nibyo koko, mwanzi wa Allah, ndi Akwa' uzana ibyago mu gitondo cya kare.' Akwa arakomeza ati: 'Umwanzi yakomerekeje amafarashi ye abiri ku musozi. Nayajyanye yombi ku ntumwa y'Imana (saww). Amir yarankurikiye atwaye uruhu rwa geriba rufite imifuka ibiri, rumwe rwuzuye amata avanze n'urundi rwuzuye amazi meza. Nakoze isuku ndanywa, hanyuma mpura na Rasulullah (saww) alaihi wasallam wari ku isoko ry'amazi nabujije umwanzi kunywa. Byagaragaye ko Intumwa y'Imana yari yatwaye ingamiya zose n'ibintu byose nakijije ingabo z'abahemu, ndetse n'icumu n'igitambaro cy'umuheto. Muri icyo gihe, Bilal yari yariye ingamiya nyinshi nakuye mu maboko y'Abayisilamu, hanyuma ayifata umwijima wayo n'igituza arayitwika, nyuma ayiha Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam). Salamah arakomeza ati: 'Naravuze nti: "Yewe Ntumwa ya Allah, reka mfate abagabo ijana mu ngabo z'abanzi, hanyuma nzabakurikira kugeza igihe nta muntu uzatumenyesha aho turi keretse nabaciye amajosi." Salamah aravuga ati: 'Nuko Intumwa ya Allah shallallahu alaihi wasallam iramwenyura ku buryo iminwa yayo yagaragaraga neza uwo munsi. Hanyuma arabaza ati: 'Yewe Salamah, witeguye icyo ugiye gukora?' Naramusubije nti: 'Yego, ndakwinginze.' Hanyuma aravuga ati: 'Menya, yewe Salamah, ko ubu bari mu karere k'abantu ba Ghatafan.' Salamah aravuga ati: “Hanyuma haza umugabo uturutse i Ghatafan aravuga ati: ‘Hari n’umwe wabariye ingamiya, maze ubwo bari kuyikuraho uruhu, bahita babona ivumbi riturika, nuko biruka bafite ubwoba.’ Bukeye Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n’imigisha) iravuga iti: “Uwugendera ku ifarashi mwiza uyu munsi ni Abu Qatadah, kandi umusirikare mwiza w’amaguru ni Salamah.” Salamah arakomeza ati: “Hanyuma Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n’imigisha) impa amacumu abiri, rimwe ry’abagendera ku mafarashi n’irindi ry’abagendera ku maguru, maze ndayahuza. Hanyuma dusubira i Madina, maze ngendera inyuma y’Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n’imigisha) kuri Adzba.” Salamah aravuga ati: “Ubwo twari mu nzira, – Salamah aravuga – umugenzi wa Ansari yadutumiye mu isiganwa ryo kwiruka. Salamah aravuga ati: “Hanyuma umugenzi wa Ansari aravuga ati: “Nta muntu ushaka kwiruka i Madina?” maze asubiramo ibi inshuro nyinshi.” Salamah yakomeje agira ati: “Nyuma yo kumwumva, naravuze nti: “Urashaka guha icyubahiro umuntu w’icyubahiro, cyangwa urashaka kwihesha icyubahiro imbere y’umuntu w’icyubahiro?” Arasubiza ati: “Oya, ahubwo ni ku bw’Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam). Salamah arakomeza ati: 'Naravuze nti: "Yewe Ntumwa y'Imana, ndakwinginze data na mama, reka nemere ikibazo cy'ubwoko bw'uwo mugabo!" Arasubiza ati: "Ndakwinginze, niba ubyifuza." Salamah aravuga ati: "Reka dutangire." Hanyuma nirutse n'ibirenge byanjye, koko namuretse nkana azamuka umusozi umwe cyangwa ibiri, kuko natinyaga ko imbaraga ze zamushira, hanyuma niruka n'intambwe ze ariko ndamureka azamuka umusozi umwe cyangwa ibiri. Hanyuma nongera kwiruka cyane uko nshoboye kugeza aho namusanze." Salamah aravuga ati: "Hanyuma ndamukubita hagati y'ibitugu." Salamah arakomeza ati: "Naravuze nti: 'Ndakwinginze, wabanje'." - Iyasy aravuga; ndatekereza ko Salamah yavuze- 'Namubanjirije i Madina'. Salamah arakomeza ati: "Ndakwinginze, ubwo twari
Imam Muslim : 3373
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ ثَمَانِينَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ هَبَطُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ جَبَلِ التَّنْعِيمِ مُتَسَلِّحِينَ يُرِيدُونَ غِرَّةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ فَأَخَذَهُمْ سِلْمًا فَاسْتَحْيَاهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ }
Bambwiye [Amru bin Muhammad An Naqid] ko [Yazid bin Harun] ko yatubwiye [Hammad bin Salamah] ko ari [Thabit] ko ari [Anas bin Malik], ko abantu mirongo inani bo mu baturage ba Makka bamanutse bavuye ku musozi wa Tan'im berekeza kuri Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam bafite intwaro zuzuye. Bashakaga gutera Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam n'abagenzi be kubera urwango bari bamufitiye. Ariko amaherezo barareka maze arabareka, hanyuma Allah Azza Wa Jalla ahishura umurongo we ugira uti: '-Kandi ni We wabujije amaboko yabo -kubarimbura - kandi -wabujije amaboko yanyu -kubarimbura - hagati mu mujyi wa Makka nyuma y'uko Allah abatsinze -' -Qs. Al Fath: 24-.
Imam Muslim : 3374
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ اتَّخَذَتْ يَوْمَ حُنَيْنٍ خِنْجَرًا فَكَانَ مَعَهَا فَرَآهَا أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ أُمُّ سُلَيْمٍ مَعَهَا خِنْجَرٌ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا هَذَا الْخِنْجَرُ قَالَتْ اتَّخَذْتُهُ إِنْ دَنَا مِنِّي أَحَدٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ بَقَرْتُ بِهِ بَطْنَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْحَكُ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْتُلْ مَنْ بَعْدَنَا مِنْ الطُّلَقَاءِ انْهَزَمُوا بِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَفَى وَأَحْسَنَ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي قِصَّةِ أُمِّ سُلَيْمٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ حَدِيثِ ثَابِتٍ
Twabwiwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ko [Yazid bin Harun] yatubwiye [Hammad bin Salamah] ko [Thabit] yabwiwe [Anas], ko Umm Sulaim yahoraga yitwaje umupanga mu ntambara ya Hunain, hanyuma Abu Talha arayibona maze yitotomba ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, Umm Sulaim yahoraga yitwaje umupanga'. Hanyuma abaza Umm Sulaim ati: 'Uhora witwaje umupanga ugamije iki?' Umm Sulaim aravuga ati: 'Niba umunya-Mushriki anyegereye, nzamuca inda'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam' yarasetse. Umm Sulaim aravuga ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, wice abantu wabohoye ku munsi wo kwigarurira umujyi wa Makka, none baraguhunze'. Nuko Intumwa y'Imana Sallallahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Yewe Umm Sulaim, mu by'ukuri Allah yarabitanze kandi arakosora'. Kandi yambwiye [Muhammad bin Hatim] yatubwiye [Bahz] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yatubwiye [Ishaq bin Abdullah bin Abu Thalhah] yabikuye kuri [Anas bin Malik] ku nkuru ya Umm Sulaim, yavuye ku ntumwa y'Imana Sallallahu 'alaihi wasallam nk'uko bivugwa kuri Hadithi ya Tsabit'.
Imam Muslim : 3375
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِأُمِّ سُلَيْمٍ وَنِسْوَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ مَعَهُ إِذَا غَزَا فَيَسْقِينَ الْمَاءَ وَيُدَاوِينَ الْجَرْحَى
[Yahya bin Yahya] yatubwiye [Ja'far bin Sulaiman] abikuye kuri [Tsabit] abikuye kuri [Anas bin Malik] yagize ati: 'Intumwa ya Allah shallallahu 'alaihi wasallam yigeze kurwana na Umm Sulaim na bamwe mu bagore ba Ansari, ubwo intambara yakomeraga, babahaye amazi banavura abasirikare bakomeretse'.
Imam Muslim : 3376
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهُوَ أَبُو مَعْمَرٍ الْمِنْقَرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ انْهَزَمَ نَاسٌ مِنْ النَّاسِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو طَلْحَةَ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُجَوِّبٌ عَلَيْهِ بِحَجَفَةٍ قَالَ وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ رَجُلًا رَامِيًا شَدِيدَ النَّزْعِ وَكَسَرَ يَوْمَئِذٍ قَوْسَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قَالَ فَكَانَ الرَّجُلُ يَمُرُّ مَعَهُ الْجَعْبَةُ مِنْ النَّبْلِ فَيَقُولُ انْثُرْهَا لِأَبِي طَلْحَةَ قَالَ وَيُشْرِفُ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْظُرُ إِلَى الْقَوْمِ فَيَقُولُ أَبُو طَلْحَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي لَا تُشْرِفْ لَا يُصِبْكَ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ الْقَوْمِ نَحْرِي دُونَ نَحْرِكَ قَالَ وَلَقَدْ رَأَيْتُ عَائِشَةَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ وَأُمَّ سُلَيْمٍ وَإِنَّهُمَا لَمُشَمِّرَتَانِ أَرَى خَدَمَ سُوقِهِمَا تَنْقُلَانِ الْقِرَبَ عَلَى مُتُونِهِمَا ثُمَّ تُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِهِمْ ثُمَّ تَرْجِعَانِ فَتَمْلَآَنِهَا ثُمَّ تَجِيئَانِ تُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِ الْقَوْمِ وَلَقَدْ وَقَعَ السَّيْفُ مِنْ يَدَيْ أَبِي طَلْحَةَ إِمَّا مَرَّتَيْنِ وَإِمَّا ثَلَاثًا مِنْ النُّعَاسِ
Byaravuzwe [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] yatubwiye [Abdullah bin 'Amr] - uwo ni Abu Ma'mar Al Minqari - yatubwiye [Abdul Warith] yatubwiye [Abdul Aziz] - uwo ni Ibn Shuhaib - bivuye kuri [Anas bin Malik] yagize ati: 'Ubwo intambara ya Uhud yari ikomeye, abantu bamwe bo mu ngabo z'Abayisilamu bahunze Intumwa sallallahu alaihi wasallam, mu gihe Abu Talhah yari umurashi w'umuhanga. Kuri uwo munsi, yavunitse imiheto ibiri cyangwa itatu.' Anas aravuga ati: 'Icyo gihe umugabo yanyuze imbere y'inshuti ye afite umwambi, nuko inshuti ye iravuga iti: 'Uwuhe Abu Talha!' Anas arakomeza ati: 'Intumwa sallallahu alaihi wasallam ubwe yahagaze areba ingabo zose.' Hanyuma Abu Talha aravuga ati: 'Yewe Muhanuzi w'Imana, ku bw'igitambo cya data na mama, ndagusaba ko utahagarara wemye kugira ngo utakubitwa n'imyambi y'umwanzi, reka ijosi ryanjye rikubitwe igihe cyose ritari iryawe.' Anasi arongera aravuga ati: 'Koko, nabonye Aisha bint Abu Bakr na Umm Sulaim, bombi bazamuye imyenda yabo kugira ngo mbone imishumi y'amaguru yabo, bombi bitwaje amacupa y'amazi ku mugongo, hanyuma bayasuka mu kanwa k'Abayisilamu. Nyuma y'ibyo bongeraga kuzuza amacupa yabo y'amazi maze bongera kuyasuka mu kanwa k'ingabo. Nyuma y'intambara, inkota ya Abu Talha yaguye inshuro ebyiri cyangwa eshatu kuko yari asinziriye cyane.'
Imam Muslim : 3377
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ بِلَالٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ أَنَّ نَجْدَةَ كَتَبَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ خَمْسِ خِلَالٍ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَوْلَا أَنْ أَكْتُمَ عِلْمًا مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ كَتَبَ إِلَيْهِ نَجْدَةُ أَمَّا بَعْدُ فَأَخْبِرْنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَهَلْ كَانَ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ وَهَلْ كَانَ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ وَمَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ وَعَنْ الْخُمْسِ لِمَنْ هُوَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَقَدْ كَانَ يَغْزُو بِهِنَّ فَيُدَاوِينَ الْجَرْحَى وَيُحْذَيْنَ مِنْ الْغَنِيمَةِ وَأَمَّا بِسَهْمٍ فَلَمْ يَضْرِبْ لَهُنَّ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ فَلَا تَقْتُلْ الصِّبْيَانَ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي مَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ فَلَعَمْرِي إِنَّ الرَّجُلَ لَتَنْبُتُ لِحْيَتُهُ وَإِنَّهُ لَضَعِيفُ الْأَخْذِ لِنَفْسِهِ ضَعِيفُ الْعَطَاءِ مِنْهَا فَإِذَا أَخَذَ لِنَفْسِهِ مِنْ صَالِحِ مَا يَأْخُذُ النَّاسُ فَقَدْ ذَهَبَ عَنْهُ الْيُتْمُ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ الْخُمْسِ لِمَنْ هُوَ وَإِنَّا كُنَّا نَقُولُ هُوَ لَنَا فَأَبَى عَلَيْنَا قَوْمُنَا ذَاكَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كِلَاهُمَا عَنْ حَاتِمِ بْنِ إِسْمَعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ أَنَّ نَجْدَةَ كَتَبَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ خِلَالٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ حَاتِمٍ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ فَلَا تَقْتُلْ الصِّبْيَانَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تَعْلَمُ مَا عَلِمَ الْخَضِرُ مِنْ الصَّبِيِّ الَّذِي قَتَلَ وَزَادَ إِسْحَقُ فِي حَدِيثِهِ عَنْ حَاتِمٍ وَتُمَيِّزَ الْمُؤْمِنَ فَتَقْتُلَ الْكَافِرَ وَتَدَعَ الْمُؤْمِنَ
Yatubwiye [Abdullah bin Maslamah bin Qa'nab] yatubwiye [Sulaiman] - ari we Ibnu Bilal - yanditswe na [Ja'far bin Muhammad] yanditswe na [se] yanditswe na [Yazid bin Hurmuz] ko Najdah yigeze kwandikira [Ibnu Abbas] ibaruwa amubaza ibibazo bitanu. Ibn Abbas yaravuze ati: 'Iyo ntaza kugira impungenge ko nafatwa nk'uhisha ubumenyi, sinari gusubiza ibaruwa'. -'Ibaruwa ya Abdah -ed-: 'Amma Ba'd, ndakwinginze umbwire, hari abagore bagiye ku rugamba bari kumwe n'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam? Ese nabo bahawe ghanimah? Yishe abana? Ni ryari umwana atagifatwa nk'imfubyi? Kandi se ni nde wahawe kimwe cya gatanu cy'umutungo wa Ghanimah?' Ibn Abbas yasubije ibaruwa ye ati: 'Wambajije uti, abagore barwanye hamwe n'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam? Nibyo koko, yagiye ku rugamba ari kumwe n'abagore. Bahawe inshingano zo kuvura ingabo zakomeretse, kandi bahawe ubutunzi buke, ariko ntibahawe ingano runaka. Kandi koko ntiyigeze yica abana, bityo rero, irinde kwica abana. Wambajije uti, ubupfubyi buzashira ryari? Ndakwinginze, hari abantu ubwanwa bwabo bwakuze, ariko baracyafite intege nke mu kwiyitaho, bafite intege nke mu kwiyambura cyangwa kwiha. Niba rero ashoboye kwiyitaho, fata icyamugirira akamaro nk'abandi bantu. Icyo gihe rero igihe cye cyo kwizera cyararangiye. Kandi wabajije n'uwa gatanu w'umutungo wa Ghanimah? Mu by'ukuri, twigeze kuvuga, byari ibyacu - Bani Hashim -, ariko umuryango wacu waratwanze. Twabwiwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] bombi baturutse kuri [Hatim bin Isma'il] baturutse kuri [Ja'far bin Muhammad] baturutse kuri [se] baturutse kuri [Yazid bin Hurmuz] ko Najdah yigeze kwandikira [Ibn Abbas] ibaruwa kugira ngo amubaza ibi nk'uko bivugwa na Hadithi ya Sulaiman bin Bilal, ariko muri Hadithi ya Hatim, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ntiyigeze yica abana, kuko "Ntimukice abana, keretse mumenye ko hari umwana uri mu ntambara." Kandi Ishaq yavuze muri Hadithi ye yavuye kuri Hatim, ko 'Mushobora gutandukanya abemera, hanyuma mwice abatizera mureke abemera''.
Imam Muslim : 3378
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ بْنُ عَامِرٍ الْحَرُورِيُّ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ الْعَبْدِ وَالْمَرْأَةِ يَحْضُرَانِ الْمَغْنَمَ هَلْ يُقْسَمُ لَهُمَا وَعَنْ قَتْلِ الْوِلْدَانِ وَعَنْ الْيَتِيمِ مَتَى يَنْقَطِعُ عَنْهُ الْيُتْمُ وَعَنْ ذَوِي الْقُرْبَى مَنْ هُمْ فَقَالَ لِيَزِيدَ اكْتُبْ إِلَيْهِ فَلَوْلَا أَنْ يَقَعَ فِي أُحْمُوقَةٍ مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ اكْتُبْ إِنَّكَ كَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ الْمَرْأَةِ وَالْعَبْدِ يَحْضُرَانِ الْمَغْنَمَ هَلْ يُقْسَمُ لَهُمَا شَيْءٌ وَإِنَّهُ لَيْسَ لَهُمَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يُحْذَيَا وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ قَتْلِ الْوِلْدَانِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَقْتُلْهُمْ وَأَنْتَ فَلَا تَقْتُلْهُمْ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ مِنْهُمْ مَا عَلِمَ صَاحِبُ مُوسَى مِنْ الْغُلَامِ الَّذِي قَتَلَهُ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ الْيَتِيمِ مَتَى يَنْقَطِعُ عَنْهُ اسْمُ الْيُتْمِ وَإِنَّهُ لَا يَنْقَطِعُ عَنْهُ اسْمُ الْيُتْمِ حَتَّى يَبْلُغَ وَيُؤْنَسَ مِنْهُ رُشْدٌ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ ذَوِي الْقُرْبَى مَنْ هُمْ وَإِنَّا زَعَمْنَا أَنَّا هُمْ فَأَبَى ذَلِكَ عَلَيْنَا قَوْمُنَا و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ قَالَ أَبُو إِسْحَقَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بِهَذَا الْحَدِيثِ بِطُولِهِ
Kandi yatubwiye [Ibn Abu Umar] yatubwiye [Sufyan] yavuye kuri [Isma'il bin Umayyah] yavuye kuri [Sa'id Al Maqbiri] yavuye kuri [Yazid bin Hurmuz] yagize ati: 'Najdah bin 'Amir yigeze kwandikira [Ibn Abbas] ibaruwa, abaza iby'umugaragu n'umugore bagize uruhare mu ntambara, niba bahawe imigabane yihariye? Kandi ku bijyanye no kwica abana, irangira ry'ukwemera kw'impfubyi no ku byerekeye dzawil qurba, ni bande?' hanyuma Ibn Abbas abwira Yazid ati: 'Subiza ibaruwa ye, iyo ntaba mfite impungenge ko yatekereza ko ndimo kwigira umuswa, sinari gusubiza ibaruwa ye, andika uti: 'Mu by'ukuri, wambajije iby'umugore n'umugaragu bitabiriye gukusanya ghanimah, ese yabonye umugabane wihariye? Ntabwo yabonye igice runaka ariko yahawe igice gito gusa.' Kandi kubaza ku byerekeye kwica abana, mu by’ukuri Intumwa y’Imana (Imana imuhe amahoro n’imigisha) ntiyigeze yica abana, bityo rero, ntimukice abana, keretse nk’uko mubizi ibyo mugenzi we Musa (Imana imuhe amahoro n’imigisha) yakoze, wishe umwana. Kandi mwanditse mumbaza ku byerekeye imipaka y’impfubyi, ubwo budahemuka bwe buhagarara ryari? Ubwo budahemuka ntibuhagarara ku mfubyi kugeza ageze mu bwangavu kandi akaba akuze mu mutwe - ashoboye kwiyitaho. Mwanditse mumbaza kuri zawil qurba, ni bande mu by’ukuri? Nibwiraga ko ndi umwe muri bo, ariko abantu banjye baratwanze. Kandi amaze kutubwira [Abdurrahman bin Bisyr Al 'Abdi] yatubwiye [Sufyan] yatubwiye [Isma'il bin Umayyah] yabikuye kuri [Sa'id bin Abu Sa'id] yabikuye kuri [Yazid bin Hurmuz] yaravuze ati: 'Najdah yigeze kwandika ibaruwa kuri [Ibn Abbas] ... hanyuma akomeza Hadithi nk’iyavuzwe haruguru'. Abu Ihsaq yaravuze ati; yambwiye Abdurrahman bin Bisyr yatubwiye Sufyan akoresheje iyi Hadithi ndende cyane.
Imam Muslim : 3379
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ سَمِعْتُ قَيْسًا يُحَدِّثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ بْنُ عَامِرٍ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ فَشَهِدْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ حِينَ قَرَأَ كِتَابَهُ وَحِينَ كَتَبَ جَوَابَهُ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَاللَّهِ لَوْلَا أَنْ أَرُدَّهُ عَنْ نَتْنٍ يَقَعُ فِيهِ مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ وَلَا نُعْمَةَ عَيْنٍ قَالَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنَّكَ سَأَلْتَ عَنْ سَهْمِ ذِي الْقُرْبَى الَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ مَنْ هُمْ وَإِنَّا كُنَّا نَرَى أَنَّ قَرَابَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُمْ نَحْنُ فَأَبَى ذَلِكَ عَلَيْنَا قَوْمُنَا وَسَأَلْتَ عَنْ الْيَتِيمِ مَتَى يَنْقَضِي يُتْمُهُ وَإِنَّهُ إِذَا بَلَغَ النِّكَاحَ وَأُونِسَ مِنْهُ رُشْدٌ وَدُفِعَ إِلَيْهِ مَالُهُ فَقَدْ انْقَضَى يُتْمُهُ وَسَأَلْتَ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْتُلُ مِنْ صِبْيَانِ الْمُشْرِكِينَ أَحَدًا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ مِنْهُمْ أَحَدًا وَأَنْتَ فَلَا تَقْتُلْ مِنْهُمْ أَحَدًا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تَعْلَمُ مِنْهُمْ مَا عَلِمَ الْخَضِرُ مِنْ الْغُلَامِ حِينَ قَتَلَهُ وَسَأَلْتَ عَنْ الْمَرْأَةِ وَالْعَبْدِ هَلْ كَانَ لَهُمَا سَهْمٌ مَعْلُومٌ إِذَا حَضَرُوا الْبَأْسَ فَإِنَّهُمْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ سَهْمٌ مَعْلُومٌ إِلَّا أَنْ يُحْذَيَا مِنْ غَنَائِمِ الْقَوْمِ و حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ صَيْفِيٍّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَذَكَرَ بَعْضَ الْحَدِيثِ وَلَمْ يُتِمَّ الْقِصَّةَ كَإِتْمَامِ مَنْ ذَكَرْنَا حَدِيثَهُمْ
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Wahb bin Jarir bin Hazim] yambwiye [data] yavuze; numvise [Qias] abivugira kuri [Yazid bin Hurmuz]. -mu bundi buryo bivugwa- Yambwiye [Muhammad bin Hatim] mu gihe lafadz yari imuturutseho, aravuga; yatubwiye [Bahz] yatubwiye [Jarir bin Hazim] yambwiye [Qais bin Sa'd] kuri [Yazid bin Hurmuz] yaravuze ati: 'Najdah bin 'Amir yigeze koherereza [Ibn Abbas] ibaruwa'. Yazid bin Hurmuz yaravuze ati: 'Narebye Ibn Abbas ubwo yasomaga ibaruwa ye, kandi ubwo yasubizaga ibaruwa ye, Ibn Abbas yaravuze ati: 'Ndahiye Imana, iyo ntaba mfite impungenge ko azandeba nabi, sinari gusubiza ibaruwa ye kandi sinari no kumusingiza'. Yazid yaravuze ati: “Hanyuma Ibn Abbas asubiza ibaruwa ye ati: ‘Mu by’ukuri, wabajije kuri Dzawil Qurba nk’uko Allah yabivuze, ni bande koko? Mu by’ukuri, dufite igitekerezo cy’uko bene wabo b’Intumwa (sallallahu alaihi wasallam) ari twe, ariko abantu bacu baratwanga. Urabaza uti: “Ukwemera kurangira ryari?” Mu by’ukuri, gutandukana kw’ukwemera ni uko iyo umuntu yubatse kandi akaba yarakuze ubwenge bwe - ashobora kwiyitaho -ed-, kandi agakoresha ubutunzi bwe neza, ukwizera kuba kwaramucitse. Kandi ubaza niba Intumwa (sallallahu alaihi wasallam) yigeze yica abana b’Abayisilamu? Mu by’ukuri, Rasulullah shallallahu alaihi wasallam ntiyigeze yica abana babo na gato, bityo ntukice abana keretse ubamenye nk’uko Khidzir yari azi uwishe umwana muto. Ubaza ku mucakara n’umugore, ese bombi babona umugabane runaka niba bombi bitabiriye intambara?” Mu by’ukuri, ntibabona umugabane runaka, ahubwo babona umugabane muto mu butunzi bwa Ghanimah'. Kandi nabwiwe [Abu Kuraib] yatubwiye [Abu Usamah] yatubwiye [Za`idah] yatubwiye [Sulaiman, Al A'masy] yabwiwe na [Al Mukhtar bin Shaifi] yabwiwe na [Yazid bin Hurmuz] ati: 'Najdah yigeze koherereza [Ibn Abbas] ibaruwa ... hanyuma avuga igice cya Hadithi, ariko ntabwo yavuze neza, kuko Hadithi twavuze muri Hadithi zabo ari nziza cyane'.
Imam Muslim : 3380
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ الْأَنْصَارِيَّةِ قَالَتْ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبْعَ غَزَوَاتٍ أَخْلُفُهُمْ فِي رِحَالِهِمْ فَأَصْنَعُ لَهُمْ الطَّعَامَ وَأُدَاوِي الْجَرْحَى وَأَقُومُ عَلَى الْمَرْضَى و حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abdurrahim bin Sulaiman] yavuye kuri [Hisyam] yavuye kuri [Hafshah bint Sirin] yavuye kuri [Ummu 'Athiyah Al Anshariyah] yagize ati: 'Nigeze kurwana n'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam inshuro ndwi, nabaga mu nkambi yabo, nkabatekera ibiryo, nkabavura abakomeretse kandi nkabavura abarwayi'. Yatubwiye kandi ['Amru An Naqid] yatubwiye [Yazid bin Harun] yatubwiye [Hisyam bin Hasan] akoresheje isnad nk'iyi'.