Imam Muslim : 3301
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرُونَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ عَنْ عُمَرَ قَالَ كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاصَّةً فَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ يَجْعَلُهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] na [Muhammad bin 'Abbad] na [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] kandi iyi ni imvugo ya Ibn Abu Syaibah, Ishaq yavuze; yatubwiye, mu gihe abandi bavuga; yatubwiye [Sufyan] kuva kuri ['Amru] kuva kuri [Az Zuhri] kuva kuri [Malik bin Aus] kuva kuri [Umar] yagize ati: 'Umutungo wa Bani Nadlir ni fai' - iminyago - Allah yahaye Intumwa ye adasabye Abayisilamu kuyobora n'ifarashi cyangwa ingamiya - kurwana -. Ibi byahawe by'umwihariko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, bivuye kuri iyi fai' yahaye umuryango we inkunga y'umwaka, andi atanga yo gutegura imodoka n'intwaro zo kurwana jihadi fi sabilillah'. Yatubwiye [Yahya bin Yahya] yagize ati; yatumenyesheje [Sufyan bin 'Uyainah] kuva [Ma'mar] kuva [Az Zuhri] hamwe niyi isnad'.
Imam Muslim : 3302
و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ مَالِكَ بْنَ أَوْسٍ حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَجِئْتُهُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ قَالَ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِهِ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رُمَالِهِ مُتَّكِئًا عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ فَقَالَ لِي يَا مَالُ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَخُذْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ قَالَ قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ بِهَذَا غَيْرِي قَالَ خُذْهُ يَا مَالُ قَالَ فَجَاءَ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمَا فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا الْكَاذِبِ الْآثِمِ الْغَادِرِ الْخَائِنِ فَقَالَ الْقَوْمُ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَاقْضِ بَيْنَهُمْ وَأَرِحْهُمْ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ يُخَيَّلُ إِلَيَّ أَنَّهُمْ قَدْ كَانُوا قَدَّمُوهُمْ لِذَلِكَ فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدَا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ قَالَا نَعَمْ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَاصَّةٍ لَمْ يُخَصِّصْ بِهَا أَحَدًا غَيْرَهُ قَالَ { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ } مَا أَدْرِي هَلْ قَرَأَ الْآيَةَ الَّتِي قَبْلَهَا أَمْ لَا قَالَ فَقَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَكُمْ أَمْوَالَ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ عَلَيْكُمْ وَلَا أَخَذَهَا دُونَكُمْ حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْخُذُ مِنْهُ نَفَقَةَ سَنَةٍ ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ ثُمَّ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ نَشَدَ عَبَّاسًا وَعَلِيًّا بِمِثْلِ مَا نَشَدَ بِهِ الْقَوْمَ أَتَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَكَ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ فَرَأَيْتُمَاهُ كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ وَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَرَأَيْتُمَانِي كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيتُهَا ثُمَّ جِئْتَنِي أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَعْمَلَا فِيهَا بِالَّذِي كَانَ يَعْمَلُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذْتُمَاهَا بِذَلِكَ قَالَ أَكَذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لِأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا وَلَا وَاللَّهِ لَا أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَيَّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ حَضَرَ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ بِنَحْوِ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ فَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهُ سَنَةً وَرُبَّمَا قَالَ مَعْمَرٌ يَحْبِسُ قُوتَ أَهْلِهِ مِنْهُ سَنَةً ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ مِنْهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Kandi nabwiwe [Abdullah bin Muhammad bin Asma Adl dluba'i] yatubwiye [Juwairiyah] kuva kuri [Malik] kuva kuri [Az Zuhri] ko [Malik bin Aus] yamubwiye ati: '[Umar bin Khattab] yantumiye, hanyuma nza aho ari bushyuhe'. Malik bin Aus yaravuze ati: 'Namusanze mu nzu ye yicaye ku buriri bukora hasi, yicaye ku gitambaro gikozwe mu ruhu'. Yarambwiye ati: 'Yewe Malik, mu by'ukuri abantu bawe n'imiryango yabo baje mu rugendo rwihuta cyane. Kandi nategetse ko hari icyo babaha, bityo bagabane - ibyo banyaze'. Malik bin Aus yaravuze ati: 'Naravuze nti: 'Ni byiza kuri wewe gutumiza undi muntu utari njye'. Umar aravuga ati: 'Fata, yewe Malik'. Malik bin Aus yaravuze ati: “Hanyuma Yarfa araza aravuga ati: ‘Yewe Amirul Mukminin, ese [Uthman bin ‘Affan], [Abdurrahman bin ‘Auf], [Zubair bin ‘Awwam] na [Sa’d] bashobora kwinjira?’ Umari aramusubiza ati: ‘Yego, batumire’. Hanyuma binjira, nyuma yaho Yarfa yongera kugaruka aravuga ati: ‘Ese [Ali] na [Abbas] bashobora kwinjira?’ Umari aramusubiza ati: ‘Yego, ushobora kwinjira’. Bombi bemerewe kwinjira. Hanyuma Abbas aravuga ati: ‘Yewe Amirul Mukminin, fata icyemezo cyemewe n’amategeko hagati yanjye n’uyu mubeshyi, umugambanyi n’umunyabyaha’. Nuko bamwe baravuga bati: ‘Nibyo koko, Amirul Mukminin, mufate icyemezo mukemure ibibazo bye’. Malik bin Aus yaravuze ati: ‘Ndakeka ko Abbas na Ali bayoboye itsinda baje’. Umari aravuga ati: 'Nimutuze mwembi, ndabasaba ibyiza kuri Allah, ijuru n'isi byahagaze ku bwemerera bwe, muzi ko Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) yigeze kuvuga iti: 'Nta kintu na kimwe turagwa, kandi icyo dusiga ni impano gusa'. Baramusubiza bati: 'Nibyo'. Hanyuma Umari yahindukiriye Ali na Abbas arababwira ati: 'Ndabasaba ibyiza kuri Allah, ijuru n'isi byahagaze ku bwemerera bwe, muzi ko Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) yigeze kuvuga iti: 'Nta kintu na kimwe turagwa, kandi icyo dusiga ni impano gusa'. Abbas na Ali baravuga bati: 'Yego, nibyo'. Umari aravuga ati: 'Mu by'ukuri, Allah Azza Wa Jalla yahaye Intumwa ye (sallallahu alaihi wasallam) amahirwe yihariye atari yarahawe abandi bantu, Allah aravuga ati: '-Kandi ibyo Allah yahaye Intumwa ye, ibyo bintu byose ni ibya Allah n'intumwa ye...' -Qs. Al Hasyr: 7- -Sinzi niba Umar yarasomye umurongo ubanziriza uwo cyangwa atasomye-, Umar yaravuze ati: 'Hanyuma Intumwa ya Allah shallallahu alaihi wasallam yagabanije ubutunzi bwa Bani Nadlir hagati yanyu. Mana yanjye, ntiyabubakiye ntawe, bityo hari hasigaye. Intumwa ya Allah shallahu alaihi wasallam yabufashe kugira ngo bungukire umuryango we mu gihe cy'umwaka, naho ubundi abukora nk'ubutunzi ku nyungu rusange.' Hanyuma Umar aravuga ati: 'Ndababajije mwese ku bw'uburenganzira bwa Allah, ijuru n'isi bihagaze ku bw'uburenganzira bwa Allah, murabizi?' Baravuga bati: 'Yego rwose.' Hanyuma ahindukira yerekeza kuri Abbas na Ali nk'uko yari yabwiye itsinda ry'abantu ati: 'Ese mwembi murabizi?' Baravuga bati: 'Yego rwose.' Umar yakomeje agira ati: 'Ubwo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yapfaga, [Abu Bakr] yaravuze ati: 'Ndi umusimbura wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, hanyuma buri wese muri mwe yasabye umurage we ku mwana wa nyirarume mu gihe uyu - Ali- yasabye umurage w'umugore we kuri se, hanyuma Abu Bakr aravuga ati: 'Ese Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ntiyavuze ati: 'Nta kintu na kimwe turagwa, uretse icyo dusiga gusa mu buryo bw'imbabazi'? Mwembi mubona ko ari umubeshyi, umunyabyaha n'umugambanyi! Ndakwinginze Allah, azi ko Abu Bakr yari umuntu w'inyangamugayo, mwiza, ushyira mu gaciro kandi wumvira ukuri, nyuma y'uko Abu Bakr apfuye, nari umusimbura wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam n'umusimbura wa Abu Bakr, none se mwembi mumbona nk'umubeshyi, umunyabyaha n'umugambanyi! Ndakwinginze Allah, azi neza ko ndi umuntu w'inyangamugayo, mwiza kandi ushyira mu gaciro ukurikiza ukuri, ariko mwembi mwaranyirukanye. Hanyuma naje kuri njye, mwembi maze ibi n'ibindi byose biraza mu gihe urubanza rwanyu rwari rumwe gusa. Mwembi mwarambajije, hanyuma ndabasubiza nti 'Niba mushaka ko nsangira iki gice namwe, mugomba kugikoresha mukurikije ibyo Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yakoze, kandi mugafata icyo gice mukurikije amasezerano ariho. Ariko, ubu mwaje kuri njye kugira ngo mbashe gufata icyemezo hagati yanyu mwembi mufata icyemezo kidakurikije amasezerano. Ndahiye Imana, sinzafata icyemezo kitari mu masezerano kugeza ku munsi w'imperuka. Niba mudashobora kuzuza ibi bisabwa, nimunsubize umugabane'. Twabibwiwe [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Rafi'] na [Abd bin Humaid], [Ibn Rafi'] yaravuze; yaratubwiye, mu gihe abandi babiri bavuze bati; yatugejejeho [Abdurrazaq] yatugejejeho [Ma'mar] avuye kuri [Az Zuhri] avuye kuri [Malik bin Aus bin Al Haddatsan] yaravuze ati: 'Umar bin Khattab yantumyeho ati: 'Mu by'ukuri, abantu bo mu miryango myinshi y'abantu bawe... nk'iya Hadithi ya Malik, ariko muri Hadithi handitsemo ngo: 'Ari kumwe na we atunga umuryango we umwaka wose'. Kandi bisa nkaho Ma'mar yaravuze ati: 'Yawuhaye umuryango we umwaka wose, hanyuma umutungo wose awugira umutungo wa Allah Azza Wa Jalla'.
Imam Muslim : 3303
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَدْنَ أَنْ يَبْعَثْنَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَيَسْأَلْنَهُ مِيرَاثَهُنَّ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ عَائِشَةُ لَهُنَّ أَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا فَهُوَ صَدَقَةٌ
Amaze kutubwira [Yahya bin Yahya] yaravuze ati; Nari nasomye mbere ya [Malik]; kuva kuri [Ibn Shihab] kuva kuri [Urwah] kuva kuri [Aisyah] yavuze ati: 'Nyuma y'urupfu rw'Intumwa Sallallaahu alaihi wasallam, abagore b'Intumwa Sallallaahu alaihi wasallam bifuje kohereza Uthman bin Affan guhura na Abu Bakr no gusaba umugabane ku murage w'Intumwa Sallallaahu alaihi wasallam, nuko Aisyah arababwira ati: 'Ese Rasulullah shallallahu alaihi Wasallam ntiyigeze avuga ati: 'Ntidusiga umurage keretse ari nk'ituro gusa'?'
Imam Muslim : 3304
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ أَخْبَرَنَا حُجَيْنٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكٍ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ قَالَ فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لَيْلًا وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنْ النَّاسِ وِجْهَةٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ وَلَمْ يَكُنْ بَايَعَ تِلْكَ الْأَشْهُرَ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ ائْتِنَا وَلَا يَأْتِنَا مَعَكَ أَحَدٌ كَرَاهِيَةَ مَحْضَرِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ وَاللَّهِ لَا تَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَاهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي إِنِّي وَاللَّهِ لَآتِيَنَّهُمْ فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ فَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا يَا أَبَا بَكْرٍ فَضِيلَتَكَ وَمَا أَعْطَاكَ اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالْأَمْرِ وَكُنَّا نَحْنُ نَرَى لَنَا حَقًّا لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُ أَبَا بَكْرٍ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الْأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهَا عَنْ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلَّا صَنَعْتُهُ فَقَالَ عَلِيٌّ لِأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ صَلَاةَ الظُّهْرِ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ وَتَخَلُّفَهُ عَنْ الْبَيْعَةِ وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَلَا إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ وَلَكِنَّا كُنَّا نَرَى لَنَا فِي الْأَمْرِ نَصِيبًا فَاسْتُبِدَّ عَلَيْنَا بِهِ فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا حِينَ رَاجَعَ الْأَمْرَ الْمَعْرُوفَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكٍ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمَا أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ قَامَ عَلِيٌّ فَعَظَّمَ مِنْ حَقِّ أَبِي بَكْرٍ وَذَكَرَ فَضِيلَتَهُ وَسَابِقَتَهُ ثُمَّ مَضَى إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَبَايَعَهُ فَأَقْبَلَ النَّاسُ إِلَى عَلِيٍّ فَقَالُوا أَصَبْتَ وَأَحْسَنْتَ فَكَانَ النَّاسُ قَرِيبًا إِلَى عَلِيٍّ حِينَ قَارَبَ الْأَمْرَ الْمَعْرُوفَ
Yambwiye [Muhammad bin Rafi'] yatubwiye [Hujain] yatubwiye [Laits] kuva kuri ['Uqil] kuva kuri [Ibn Shihab] kuva kuri ['Urwah bin Zubair] kuva kuri ['Aisyah], ko yamumenyesheje ko Fatimah bint Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yohereje umuntu guhura na [Abu Bakr], yasabye ko bahabwa umugabane w'umurage wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mu mijyi ya Madina na Fadak n'igice cya gatanu cy'iminyago isigaye y'intambara ya Khaibar. Nuko Abu Bakr asubiza ati: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yigeze kuvuga ati: 'Mu by'ukuri, umurage wacu ntushobora kuragwa, icyo dusiga ni impano gusa, kandi umuryango wa Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam ushobora kwishimira iyo mfashanyo gusa'. Ndahiye Imana, sinshobora guhindura na gato impano Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yagennye, nzayikomeza nk'uko yari imeze mu gihe cy'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha), kandi nzakomeza gushyira mu bikorwa ibyo Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yakoze. Byaragaragaye ko Abu Bakr yakomeje kwanga icyifuzo cya Fatima, bityo Fatimah yababajwe cyane kandi arakazwa n'ibyo Abu Bakr yakoze kuri icyo kibazo'. Urwah yakomeje agira ati: 'Kugeza aho Fatimah yanze kumusuhuza - ntiyamutumiye ngo baganire - kugeza igihe urupfu rwamufashe, nyuma y'amezi atandatu gusa Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha). Fatimah apfuye, umurambo we washyinguwe n'umugabo we, Ali bin Abu Talib, nijoro atabanje kubimenyesha Abu Bakr. Nyuma y'ibyo, Ali na we yasenze umurambo wa Fatimah. Igihe Fatimah yari akiriho, abantu benshi bubahaga Ali, ariko ibyo byatangiye guhinduka nyuma y'uko Fatimah apfuye. Hanyuma yatangiye gutekereza guhita asubiza Abu Bakr amahoro no kumubera indahemuka, kuko yari amaze amezi menshi atabona umwanya wo kumusanganira ngo amwizeze. Nyuma y’ibyo, Ali yandikiye Abu Bakr ibaruwa igira iti: 'Ndagutumiye kuza kundeba, ariko ntukemere ko hagira umuntu uza kukureba'. -Biragaragara ko Ali atabyishimiye iyo Abu Bakr aza kuba ari kumwe na Umari bin Khattab - Umari abwira Abu Bakr ati: 'Ku bw'Imana, ntumuhure wenyine'. Abu Bakr aramusubiza ati: 'Ndahamya ko Ali ntacyo azankorera, ndakwinginze Allah, nzakomeza kumubona'. Abu Bakr yuzuye ukwizera, amaherezo yagiye guhura na Ali, ubwo yahuraga, Ali bin Abu Talib yahise amuhamya - bivuze ko yamusezeranyije kumubera indahemuka - agira ati: 'Abu Bakr, mu by'ukuri nzi ibyiza byose Allah yaguhaye, kandi sinjya numva mfite ishyari cyangwa ngo nsharirwe impano Allah yaguhaye. Ariko, uko mbibona, wankoreye ubusa, nk'umuntu wa hafi w'umuryango w'Intumwa (Sallallahu alaihi wasallam), ngomba kugira uburenganzira bwo kubona umurage we.' Amagambo ya Ali yari akomeye cyane kuri Abu Bakar ku buryo Abu Bakar atanagize n'ubwo yumvaga arira. Afite amarangamutima, Abu Bakr yaramusobanuriye, aravuga ati: 'Ndahiye uwo roho yanjye iri mu biganza bye, mu by'ukuri umuryango n'abavandimwe b'Intumwa (Sallallahu alaihi wasallam) nkunda cyane kurusha umuryango wanjye. Ku bijyanye n'umurage turimo guhakana ubu, mu by'ukuri buri gihe ngerageza kuba inyangamugayo no kuba umunyabwenge kandi nshingiye ku kuri. Kandi sinzareka ibyo Intumwa (Sallallahu alaihi wasallam) yigeze gukora, mu by'ukuri nzakomeza kubigumana'. Nuko Ali abwira Abu Bakr ati: 'Nubwo bimeze bityo, nzakomeza kukwizera uyu munsi nyuma ya saa sita'. Nyuma yo gusenga isengesho rya saa sita, Abu Bakr yahise ajya ku misaraba, amaze gusoma shahada, agerageza gusobanurira Abayisilamu bari bahari icyo gihe ikibazo cy’uko Ali yatinze kwemera ubudahemuka n’impamvu zabyo, hanyuma asoma istighfar. Nyuma y’ibyo, ni bwo Ali yageze aho atanga ubuhamya no kubaha imyitwarire ya Abu Bakar. Ali yavuze ko atigeze agira ishyari cyangwa ishyari ku byiza n’ibyiza byose Allah yahaye Abu Bakr, ariko - Ali yakomeje agira ati: 'Twebwe, umuryango wa hafi wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, twabonye ko yarenganyije umuryango wacu, cyane cyane ku byerekeye iminyago y’intambara yasizwe na Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, bityo ni uburenganzira bwacu gusaba ubwo burenganzira'. Abenshi muri mwe Abayisilamu bari bahari icyo gihe bishimiye kumva ijambo rya Ali, baravuze bati: 'Ibyo wavuze ni ukuri'. Amaherezo, Ali yegereye Abayisilamu nyuma yo gutinyuka kugaragaza iki kibazo. [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Rafi'] na [Abd bin Humaid] ni bo batubwiye, nk'uko Ibn Rafi' yabivuze; yatubwiye, mu gihe bombi bavuze; yatubwiye [Abdurrazaq] yatubwiye [Ma'mar] kuva kuri [Az Zuhri] kuva kuri [Urwah] kuva kuri [Aisha] ko Fatimah na Abbas bigeze kuza kwa [Abu Bakr] gusaba umugabane ku murage w'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam), icyo gihe bombi basabye ko ubutaka bwa Fadak busubizwa n'umugabane ku murage wa Khaibar. Nuko Abu Bakr arababwira bombi ati 'Mu by'ukuri, numvise Intumwa y'Imana sallallahu 'alaihi wasallam ... hanyuma akomeza Hadithi nk'uko bisobanurwa na Hadithi 'Uqail yavuye kuri Az Zuhri, ariko aravuga ati 'Hanyuma Ali arahaguruka yubaha uburenganzira bwa Abu Bakr, avuga kandi ibyiza bye n'ibyiza bye, nyuma y'ibyo ahura na Abu Bakr aramuyoboka, icyo gihe abantu bakira Ali bishimye, baramubwira bati 'Uri banar kandi wabikoze. ni ubuntu'. Icyo gihe abantu barushijeho kwegera Ali nyuma y'uko atinyutse kumuhishurira iki kibazo.'
Imam Muslim : 3305
و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالَ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكٍ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ إِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ إِلَى الْيَوْمِ
Kandi yatubwiye [Ibnu Numair] yatubwiye [Ya'qub bin Ibrahim] yatubwiye [data]. - mu bundi buryo bivugwa - Twabwiwe ko [Zuhair bin Harb] na [Al Hasan bin Ali Al Khulwani] bombi bavuze; yatubwiye [Ya'qub] - ari we Ibn Ibrahim - yatubwiye [data] kuri [Salih] kuri [Ibn Shihab] yambwiye ['Urwah bin Zubair] ko ['Aisyah] umugore w'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yamumenyesheje ko Fatimah bint Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yigeze gusaba [Abu Bakr] umugabane w'umurage wa se, nyuma y'urupfu rwe. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Abu Bakr yasubije ati: 'Mu by'ukuri, Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yaravuze iti: 'Umurage nsiga ntushobora kuragwa, ahubwo ni ubuntu gusa.' Urwah yaravuze ati: 'Fatimah yamaze amezi atandatu nyuma y'urupfu rw'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha), yahoraga asaba Abu Bakr umugabane ku murage w'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) mu minyago y'intambara yari isigaye mu gace ka Khaibar, ari ko Fadak no mu mujyi wa Madina. Ariko Abu Bakr yarabyanze aravuga ati: 'Sinshobora guhindura ikintu cyose Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yategetse, kandi nzakomeza gukora nk'uko yakoze. Mu by'ukuri, ndatinya ko ninsuzugura amategeko ye, nzagwa mu makosa.' Ku bijyanye n'ituro rye i Madina, Umar yararinze kuri Ali na Abbas, ndetse n'igihugu cya Fadak, yaravuze ati: 'Byombi ni impano y'Intumwa sallallahu alaihi wasallam ifite uburenganzira bugomba kubahirizwa, ni ukuvuga impano ihabwa abantu bakeneye ubufasha. Hagati aho bombi baracyameze batyo kugeza n'uyu munsi'.
Imam Muslim : 3306
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقْتَسِمُ وَرَثَتِي دِينَارًا مَا تَرَكْتُ بَعْدَ نَفَقَةِ نِسَائِي وَمَئُونَةِ عَامِلِي فَهُوَ صَدَقَةٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Amaze kutubwira [Yahya bin Yahya] yaravuze ati; Nasomye kuri [Malik]; kuva kuri [Abu Az Zinad] kuva kuri [Al A'raj] kuva kuri [Abu Hurairah], ko Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yavuze iti: 'Umurage wanjye ntushobora kugabanywa na dinari imwe. Umutungo nsiga inyuma, usibye gutunga abagore banjye no guha abakozi imishahara, ni impano.' Yatubwiye [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar Al Makki] yatubwiye [Sufyan] kuva kuri [Abu Az Zinad] afite isnad nk'iyi'.
Imam Muslim : 3307
و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ
Kandi nabwiwe [Ibn Abu Khalaf] yatubwiye [Zakariya bin 'Adi] yatubwiye [Ibn Mubarak] kuri [Yunus] kuri [Az Zuhri] kuri [Al A'raj] kuri [Abu Hurairah] kuri Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, yaravuze ati: 'Ntiturazwe, icyo dusiga ni ubuntu'.
Imam Muslim : 3308
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ كِلَاهُمَا عَنْ سُلَيْمٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ فِي النَّفَلِ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا و حَدَّثَنَاه ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي النَّفَلِ
Yahya bin Yahya na Abu Kamil Fudlail bin Husayn bombi badufitanye isano na Sulaim, Yahya yaravuze ati: Sulaim bin Akhdlar adufitanye isano na Ubaidullah bin Umar, Nafi adufitanye isano na Abdullah bin Umar, ko Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yagabanyije iminyago y'intambara ku bagendera ku mafarashi mu bice bibiri no ku basirikare bagenza amaguru mu gice kimwe. Ibn Numayr yaduhuje, data yagiranye isano na Ubaidullah n'isad nk'iyi, ariko ntiyigeze avuga Nafl - iminyago.
Imam Muslim : 3309
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ ح و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ هُوَ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَهُمْ أَلْفٌ وَأَصْحَابُهُ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَتِسْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فَاسْتَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ آتِ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ لَا تُعْبَدْ فِي الْأَرْضِ فَمَا زَالَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ مَادًّا يَدَيْهِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ عَنْ مَنْكِبَيْهِ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ وَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ } فَأَمَدَّهُ اللَّهُ بِالْمَلَائِكَةِ قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ فَحَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ يَوْمَئِذٍ يَشْتَدُّ فِي أَثَرِ رَجُلٍ مِنْ الْمُشْرِكِينَ أَمَامَهُ إِذْ سَمِعَ ضَرْبَةً بِالسَّوْطِ فَوْقَهُ وَصَوْتَ الْفَارِسِ يَقُولُ أَقْدِمْ حَيْزُومُ فَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِ أَمَامَهُ فَخَرَّ مُسْتَلْقِيًا فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ خُطِمَ أَنْفُهُ وَشُقَّ وَجْهُهُ كَضَرْبَةِ السَّوْطِ فَاخْضَرَّ ذَلِكَ أَجْمَعُ فَجَاءَ الْأَنْصَارِيُّ فَحَدَّثَ بِذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَدَقْتَ ذَلِكَ مِنْ مَدَدِ السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَقَتَلُوا يَوْمَئِذٍ سَبْعِينَ وَأَسَرُوا سَبْعِينَ قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا أَسَرُوا الْأُسَارَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ مَا تَرَوْنَ فِي هَؤُلَاءِ الْأُسَارَى فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هُمْ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةِ أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ فِدْيَةً فَتَكُونُ لَنَا قُوَّةً عَلَى الْكُفَّارِ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُمْ لِلْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ قُلْتُ لَا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَرَى الَّذِي رَأَى أَبُو بَكْرٍ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَّا فَنَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ فَتُمَكِّنَ عَلِيًّا مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنِّي مِنْ فُلَانٍ نَسِيبًا لِعُمَرَ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ فَإِنَّ هَؤُلَاءِ أَئِمَّةُ الْكُفْرِ وَصَنَادِيدُهَا فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ جِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ قَاعِدَيْنِ يَبْكِيَانِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَبْكِي أَنْتَ وَصَاحِبُكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْكِي لِلَّذِي عَرَضَ عَلَيَّ أَصْحَابُكَ مِنْ أَخْذِهِمْ الْفِدَاءَ لَقَدْ عُرِضَ عَلَيَّ عَذَابُهُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ شَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَالًا طَيِّبًا } فَأَحَلَّ اللَّهُ الْغَنِيمَةَ لَهُمْ
Yatubwiye [Hannad bin Sari] yatubwiye [Ibn Al Mubarak] kuva kuri [Ikrimah bin Ammar] yambwiye [Simak Al Hanafi] yaravuze; Numvise [Ibn Abbas] avuga; yambwiye [Umar bin Khattab] yavuze ati: 'Igihe intambara ya Badr izaba'. - mu bundi buryo bivugwa - Yatubwiye [Zuhair bin Harb] kandi aya ni amagambo ye, yatubwiye [Umar bin Yunus Al Hanafi] yatubwiye [Ikrimah bin 'Ammar] yambwiye [Abu Zumail] - ari we Simak Al Hanafi - yambwiye [Abdullah bin Abbas] yaravuze; yambwiye [Umar bin Khattab] yaravuze ati: 'Igihe intambara ya Badr yabaga, Intumwa ya Allah shallallahu 'alaihi wasallam yabonye ingabo z'abasenga imana zingana n'ingabo igihumbi, mu gihe bagenzi be bari abantu magana atatu na cumi n'icyenda gusa. Hanyuma Intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) yahindukiye isura ye yerekeza kuri Qibla ubwo yazamuraga amaboko, arasenga ati: 'ALLAHUMMA ANJIS LII MAA WA'ADTANI, ALLAHUMMA AATI MAA WA'ADTANI, ALLAHUMMA IN TUHLLIK HAADZIHIL 'ISHAABAH MIN AHLIL ISLAM LA TU'BAD FIL ARDLI -Mana, sohoza isezerano ryawe kuri njye. Mana, mpa ibyo wansezeranyije. Mana, niba iyi ngabo nto ya Islam izarimbuka, nta muntu uzongera kukuramya ku isi-'. Bityo, yahoraga asenga Nyagasani we azamuye amaboko ye ubwo yarebaga Qibla, ku buryo ishati ye yaguye ku bitugu bye. Abu Bakr yaje aho ari afata ishati ayishyira ku bitugu bye, kandi yahoraga ayipfuka inyuma ye.' Abu Bakr aravuga ati: 'Mana y'Imana, birahagije ko usenga Allah, kuko azasohoza isezerano rye kuri wowe'. Hanyuma Allah yahishuye umurongo ugira uti: '--wibuke-, igihe wasabaga Nyagasani wawe ubufasha, hanyuma arakwemerera ati: 'Mu by'ukuri, nzabazanira imbaraga hamwe n'abamarayika igihumbi bazakurikiraho-' -Ibi. Al Anfaal: 9-, Allah yaramufashije n'ingabo z'Abamarayika'. Abu Zumail yaravuze ati: 'Ibn Abbas yarambwiye, aravuga ati: 'Kuri uwo munsi, ubwo umusirikare w'Umuyisilamu yakurikiranaga ingabo z'Abayisilamu zari imbere ye, ahita yumva urusaku rw'ikiboko ku mutwe w'Umuyisilamu, n'ijwi ry'ugendera ku ifarashi rivuga riti: 'Genda imbere, yewe Haizum!. Mu buryo butunguranye, Umuyisilamu wari imbere ye yari yarapfuye izuru rye ribyimbye, isura ye yacitse nk'ikiboko kandi umubiri we wose wahindutse icyatsi kibisi. Hanyuma umusirikare w'Umuyisilamu aza gutangaza ibyabaye kuri Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, nuko aravuga ati: 'Uri mu kuri, ni ubufasha bwa Allah buturutse mu ijuru rya gatatu'. Kuri uwo munsi, ingabo z'Abayisilamu zashoboye kwica abasirikare mirongo irindwi b'Abayisilamu, maze zibasha gufata imfungwa mirongo irindwi.' Abu Zumail yakomeje agira ati: 'Ibn Abbas yaravuze ati: 'Bamaze gufata imfungwa, Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam yabajije Abu Bakr na Umar ati: 'Mutekereza iki kuri izi mfungwa?' Abu Bakr aramusubiza ati: 'Yewe Muhanuzi wa Allah, ni abana ba nyirarume kandi baracyari bene wacu, ndatekereza ko byaba byiza dufashe incungu kuri bo. Muri ubwo buryo, tuzaba dukomeye ku batizera, Allah abayobore mu idini ya Islam'. Hanyuma Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam aravuga ati: 'Utekereza iki yewe Ibnul Khattab?' Narasubije nti: 'Oya, ndahiye Imana, yewe Ntumwa ya Allah, sinemeranya n'igitekerezo cya Abu Bakr. Mu bitekerezo byanjye, mpa amahirwe yo kubaca amajosi, uhe Ali amahirwe yo guca ijosi rya 'Uqail, kandi umpe amahirwe yo guca ijosi rya runaka - bivuze umuvandimwe we bwite - kuko ari bo bayobozi b'abahakanyi n'abanyacyubahiro babo'. Ariko, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yemeye igitekerezo cya Abu Bakr kandi ntiyemeranya n'igitekerezo cyanjye. Umunsi wakurikiyeho, nahuye na Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, namusanze yicaye arira hamwe na Abu Bakr, hanyuma ndavuga nti 'Mbwira, kuki mwembi muri kurira? Niba nshobora kurira nzarira, niba ntashobora nzakwiyitirira'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Ndi kurira kuko incungu inshuti yawe yatse imbohe ihendutse kurusha igiciro cy'iyi nkwi'. -ni ukuvuga igiti cyari hafi y'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam- Hanyuma Allah Azza wa jalla yahishuye umurongo ugira uti: '...Ntibikwiye ko Intumwa igira imfungwa mbere yuko ibasha gukomeretsa abanzi bayo ku isi ... - kugeza igihe ijambo ryayo rivugiye - bityo murye hamwe namwe bimwe mu byo yanyaze -' -Ibibazo. Al Nafaal: 67-69-. Niyo mpamvu Allah yabahaye ibyo yanyaze byemewe n'amategeko'.
Imam Muslim : 3310
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْلًا قِبَلَ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ فَقَالَ عِنْدِي يَا مُحَمَّدُ خَيْرٌ إِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ فَقَالَ مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ قَالَ مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَ مِنْ الْغَدِ فَقَالَ مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ فَقَالَ عِنْدِي مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنْ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى الْأَرْضِ وَجْهٌ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ وَجْهِكَ فَقَدْ أَصْبَحَ وَجْهُكَ أَحَبَّ الْوُجُوهِ كُلِّهَا إِلَيَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ دِينٍ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ دِينِكَ فَأَصْبَحَ دِينُكَ أَحَبَّ الدِّينِ كُلِّهِ إِلَيَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ بَلَدٍ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ بَلَدِكَ فَأَصْبَحَ بَلَدُكَ أَحَبَّ الْبِلَادِ كُلِّهَا إِلَيَّ وَإِنَّ خَيْلَكَ أَخَذَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَمَاذَا تَرَى فَبَشَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَمِرَ فَلَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ قَالَ لَهُ قَائِلٌ أَصَبَوْتَ فَقَالَ لَا وَلَكِنِّي أَسْلَمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا وَاللَّهِ لَا يَأْتِيكُمْ مِنْ الْيَمَامَةِ حَبَّةُ حِنْطَةٍ حَتَّى يَأْذَنَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْلًا لَهُ نَحْوَ أَرْضِ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ الْحَنَفِيُّ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِنْ تَقْتُلْنِي تَقْتُلْ ذَا دَمٍ
Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Laits] abikuye kuri [Sa'id bin Abu Sa'id] ko yigeze kumva [Abu Hurairah] avuga ati: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yigeze kohereza abagendera ku mafarashi mu gihugu cya Najd, hanyuma babasha gufata no gufata umugabo wo muri Banu Hanifah witwaga Tsumamah bin Utsal, wari utuye muri Yamamah. Bahambiriye imfungwa ku nkingi imwe y'umusigiti, hanyuma Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam irasohoka imusanganira iramubwira iti: 'Umeze ute, Tsumamah?' Arasubiza ati: 'Ndi muzima ewe Muhammad, niba unyishe bivuze ko wamennye amaraso, ariko niba undekuye, bivuze ko wabohoye umuntu ushimira. Niba ushaka ubutunzi, buvuge gusa, nzaguha icyo ushaka'. Hanyuma Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam aramusiga. Bukeye bwaho, yongeye kubaza ati: 'Umeze ute, ewe Tsumamah?' Arasubiza ati: “Inkuru yanjye ni uko nakubwiye, nunyica uba waramennye amaraso, ariko nunyibohora uba waramennye umuntu ushimira. Niba ushaka ubutunzi, mbwire gusa, nzaguha ibyo ushaka byose.” Hanyuma Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iramusiga. Bukeye bwaho, yongera kubaza ati: “Umeze ute, ewe Thumamah?” Umugore aramusubiza ati: “Inkuru yanjye ni uko nakubwiye, nunyica uba waramennye amaraso, ariko nunyibohora uba warambonye umuntu ushimira. Niba ushaka ubutunzi, mbwire gusa, nzaguha ibyo ushaka byose.” Hanyuma Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iravuga iti: “Thumamah y'ubuntu!” Hanyuma ajya ku giti cy'umukindo hafi y'umusigiti, hanyuma yiyuhagira yinjira mu musigiti aravuga ati: “Ndahamya ko nta mana ikwiye gusengwa uretse Allah kandi ndahamya ko Muhamadi ari umugaragu we n'intumwa ye.” Ewe Muhamadi, ndahiye Imana, mbere nta shusho nankaga cyane ku isi kurusha iyawe, ariko ubu ni isura yawe nkunda cyane mu maso yose. Ndahiye Imana, mbere nta dini nankaga cyane kurusha iyawe, ariko ubu ni idini yawe nkunda cyane mu madini yose. Mbere nta gihugu nankaga cyane kurusha iyawe, ariko ubu nta gihugu nankaga cyane kurusha iyi. Ubwo abarwanira ku mafarashi bamfataga, nashakaga kujya muri Umrah, none utekereza iki?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yamugejejeho inkuru nziza, nyuma amubwira kujya muri Umrah. Ageze i Maka, abantu baramubajije bati: 'Wahinduye idini ryawe?' Arabasubiza ati: 'Oya, ariko nakiriye idini rya Islam hamwe n'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam. Ndahiye Imana, ntukizere, nta n'ingano n'imwe izaguturuka i Yamamah kugeza igihe uzaba wahawe uburenganzira n'Intumwa ya Allah Sallallahu 'alaihi wasallam'. Yatubwiye [Muhammad bin Mutsanna] yatubwiye [Abu Bakr Al Hanafi] yambwiye [Abdul Hamid bin Ja'far] yambwiye [Sa'id bin Abu Sa'id Al Maqburi] ko yumvise [Abu Hurairah] avuga ati: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yigeze kohereza itsinda ry'abagendera ku mafarashi i Najd, hanyuma ingabo zizana umugabo witwa Tsumamah bin Utsal Al Hanafi, utuye i Yamamah ukomeye ... hanyuma akomeza Hadithi nk'iyavuzwe na Lait, ariko aravuga ati: 'Nimwica, bivuze ko mwamennye amaraso'.
Imam Muslim : 3311
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ خَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ انْطَلِقُوا إِلَى يَهُودَ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَاهُمْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَادَاهُمْ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ يَهُودَ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ أُرِيدُ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ أُرِيدُ فَقَالَ لَهُمْ الثَّالِثَةَ فَقَالَ اعْلَمُوا أَنَّمَا الْأَرْضُ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنِّي أُرِيدُ أَنْ أُجْلِيَكُمْ مِنْ هَذِهِ الْأَرْضِ فَمَنْ وَجَدَ مِنْكُمْ بِمَالِهِ شَيْئًا فَلْيَبِعْهُ وَإِلَّا فَاعْلَمُوا أَنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ
Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Laits] yavuye kuri [Sa'id bin Abu Sa'id] yavuye kuri [se] yavuye kuri [Abu Hurairah] ko yavuze ati: 'Ubwo twari mu musigiti, Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam' irasohoka iravuga iti: 'Nimuze tujye mu giturage cy'Abayahudi'. Hanyuma turajyana na yo, tumaze kugera mu gicumbi cyabo, Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ihagarara imbere yabo irangurura iti: 'Yemwe Bayahudi, nimuhindukire mube Abayisilamu kandi muzarokoka nta kabuza'. Hanyuma baramusubiza bati: 'Ewe Abu Qasim, ni wowe wabivuze'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yasubije ati: 'Nibyo nshaka. Injira mu idini ya Islam kandi uzaba amahoro.' Baramusubiza bati: 'Wabivuze, ewe Abu Qasim'. Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze iti: 'Nibyo dushaka'. Yasubiyemo ubu butumire inshuro eshatu. Nyuma y'ibyo, yaravuze ati: "Mumenye ko isi ari iya Allah n'Intumwa ye, niyo mpamvu mbirukanye muri iki gihugu. Umuntu wese muri mwe ugifite umutungo, nawugurishe, niba atari wo, mumenye ko isi ari iya Allah n'Intumwa ye."
Imam Muslim : 3312
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ يَهُودَ بَنِي النَّضِيرِ وَقُرَيْظَةَ حَارَبُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنِي النَّضِيرِ وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلَادَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا أَنَّ بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَهُمْ وَأَسْلَمُوا وَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ وَهُمْ قَوْمُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ وَكُلَّ يَهُودِيٍّ كَانَ بِالْمَدِينَةِ و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ مُوسَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثَ وَحَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ أَكْثَرُ وَأَتَمُّ
Yambwiye [Muhammad bin Rafi '] na [Ishaq bin Mansur], [Ibin Rafi'] ati; yatubwiye, mu gihe [Ishaq] yavuze; yatubwiye [Abdurrazaq] yatubwiye [Ibin Juraij] wo muri [Musa bin 'Uqbah] ukomoka kuri [Nafi'] ukomoka kuri [Ibin Umar], ko Abayahudi ba Bani Nadlir na Bani Quraidzah bashakaga kurwanya Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam. Yirukanye rero Bani Nadlir asiga Bani Quraidzah -komeza muri Medina-pent- kugeza igihe barwaniye Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam nyuma yibyo. Intumwa rero sallallaahu 'alaihi wasallam yishe abagabo babo, hanyuma igabana abagore, abana n’umutungo mu Bayisilamu. Ariko, bamwe muribo bahuye nintumwa sallallaahu 'alaihi wasallam basaba ingwate z'umutekano no kwinjira mubuyisilamu. Kandi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yirukanye Abayahudi bose bari i Madina, harimo na Banu Qainuqa', abayoboke ba Abdullah bin Salam, Bani Harithah, n'Abayahudi bose bari i Madina nta kurobanura'. Kandi nabwiwe [Abu At Thahir] yatubwiye [Abdullah bin Wahb] yambwiye [Hafsh bin Maisarah] kuri [Musa] afite sanad imwe nk'iyi. Iyi Hadithi ndetse na Hadithi ya Ibn Juraij ni nyinshi kandi zuzuye kurushaho'.
Imam Muslim : 3313
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَدَعَ إِلَّا مُسْلِمًا و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ ح و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Kandi nabwiwe [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Ad Dlahak bin Makhlad] kuva kuri [Ibn Juraij]. -mu bundi buryo bivugwa- Yambwiye [Muhammad bin Rafi'] kandi iyi ni lafadz iturutse kuri we, yatubwiye [Abdurrazaq] yatubwiye [Ibnu Juraij] yambwiye [Abu Az Zubair] ko yigeze kumva [Jabir bin Abdullah] avuga; yambwiye [Umar bin Khattab] ko yigeze kumva Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam ivuga iti: 'Mu by'ukuri, nzinjiza Abayahudi n'Abakristo mu nkengero z'Abarabu, kugeza igihe nta kindi gisigaye uretse Abayisilamu'. Kandi yambwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Rauh bin 'Ubadah] yatubwiye [Sufyan At tsauri]. -mu bundi buryo bivugwa- Nabwiwe [Salamah bin Syabib] yatubwiye [Al Hasan bin A'yan] yatubwiye [Ma'qil] -ari we Ibn 'Ubadillah- bombi bakomoka kuri [Abu Az Zubair] bafite isnad nk'iyi'.
Imam Muslim : 3314
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ نَزَلَ أَهْلُ قُرَيْظَةَ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى سَعْدٍ فَأَتَاهُ عَلَى حِمَارٍ فَلَمَّا دَنَا قَرِيبًا مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْأَنْصَارِ قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ أَوْ خَيْرِكُمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِكَ قَالَ تَقْتُلُ مُقَاتِلَتَهُمْ وَتَسْبِي ذُرِّيَّتَهُمْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ وَرُبَّمَا قَالَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ وَلَمْ يَذْكُرْ ابْنُ الْمُثَنَّى وَرُبَّمَا قَالَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ وَقَالَ مَرَّةً لَقَدْ حَكَمْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ
Kandi yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Ibn Basyar] ubwo abafadz babo bari hafi, [Abu Bakr] yaravuze; yatubwiye [Ghundar] avuye kuri [Shu'bah], mu gihe abantu babiri bavuze; yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] yatubwiye [Syu'bah] avuye kuri [Sa'd bin Ibrahim] yaravuze; Nigeze kumva [Abu Umamah bin Sahl bin Hanif] avuga; Nigeze kumva [Abu Sa'id Al Khudri] avuga ati: 'Abantu ba Bani Quraizhah bumviye amategeko ya Sa'd bin Mu'adz, hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yohereza umuntu guhura na Sa'd - kugira ngo aze kumusanganira -, nuko Sa'd aza kumusanganira ari ku ndogobe. Ubwo Sa'd yari hafi y'umusigiti, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yahamagaye Ansari ati: 'Hagurukira abayobozi bawe'. Cyangwa se uti: 'Ku bw'umuntu mwiza wawe'. Hanyuma aravuga ati: 'Mu by'ukuri, bose bategereje icyemezo cyawe'. Hanyuma Sa'd aravuga ati: 'Mu by'ukuri nafashe icyemezo cyo kwica abantu bose bagize uruhare mu ntambara no gufata abana babo nk'imbohe'. Abu Sa'id yaravuze ati: 'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam' yaravuze ati: 'Mu by'ukuri mwafashe icyemezo n'amategeko ya Allah'. Cyangwa ati: 'Mwafashe icyemezo nkurikije amategeko y'Umwami -Allah-'. Ariko, Ibn Mutsanna ntiyigeze avuga interuro 'Cyangwa yaravuze ati: 'Mwafashe icyemezo nkurikije amategeko y'Umwami -Allah-''. Kandi yatubwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Abdurrahman bin Mahdi] kuva kuri [Syu'bah] kuri iyi isnad, kandi yavuze muri Hadithi ye ati: 'Hanyuma Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri mwaciriye urubanza hagati yabo mukurikije amategeko ya Allah'. Rimwe na rimwe yaravugaga ati: 'Mu by'ukuri, mwaciriye urubanza mukurikije amategeko y'Umwami - Allah-'.
Imam Muslim : 3315
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ نُمَيْرٍ قَالَ ابْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُصِيبَ سَعْدٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْعَرِقَةِ رَمَاهُ فِي الْأَكْحَلِ فَضَرَبَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْمَةً فِي الْمَسْجِدِ يَعُودُهُ مِنْ قَرِيبٍ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْخَنْدَقِ وَضَعَ السِّلَاحَ فَاغْتَسَلَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ وَهُوَ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنْ الْغُبَارِ فَقَالَ وَضَعْتَ السِّلَاحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعْنَاهُ اخْرُجْ إِلَيْهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَيْنَ فَأَشَارَ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ فَقَاتَلَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُكْمَ فِيهِمْ إِلَى سَعْدٍ قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ الْمُقَاتِلَةُ وَأَنْ تُسْبَى الذُّرِّيَّةُ وَالنِّسَاءُ وَتُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ قَالَ أَبِي فَأَخْبَرْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Twabwiwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Al 'Ala Al Hamdani] bombi baturutse kuri [Ibnu Numair], [Ibnu 'Ala] yaravuze; yatubwiye [Ibn Numair] yatubwiye [Hisyam] aturutse kuri [se] aturutse kuri [Aisyah] yaravuze ati: 'Mu ntambara Khandaq Sa'd yarashwe umwambi n'umugabo w'Umukurayishi witwaga Ibn 'Ariqah, akubitwa umwambi mu mitsi ye. Amaherezo Intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) yamushinze ihema ryari hafi y'umusigiti, kugira ngo amusure igihe icyo ari cyo cyose. Agarutse avuye mu ntambara ya Khandaq, Rasulullah shallallahu alaihi wasallam yahise ashyira hasi intwaro ze, ubwo yari arimo kwiyuhagira no kwisukura umubiri we, Jibril yaraje amukuramo umukungugu ku mutwe. Jibril aramubaza ati: 'Ese mwashyize hasi intwaro zanyu - kugira ngo mugire amahoro-?' Mana yanjye, ntitugomba gushyira intwaro zacu hasi, ngo tujye kurwana nazo.' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam aravuga ati: 'Njye he?' Maze Jibril amuha ikimenyetso cyo kujya mu mudugudu w'Abayahudi ba Bani Quraizhah. Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam hamwe n'Abayisilamu barabarwanya. Amaherezo barabyemera bemera icyemezo cya Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ariko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ashyikiriza Sa'd icyemezo. Sa'd aravuga ati: 'Mu by'ukuri, nafashe icyemezo cyo kwica abantu bose bagize uruhare mu ntambara, gufata abana n'abagore nk'imbohe, no kugabana imitungo yabo.' Has yatubwiye [Abu Kuraib] yatubwiye [Ibn Numair] yatubwiye [Hisham] yavuze ati; [data] yaravuze ati: 'Nahise mubwira ko Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) yavuze iti: 'Mu by'ukuri, waciye urubanza rwabo ukurikije amategeko ya Allah'.
Imam Muslim : 3316
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ سَعْدًا قَالَ وَتَحَجَّرَ كَلْمُهُ لِلْبُرْءِ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنْ لَيْسَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أُجَاهِدَ فِيكَ مِنْ قَوْمٍ كَذَّبُوا رَسُولَكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخْرَجُوهُ اللَّهُمَّ فَإِنْ كَانَ بَقِيَ مِنْ حَرْبِ قُرَيْشٍ شَيْءٌ فَأَبْقِنِي أُجَاهِدْهُمْ فِيكَ اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّكَ قَدْ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَإِنْ كُنْتَ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَافْجُرْهَا وَاجْعَلْ مَوْتِي فِيهَا فَانْفَجَرَتْ مِنْ لَبَّتِهِ فَلَمْ يَرُعْهُمْ وَفِي الْمَسْجِدِ مَعَهُ خَيْمَةٌ مِنْ بَنِي غِفَارٍ إِلَّا وَالدَّمُ يَسِيلُ إِلَيْهِمْ فَقَالُوا يَا أَهْلَ الْخَيْمَةِ مَا هَذَا الَّذِي يَأْتِينَا مِنْ قِبَلِكُمْ فَإِذَا سَعْدٌ جُرْحُهُ يَغِذُّ دَمًا فَمَاتَ مِنْهَا و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ سُلَيْمَانَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَانْفَجَرَ مِنْ لَيْلَتِهِ فَمَا زَالَ يَسِيلُ حَتَّى مَاتَ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ فَذَاكَ حِينَ يَقُولُ الشَّاعِرُ أَلَا يَا سَعْدُ سَعْدَ بَنِي مُعَاذٍ فَمَا فَعَلَتْ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ لَعَمْرُكَ إِنَّ سَعْدَ بَنِي مُعَاذٍ غَدَاةَ تَحَمَّلُوا لَهُوَ الصَّبُورُ تَرَكْتُمْ قِدْرَكُمْ لَا شَيْءَ فِيهَا وَقِدْرُ الْقَوْمِ حَامِيَةٌ تَفُورُ وَقَدْ قَالَ الْكَرِيمُ أَبُو حُبَابٍ أَقِيمُوا قَيْنُقَاعُ وَلَا تَسِيرُوا وَقَدْ كَانُوا بِبَلْدَتِهِمْ ثِقَالًا كَمَا ثَقُلَتْ بِمَيْطَانَ الصُّخُورُ
Twabwiwe [Abu Kuraib] yatubwiye [Ibn Numair] kuva kuri [Hisham] yambwiye [data] kuva kuri ['Aisha] ko Sa'd yavuze - ubwo indwara ye yarushagaho kwiyongera -, yaravuze ati 'Mana yanjye, mu by'ukuri uzi ko nta kindi nkunda uretse kurwana mu nzira yawe kugira ngo nrwane n'ababeshyeye Intumwa yawe sallallahu 'alaihi wasallam bakamwirukana. Mana yanjye, niba hagisigaye intambara n'Abakurayishi, komeza umpe ubuzima kugira ngo mbashe kurwana nabo mu nzira yawe. Mu by'ukuri, ndahamya ko wagennye intambara hagati yacu na bo, niba rero wagennye intambara hagati yacu na bo, nyice muri iyo ntambara'. Amaraso yagendaga atemba cyane mu gikomere cya Sa'd, ariko inshuti ze ntizabimenye. Hagati aho, mu musigiti hari ihema rya Banu Ghifar, bityo amaraso yakomeje gutemba ajya mu bari mu ihema, nuko baravuga bati 'Yemwe bantu batuye mu mahema, ni ayahe maraso ari kuva muri mwe?' Byagaragaye ko igikomere cya Sa'd ari cyo cyari gitemba amaraso, kugeza ubwo yapfuye kubera icyo kibazo. Kandi yatubwiye [Ali bin Al Husain bin Sulaiman Al Kufi] kandi yatubwiye ['Abdah] kuri [Hisyam] kuri iyi sanad, nk'uko Hadithi yabivuze. Ni uko yavuze ati: 'Muri iryo joro igikomere cye cyakomeje kuva amaraso kugeza apfuye, kandi muri Hadithi yongeyeho ati: 'Ni ukuvuga ko igihe umusizi yaririmbaga ati: 'Menya, Yewe Sa'd, Quraizhah na Nadlir ntacyo bakoze kuri Sa'd bani Mu'adz. #Ukurikije imyaka yawe, Sa'd bani Mu'adz yihanganiye ububabare kare mu gitondo akiri kwihangana. #Usiga inkono yawe idafite ibyuzuye, mu gihe inkono y'undi muntu irimo kubira ku ziko. #Al karim Abu Hubab yaravuze ati: 'Guma, Yewe Bani Qainuqa', ntugire aho unyura. #Mu gihugu cyabo bumva bananiwe, nk'uko bananiwe muri Mithan ash Shukhur'.
Imam Muslim : 3317
و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ نَادَى فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ انْصَرَفَ عَنْ الْأَحْزَابِ أَنْ لَا يُصَلِّيَنَّ أَحَدٌ الظُّهْرَ إِلَّا فِي بَنِي قُرَيْظَةَ فَتَخَوَّفَ نَاسٌ فَوْتَ الْوَقْتِ فَصَلَّوْا دُونَ بَنِي قُرَيْظَةَ وَقَالَ آخَرُونَ لَا نُصَلِّي إِلَّا حَيْثُ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ فَاتَنَا الْوَقْتُ قَالَ فَمَا عَنَّفَ وَاحِدًا مِنْ الْفَرِيقَيْنِ
Kandi nabwiwe [Abdullah bin Muhammad bin Asma Ad Bua'i] yatubwiye [Juwairiyah bin Asma] kuva kuri [Nafi'] kuva kuri [Abdullah] ati: 'Ubwo twari tuvuye mu ntambara ya Ahzab, Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaraduhamagaye iti: 'Ntihakagire umuntu usenga iswala ya saa sita keretse ageze aho Bani Quraizhah bari.' Hanyuma inshuti zimwe zari zifite impungenge ko igihe cyo gusenga cyari kurangira, nuko bagishyira mu bikorwa mbere yo kwinjira mu gace ka Bani Quraizhah. Abandi bo bati: 'Ntituzasenga keretse ahantu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yadutegetse, nubwo igihe cyo gusenga cyarangiye'. Abdullah yaravuze ati: 'Kandi uko bigaragara ntabwo yanenze amatsinda yombi'.
Imam Muslim : 3318
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ مِنْ مَكَّةَ الْمَدِينَةَ قَدِمُوا وَلَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَيْءٌ وَكَانَ الْأَنْصَارُ أَهْلَ الْأَرْضِ وَالْعَقَارِ فَقَاسَمَهُمْ الْأَنْصَارُ عَلَى أَنْ أَعْطَوْهُمْ أَنْصَافَ ثِمَارِ أَمْوَالِهِمْ كُلَّ عَامٍ وَيَكْفُونَهُمْ الْعَمَلَ وَالْمَئُونَةَ وَكَانَتْ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَهِيَ تُدْعَى أُمَّ سُلَيْمٍ وَكَانَتْ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ كَانَ أَخًا لِأَنَسٍ لِأُمِّهِ وَكَانَتْ أَعْطَتْ أُمُّ أَنَسٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِذَاقًا لَهَا فَأَعْطَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمَّ أَيْمَنَ مَوْلَاتَهُ أُمَّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا فَرَغَ مِنْ قِتَالِ أَهْلِ خَيْبَرَ وَانْصَرَفَ إِلَى الْمَدِينَةِ رَدَّ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى الْأَنْصَارِ مَنَائِحَهُمْ الَّتِي كَانُوا مَنَحُوهُمْ مِنْ ثِمَارِهِمْ قَالَ فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أُمِّي عِذَاقَهَا وَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمَّ أَيْمَنَ مَكَانَهُنَّ مِنْ حَائِطِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ مِنْ شَأْنِ أُمِّ أَيْمَنَ أُمِّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهَا كَانَتْ وَصِيفَةً لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَكَانَتْ مِنْ الْحَبَشَةِ فَلَمَّا وَلَدَتْ آمِنَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ أَبُوهُ فَكَانَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَحْضُنُهُ حَتَّى كَبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْتَقَهَا ثُمَّ أَنْكَحَهَا زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ ثُمَّ تُوُفِّيَتْ بَعْدَ مَا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسَةِ أَشْهُرٍ
Kandi yambwiye [Abu At Thahir] na [Harmalah] bombi; yatubwiye [Ibnu Wahb] yambwiye [Yunus] avuye kuri [Ibnu Shihab] avuye kuri [Anas bin Malik] ati: 'Ubwo abahajirini bageraga i Madina bavuye i Maka, nta kintu na kimwe baje bafite, mu gihe aba-Ansari bari bafite ubutaka bunini n'ubusitani bw'imikindo. Nuko aba-Ansari bagabanyirizaga inshuti z'aba-Muhajirini basabwaga gutanga kimwe cya kabiri cy'umusaruro wabo buri mwaka. Nuko aba-Muhajirini bahembaga aba-Ansari akazi n'ibiribwa'. Madamu Anas bin Malik cyangwa usanzwe yitwa Umm Sulaim, na Madamu Abdullah bin Abu Thalhah - murumuna wa Anas, Madamu Anas yahaye umurima we w'imikindo Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, hanyuma awuha Umm Aiman, umugaragu wa Madamu Usamah bin Zaid. Ibn Shihab yaravuze ati: 'Hanyuma Anas bin Malik arambwira ko igihe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yagarukaga avuye mu ntambara ya Khaibar yasubiye i Madina, hanyuma abahajirin bagarura ubusitani bw'imikindo Ansar yari yarabahaye.' Ibn Shihab yaravuze ati: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam na we yasubije mama ubusitani bwe bw'imikindo, kandi na we yahaye Umm Aiman igice cy'ubusitani bwe bw'imikindo.' Ibnu Syihab yaravuze ati: 'Ikibazo kuri Umm Aiman ni uko nyina wa Usamah bin Zaid yahoze ari umugaragu wa Abdullah bin Abdul Muththallib wakomokaga i Habasyah. Ubwo Aminah - nyina w'Intumwa - yabyaraga Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, se amaze gupfa, Umm Aiman ni we wamureraga kugeza akuze, hanyuma ararekurwa arashyingirwa na Zaid bin Haritsah. Umm Aiman yapfuye hashize imyaka itanu nyuma y'urupfu rw'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam'.
Imam Muslim : 3319
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَحَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْقَيْسِيُّ كُلُّهُمْ عَنْ الْمُعْتَمِرِ وَاللَّفْظُ لِابْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَجُلًا وَقَالَ حَامِدٌ وَابْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَجْعَلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّخَلَاتِ مِنْ أَرْضِهِ حَتَّى فُتِحَتْ عَلَيْهِ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ فَجَعَلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مَا كَانَ أَعْطَاهُ قَالَ أَنَسٌ وَإِنَّ أَهْلِي أَمَرُونِي أَنْ آتِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْأَلَهُ مَا كَانَ أَهْلُهُ أَعْطَوْهُ أَوْ بَعْضَهُ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَعْطَاهُ أُمَّ أَيْمَنَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطَانِيهِنَّ فَجَاءَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَجَعَلَتْ الثَّوْبَ فِي عُنُقِي وَقَالَتْ وَاللَّهِ لَا نُعْطِيكَاهُنَّ وَقَدْ أَعْطَانِيهِنَّ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أُمَّ أَيْمَنَ اتْرُكِيهِ وَلَكِ كَذَا وَكَذَا وَتَقُولُ كَلَّا وَالَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَجَعَلَ يَقُولُ كَذَا حَتَّى أَعْطَاهَا عَشْرَةَ أَمْثَالِهِ أَوْ قَرِيبًا مِنْ عَشْرَةِ أَمْثَالِهِ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah], [Hamid bin Umar Al Bakrawi] na [Muhammad bin Abdul A'la Al Qaisi] byose bivuye kuri [Al Mu'tamir] mu gihe lafadz bivuye kuri Ibn Abu Syaibah yatubwiye [Mu'tamir bin Sulaiman At Taimi] bivuye kuri [se] bivuye kuri [Anas] ko umugabo ...' mu gihe Hamid na Ibnu Abdul A'la baravuze bati: 'Ko umuntu yigeze guha igice cy'ubusitani bwe bw'imikindo Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam, kugeza ubwo yigaruriye Bani Quraidlah na Bani Nadlir. Nyuma yo kwigarurira, yasubije igice cy'ubusitani bw'imikindo umugabo'. Anas yaravuze ati: 'Mu by'ukuri, umuryango wanjye wambwiye kujya kwa Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam gusaba icyo yasubije, ni ukuvuga ubusitani, nubwo Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yari yarabuhaye Umm Aiman. Hanyuma nagiye kwa Intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) maze ayinsubiza, mu buryo butunguranye Umm Aiman araza anyambika ishashi ye mu ijosi arambwira ati: 'Ndahiye Imana, ntabwo tuzayiguha, kuko ari yo yampaye'. Nuko Intumwa y'Imana (sallallahu alaihi wasallam) iravuga iti: 'Yewe Umm Aiman, nimuyigarurire, kandi kuri wowe ibi n'ibi'. Ariko aravuga ati: 'Oya rwose, ndahiye Udafite Imana uretse Yo...' Umm Aiman aracyabivuga bityo amuha impano inshuro icumi Anas yashakaga gufata, cyangwa hafi inshuro icumi.'
Imam Muslim : 3320
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ قَالَ أَصَبْتُ جِرَابًا مِنْ شَحْمٍ يَوْمَ خَيْبَرَ قَالَ فَالْتَزَمْتُهُ فَقُلْتُ لَا أُعْطِي الْيَوْمَ أَحَدًا مِنْ هَذَا شَيْئًا قَالَ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَبَسِّمًا
Yatubwiye [Syaiban bin Farruh] yatubwiye [Sulaiman] - ari we Ibn Al Mughirah - yatubwiye [Humaid bin Hilal] kuri [Abdullah bin Mughaffal] ati: 'Nabonye umufuka w'ibinure mu gihe cyo kwigarurira Khaibar. Hanyuma ndawufata ndavuga nti: 'Uyu munsi nta muntu n'umwe nzawuha'. Abdullah yakomeje agira ati: 'Hanyuma ndahindukira, byagaragaye ko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yari arimo kumwenyura abyumvise.'