Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 281

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ سُلَيْمٍ الْعَنْبَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ قَوْمًا يُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ يَحْتَرِقُونَ فِيهَا إِلَّا دَارَاتِ وُجُوهِهِمْ حَتَّى يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ

Yatubwiye [Hajaj bin Ash-Sya’ir] yatubwiye [Abu Ahmad az-Zubairi] yatubwiye [Qais bin Sulaim al-Anbari] ati; yarambwiye [Yazid al-Faqir] yatubwiye [Jabir bin Abdullah] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Nta gukeka, hari abantu bakuwe mu muriro udahera basha imbere, kiretse mu maso habo, gushika binjiye mw’iparadizo’.

Hadith

Imam Muslim : 282

و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ قَالَ كُنْتُ قَدْ شَغَفَنِي رَأْيٌ مِنْ رَأْيِ الْخَوَارِجِ فَخَرَجْنَا فِي عِصَابَةٍ ذَوِي عَدَدٍ نُرِيدُ أَنْ نَحُجَّ ثُمَّ نَخْرُجَ عَلَى النَّاسِ قَالَ فَمَرَرْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَإِذَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَالِسٌ إِلَى سَارِيَةٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِذَا هُوَ قَدْ ذَكَرَ الْجَهَنَّمِيِّينَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِي تُحَدِّثُونَ وَاللَّهُ يَقُولُ { إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلْ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ } وَ { كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا } فَمَا هَذَا الَّذِي تَقُولُونَ قَالَ فَقَالَ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَهَلْ سَمِعْتَ بِمَقَامِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلَام يَعْنِي الَّذِي يَبْعَثُهُ اللَّهُ فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ مَقَامُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَحْمُودُ الَّذِي يُخْرِجُ اللَّهُ بِهِ مَنْ يُخْرِجُ قَالَ ثُمَّ نَعَتَ وَضْعَ الصِّرَاطِ وَمَرَّ النَّاسِ عَلَيْهِ قَالَ وَأَخَافُ أَنْ لَا أَكُونَ أَحْفَظُ ذَاكَ قَالَ غَيْرَ أَنَّهُ قَدْ زَعَمَ أَنَّ قَوْمًا يَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ بَعْدَ أَنْ يَكُونُوا فِيهَا قَالَ يَعْنِي فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ عِيدَانُ السَّمَاسِمِ قَالَ فَيَدْخُلُونَ نَهَرًا مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيَغْتَسِلُونَ فِيهِ فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ الْقَرَاطِيسُ فَرَجَعْنَا قُلْنَا وَيْحَكُمْ أَتُرَوْنَ الشَّيْخَ يَكْذِبُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعْنَا فَلَا وَاللَّهِ مَا خَرَجَ مِنَّا غَيْرُ رَجُلٍ وَاحِدٍ أَوْ كَمَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ

Kandi amaze kutubwira [Hajjaj bin Ash-Syair] yari yatubwiye [al-Fadll bin Dukain] yari yatubwiye [Abu Ashim] - ni ukuvuga Muhamadi bin Abu Ayyub - ati; yambwiye [Yazid al-Faqir] ati; ‘Kera narakozweko n’ivyiyumviro vy’aba Khawarij, hanyuma turasohoka turi mu mugwi munini tuja gukora Hajj. Igihe twavayo tukarenga Medina, vyabonetse ko [Jabir bin Abdullah] yariko arabwira abantu hadithi y’Intumwa y’Imana saw. Yazil al Faqir yongera ati: «Mu kanya nk’ako gukubita, aca avuga ivya Al-Jahannamiyyin». Nanje rero ndamubwira nti: «Ewe mugenzi w’Intumwa y’Imana, uvuga iki! Yamara Allah ati; '-Nta gukeka uwo mwashize mu muriro udahera, rero mwaramuteye isoni vy'ukuri-' -Ibibazo. Ali Imurani; 192-, n’umurongo; '-Igihe cose bazokwipfuza kuva muri ryo, bazosubira kuri ryo ata kabuza-' -Ibibazo. As-Sajada; 20-. None mwebwe muvuga iki? ’ Jabir arishura ati: ‘Urasoma Koran? ’ Twaravuze tuti: ‘Ego’. Jabir yongera arabaza ati: «Mbega mwarumvise ikibanza ca Muhamadi Shallallahu Alaihi Wasallam, ni ukuvuga gutanga ubusabizi Allah yamurungitsemwo? ’ Nanje nti: ‘Ego’. Jbir aca ati; 'Ico rero ni co kibanza ca Muhammad Shallallahu Alaihi Wasallam ashimagizwa, ico Allah akurayo abantu yakuye -mu muriro udahera-'. Yazidi ati; 'Maze Yabiri yerekana ingene shirath ishirwa, abantu barayirenga'. Yazid ati: «Kandi nari nshavuye cane ko ntazorokoka ivyo. Ni uko gusa Jabir agizera ko umugwi w'abantu uzova mu muriro udahera ata kabuza, bamaze kubaho igihe kanaka'. Jabir ati: 'Ivyo bisigura ko basohotse nk'inkoni z'amakara zirabura zirabura'. Jabir abandanya ati: 'Baca binjira muri rumwe mu ruzi rwo mw'ijuru, bararuyoga, barasohoka mu ruzi nk' -urupapuro- rwera, turataha'. Twaravuze tuti; 'Muragowe, mwibaza ko uwo sheikh ariko arabesha mw'izina rya Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam!'. Twaragarutse, ndabi Allah, nta n’umwe yatuvuyemwo atari umuntu umwe gusa canke nk’uko Abu Na’im yabivuze.

Hadith

Imam Muslim : 283

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ وَثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ أَرْبَعَةٌ فَيُعْرَضُونَ عَلَى اللَّهِ فَيَلْتَفِتُ أَحَدُهُمْ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ إِذْ أَخْرَجْتَنِي مِنْهَا فَلَا تُعِدْنِي فِيهَا فَيُنْجِيهِ اللَّهُ مِنْهَا

Yatubwiye [Haddab bin Khalid al-Azdi] yatubwiye [Hammad bin Salamah] avuye kuri [Abu Imran] na [Thabit] avuye kuri [Anas bin Malik] ko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yavuze; 'Hari abantu bane bavuye mu muriro udahera, hanyuma bahangana na Allah, hanyuma umwe muri bo arahindukira, ati; 'Ewe Mwami wanje, nimba wankuye mu muriro udahera ntunsubizemwo'. Ni co gituma Allah yamukijije umuriro w’iteka’.

Hadith

Imam Muslim : 284

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ لِذَلِكَ و قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوْ اسْتَشْفَعْنَا عَلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا قَالَ فَيَأْتُونَ آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو الْخَلْقِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ قَالَ فَيَأْتُونَ نُوحًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِيلًا فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَعْطَاهُ التَّوْرَاةَ قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ فَيَسْتَحْيِي رَبَّهُ مِنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَأْتُونَ عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا قَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَإِذَا أَنَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ ثُمَّ أَعُودُ فَأَقَعُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ قُلْ تُسْمَعْ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُخْرِجَهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ فَلَا أَدْرِي فِي الثَّالِثَةِ أَوْ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ قَالَ ابْنُ عُبَيْدٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ قَتَادَةُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْتَمِعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَهْتَمُّونَ بِذَلِكَ أَوْ يُلْهَمُونَ ذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ آتِيهِ الرَّابِعَةَ أَوْ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْهَمُونَ لِذَلِكَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا وَذَكَرَ فِي الرَّابِعَةِ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ

Amaze kutubwira [Abu Kamil Fudlail bin Husain al-Jahdari] na [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] na lafazh ya Abu Kamil ati; yatubwiye [Abu Awanah] avuye [Qatadah] avuye [Anas bin Malik] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Allah azokoranya abantu ku musi w’izuka. Iciyo gihe babona ko ikibazo c’ugusenga ari ikintu gihambaye. Ibn Ubaid ati: «Barahumekewe kubaza ico kibazo. Baravuga bati; ‘Iyo dusaba Imana gusenga, kugira ngo itwemerere kuruhuka mu vyo turimwo. Hanyuma baja kwa Muhanuzi Adamu Alaihissalam, baca bavuga bati; ‘Ewe Adamu! Uri se w’abantu bose. Allah yarakuremye n’ibiganza vyiwe, akuhumekera impwemu mu mubiri wawe, ategeka abamarayika kugupfukamira. Dusabire imbere y’Umukama wawe, kugira ngo turuhuke muri ivyo bihe’. Adamu arishura ati: «Sinfise uburenganzira bwo gusenga - Adamu aca avuga amakosa yakoze, yatumye yumva isoni z’Imana kubera ayo makosa - ariko yaje kuri Nowa, Intumwa ya mbere yarungitswe na Allah». Hanyuma baja kuraba Umuhanuzi Nuh Alaihissalam, ariko we ati; 'Sindi umuntu ashobora gutanga ubusabisha - hanyuma akavuga amakosa yakoze kugira ngo yumve isoni z'Imana kubera ayo makosa -, ariko n'uze guhura n'Umuhanuzi Ibrahim Alaihissalam, uwo afatwa nk'umukunzi wa Allah'. Baja kuraba Umuhanuzi Ibrahimu Alaihissalam, nawe ati; 'Si jewe mfise uburenganzira bwo gusenga - aca avuga amakosa yakoze, ku buryo yumva isoni z'Imana kubera ayo makosa - ariko yaje kuraba Nkurunziza Musa Alaihissalam, uwo Allah yari yavuganye na we, akamuha Torah'. Baja kuraba Umuhanuzi Musa Alaihissalam, ariko nawe ati; 'Si jewe muntu afise uburenganzira bwo gusenga - aca avuga amakosa yakoze, ku buryo yumva isoni z'Imana kubera ayo makosa - ariko uza guhura n'Umuhanuzi Isa Alaihissalam, impwemu ya Allah n'Ijambo ryiwe'. Baciye baja kandi guhura n’Umuhanuzi Isa Alaihissalam, impwemu ya Allah n’Amajambo yiwe. Ariko kandi ati; « Si jewe mfise uburenganzira bwo gusenga, ariko mwese mugende kuri Muhammad Shallallahu Alaihi Wasallam, umusavyi wa Allah yababariwe ivyaha vyiwe vya kera n’ivya nyuma ». Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam abandanya amajambo yiwe; ‘Baje aho ndi, maze nsaba Imana uruhusha. Narahawe uruhusha. Maze kumubona, ndapfukama. Arampamagara, aca arambwira ati; ‘Duza umutwe wawe Muhamadi! Vuga ikintu, uzokwumvirwa. Musabe, nta gukeka muzohabwa. Gusenga, nzokwemera ata gukeka ugusenga usaba. Naradugije umutwe ndahimbaza Imana n’amashimwe Imana yari yanyigishije. Maze ndasenga. Allah rero ampa criteria - abantu bafise uburenganzira bwo gusenga. Maze nkura abantu benshi muri Gehinomu ndabashira mw’Ijuru. Maze nca nongera gupfukama. Allah rero yarampamagaye nk’uko yabishaka aca arambwira ati; ‘Duza umutwe wawe Muhamadi! Bivuge, uzokwumvirwa. Musabe, nta gukeka muzohabwa. Gusenga, nzokwemera ata gukeka Ugusenga usaba’. Uwo muvugizi wa Hadithi ati; ‘Sinzi neza incuro ya gatatu canke iya kane. Aravuga ati; ‘Ewe Mukama wanje! Abantu bonyene bakiri muri Gehinomu ni abo bafunzwe na Koran, ni ukuvuga abantu bategerezwa kuguma muri Gehinomu." Ibn Ubaid yavuze muri kahise kiwe ati: 'Qatadah yavuze ati; 'Bisigura ko utegerezwa kuguma muri yo'. Kandi nabwira Papa . kandi twebwe [Muhamadi bin al-Mutsanna] na [Muhamadi bin Basyyar] twempi twavuze; yatubwiye [Ibn Abu Adi] kuva kuri [Said] kuva kuri [Qatadah] kuva kuri [Anas] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Abemera barakoranira ku musi w’urubanza, hanyuma bakitwararika ivyo, canke bagahumekerwa n’ivyo,’ nk’uko biri muri hadithi ya Abu Awanah’. Kandi yaravuze muri hadithi ati: 'Maze ndamusanga incuro ya kane canke ndagaruka incuro ya kane ndavuga nti; « Ewe Rabb wanje, nta kindi gisigaye kiretse ababujijwe na Korowani ». Yatubwiye [Muhammad bin al-Mutsana] yatubwiye [Mu’adz bin Hisham] ati; yatubwiye [dawe] avuye muri [Qatadah] avuye muri [Anas bin Malik] ko Nkurunziza w’Imana yavuze; ‘Allah yakoranije abemera ku musi w’izuka, hanyuma bahabwa ivyiyumviro vy’ivyo’ nk’uko hadithi ya kabiri ibivuga. Araheza avuga ubwa kane ati: ‘Ni ko navuze; ‘Ewe Rabb wanje, nta kindi gisigaye mu muriro udahera kiretse abafunzwe na Korowani. Insobanuro ni uko bitegerezwa kuba ibihe bidahera muri vyo''.

Hadith

Imam Muslim : 285

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ وَهِشَامٌ صَاحِبُ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ ذَرَّةً زَادَ ابْنُ مِنْهَالٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ يَزِيدُ فَلَقِيتُ شُعْبَةَ فَحَدَّثْتُهُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ شُعْبَةُ حَدَّثَنَا بِهِ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَدِيثِ إِلَّا أَنَّ شُعْبَةَ جَعَلَ مَكَانَ الذَّرَّةِ ذُرَةً قَالَ يَزِيدُ صَحَّفَ فِيهَا أَبُو بِسْطَامَ

Kandi yaratubwiye [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] yatubwiye [Yazid bin Zurai’] yatubwiye [Yazid bin Abu ‘Arubah] na [Hisyam] umugenzi ad-Dastawai, avuye [Qatadah] avuye [Anas bin Malik] ati; 'Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam yavuze. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yambwiye [Abu Ghassan al-Misma’I] na [Muhammad bin al-Mutsanna] bompi bavuze; yaratubwiye [Muadz] kandi ni Ibn Hisham, ati; yambwiye [dawe] wo muri [Qatadah] yatubwiye [Anas bin Malik] ko Nkurunziza w’Imana yavuze; ‘Hazova mu muriro udahera, abavuga ngo ‘Laa Ilaaha Illaahu -Nta mana ikwiye gusengwa kiretse Allah-’, kandi mu mitima yabo harimwo ineza iremereye nk’ingano. Hanyuma hava mu muriro udahera umuntu avuga ati: ‘Laa Ilaaha Ilaahu -Nta mana ibereye gusengwa kiretse Allah-’, kandi mu mutima wiwe harimwo ineza iremereye nk’umuceri. Niho hazova mu muriro udahera, umuntu avuga ati: ‘Laa Ilaaha Illaahu -Nta mana ibereye gusengwa kiretse Allah-’, kandi mu mutima wiwe harimwo ineza iremereye nk’akabuto k’ibigori’. Hanyuma Ibnul Minhal yongerako muri kahise kiwe ati; [Yazidi] ati; 'Nahuye na Syu'bah, hanyuma ndamubwira hadithi, hanyuma [Syu'bah] ati; ’ [Qatadah] yatubwiye kuri [Anas bin Malik] ku Ntumwa y’Imana n’iyi hadithi, ‘ni uko gusa Syu’bah yita Dzarrah Dzurrah’. Yazidi ati; 'Abu Bistamu yari yamwandikiye nabi'.

Hadith

Imam Muslim : 286

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ ح و حَدَّثَنَاه سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلَالٍ الْعَنَزِيُّ قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ فَيُؤتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ الْآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيَهِ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ هِيَهِ قُلْنَا مَا زَادَنَا قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا فَضَحِكَ وَقَالَ { خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ } مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلَّا وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لَأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمِئِذٍ جَمِيعٌ

Yatubwiye [Abu ar-Rabi’ al-’Ataki] yatubwiye [Hammad bin Zaid] yatubwiye [Ma’bad bin Hilal al-’Anazi] -ku wundi murongo, yatubwiye [Said bin Manshur] iyi lafad iva kuri we, yatubwiye [Hammad bin Mazinabad] yatubwiye bi- Hilal’; 'Twaragiye kuraba [Anas bin Malik], maze dusaba Thabit ngo adufashe, twashitseyo vyabonetse ko ari we yabanza gusenga. Hanyuma Thabit aradusaba uruhusha rero twinjira kumusanganira. Anas aca atumira Thabit kwicara aho yari yicaye, aca Thabit abwira Anas ati: «Ewe Abu Hamzah, vy’ukuri bene wanyu bo mu bantu b’i Basrah baragusavye ngo ubabwire hadithi y’ugusenga». Ana aca avuga ati; 'Muhamadi Sallallahu Alaihi Wasallam yaratubwiye hadithi, ati; 'Umusi w'izuka niwashika, hari abantu bazoterana n'abandi, hanyuma bazoza kuri Adamu bamubwire bati: 'Sabarira abana bawe'. Araheza ati; 'Si jewe mfise uburenganzira bwo gusenga, ariko ukwiye kuja kwa Ibrahim Alaihissalam, kuko ni umukunzi wa ar-Rahman'. Baca baza kuri Ibrahimu, aca arishura ati: «Si jewe mfise uburenganzira bwo gusenga, ariko wewe genda kuri Musa Alaihissalam, kuko ni Kalimullah». Hanyuma Musa aramwegera, aca arishura ati: «Si jewe mfise uburenganzira bwo gusenga, ariko mwebwe muje kuri Isa Alaihissalam, kuko ariwe mpwemu wa Allah n’Ijambo ryiwe». Hanyuma Yezu aramwegera, aca arishura ati: «Si jewe mfise uburenganzira bwo gusenga, ariko wewe uze kuri Muhamadi sallallaahu alaihi wasallam». Hanyuma Muhamadi aragenderwa. Maze ndavuga nti; ‘Ni jewe mfise uburenganzira bwo gusenga, nico gituma nagiye nsaba uruhusha Rabb wanje, hanyuma ndarekurwa kugaragara. Nahagaze imbere yiwe, ndamushemeza n’amashemezo ntashobora kuvuga ubu. Imana yampaye ivyiyumviro. Maze ndapfukama ndamupfukamira. Maze barambwira ngo; 'Ewe Muhamadi, duza umutwe wawe, uvuge uzokwumvirwa, usabe uzahabwa, usabe gusenga uzahabwa'. Maze ndavuga nti; 'Ewe Rabb wanje, abantu banje-abantu banje'. Araheza ati: ‘Genda. Uwufise mu mutima wiwe uburemere bw’akabuto k’ingano canke bw’umuceri w’ukwizera, rero mukure mu muriro udahera! ’ Nuko ndagenda nkora itegeko ryiwe, hanyuma nsubira ku Mukama wanje. Maze ndamushemeza n’aya mashimwe, hanyuma ndapfukama ndamupfukamira. Maze barambwira ngo; 'Ewe Muhamadi, duza umutwe wawe, uvuge uzokwumvirwa, usabe uzahabwa, usabe gusenga uzahabwa'. Nanje rero nti; ‘Abantu banje, abantu banje’. Maze barambwira ngo; 'Genda, uwufise mu mutima wiwe uburemere bw'agatomu k'ukwizera, umukure mu muriro udahera'. Maze ndagenda ndashitsa amabwirizwa yiwe, hanyuma nsubira kwa Rabb wanje, hanyuma ndamushemeza n’ayo mashemezo, hanyuma ndapfukama ndamupfukamira. Nuko barambwiye; 'Ewe Muhamadi, duza umutwe wawe, uvuge uzokwumvirwa, usabe uzahabwa, usabe gusenga uzahabwa'. Nanje rero nti; 'Ewe Rabbi wanje, -kiza- abantu banje, abantu banje'. Maze barambwira ngo; 'Genda. Uwufise mu mutima wiwe akagingo ngengabuzima gatoyi kuruta ayandi yose k’ukwizera, mumukure mu muriro w’iteka’. Maze ndagenda gushitsa itegeko ryiwe." Iyi ni hadithi ya Anasi yatubwiye. Hanyuma turasohoka tuva ku ruhande rwiwe, igihe twari ku mva, maze turavuga tuti: 'Iyo twosubira kugororoka . mu ciyumviro ca -al-Hasan -al-Bashri-, hanyuma turamuramutsa igihe yari yihishije mu nzu ya Abu Khalifa -ni ho vyoba vyiza-'. Yongera ati: 'Hanyuma twaramugendeye, hanyuma turamuramutsa. Twaravuze tuti; 'Ewe Abu Said, tuva ku ruhande rwa mwenewanyu Abu Hamza, ntitwigeze twumva ikintu kimeze nka hadithi yatubwiye ku bijanye n'ugusenga'. Abu Sayidi ati; 'Ni igiki -mbwira-'. Hanyuma turamubwira iyo hadithi. Nuko Abu Saidi ati; 'Wongereko'. Twaravuze tuti; ‘Nta co atwongerako’. Abu Said aca avuga ati; ‘Yatubwiye ubu hakaba haciye imyaka mirongo ibiri, aca akoranya amateka yiwe yose, kandi yarasigaye amwe. Sinzi nimba sheikh -Anas/Abu Hamzah- yibagiwe canke yanse kubikubwira kugira ngo ube uwuvyifatamwo neza'. Twebwe twavuze tuti; 'Tubwire'. Abu Said rero aca atwenga uko asoma; '-Abantu baremwe -mu mico- yihuta- -Ibibazo. Al Anbiya; 37-. Sinababwiye uwo murongo ahubwo ni uko nashaka kubabwira -hadithi ni-; ‘Maze nsubira kwa Rabb wanje incuro ya kane, hanyuma ndamushemeza n’ayo mashemezo, hanyuma ndapfukama mu gupfukama. Maze barambwira ngo; 'Ewe Muhamadi, duza umutwe wawe, uvuge uzokwumvirwa, usabe uzahabwa, usabe gusenga uzahabwa'. Nanje rero nti; 'Ewe Rabb wanje, mpa uruhusha rwo -gukura mu muriro udahera- umuntu avuga ngo 'Laa Ilaaha Ilaahu -Nta mana -ibereye gusengwa- atari Allah-'. Allah arishura ati; 'Ubwo si uburenganzira bwawe,' canke 'ubwo si uburenganzira wahawe, ariko kubera Inkomezi zanje, Ubukuru bwanje, Ubukuru bwanje, n'Ububasha bwanje, nzokwirukana vy'ukuri umuntu avuga ngo 'Laa Ilaaha Ilaahu -Nta mana -ifise uburenganzira bwo gusengwa atari Allah-'. Uwo muvugizi ati; ‘Maze ndashingira intahe mw’izina rya [al-Hasan]; ko yari yaratubwiye ko yumvise [Anas bin Malik]. Nkeka ko Abu Said yavuze ngo; 'Imbere y'imyaka mirongo ibiri, kandi muri ico gihe ni ho yakoranya amateka yiwe yose'.

Hadith

Imam Muslim : 287

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلَّا مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنْ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمْ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمْ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنْ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لَا يُطِيقُونَ وَمَا لَا يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلَا تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلَا تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلَا تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنْ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الْأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَا يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَاتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الْأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لِأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لَا حِسَابَ عَلَيْهِ مِنْ الْبَابِ الْأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ وُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَصْعَةٌ مِنْ ثَرِيدٍ وَلَحْمٍ فَتَنَاوَلَ الذِّرَاعَ وَكَانَتْ أَحَبَّ الشَّاةِ إِلَيْهِ فَنَهَسَ نَهْسَةً فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ نَهَسَ أُخْرَى فَقَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَمَّا رَأَى أَصْحَابَهُ لَا يَسْأَلُونَهُ قَالَ أَلَا تَقُولُونَ كَيْفَهْ قَالُوا كَيْفَهْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ وَزَادَ فِي قِصَّةِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ وَذَكَرَ قَوْلَهُ فِي الْكَوْكَبِ { هَذَا رَبِّي } و قَوْله لِآلِهَتِهِمْ { بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا } و قَوْله { إِنِّي سَقِيمٌ } قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ إِلَى عِضَادَتَيْ الْبَابِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ هَجَرٍ وَمَكَّةَ قَالَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَ

Twarabibwiwe na [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Abdullah bin Numair] kandi bompi barahuza ku bijanye n’imiterere y’amajambo ya hadithi, kiretse ko umwe muri bo yongerako ikintu mu buryo bw’urudome rukurikira urudome. Bompi bati; yatubwiye [Muhammad bin Bisyr] yatubwiye [Abu Hayyan] kuva kuri [Abu Zur’ah] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; '-Twari kumwe n'Intumwa y'Imana ku butumire bumwe-, aca atumirwa inyama z'intwaro -impene- -izo nyama zahora zikundwa cane na we- hanyuma arazifata urufunguruzo rumwe ati; ‘Ndi umutware w’abantu bose ku musi w’urubanza, urazi igituma ari ukwo biri? Allah yakoranije abantu bose bo imbere n’inyuma mu kiyaya kimwe c’igihugu, kugira ngo uwubahamagara abamenyeshe ijwi ryiwe bose, amaso ababone, izuba ribegere. -Maze abantu barashikirwa n’umubabaro n’ubwoba ku rugero rwo kutashobora no kwihangana kuvyihanganira-, hanyuma bamwe muri bo babwira abandi bati: ‘Mbega nta ciyumviro mufise ku bijanye n’ivyo muriko murashikirwa n’ivyabashikiye? ! ’ Nta ciyumviro ufise, ni nde yogusabira kuri Rabb wawe? Abandi bamwe bati -ku bandi- bati: 'Nimuze kwa so Adamu', Hanyuma baramwegera bati; ‘Ewe Adamu! Uri se w’abantu bose, Allah yarakuremye n’ibiganza vyiwe akuhumekeramwo impwemu yiwe, ategeka abamarayika baragupfukamira kandi Allah nawe aragushira mw’ijuru, ntushobora - gusaba Rabb wawe ngo adusabire? Mbega ntiwabonye uko tumerewe n’ivyadushikiye? ’ Araheza arishura ati: ‘Nta gukeka, umusi umwe Rabb wanje yarashavuye n’ishavu atigeze arakara nk’uko, eka mbere ntiyashavuye nk’ukwo. Allah yambujije igiti, ariko ndagirengagiza. Jewe ubwanje nkeneye gusenga, ndagusavye ugende ku wundi atari jewe, ugende ubonane na Nuh’. Maze bahura na Nowa bati; ‘Ewe Nowa! Uri intumwa ya mbere mu baba kw’isi, kandi Allah yakwise umusuku ashima. Ntushobora gusaba Umukama wawe ngo adusengere? Mbega ntiwabonye uko tumerewe n’ivyadushikiye? ’ Araheza arishura ati: ‘Nta gukeka, umusi umwe Rabb wanje yarashavuye n’ishavu atigeze ashavura gutyo canke ngo ashavure inyuma gutyo. Nkako, nahora mfise igisabisho kimwe nakoresha mu guhonya abantu banje. Jewe ubwanje nkeneye gusenga, genda ubone uwundi atari jewe! Genda ubone Iburahimu! ’ Baca bahura na Iburahimu bati; ‘Ewe Ibrahimu! Uri umuhanuzi wa Allah na khalil wiwe mu baba kw’isi, usabe Rabb wawe adusabire? Mbega ntimwabonye uko turi? ’ Araheza arishura ati: ‘Nta gukeka, umusi umwe Rabb wanje yarashavuye n’ishavu atigeze ashavuramwo mbere nk’ukwo canke ngo ashavure inyuma nk’ukwo. Nahora mbesha n’ibinyoma bitatu -maze akabivuga-, jewe ubwanje nkeneye gusenga. Genda ku wundi atari jewe, genda kuri Musa! ’ Nuko baza kuri Musa, baramubwira bati; ‘Ewe Musa! Uri Intumwa ya Allah, Allah aragushira hejuru y’abantu n’intumwa n’amajambo ya Allah, usabe Rabb wawe ngo adusabire? Mbega ntimwabonye uko turi? ’ Araheza arishura ati: ‘Nta gukeka, umusi umwe Rabb wanje yarashavuye n’ishavu atigeze ashavuramwo mbere nk’ukwo canke ngo ashavure inyuma nk’ukwo. Narigeze kwica umutima ntategetswe kwica, rero jewe ubwanje nkeneye gusenga, rero genda urabe uwundi atari jewe, genda urabe Yesu! ‘Baca bahura na Yezu’ baravuga; ‘Ewe Yezu! Uri Intumwa ya Allah n'amajambo . We n’impwemu yiwe bahawe Mariya, kandi waravugishije abantu mu gihe c’ubuto. None usabe Rabb wawe ngo adusabire? Mbega ntimwabonye uko turi? ’ Maze arishura ati: ‘Nta gukeka, umusi umwe Rabb wanje yarashavuye n’ishavu atigeze ashavuramwo mbere gutyo kandi ntiyashavuye inyuma gutyo - kandi nta caha na kimwe yavuze -, jewe ubwanje nari nkeneye gusenga cane, rero genda ubone uwundi muntu atari jewe, genda ubone Muhamadi! ’ Baraza aho ndi bati; ‘Ewe Muhamadi! Uri Intumwa ya Allah kandi uri uwa nyuma w’abahanuzi, Allah yarababariye ivyaha vyawe vyose vya kera n’ivya kazoza, usabe Rabb wawe adusabire? Mbega ntiwabonye uko tumerewe n’ivyadushikiye? ’ Maze ndagenda nshika munsi ya al-’Arsy, hanyuma nca npfukama imbere ya Rabb wanje hanyuma Allah ampa ingabire yo gushimagiza n’ugushemeza neza ata n’umwe yahawe imbere yanje. Hanyuma barasemerera bati: «Ewe Muhamadi! Vyuka, usabe, bizokuronka, kandi usabe gusenga, gusenga kuzohabwa ata kabuza’. Maze ndahaguruka ndavuga nti; ‘Bantu banje, ewe Rabi wanje! Umma wanje Ewe Rabbi wanje! ’ Araheza arishura ati: ‘Ewe Muhamadi! Nimushire mu bantu banyu abatababajijwe, bavuye mw’irembo rya al-Aiman ​​- iburyo cane - ry’amarembo y’ijuru’. Kandi bifatanya n’abandi bantu atari urwo rugi’. Araheza ati; ‘Ndahiye Uwo ubugingo bwanje buri mu Kuboko kwiwe! Nkako, urugendo ruri hagati y’inzugi zibiri - zifise inzugi kuri zo - ruva ku marembo y’ijuru ni nk’ururi hagati ya Makka na Hajar, canke ruri hagati ya Makka na Bushra’. Kandi yatubwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Jarir] kuva kuri [Umarah bin al-Qa’qa’] kuva kuri [Abu Zur’ah] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; 'Hashizwe imbere y'Intumwa y'Imana igikombe ca Tsarid -umukate- n'inyama, aca afata ukuboko kw'iyo -mpene-, ukuboko ni kwo kwari igice c'impene yakunda cane, hanyuma arakiruma n'ururimi rumwe. Abonye abagenzi biwe batamubaza aca avuga ati; 'Kubera iki utabaza ingene'. Barabaza rero bati: «Bimeze gute, ewe Ntumwa y’Imana?» Arishura ati: «Umuntu ahagaze ahanganye na Rabb w’isi». Hanyuma ashira ahabona hadithi akurikije insobanuro ya hadithi ya Abu Hayyan, ivuye kuri Abu Zur’ah. Hanyuma yongerako inkuru ya Ibrahimu. Nuko aravuga ati; 'Maze avuga amajambo ya Ibrahimu yerekeye umubumbe '-uyu ni Rabb wanje-', n'amajambo ya Ibrahimu yerekeye imana isengwa n'abashiriki -abantu biwe- '-mbere n'uwayisenyuye ni iyi ikomeye kuruta izindi-', n'amajambo ya Ibrahimu 'Ni ukuri ndarwaye'. Aravuga ati; ‘N’uwufise umutima wa Muhamadi mu minwe yiwe, vy’ukuri urugendo ruri hagati y’inzugi zibiri z’inzugi z’ijuru ni nk’urugendo ruri hagati ya Makka na Hajar canke Hajar na Makka’. Uwo muvugizi ati; 'Sinzi neza iyo yavuze'.

Hadith

Imam Muslim : 288

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَرِيفِ بْنِ خَلِيفَةَ الْبَجَلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى النَّاسَ فَيَقُومُ الْمُؤْمِنُونَ حَتَّى تُزْلَفَ لَهُمْ الْجَنَّةُ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا أَبَانَا اسْتَفْتِحْ لَنَا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ وَهَلْ أَخْرَجَكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا خَطِيئَةُ أَبِيكُمْ آدَمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى ابْنِي إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ قَالَ فَيَقُولُ إِبْرَاهِيمُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ إِنَّمَا كُنْتُ خَلِيلًا مِنْ وَرَاءَ وَرَاءَ اعْمِدُوا إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ تَكْلِيمًا فَيَأْتُونَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى كَلِمَةِ اللَّهِ وَرُوحِهِ فَيَقُولُ عِيسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسْتُ بِصَاحِبِ ذَلِكَ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُومُ فَيُؤْذَنُ لَهُ وَتُرْسَلُ الْأَمَانَةُ وَالرَّحِمُ فَتَقُومَانِ جَنَبَتَيْ الصِّرَاطِ يَمِينًا وَشِمَالًا فَيَمُرُّ أَوَّلُكُمْ كَالْبَرْقِ قَالَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَيُّ شَيْءٍ كَمَرِّ الْبَرْقِ قَالَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى الْبَرْقِ كَيْفَ يَمُرُّ وَيَرْجِعُ فِي طَرْفَةِ عَيْنٍ ثُمَّ كَمَرِّ الرِّيحِ ثُمَّ كَمَرِّ الطَّيْرِ وَشَدِّ الرِّجَالِ تَجْرِي بِهِمْ أَعْمَالُهُمْ وَنَبِيُّكُمْ قَائِمٌ عَلَى الصِّرَاطِ يَقُولُ رَبِّ سَلِّمْ سَلِّمْ حَتَّى تَعْجِزَ أَعْمَالُ الْعِبَادِ حَتَّى يَجِيءَ الرَّجُلُ فَلَا يَسْتَطِيعُ السَّيْرَ إِلَّا زَحْفًا قَالَ وَفِي حَافَتَيْ الصِّرَاطِ كَلَالِيبُ مُعَلَّقَةٌ مَأْمُورَةٌ بِأَخْذِ مَنْ أُمِرَتْ بِهِ فَمَخْدُوشٌ نَاجٍ وَمَكْدُوسٌ فِي النَّارِ وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي هُرَيْرَةَ بِيَدِهِ إِنَّ قَعْرَ جَهَنَّمَ لَسَبْعُونَ خَرِيفًا

Yatubwiye [Muhamadi Bin Tharif bin Kalifa al-Bajali] yatubwiye [Muhamadi Bin Fudlail] yatubwiye [Abu Malik al-Asyja’i] avuye kuri [Abu Hazim] avuye kuri [Abu Hurairah] na [Abu Malik] avuye kuri [Rib’i] avuye kuri [Hudzaifah] 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Mu nyuma ku musi w’iherezo, Allah Tabaraka wa Ta’ala azokoranya abantu bose. Maze abemera barahaguruka, paradizo irabegerezwa. Baza kuri Umuhanuzi Adamu baramubwira bati; 'Ewe data wacu, ndagusavye usabe ko amarembo y'ijuru adufungurirwa ubwo nyene'. Adamu arishura ati: '-Ivyo sinkwiriye kukusaba-, mbega si kubera ikosa rya so wawe mw'ijuru ryatumye wirukanwa? Genda ubaze umuhungu wanje Ibrahimu Khalilulla’. Rasulullah ati; 'Ibrahimu aca arishura ati: 'Sinkwiriye kukubaza ivyo, ndi Khalil gusa - umukunzi - imbere yiwe hakiriho abakunzi benshi. Baza Musa (saww) uwo Allah yigeze kuvugana na we mu kiganiro.' Baca rero baza kwa Musa, ariko na we ati; ‘Sinkwiriye kukusaba ivyo. Baza Nkurunziza Isa yaremwe n’Ijambo rya Allah, akamuhumekera’. Ariko Umuhanuzi Isa nawe aranka, ati; 'Sinkwiriye kukusaba ivyo'. Nuko baja kwa Nkurunziza Muhamadi saw. Hanyuma we - Muhammad - arahaguruka, urugi ruramwugururirwa, hanyuma ukwizigirana n’ubugenzi birarungikwa gushika aho bompi bahagarara ku mpande zompi z’ikiraro ca Shirath -, iburyo n’ibubamfu. Maze uwunyaruka kuruta abandi bose muri mwebwe iyo aciye muri Shirath aba nk’umuravyo’. Jewe - Abu Hurayira - naravuze nti; ‘Dawe na mama nk’incungu yawe, vyihuta nk’umuravyo, ushaka kuvuga iki nyakubahwa? ’ Arishura ati: ‘Ntiwabonye ingene umuravyo uca ugasubira mu kanya nk’ako gukubita urugohe? ’ Hanyuma ica kabiri kigaca kinyaruka nk’umuyaga, kigaca kinyaruka nk’inyoni iguruka, hanyuma hakaba n’abantu bakirukako vyihuta kubera ibikorwa vyabo vyiza. Iciyo gihe Umuhanuzi wawe yahagaze hafi y’ishirath, akama asenga ati: ‘Ewe Rabb wanje, mukize, mukize’. Gushika ku basuku bari bafise imyimenyerezo mike cane, gushika aho umuntu aza adashobora kuduga shirath kiretse mu gukwegakwega, mu gihe ku mpande zompi hari iminyororo y’icuma ityaye imanikijwe kandi yotwara umuntu wese yategetswe gufatwa, gushika aho haba abantu barokotse ariko imibiri yabo irataburwa, kandi hari n’abantu baheza batera mu threll. Kandi n’Uwo umutima wa Abu Hurairah uri mu minwe yiwe, vy’ukuri umuntu ashobora gushika ku mpera y’umuriro w’iteka mu rugendo rw’imyaka mirongo irindwi’.

Hadith

Imam Muslim : 289

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ النَّاسِ يَشْفَعُ فِي الْجَنَّةِ وَأَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا

Yatubwiye [Qutayba bin Said] na [Ishaq bin Ibrahim] ati [Qutayba] yatubwiye [Jarir] kuva kuri [al-Mukhtar bin Fulful] kuva kuri [Anas bin Malik] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Ndi umuntu wa mbere yasenga mw'ijuru, kandi ndi umuhanuzi afise abayoboke benshi'.

Hadith

Imam Muslim : 290

و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَكْثَرُ الْأَنْبِيَاءِ تَبَعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ

Yatubwiye [Abu Kuraib Muhamadi bin al-‘Ala’] yatubwiye [Muawiya bin Hisham] kuva kuri [Sufyan] kuva kuri [Mukhtar bin Fulful] kuva kuri [Anas bin Malik] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Ndi umuhanuzi afise abayoboke benshi ku musi w’urubanza, kandi nzoba uwa mbere gukomanga ku muryango w’ijuru’.

Hadith

Imam Muslim : 291

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُ شَفِيعٍ فِي الْجَنَّةِ لَمْ يُصَدَّقْ نَبِيٌّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مَا صُدِّقْتُ وَإِنَّ مِنْ الْأَنْبِيَاءِ نَبِيًّا مَا يُصَدِّقُهُ مِنْ أُمَّتِهِ إِلَّا رَجُلٌ وَاحِدٌ

Kandi amaze kutubwira ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] yatubwiye [Husein bin Ali] kuva kuri [Za’ida] kuva kuri [al-Mukhtar bin Fulful] ati; [Anasi bini Malik] ati; 'Umuhanuzi w'Imana yavuze ngo; ‘Ndi umusabizi wa mbere mw’ijuru. Nta muhanuzi atsindishirizwa -n’abantu biwe- nk’uko nanje ntsindishirizwa. Kandi vy’ukuri, mu bahanuzi harimwo abatemerwa n’abantu babo na gato, kiretse abari abantu gusa’.

Hadith

Imam Muslim : 292

و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آتِي بَابَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَسْتَفْتِحُ فَيَقُولُ الْخَازِنُ مَنْ أَنْتَ فَأَقُولُ مُحَمَّدٌ فَيَقُولُ بِكَ أُمِرْتُ لَا أَفْتَحُ لِأَحَدٍ قَبْلَكَ

Kandi narabwiwe ko [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] bompi bati; yatubwiye [Hasyim bin al-Qasim] yatubwiye [Sulayiman bin al-Mughirah] kuva kuri [Thabit] kuva kuri [Anas bin al-Malik] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Naje ku muryango w’ijuru ku musi w’izuka, hanyuma nsaba ko wugururwa. Hanyuma umurinzi -umumarayika- aramubaza ati: ‘Uri nde? ’ Nuko ndamwishura nti: ‘Muhamadi’. Araheza ati; 'Cane cane kuri wewe, nategetswe kutagira uwo nfungurira urugi, imbere y'uko winjira'.

Hadith

Imam Muslim : 293

حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Yarambwiye [Yunus bin Abdul A’la] yatubwiye [Abdulla bin Wahab] ati; yatumenyesheje [Malik bin Anas] avuye kuri [Ibnu Shihab] avuye kuri [Abu Salama bin Abdurrahman] avuye kuri [Abu Hurairah] ko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yavuze; 'Umuhanuzi wese afise isengesho asenga, ni co gituma nipfuza gukiza isengesho ryanje nk'umuvugizi w'abantu banje'.

Hadith

Imam Muslim : 294

و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ وَأَرَدْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ مِثْلَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Kandi amaze kumbwira [Zuhayiri bin Harbu] na [Abudi bin Humayidi], [Zuhayiri] ati; yatubwiye [Yaqub bin Ibrahim] yatubwiye [Ibnu Akhi Ibnu Shihab] kuva kuri [se wabo] yambwiye [Abu Salama bin Abdurrahman] ko [Abu Hurairah] yavuze; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Umuhanuzi wese arafise isengesho, kandi nipfuza - Imana ibishatse - guhisha isengesho ryanje nk'umuvugizi w'abantu banje ku musi w'urubanza'. Amaze kumbwira [Zuhayiri bin Harb] na [Abudi bin Humaid], [Zuhayiri] ati; yatubwiye [Yaqub bin Ibrahim] yatubwiye [Ibnu Akhi Ibn Shihab] avuye kuri [se wabo] yatubwiye [Amru bin Abu Sufyan bin Asid bin Jariyah ats-Tsaqafi] nk’ukwo, avuye kuri [Abu Hurairah] avuye kuri Rasulullah saw.

Hadith

Imam Muslim : 295

و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ لِكَعْبِ الْأَحْبَارِ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأَنَا أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ كَعْبٌ لِأَبِي هُرَيْرَةَ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ

Kandi yambwiye [Harmalah bin Yahya] yatubwiye [Ibnu Wahab] yambwiye [Yunus] kuva kuri [Ibnu Shihab] ko [Amru bin Abu Sufyan bin Asid bin Jariyah ats-Tsaqafi] yamubwiye; ko [Abu Hurayrah] yabwiye Ka’ab al-Ahbar ati: ‘Intumwa nkuru y’Imana yavuze; 'Umuhanuzi wese afise isengesho akora, rero nipfuza - Imana ibishatse - guhisha isengesho ryanje nk'umuvugizi w'abantu banje ku musi w'urubanza'. Ka’ab rero abwira Abu Hurairah ati: «Ivyo wavyumvise kuri Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam?» Abu Hurairah arishura ati: «Ego».

Hadith

Imam Muslim : 296

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ فَتَعَجَّلَ كُلُّ نَبِيٍّ دَعْوَتَهُ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَهِيَ نَائِلَةٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا

Twarabwiwe na [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraibu] kandi lafazh ni iya Abu Kuraibu, bompi bati; yatubwiye [Abu Muawiya] kuva kuri [al-Amasy] kuva kuri [Abu Salih] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Umuhanuzi wese afise isengesho rikora, ni co gituma umuhanuzi wese yihutisha isengesho ryiwe, kandi vy’ukuri ndanyegeza isengesho ryanje nk’ugusabira abantu banje ku musi w’urubanza. Kandi Imana niyabishaka, ugusenga kwanje kuzopfuka abapfuye bo muri Umma wanje batagira ico bahunga Allah’.

Hadith

Imam Muslim : 297

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ يَدْعُو بِهَا فَيُسْتَجَابُ لَهُ فَيُؤْتَاهَا وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Yatubwiye [Qutaiba bin Said] yatubwiye [Jarir] avuye [Umarah] - ni ukuvuga Ibn al-Qa’qa’ - avuye [Abu Zur’ah] avuye [Abu Hurairah] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Umuhanuzi wese arafise isengesho rigira ico rihinduye akora kugira ngo isengesho ryiwe risubizwe hanyuma rishikeko - na Allah -, kandi vy'ukuri ndanyegeza isengesho ryanje nk'umuvugizi w'abantu banje ku musi w'urubanza'.

Hadith

Imam Muslim : 298

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدٍ وَهُوَ ابْنُ زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ فَاسْتُجِيبَ لَهُ وَإِنِّي أُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أُؤَخِّرَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Yatubwiye [Ubaidullah bin Mu’adz al-Anbari] yatubwiye [dawe] yatubwiye [Syu’bah] kuva kuri [Muhamadi] - ni ukuvuga Ibn Ziyad - ati; Numvise [Abu Huraira] avuga ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Umuhanuzi wese arafise isengesho akorera abantu biwe, hanyuma rikamwishurwa, kandi vy'ukuri nipfuza - Imana ibishatse - gusozera isengesho ryanje nk'umuvugizi w'abantu banje ku musi w'urubanza'.

Hadith

Imam Muslim : 299

حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَانَا وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالُوا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنُونَ ابْنَ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ دَعَاهَا لِأُمَّتِهِ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ جَمِيعًا عَنْ مِسْعَرٍ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ أُعْطِيَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ

Nambwiwe [Abu Ghassan al-Misma’i] na [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] baratubwiye, kandi lafazh ni iya Abu Ghassan, bati; yaratubwiye [Mu’adz] - ico bashaka kuvuga ni Ibn Hisham - ati; yambwiye [dawe] wo muri [Qatadah] yambwiye [Anas bin Malik] ko Nkurunziza w’Imana yavuze; 'Umuhanuzi wese afise isengesho asengera abantu biwe, kandi vy'ukuri -nshaka- guhisha isengesho ryanje nk'ugusabira abantu banje ku musi w'urubanza'. Kandi amaze kumbwira ivyiwe [Zuhair bin Harb] na [Ibn Abu Khalaf] ati; yatubwiye [Rauh] yatwiganiye [Syu’bah] avuye [Qatadah] n’iyi sanad. -mu wundi murongo havugwa- Kandi yatubwiye [Abu Kuraib] yatubwiye [Waki’]. -mu bundi buryo biravugwa- Kandi yarabimbwiye [Ibrahimu bin Said al-Jauhari] yaratubwiye [Abu Usamah] vyose kuva kuri [Mis’ar] kuva kuri [Qatadah] n’iyi sanad, gusa muri hadithi ya Waki’ yavuze ati: ‘Vyatanzwe’. Hagati aho, muri hadithi ya Abu Usamah ivuye ku Ntumwa y’Imana, Dani yaratubwiye [Muhammad bin Abdul A’la] yatubwiye [al-Mu’tamir] ivuye kuri [se wiwe] ivuye kuri [Anas] ko ​​Nkurunziza w’Imana yavuze ati; hanyuma avuga nk’ivyo muri hadithi [Qatadah] ivuye kuri [Ana]’.

Hadith

Imam Muslim : 300

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ قَدْ دَعَا بِهَا فِي أُمَّتِهِ وَخَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Kandi yatubwiye [Muhamadi bin Ahmad bin Abu Khalaf] yatubwiye [Rauh] yatubwiye [Ibn Juraij] ati; yatumenyesheje [Abu az-Zubair] ko yumvise [Jabir bin Abdullah] avuga n’Intumwa y’Imana; 'Umuhanuzi wese afise isengesho akorera abantu biwe, nico gituma mpisha isengesho ryanje nk'umuvugizi w'abantu banje ku musi w'urubanza'.