Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur’an na Hadithi
(Islam nyayo)
Free Download / Gukuramo ku buntu

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadithi

Hadithi

Imam Muslim : 261

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Waki'] yavuye kuri [Yazid bin Ibrahim] yavuye kuri [Qatadah] yavuye kuri [Abdullah bin Shaqiq] yavuye kuri [Abu Dharr] yaravuze ati: 'Nabajije Intumwa y'Imana sallallahu alaihi wasallam nti: 'Wabonye Imana yawe?' Arasubiza ati: 'Umucyo gusa, namubona nte?'

Hadithi

Imam Muslim : 262

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا

Yatubwiye [Muhammad bin Basysyar] yatubwiye [Mu'adz bin Hisyam] yatubwiye [data]. -mu yindi nkuru bivugwa- Kandi amaze kutubwira [Hajjaj bin ash-Sya'ir] yatubwiye [Affan bin Muslim] yatubwiye [Hammam] bombi bo muri [Qatadah] bo muri [Abdullah bin Syaqiq] yaravuze ati: 'Nabwiye [Abu Dzar] nti: 'Niba narabonye Intumwa y'Imana, nayibaza ibyo rwose'. Abu Dharr yaravuze ati: 'Ugiye kubaza iki?' Narasubije nti: 'Nzamubaza nti: 'Wabonye Rabbi wawe?' Abu Dzar aravuga ati: 'Narabibajije,' aramusubiza ati: 'Nabonye urumuri gusa''.

Hadithi

Imam Muslim : 263

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi barabivuze, yatubwiye [Abu Muawiyah] yatubwiye [al-A'masy] kuva kuri [Amru bin Murrah] kuva kuri [Abu Ubaidah] kuva kuri [Abu Musa] yaravuze ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yarahagaze adusobanurira ibintu bitanu agira ati: 'Mu by'ukuri Allah ntabwo asinzira kandi ntagomba gusinzira. Afite ububasha bwo kumanura iminzani y'ubuntu no kuyizamura. Hanyuma ibikorwa byose by'ijoro bizamugezwaho - bivuze ko bizavugwa - ibikorwa byose by'ijoro ryabanjirije - bitangira - ibikorwa ku manywa, kandi n'ibikorwa by'umunsi bizamugezwaho mbere - bitangira - ibikorwa by'ijoro. Hijabu ye ni Umucyo. - Dukurikije amateka ya Abu Bakr, 'Umuriro'. Iyo abihishura, nta gushidikanya ko icyubahiro cy'Isura Ye cyatwika ibiremwa yarebaga'. Kandi mu nkuru ya Abu Bakr yavuye kuri al-A'masy, ntabwo yavuze ati 'Yatubwiye'. Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Jarir] yavuye kuri [al-A'masy] kuri iyi sanad. Yaravuze ati 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yiteguye kudusobanurira ibintu bine'. Hanyuma yayisobanuye nk'iya Hadithi ya Abu Muawiyah, kandi ntiyavuze 'ibiremwa'. Kandi yaravuze ati 'Hijba ni Umucyo''.

Hadithi

Imam Muslim : 264

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ

Yatubwiye [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi barabivuze, yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] yaravuze, yatubwiye [Syu'bah] kuva kuri [Amru bin Murrah] kuva kuri [Abu Ubaidah] kuva kuri [Abu Musa] yaravuze ati: 'Intumwa ya Allah yahagaze - yigisha - hagati yacu - kugira ngo yibutse- ibintu bine: mu by'ukuri Allah ntasinzira, kandi ntibikwiye ko asinzira. Azamura akanamanura iminzani ya Mizan, kandi ibikorwa by'abantu ku manywa biramuzwa nijoro, kandi ibikorwa by'abantu nijoro biramuzwa ku manywa'.

Hadithi

Imam Muslim : 265

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ

Twabwiwe ko [Nashr bin Ali al-Jahdlami] na [Abu Ghassan al-Masma'i] na [Ishaq bin Ibrahim] bose bakomoka kuri [Abdul Aziz bin Abd ash-Shamad] kandi ko lafazh ari iya Ghassan. Yaravuze ati, yatubwiye ko Abu Abd ash-Shamad yatubwiye [Abu Imran al-Jauni] akomoka kuri [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] akomoka kuri [se] akomoka ku Intumwa sallallahu alaihi wasallam, yaravuze ati: 'Hari Ijuru ribiri rikozwe mu ifeza n'ibikoresho byaryo n'ibirimo byose, n'Ijuru ribiri rikozwe mu zahabu hamwe n'ibikoresho byaryo n'ibirimo byose. Inzitizi ku bahanga bo mu Ijuru kureba Imana yabo ni umwenda w'Ikuzo mu Isura ye mu Ijuru Adn'.

Hadithi

Imam Muslim : 266

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }

Yatubwiye [Ubaidullah bin Maisarah] yaravuze, yatubwiye [Abdurrahman bin Mahdi] yatubwiye [Hammad bin Salamah] kuva kuri [Tsabit al-Bunani] kuva kuri [Abdurrahman bin Abu Laila] kuva kuri [Shuhaib] kuva ku Intumwa sallallahu alaihi wasallam, yaravuze ati: 'Abantu bo muri paradizo nibinjira muri paradizo, Allah azababwira ati: 'Ese hari icyo mushaka ngo mbagereho?' Baramusubiza bati: 'Ese ntimuduhinduye isura yera? Ntimwatwinjije mu ijuru mukadukiza ikuzimu?' Arababwira ati: 'Maze Allah akingura umwenda ugabanya imipaka, nta kintu na kimwe bahawe cyari gikundwa kurusha impano yo kubona Imana yabo.' Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Yazid bin Harun] kuri [Hammad bin Salamah] hamwe n'iyi sanad, maze yongeraho ati: 'Hanyuma yasomye Ijambo rya Allah: '-Ku bakora ibyiza, hari ibihembo byiza - ijuru- n'ibindi-' -Qs.Yunus: 26-

Hadithi

Imam Muslim : 267

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ

[Zuhair bin Harb] yatubwiye [Ya'qub bin Ibrahim] yatubwiye [data] yavuye kuri [Ibn Shihab] yavuye kuri [Ata' bin Yazid al-Laytsi] ko [Abu Hurayrah] yamumenyesheje ko abantu bavuze bati: 'Yewe Ntumwa ya Allah! Ese tuzashobora kubona Umwami wacu ku munsi w'imperuka?' Hanyuma arabaza ati: 'Ese muzababazwa no kureba ukwezi mu ijoro ryuzuye nta gicu?' Bati: 'Oya, Yewe Ntumwa ya Allah.' Yongera kubaza ati: 'Ese muzababazwa no kureba izuba ku manywa ridafite igicu munsi yaryo?' Bati: 'Oya, Yewe Ntumwa ya Allah.' Hanyuma aravuga ati: 'Mu by'ukuri, muzashobora kumubona muri ubwo buryo. Allah azakoranya abantu ku munsi w'imperuka maze avuge ati; “Umuntu wese usenga ikintu, nakurikire icyo kintu, umuntu wese usenga izuba, nakurikire izuba, umuntu wese usenga ukwezi, nakurikire ukwezi, kandi umuntu wese usenga taghut nakurikire taghut, kandi uyu muryango uracyariho abaryarya.” Hanyuma Allah Tabaraka wa Ta'ala yahuye nabo mu ishusho batamenye, maze aravuga ati: “Ndi Imana yanyu.” Ariko baramusubiza bati: “Ndashaka ubuhungiro kuri Allah, aha niho hantu hacu kugeza igihe Imana yacu izadusanga, Imana yacu nituzatubona, tuzamumenya.” Nyuma y’ibyo Allah Ta'ala yahuye nabo mu ishusho bamenye, Allah aravuga ati: “Ndi Imana yanyu.” Baramusubiza bati: “Yego, uri Imana yacu.” Nuko baramukurikira. Kandi shirath - ibiraro - byari byashyizwe ku mpande zombi za Jahannam, mu gihe njye n’umuryango wanjye twari aba mbere kuyambuka, nta wundi wavugaga atari intumwa, mu gihe isengesho ry’intumwa icyo gihe ryari “Mana, tabara, tabara”. Kandi muri gehinomu hari imihoro y'icyuma nk'amahwa y'igiti cya Sa'dani. Ese wari uzi igiti cya Sa'dani? Inshuti zaramushubije ziti: 'Yego, yewe Ntumwa ya Allah'. Yaravuze ati: 'Mu by'ukuri izi mihoro zimeze nk'igiti cya Sa'dani, ariko nta wundi uzi ingano yacyo uretse Allah. Azafata umuntu uwo ari we wese hakurikijwe ibikorwa bye, muri bo harimo abemera kandi bakijijwe kubera ibikorwa byabo, kandi muri bo harimo abarenga imipaka y'ibikorwa byabo bizakiza ubwabo, kugira ngo Allah narangiza gufata icyemezo cy'iherezo ry'abagaragu be kandi agashaka gukura abatuye ikuzimu mu muriro w'ikuzimu n'impuhwe ze, azategeka abamarayika kwirukana abatuye ikuzimu uwo ari we wese udafatanya na Allah n'ikintu icyo ari cyo cyose, ni ukuvuga abo Allah Ta'ala ashaka kumugirira impuhwe, mu bavuga bati: 'Nta mana ikwiye uretse Allah'. Abamarayika bazamenya abatuye ikuzimu mu bimenyetso byo kuramya, kuko ikuzimu hazarya abana ba Adamu keretse ibimenyetso byo kuramya. Allah yabujije umuriro kurya ibimenyetso byo kuramya, kugira ngo bave muri ikuzimu bafite imibiri yahiye, hanyuma bavomeshwe nahrul hayyah - amazi y'ubugingo -, kugeza igihe bakura nk'ingano zimera mu ruzi. Allah amaze kurangiza gufata ibyemezo hagati y'abagaragu be, hasigara umwe muri bo wahindukiriye isura ye yerekeza muri ikuzimu, ni we wa nyuma mu ijuru winjiriye mu ijuru, yarasenze ati: 'Nyagasani, hindura isura yanjye kure ya ikuzimu, kuko impumuro yayo yanbangamiye kandi ibirimi byayo byarantwitse'. Hanyuma yasabye Allah icyo yashakaga, hanyuma Allah aravuga ati: 'Ese uzansaba ikindi kintu ninsohoza icyifuzo cyawe?' Arasubiza ati: 'Oya, ndakwinginze, sinzasaba ikindi'. Nuko Imana ye yemera amasezerano n'indahiro uko ashaka, hanyuma ahindura isura ye kure ya ikuzimu. Ubwo yarebaga ijuru akabona ubwiza bwaryo, yaracecetse akanya gato maze arasaba ati: 'Mana yanjye, shyira ku muryango w'ijuru'. Allah arabaza ati: 'Imana yanjye, shyira mu ijuru ryanjye'. “Ese ntiwaretse isezerano ryawe n’isezerano ryawe ryo kutansaba iteka ryose uretse ibyo natanze? Mwana wa Adamu, mbega ukuntu byaba byiza uhemutse.” Umugaragu aravuga ati: “Umugaragu aravuga ati: ‘Nyagasani…!’ Yari agikomeje gusaba, kugeza ubwo Allah yamubajije ati: ‘Uzansaba ikindi kintu, ninsubiza icyifuzo cyawe?’ Arasubiza ati: ‘Oya, ku bw’icyubahiro cyawe, sinzagusaba ikindi kintu na kimwe’. Hanyuma uwo muntu yaretse amasezerano ye n’isezerano rye ku buryo Allah yabishyize ku muryango w’ijuru. Umugaragu amaze guhagarara ku muryango w’ijuru, ijuru rirakinguka ku buryo yabonye ibyishimo by’ubuzima n’ibyishimo muri bwo, maze aceceka akanya gato, arasaba ati: ‘Nyagasani, nyinjire mu ijuru’. Allah aravuga ati: ‘Ese ntiwaretse isezerano ryawe ryo kudasaba ikindi kintu kitari ibyo natanze? Mwana wa Adamu, ukuntu wahemutse vuba.’ Umugaragu aravuga ati: ‘Databuja, ntunshyire mu bagaragu bawe bababaye cyane’. Kandi ntiyigeze areka gusaba Allah kugeza ubwo Allah Tabaraka wa Ta'ala yamusekaga. Kandi iyo Allah aza guseka umugaragu, Allah yari kumubwira ati: 'Injira mu ijuru'. Iyo umugaragu yinjiramo, Allah aramubwira ati: 'Ni ibintu bitangaje'. Bityo umugaragu azasaba Umwami we akarota, kugeza ubwo Allah amwibutsa avuga ibi n'ibi kugeza igihe inzozi z'umugaragu zigeze ku gasongero kazo, Allah aramubwira ati: 'Ibyo ni ibyawe no kuri wewe no kuri wewe ibisa nawe'. ['Ata` bin Yazid] yaravuze ati; [Abu Sa'id Al Khudri] na Abu Hurairah ntibanze Hadithi ye na gato, kugeza igihe Abu Hurairah yagejeje Hadithi Allah yabwiye umugaragu ati: 'Kandi kuri wewe ibisa nawe,' hanyuma Abu Sa'id aravuga ati: 'Kandi incuro icumi nk'ibyo, yewe Abu Hurairah.' Abu Hurairah yaravuze ati: 'Sinigeze mfata mu mutwe uretse amagambo nk'ayo, ari yo: 'Kuri mwe, nk'ayo,' Abu Sa'id yaravuze ati: 'Ndahamya ko nafashe mu mutwe iyo nteruro y'Intumwa ya Allah, sallallaahu alaihi wasallam, ni ukuvuga imvugo ye igira iti: 'Kandi incuro icumi nk'izo, yewe Abu Hurairah.' Abu Hurairah yaravuze ati: 'Kandi uwo mugaragu ni we wa nyuma mu bantu bo muri Paradizo winjira muri Paradizo.' Yatubwiye [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] yatubwiye [Abu Al Yaman] yatubwiye [Syu'aib] kuri [Az Zuhri] yavuze; yatubwiye [Sa'id bin Al Musayyab] na ['Atha` bin Yazid Al Laitsi] ko [Abu Hurairah] yabamenyesheje bombi, ko abasangirangendo babajije Intumwa sallallahu alaihi wasallam ati: 'Yewe ntumwa ya Allah, tuzabona Databuja wacu ku munsi w'imperuka?'. Hanyuma umuvuzi akomeza Hadithi nk'uko biri muri Hadithi ya Ibrahim bin Sa'd.

Hadithi

Imam Muslim : 268

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ

Maze amaze kutubwira [Muhammad bin Rafi'] ko yatubwiye [Abdurrazzaq] ko yatubwiye [Ma'mar] kuri [Hammam bin Munabbih] yaravuze ati: 'Iki ni ikintu [Abu Hurairah] yatubwiye bivuye ku ntumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam,' hanyuma avuga izindi Hadithi nyinshi. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri, urwego rwo hasi rw'umwe muri mwe mu ijuru ni urwego -Allah- yamubwiyemo ati 'Inzozi', hanyuma akarota. Hanyuma Allah aramubaza ati: 'Warose?' Arasubiza ati: 'Yego'. Hanyuma Allah aramubwira ati: 'Mu by'ukuri wabonye ikintu warose, n'ikintu nk'icyo'.

Hadithi

Imam Muslim : 269

و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا

Kandi [Suwaid bin Sa'id] yarambwiye, aravuga, [Hafs bin Maisarah] yarambwiye kuri [Zaid bin Aslam] kuri ['Ata' bin Yasar] kuri [Abu Sa'id Al Khudri] ko itsinda ry'abantu mu gihe cy'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) babajije bati: 'Yewe Ntumwa ya Allah! Ese tuzabona Umwami wacu ku munsi w'imperuka?' Arabasubiza ati: 'Ese murahatana kugira ngo mubone izuba ku munsi ukeye udafite ibicu?' Barasubiza bati: 'Oya, Yewe Ntumwa ya Allah.' Hanyuma aravuga ati: 'Ese murahatana kugira ngo mubone ukwezi ku ijoro ryuzuye udafite ibicu?' Barasubiza bati: 'Oya.' Hanyuma aravuga ati: 'Ntimuhatana kugira ngo mubone Umwami wanyu, ariko nk'uko mudahatana kugira ngo mubone kimwe muri ibyo bibiri.' Ku munsi w'imperuka, umuntu uzahamagara azavuga ati 'Buri muntu wese akurikire ibyo yasengaga mbere', kugeza igihe nta wundi uzasenga uretse Allah mu ishusho y'ibigirwamana n'ibishushanyo ariko bazagwa mu muriro, kugeza igihe nta wundi uzasigara uretse abasenga Allah; abantu beza n'ababi, n'abandi bantu bo mu gitabo, hanyuma Abayahudi barahamagarwa barabaza bati 'Mwasengaga iki?' Barasubiza bati 'Twasengaga Uzair, umwana wa Allah'. Hanyuma barabwirwa bati 'Mwabeshye, Imana ntiyaremye abagore n'abana. None se murashaka iki?' Barasubiza bati 'Dufite inyota, Mana yacu, duhe icyo kunywa'. Hanyuma bamenyeshwa ikintu cyatumye bazimya inyota, hanyuma bajyanwa mu muriro, nk'aho ari mu mazi, bamwe bakubita abandi, hanyuma bagwa mu muriro'. Hanyuma abakirisitu barahamagarwa, maze barabazwa bati 'Mwasengaga iki?' barasubiza bati 'Twasengaga Mesiya, umwana wa Allah'. Hanyuma bazabwirwa bati 'Mwabeshye.' Allah ntafata abagore n'abana.' Bazabwirwa bati 'Murashaka iki?' Bazavuga bati 'Dufite inyota, Nyagasani wacu! Duhe amazi yo kunywa.' Azababwira ati 'Noneho bazabwirwa bati 'Ntimuzanywa?' Bazateranywa muri Jahanamu nk'aho ari nk'indorerwamo, bamwe muri bo bakubita abandi, hanyuma bakagwamo, kugeza igihe nta wundi uzasigara uretse abasenga Allah, mu bakiranutsi n'abakene. Hanyuma Allah azabasanga mu ishusho yoroheje cyane bashobora kubona. Allah azabaza ati 'Mutegereje iki, mu gihe buri gihugu gikurikiza ibyo basenga?' Bazavuga bati 'Nyagasani wacu! Twitandukanyije n'abantu bo muri iyi si igihe twari dukeneye ibyo twabakeneyeho, ariko ntitwabagiriye inshuti.' Hanyuma Allah azabaza ati 'Ndi Umwami wanyu.' Nuko bazavuga bati 'Ndashaka ubuhungiro kuri Allah kuri wowe; nta kintu na kimwe tuzafatanya na Allah.' Babivuze kabiri cyangwa gatatu, ku buryo bamwe muri bo hafi guhindukira, hanyuma Allah arabaza ati; "Ese hari ibimenyetso hagati yanyu na We, mushobora kubimenya?" barasubiza; "Yego" hanyuma inyana ye iragaragara, ku buryo nta muntu n'umwe wahoze apfukamira Allah mu mutima we - mu by'ukuri - keretse Allah yamuretse ngo apfukame. Kandi nta n'umwe wasigaye apfukamira mbere kubera ubwikunde na riya` keretse Allah yahinduye umugongo we mu ijosi rimwe, igihe cyose yashakaga gupfukama yagwaga inyuma y'ijosi rye. Hanyuma bazamura imitwe yabo maze Allah ahinduka ishusho bashoboraga kubona bwa mbere, Allah aravuga ati: v "Ndi Imana yanyu." Nuko baravuga bati: "Uri Imana yacu." Hanyuma ikiraro cyarambuwe kuri Jahannamu, maze icyo gihe habaho ubusabe, baratontoma bati: "Mana, tabara, tabara." Hari umuntu wabajije ati: "Ewe Ntumwa ya Allah, icyo kiraro ni iki?" arasubiza; "Ahantu hanyerera hashobora kunyerera, hari ibikoresho byo gukata ibyuma, imigozi y'icyuma n'amahwa y'icyuma akozwe mu biti by'amahwa. Hanyuma abemera bazahanyura nk'uhumbya ry'ijisho, nk'umurabyo, nk'umuyaga, nk'inyoni, nk'amafarasi yiruka, n'inyamaswa zigendera ku mafarashi. Hanyuma hazabaho abayisilamu bazakizwa, bamwe bacitsemo ibice kandi bagatinda abandi bajugunywa mu muriro. Kugira ngo igihe abemera bazaba barakuwe mu muriro, rero ku bw'Uwo roho yanjye iri mu biganza bye, nta n'umwe muri mwe ukomeza gusaba Allah mu gusaba al-Haq ku munsi w'urubanza abavandimwe be bari mu muriro, bazataka bati: 'Nyagasani wacu, bahora biyiriza ubusa hamwe natwe, basengana natwe, kandi bakora Hija hamwe natwe.'" Nuko barabwirwa bati: "Nimukure abantu muzi." Nuko imiterere yabo yari yirabura kuko bari batwitswe n'umuriro w'umuriro, hanyuma basohora abantu benshi bari bariwe n'umuriro kugeza hagati y'inyana zabo no kugeza ku mavi. Hanyuma baravuga bati: "Nyagasani, ntabwo tugisigaranye n'uwo watutegetse." Hanyuma Allah aravuga ati; “Subirayo, hanyuma uwo muzabona mu mutima we ibikorwa byiza bingana n’idinari, muzamukureyo.” Bakuyemo amafaranga menshi cyane, hanyuma baravuga bati: “Nyagasani wacu, nta muntu twasizemo uwo wadutegetse.” Hanyuma Allah aravuga ati: “Subirayo, hanyuma uwo muzabona mu mutima we kimwe cya kabiri cy’idinari, mumukureyo.” Nuko bakoresha amafaranga menshi. Hanyuma bongera kuvuga bati: “Nyagasani wacu, nta muntu twasizemo uwo wadutegetse.” Hanyuma Allah aravuga ati: “Subirayo, hanyuma uwo mubona mu mutima we ameze nk’ingano y’ibigori, mumukureyo.” Nuko bongera gukuramo amafaranga menshi cyane. Hanyuma baravuga bati: “Nyagasani wacu, nta kintu cyiza na kimwe twasizemo.” Abu Sa'id al Khudri yaravuze ati: 'Niba utemera iyi Hadithi, nyamuneka soma umurongo: -Mu by'ukuri, Allah ntarenganya umuntu uwo ari we wese ndetse na zarrah, kandi niba hari imico myiza nka zarrah, nta kabuza Allah azayigwiza kandi azayiha ibihembo bikomeye.- -Ibibazo. An Nisa: 40-. Hanyuma Allah aravuga ati: 'Abamarayika, abahanuzi n'abizera barasabiye, none abatarasabiye nibo Nyirimbabazi.' Hanyuma Allah afata ukuboko mu nda y'ikuzimu, muri yo Allah yakuyemo abantu batagira icyo bakora, kandi bari basanzwe bameze nk'amakara yirabura. Hanyuma Allah abajugunya mu ruzi imbere y'ijuru rwitwa uruzi rw'ubugingo. Hanyuma bava mu ruzi nk'imbuto zimera mu ruzi, ntubabona bakura - bikurura - ku mabuye cyangwa ku biti birukankana - izuba. Hanyuma - bakura nk'imbuto - bafite ibara ry'umuhondo n'icyatsi kibisi, mu gihe abari mu gicucu bazaba umweru'. Abagenzi bahise babaza bati: 'Nkaho wari urimo kuragira mu gace k'Ababedouin?' Yakomeje agira ati: 'Hanyuma bavamo nk'amasaro, mu gihe ku mavi yabo hari impeta zashoboraga kumenyekana n'abantu bo mu ijuru. Kandi ni abantu Allah yabohoye akabashyira mu ijuru nta bikorwa byiza cyangwa ubuntu na buke. Hanyuma Allah aravuga ati: 'Injira muri paradizo. Icyo ureba, icyo uzabona ni cyo uzahabwa'. Baramusubiza bati: 'Nyagasani wacu, mu by'ukuri waduhaye ikintu utigeze uha umuntu uwo ari we wese mu batuye isi'. Hanyuma Allah aravuga ati: '-Mu by'ukuri- icyo twaguteguriye ni cyiza kuruta ibi byose'. Bongera kuvuga bati: 'Nyagasani, ni iki cyiza kuruta ibi byose!' Allah aramusubiza ati: 'Nishimiye ko ntazigera ngurakarira'. Muslim yaravuze ati: 'Nasomye iyi Hadithi imbere ya [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] yerekeye ubuvugizi. Naramubwiye nti: 'Ndagushyikiriza iyi Hadithi, wumvise kuri [Laits bin Sa'd] kuri [Khalid bin Yazid] kuri [Sa'id bin Abu Hilal] kuri [Zaid bin Aslam] kuri [Atha bin Yasar] kuri [Abu Sa'id Al Khudri] ko yavuze ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, tuzabona Databuja wacu?' Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Sallam' arabaza ati: 'Ese hari akaga uhura na ko mureba izuba ku manywa y'ihangu?' turasubiza tuti: 'Oya'. Hanyuma nkomeza Hadithi kugeza irangiye. Kandi iyi Hadithi isa na Hadithi ya Hafsh bin Maisarah'. Hanyuma yongeraho ati: 'nta bikorwa cyangwa ibyiza na gato'. Hanyuma barabwirwa bati: 'Kuri mwe ibyo mwabonye kandi byari bimeze bityo kuri we'. Abu Sa'id aravuga ati: 'Byangezeho ko ibiraro ari bito kurusha ubwoya kandi bityaye kurusha inkota'. Kandi muri Hadithi ya Laith nta guhindurwamo: 'Baravuze bati: 'Mwami wacu, waduhaye ikintu kidahabwa umuntu uwo ari we wese ku isi'. Hanyuma interuro ikurikiraho. Nuko Isa bin Hammad arabyemera'. Twabwiwe [Abu Bakar bin Abu Syaibah] yatubwiye [Ja'far bin Aun] yatubwiye [Hisyam bin Sa'd] yatubwiye [Zaid bin Aslam] ni kimwe na isnad ya kabiri nka Hadithi ya Hafsh bin Maisarah, kugeza ku nteruro ya nyuma, kandi hari inyongera n'ibigabanywa.

Hadithi

Imam Muslim : 270

و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ

Kandi yarambwiye [Harun bin Sa'id al-Aili] yatubwiye [Ibnu Wahb] yaravuze, yatubwiye [Malik bin Anas] kuva kuri [Amru bin Yahya bin Umarah] yaravuze, yambwiye [data] kuva kuri [Abu Sa'id al-Khudri] ko Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yavuze ati: 'Allah yemera abantu bo muri paradizo muri paradizo, ashyiramo uwo ashaka ku bw'impuhwe ze, kandi ashyira abantu bo muri ikuzimu mu muriro.' Hanyuma Allah aravuga ati: 'Reba, uwo muzabona muri bo afite akabuto ka sinapi k'ukwemera mu mutima we, hanyuma mugakuremo'. Hanyuma birukanwa muri ikuzimu bahiye. Baratwitswe, hanyuma bajugunywa mu ruzi rw'ubuzima, cyangwa ubuzima. Hanyuma bakura nk'imbuto ikura ku ruhande rw'ifuro. Ntimwabonye uburyo yavuyemo umuhondo ugoramye'. Kandi yaratubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye ['Affan] yatubwiye [Wuhaib]. -mu yindi nkuru havugwamo- Kandi yatubwiye [Hajjaj bin ash-Syair] yatubwiye [Amr bin 'Aun] yatubwiye [Khalid] bombi banditse kuri [Amru bin Yahya] kuri iyi isnad, kandi bombi baravuze bati: 'Hanyuma bajugunywa mu ruzi rwitwa uruzi rw'ubuzima'. Kandi nta n'umwe muri bo watinye. Kandi muri Hadithi ya Khalid, 'Uko imbuto ikura iruhande rw'ifuro'. Kandi muri Hadithi ya Wuhaib, 'Uko imbuto zikura mu ifuro ry'umwuzure'.

Hadithi

Imam Muslim : 271

و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ

Kandi nabwiwe [Nashr bin Ali al-Jahdlami] yatubwiye [Bisyr] - ni ukuvuga Ibn al-Mufadldlal- bivuye kuri [Abu Maslamah] bivuye kuri [Abu Nadlrah] bivuye kuri [Abu Sa'id] yagize ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Ku bijyanye n'abatuye mu muriro aho batuye, ntibazapfira muri wo kandi ntibazabaho. Ariko abababazwa n'umuriro kubera ibyaha byabo cyangwa amakosa yabo, Allah azabarimbura kugeza igihe bazaba batwitswe, hanyuma hazemererwa ubusabe, hanyuma bazafatwa amatsinda ku yandi, hanyuma bazatatana ku ruzi rwa paradizo, hanyuma bazabwirwa bati: 'Yemwe bantu bo muri paradizo. Nimubajugunye amazi. Hanyuma bakura uko imyaka ikura bahinduka nk'ifuro ry'umwuzure'. Hanyuma umwe mu bagabo bo mu bwoko bumwe aravuga ati: 'Byari nk'aho Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yari mu butayu bwa Sahara'. Kandi byadufitanye isano [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basysyar] bombi bavuze bati, byadufitanye isano [Muhammad bin Ja'far] yadusangiye [Syu'bah] kuri [Abu Maslamah] yaravuze ati: 'Numvise [Abu Nadlrah] kuri [Abu Sa'id al-Khudri] kuri Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam hamwe na Hadithi nka, 'Mu ifuro ry'umwuzure'. Kandi ntiyigeze avuga interuro nyuma y'aho.

Hadithi

Imam Muslim : 272

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً

Yatubwiye [Uthman bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim al-Hanzhali] bombi banditse kuri [Jarir], [Uthman] yaravuze, yatubwiye [Jarir] yanditswe na [Mansur] yanditswe na [Ibrahim] yanditswe na ['Abidah] yanditswe na [Abdullah bin Mas'ud] yaravuze ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri nzi abatuye ikuzimu ari bo ba nyuma bavuyemo, akaba ari we wa nyuma mu ijuru winjira mu ijuru, ni ukuvuga umuntu wavuye ikuzimu agenda yihuta, hanyuma Allah aramubwira ati: 'Genda, winjire mu ijuru.' Hanyuma araza amusanga, amutekerereza ko ijuru ryuzuye. Hanyuma aragaruka aravuga ati: 'Nyagasani, nasanze ryuzuye'. Nuko Allah aramubwira ati: 'Injira muri Paradizo'. Hanyuma araza amutekerereza ko yuzuye. Hanyuma aragaruka aravuga ati: 'Nyagasani, nasanze ryuzuye'. Nuko Allah aramubwira ati: 'Genda, hanyuma winjire mu ijuru, kuko uzamera nk'isi n'inshuro icumi uyimere nk'iyi, -cyangwa uzamera nk'isi inshuro icumi-'. Yaravuze ati: "Uransekeje cyangwa uri umwami?" Uwanditse ati: 'Mu by'ukuri nabonye Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iseka kugeza ubwo imyenge yayo igaragara'. Uwanditse arakomeza ati: 'Kandi bivugwa ko ari we uri hasi mu batuye ijuru'.

Hadithi

Imam Muslim : 273

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ

Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] na lafzhnya ya Abu Kuraib bombi bavuze, yatubwiye [Abu Muawiyah] kuva kuri [al-A'masy] kuva kuri [Ibrahim] kuva kuri ['Abidah] kuva kuri [Abdullah] yaravuze ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri nzi abatuye ikuzimu ari bo ba nyuma bavamo. ikuzimu, ni ukuvuga umuntu wavuyemo agenda. Hanyuma baramubwira bati: 'Genda, hanyuma winjire mu ijuru'. Yongera kuvuga ati: 'Hanyuma aragenda, hanyuma yinjira mu ijuru, kugeza ubwo yasanze abantu bafashe umwanya we. Hanyuma bamubaza bati: 'Uribuka igihe wari urimo?' Arasubiza ati: 'Yego'. Hanyuma baramubwira bati: 'Nzozi!' Ararota. Hanyuma baramubwira bati: 'Ufite icyo warose kandi inshuro icumi ku isi'. Yaravuze ati: 'Noneho aravuga ati: 'Ese uranseka nubwo uri Umwami?'. Uwanditse inkuru aravuga ati: 'Mu by'ukuri nabonye Intumwa ya Allah (saww) isekera kugeza ubwo imyenge ye igaragara'.

Hadithi

Imam Muslim : 274

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye ['Affan bin Muslim] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yatubwiye [Tsabit] yavuye kuri [Anas] yavuye kuri [Ibn Mas'ud] ko Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Umuntu wa nyuma winjiye mu ijuru yari umuntu, rimwe na rimwe yagendaga, rimwe na rimwe arunama, rimwe na rimwe umuriro wa Jahanamu waramuryaga. Amaze kunyuramo, yahindukiye ku muriro aravuga ati: 'Icyubahiro ni icya Allah wamfashije. Allah yampaye ikintu atigeze aha uwa mbere n'uwa nyuma'. Hanyuma igiti cyazamuwe imbere ye, hanyuma aravuga ati: 'Mwami wanjye, nzanira iki giti hafi yanjye kugira ngo mbe mu gicucu cyacyo nnywe amazi yacyo'. Hanyuma Allah aravuga ati: 'Yewe mwene Adamu, wenda nikiguha, uzansaba ikindi kintu'. Nuko aramusubiza ati: 'Oya, Mwami wanjye'. Hanyuma asezeranya Allah kutazansaba ikindi kintu kitari icyo. Hagati aho, Imana ye yamuhaye urwitwazo kuko yabonye ikintu atashoboraga kwihanganira. Hanyuma igiti cyamugeze hafi, maze yihisha mu gicucu cyacyo anywa amazi yacyo. Hanyuma hazamurwa ikindi giti cyiza kurusha icya mbere. Nuko aravuga ati: 'Nyagasani, nyiyegereza iki giti kugira ngo nnywe amazi yacyo kandi nkihishe mu gicucu cyacyo, sinzagusaba ukundi'. Nuko Imana iravuga iti: 'Yewe mwana wa Adamu, ntabwo wansezeranyije ko ntazansaba ikindi kintu'. Hanyuma Imana yongera kuvuga iti: 'Wenda ninkikwegera, uzansaba ikindi kintu'. Hanyuma isezeranya kutazasaba Imana ikindi kintu kitari icyo. Hagati aho, Imana ye yamuhaye urwitwazo kuko yabonye ikintu atashoboraga kwifata. Hanyuma Imana yegereza igiti hafi ye, kugira ngo ahungire mu gicucu cyacyo, kandi anywe amazi yacyo. Hanyuma hazamurwa ikindi giti iruhande rw'irembo ry'ijuru. Igiti ni cyiza kurusha byombi. Hanyuma aravuga ati: 'Nyagasani, nyegereza iki giti kugira ngo mpungire mu gicucu cyacyo kandi nnywe amazi yacyo, nta kindi nzagusaba.' Nuko Allah aravuga ati: 'Yewe mwene Adamu, ntiwansezeranyije kutazansaba ikindi kintu na kimwe?' Arasubiza ati: 'Yego, ni ukuri, Nyagasani.' Kuri iyi nshuro nta kindi nzakubaza." Hagati aho, Imana yawe yamuhaye urwitwazo kuko yamubonyemo ikintu atashoboraga kwirinda. Hanyuma Imana yamwegereye. Imana imaze kumwegereza, yumvise amajwi y'abantu bo mu ijuru. Hanyuma aravuga ati 'Imana yanjye, nyinjize kuri we'. Nuko Allah aravuga ati 'Yewe mwana wa Adamu, ni iki cyakubuza kongera kumbaza. Ese wakwemera nkaguha isi n'ibindi bisa nayo?' Arasubiza ati 'Imana yanjye, uranseka nubwo uri Imana y'isi yose'. Hanyuma Ibn Mas'ud araseka, aravuga ati 'Ntabwo wambajije ikintu cyansekeje?' Barabaza bati 'Ni iki kigusetsa?' Ibn Mas'ud aravuga ati 'Nguko uko Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yasetse'. Nshuti, 'Ni iki kigusetsa, Mana y'Imana?' Arasubiza ati: '-Narasetse- kuko hari ikintu cyatumye Umwami w'isi yose aseka ubwo umugaragu yavugaga ati 'Uranseka jyewe, nubwo uri Umwami w'isi yose'. Allah aramusubiza ati 'Mu by'ukuri ntabwo nguseka, ariko nshobora gukora icyo nshaka cyose''.

Hadithi

Imam Muslim : 275

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Yahya bin Abu Bukair] yatubwiye [Zuhair bin Muhammad] yabikuye kuri [Suhail bin Abu Salih] yabikuye kuri [an-Nu'man bin Abu 'Ayyasy] yabikuye kuri [Abu Sa'id al-Khudri] ko Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu by'ukuri, urwego rwo hasi mu batuye Paradizo ni abareba kure y'ikuzimu. berekeza mu ijuru, maze Allah amusobanurira ko hariho igiti gifite igicucu. Hanyuma uwo muntu aravuga ati: 'Nyagasani, nyegereza igiti kugira ngo mbe mu gicucu cyacyo'. Hanyuma yavuze iyi Hadithi ivuga ku kwinjira kwe mu ijuru n'ibyifuzo bye, kugeza ubwo yavuze ati: 'Iyo atagifite ibyifuzo, Allah aramubwira ati: 'Ibi ni ibyawe n'ibi inshuro icumi'. Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) ikomeza igira iti: "Hanyuma uwo mugabo yinjira mu nzu ye muri Paradizo, hanyuma abagore be babiri bo mu masaha abiri binjira kumusanganira. Bombi baravuga bati: 'Imana nisingizwe, yo yaduhaye ubuzima kubera twe, inaduha ubuzima kubera wowe.' Intumwa y'Imana iravuga iti: 'Uwo mugabo aravuga ati: 'Nta muntu n'umwe wahawe nk'uko Imana yampaye.'"

Hadithi

Imam Muslim : 276

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ

Yatubwiye [Sa'id bin Amru Al Asy'atsi] yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] kuri [Mutharrif] na [Ibnu Abjar] kuri [Ash Sya'bi] yaravuze ati; Numvise kuri [Al Mughirah bin Syu'bah] Imana nibishaka, mu nkuru. -mu bundi buryo bivugwa- Kandi yatubwiye [Ibn Abu Umar] yatubwiye [Sufyan] yatubwiye [Mutharrif bin Tharif] na [Abdul Malik bin Sa'id] bombi bumvise [Ash Sya'bi] avuga kuri [Al Mughirah bin Syu'bah] ati: 'Numvise ari ku misalaba avuga Hadithi kuri Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam,' aravuga; Kandi yambwiye [Bisyr bin Al Hakam] na lafadz ze, yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] yatubwiye [Mutharrif] na [Ibnu Abjar] bombi bumvise [Ash Sya'bi] avuga; Numvise [Al Mughirah bin Syu'aib] abwiriza iyi Hadithi ku ruti - Sufyan yaravuze; Ndatekereza ko umwe muri abo babiri, ari we Ibn Abjar, yayihaye Intumwa - yaravuze ati: 'Mose yabajije Umwami we ati: 'Ni ibihe biranga abatuye Paradizo bari mu rwego rwo hasi?' Allah aramusubiza ati: 'Uwo ni umuntu uza nyuma y'uko abatuye Paradizo binjire muri Paradizo, hanyuma uyu muntu azabwirwa ati: 'Injira muri Paradizo!' Uyu muntu aramusubiza ati: 'Nyagasani wanjye, ninjira nte, kandi bamaze gufata imyanya yabo kandi bagafata umugabane wabo?' Hanyuma uyu muntu abwirwa ati: 'Urashaka kuragwa ubwami nk'umwami mu bami b'isi?' Uwo muntu aramusubiza ati: 'Ndabikunze, Mwami wanjye'. Rabbi yaravuze ati: 'Uwo ni umugabane wawe hamwe n'ibyo, hamwe n'ibyo, hamwe n'ibyo, - hamwe n'ibyo-'. Ku nshuro ya gatanu, uwo muntu yaravuze ati: 'Ndabishaka, Mana yanjye'. Rabbi yaravuze ati: 'Uyu ni umugabane wawe hamwe n'ibikubye icumi. Kandi ubona icyo ushaka cyose kandi amaso yawe aragikunda'. Uwo muntu aravuga ati: 'Ndabishaka, Mana yanjye'. Musa yaravuze ati: '-Bite se ku muntu uri mu mwanya wo hejuru?' Rabbi aramusubiza ati: 'Abo, abo natoranyije, bafite icyubahiro cyabo mu biganza byanjye, kandi ndafunga - icyo cyubahiro-, nticyigeze kibonwa n'amaso, nticyigeze kivugishwa n'ugutwi kandi nticyigeze kivugirwa mu mutima'. Uwanditse inkuru yaravuze ati: 'Ikimenyetso kiboneka mu Ijambo rya Allah: '-Ntawe uzi imigisha itandukanye itegereje, ari myiza kubonwa nk'ibihembo kuri bo-' -Qs. As-Sajdah: 17-'. Twabwiwe [Abu Kuraib] yatubwiye [Ubaidullah bin Al Ashja'i] abikuye kuri [Abdul Malik bin Abjar], aravuga ati, Numvise [Ash Sya'bi] avuga, Numvise [Al Mughirah bin Syu'bah] avuga kuri mimbari ati: 'Mu by'ukuri, Mose yigeze kubaza Allah 'azza wajalla ku batuye ijuru bafite umugabane muto w'imigisha…. Kandi yavuze Hadithi nk'iyi'.

Hadithi

Imam Muslim : 277

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ

Yatubwiye [Muhammad bin Abdullah bin Numair] yatubwiye [data] yatubwiye [al-A'masy] kuva kuri [al-Ma'rur bin Suwaid] kuva kuri [Abu Dharr] yagize ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri, nzi abatuye ijuru ari bo ba nyuma binjiramo n'abatuye mu muriro ari bo ba nyuma bisohokamo, ni ukuvuga umuntu uzazanwa ku munsi w'imperuka - mu gihe kizaza. Rabb-, hanyuma baramubwira bati: 'Mwereke ibyaha bye bito kandi uhanagure ibyaha bye binini'. Hanyuma ibyaha bye bito birahishurwa. Hanyuma baramubwira bati: 'Wakoze ibi, ibi, n'ibi. Kandi wakoze ibi, n'ibi, umunsi umwe'. Hanyuma asubiza ati: 'Yego'. Ntiyashoboraga kubihakana, maze asaba imbabazi kugira ngo ibyaha bye bikomeye bimugaragarireho. Hanyuma baramubwira bati: 'Mu by'ukuri wabonye ahantu ikibi kiba cyiza'. Hanyuma aravuga ati 'Mwami wanjye, mu by'ukuri nakoze ikintu ntabona mu nyandiko z'ubuntu hano'. Uwanditse inkuru aravuga ati: "Mu by'ukuri, nabonye Intumwa y'Imana iseka kugeza ubwo amenyo yayo y'umunwa agaragara." Kandi yatubwiye [Ibnu Numair] yatubwiye [Abu Muawiyah] na [Waki'] - mu yindi nkuru ivugwa - Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Waki']. - mu yindi nkuru ivugwa - Kandi yatubwiye [Abu Kuraib] yatubwiye [Abu Muawiyah] bombi banditse kuri [al-A'masy] hamwe n'iyi isnad'.

Hadithi

Imam Muslim : 278

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا

Yambwiye [Ubaidulah bin Sa'id] na [Ishaq bin Manshur] bombi banditse kuri [Rauh] [Ubaidullah] yaravuze, yatubwiye [Rauh bin Ubadah al-Qaisi] yatubwiye [Ibn Juraij] yaravuze, yambwiye [Abu az-Zubair] ko yumvise [Jabir bin Abdullah] abazwa ku izuka mu buzima bwa nyuma. Nuko asubiza ati: 'Tuzazuka gutya no gutya. Reba! Ni iki kiri hejuru y'abantu? Hanyuma abantu bateranywa hamwe n'ibigirwamana byabo n'ibintu basengaga mbere, bikurikirana. Nyuma y'ibyo, Imana yacu yaraje itubwira iti: 'Mutegereje nde?' Nuko baramusubiza bati: 'Dutegereje Imana yacu'. Imana iravuga iti: 'Ndi Imana yanyu'. Baravuga bati: 'Kugeza igihe tuzaba tubonye mbere'. Byarabagaragaye ko Imana yari arimo guseka'. Jabir yakomeje agira ati: 'Maze Imana ibajyana, baramukurikira. Buri wese muri bo, yaba uburyarya cyangwa abizera, azahabwa urumuri. Hanyuma bakurikiye urumuri banyuze mu kiraro cy'ikuzimu. Kuri rwo hari imisumari y'icyuma n'amahwa bifata uwo Imana ishaka. Hanyuma urumuri rw'indyarya rwarazimye, mu gihe abemera bakizwaga. Turashimira itsinda rya mbere rifite amasura nk'ukwezi kuzuye, abantu ibihumbi mirongo irindwi batabarika. Hanyuma abantu bakurikiraho bari nk'urumuri rw'inyenyeri zo mu kirere, n'ibindi. Hanyuma ubusabe bwemewe. Barasaba kandi ubusabe, kugira ngo bave muri ikuzimu, ni ukuvuga abavuga bati 'Laa Ilaaha Illaahau - Nta mana ibaho - ikwiye gusengwa - uretse Allah -', kandi mbere mu mutima we hari ibyiza biremereye nk'ingano y'ingano. Bazashyirwa mu gikari cy'ijuru, hanyuma abahanga bo mu ijuru bazabasukaho amazi kugira ngo inyama zabo zikure nk'iz'igihingwa nyuma y'umwuzure, maze ubushyuhe bushire. Hanyuma we - umuntu wa nyuma yasabye -, kugira ngo isi n'ibiyikubye icumi bihabwe'.

Hadithi

Imam Muslim : 279

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ

Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] kuva kuri [Amru] ko yumvise [Jabir] avuga ibyo yumvise bivuye ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam n'amatwi ye, aravuga ati: 'Mu by'ukuri, Allah yakuye abantu benshi mu muriro, hanyuma Allah abashyira muri paradizo'.

Hadithi

Imam Muslim : 280

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ

Yatubwiye [Abu ar-Rabi'] yatubwiye [Hammad bin Zaid] aravuga, nabwiye [Amru bin Dinar] nti: 'Wumvise [Jabir bin Abdullah] avuga Hadithi yavuye ku Ntumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) ati: 'Koko, Allah yakuye abantu mu muriro hamwe n'ubusabe?' Amru aramusubiza ati: 'Yego'.