Imam Muslim : 261
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
Yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaiba] yatubwiye [Waki’] avuye kuri [Yazid bin Ibrahim] avuye kuri [Qatadah] avuye kuri [Abudullah bin Shaqiq] avuye kuri [Abu Dzar] ati; 'Nabajije Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam; ‘Mbega warabonye Rabb wawe? ’ Arishura ati: ‘Umuco gusa, nomubona gute?
Imam Muslim : 262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا
Yatubwiye [Muhamadi bin Basyyar] yatubwiye [Mu’adz bin Hisyam] yatubwiye [data]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yatubwiye [Hajjaj bin Ash-Sya’ir] yatubwiye [Affan bin Muslim] yatubwiye [Hammam] vyose biva kuri [Qatadah] bivuye kuri [Abdullah bin Syaqiq] ati; 'Nabwiye [Abu Dzar] nti: 'Iyo mbona Intumwa ya Allah, ivyo nobimubaza ata kabuza'. Abu Darr ati; ‘None uzobaza ivy’iki? ’ Ndamwishura nti: ‘Nzobaza nti: ‘Wabonye Rabbi wawe? ’ Abu Darr ati; ‘Ivyo narabajije, arishura; "Nbona umuco gusa"
Imam Muslim : 263
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ
Twarabwiwe ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Abu Muawiya] yatubwiye [al-Amasy] avuye kuri [Amru bin Murrah] avuye kuri [Abu Ubaida] avuye kuri [Abu Musa] ati; 'Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yarahagurutse aradusigurira ibintu bitanu mu kuvuga ngo; 'Nta gukeka ko Allah ntasinzira kandi ntabwirizwa gusinzira. Arafise ububasha bwo kumanura umunzane w’ubugwaneza akawuduza. Maze ibikorwa vyose vy’ijoro bizomuzanira - bisobanura ko bizomenyeshwa - ibikorwa vyose vy’ijoro imbere y’uko - bitangura - ibikorwa vyo ku murango, kandi ni ko n’ibikorwa vy’umutaga bizomuzanira imbere y’uko - bitangura - ibikorwa vy’ijoro. Hijab yiwe ni Umuco. -Dukurikije amateka ya Abu Bakr, 'Umuriro'. Iyo abihishura, nta gukeka ko ubukuru bw’Isura yiwe bwoturira ibiremwa yariko araraba’. Kandi mu nkuru ya Abu Bakr ivuye kuri al-Amasy, ntiyavuze ati: «Yaratubwiye». Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Jarir] avuye kuri [al-Amasy] n’iyi sanad. Avuga ati; 'Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam arafise umutima ukunze wo kudusigurira ibintu bine'. Hanyuma arabisigura nka hadithi ya Abu Muawiyah, kandi ntiyavuga, ‘ibiremwa’. Na we ati; "Hijba ni Umuco."
Imam Muslim : 264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ
Twarabwiwe ko [Muhamadi bin al-Mutsana] na [Ibn Basyyar] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Muhamadi bin Ja’far] ati; yatubwiye [Syu’ba] avuye kuri [Amru bin Murrah] avuye kuri [Abu Ubaida] avuye kuri [Abu Musa] ati; 'Intumwa ya Allah yahagaze -yamamaza- hagati yacu -kugira ngo yibutse- ibintu bine; Nta gukeka ko Allah asinzira, kandi ntibibereye ko asinzira. Araduza akamanura umunzane wa mizan, ibikorwa vy’abantu ku murango bikamuduza mw’ijoro, ibikorwa vy’abantu mw’ijoro na vyo bikamuduza ku murango’.
Imam Muslim : 265
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
Twabwiwe ko [Nashr bin Ali al-Jahdlami] na [Abu Ghassan al-Masma’i] na [Ishaq bin Ibrahim] bose bava kuri [Abdul Aziz bin Abd ash-Shamad] kandi lafazh ni iya Ghassan. Avuga ati; yaratubwiye Abu Abdu ash-Shamad yatubwiye [Abu Imran al-Jauni] avuye kuri [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] avuye kuri [se wiwe] avuye ku Ntumwa y’Imana, ati; ‘Hariho Amajuru abiri akozwe mw’ifeza hamwe n’ibikoresho vyayo n’ibirimwo vyose, n’Amajuru abiri akozwe mu nzahabu hamwe n’ibikoresho vyayo n’ibirimwo vyose. Intambamyi ku bahinga bo mw'Ijuru kugira ngo ntibabone Rabb wabo ni igitambaro gusa c'Ubuninahazwa buri mu maso hiwe mw'Ijuru Adn'.
Imam Muslim : 266
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }
Yaratubwiye [Ubayidullah bin Maisarah] ati; yatubwiye [Abdurrahmani bin Mahdi] yatubwiye [Hamad bin Salamah] kuva kuri [Thabit al-Bunani] kuva kuri [Abdurrahmani bin Abu Laila] kuva kuri [Shuhaib] kuva kuri [Shuhaib] kuva ku Ntumwa y’Imana, ati; 'Abantu bo mw'ijuru nimara kwinjira mw'ijuru, niho Allah azovuga ati; ‘Mbega mushaka ko hari ico nkeneye kubaronsa? ’ Baramwishura bati: ‘Mbega ntiwatwezeye mu maso? None ntiwatwinjiye mw’ijuru ngo udukize ikuzimu? ’ Aravuga ati; 'Maze Allah yugurura igitambaro c'imipaka, hanyuma nta kintu na kimwe bahawe cari gikundwa kuruta ingabire yo kubasha kuraba Rabb wabo.' Yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaiba] yatubwiye [Yazid bin Harun] avuye kuri [Hammad bin Salamah] n’iyi sanad, yongerako ati: ‘Hanyuma asoma Ijambo rya Allah; '-Ku bakora ivyiza, hariho impembo nziza cane -ijuru- n'ibindi-' -Ibibazo. Yona; 26-
Imam Muslim : 267
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ
Yatubwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Yaqub bin Ibrahim] yatubwiye [dawe] kuva kuri [Ibn Shihab] kuva kuri [Atha’ bin Yazid al-Laitsi] ko [Abu Hurairah] yamubwiye; ivyo abantu bavuga; ‘Ewe Ntumwa y’Imana! Mbega tuzoshobora -kubona Rabb wacu ku musi w'izuka?' Yaciye asubira kubaza ati; ‘Woba uzoba uri mu kaga iyo ubonye ukwezi mw’ijoro ryuzuye aho ata bicu biri?’ Bamwishura bati: «Oya, ewe Ntumwa y’Imana». Arongera arabaza ati; ‘Woba uzoba uri mu kaga iyo ubonye izuba ku murango ryinshi ata gicu kiri munsi yaryo?’ Bamwishura bati: «Oya, ewe Ntumwa y’Imana». Araheza ati; ‘Nta gukeka ko na wewe ushobora kumubona gutyo. Allah azokoranya abantu ku musi w’izuka ati; ‘Uwusenga ikintu wese, akurikire ico kintu, uwusenga izuba, akurikire izuba, uwusenga ukwezi, akurikire ukwezi kandi uwusenga taghut, akurikire taghut, kandi iyi ummah igumaho harimwo indyarya. Hanyuma Allah Tabaraka wa Ta’ala arabasanganira mu buryo batamenye, aca aravuga ati; 'Ndi Rabb wawe'. Ariko bo bishura bati; 'Ndashaka ubuhungiro kuri Allah kuri wewe, aha niho dufise gushika Rabb wacu aduhuye vy'ukuri, Rabb wacu niyaduhuye, niho tuzomumenya'. Inyuma y’ivyo Allah Ta’ala abasanganira n’ishusho bemera, Allah ati; 'Ndi Rabb wawe'. Bamwishura bati: 'Ego, ni wewe Rabb wacu'. Nuko baramukurikira. Kandi shirath - ibiraro - vyari birambuwe ku mpande zompi za Jahannam, mu gihe jewe n’ummah yanje twari aba mbere mu kuyijabuka, nta n’umwe yavuga atari intumwa, mu gihe isengesho ry’intumwa ico gihe ryari ngo ‘Ewe Allah, kiza, kiza’. Kandi mu muriro udahera hariho ibipfunsi vy’icuma nk’amahwa y’igiti ca Sa’dani. Woba wari uzi igiti ca Sa’dan? Abagenzi barishura bati; 'Ego cane, ewe Ntumwa y'Imana'. Aravuga ati; ‘Nta gukeka ko izo nkoko zimeze nk’igiti ca Sa’dan, ariko nta n’umwe azi ubunini bwaco kiretse Allah. Azofata umuntu wese nk’uko ibikorwa vyiwe biri, muri bo harimwo abemera kandi bakijijwe kubera ibikorwa vyabo, kandi muri bo harimwo abarenga imbibe z’ibikorwa vyabo bizokwikiza, ku buryo Allah niyaheza gufata ingingo y’iherezo ry’abasavyi biwe kandi ashaka gukura abamarayika mu mategeko yiwe y’i hell thell of hell mwirukane ababa mu muriro udahera uwo wese adafatanya na Allah n’ikintu na kimwe, ni ukuvuga abo Allah Ta’ala ashaka ko amugirira imbabazi, mu bavuga ngo; 'Nta mana ibereye kiretse Allah'. Abamarayika bazomenya abari mu muriro udahera ku bimenyetso vy’ugupfukama, kuko umuriro udahera uzorotsa abana ba Adamu kiretse ibimenyetso vy’ugupfukama. Allah yabujije umuriro w’iteka kurya ibimenyetso vy’ugupfukama, kugira ngo bave mu muriro w’iteka bafise imibiri ituritse, hanyuma bakavomerwa nahrul hayyah - amazi y’ubuzima -, gushika bakure nk’uko intete zikura mu ruzi. Allah amaze guheza gufata ingingo hagati y’abasavyi biwe, hasigaye umwe muri bo yahindukiriye mu maso hiwe yerekeza ku muriro udahera, ni we yabaye umuturage wa nyuma mw’ijuru yinjira mw’ijuru, arasenga; ‘Ewe Mukama, n’ushire mu maso hanje kure y’umuriro w’iteka, kuko umunuko wawo wantera ubwoba, n’imbeya zawo zikanturira’. Yaciye asaba Allah ivyo ashaka, hanyuma Allah ati; ‘Woba uzosaba ikindi kintu nishitsa ivyo wasavye? ,’ Arishura ati; ‘Oya, kubera ubuninahazwa bwawe, nta wundi nzosaba’. Kandi Rabb wiwe yafashe amasezerano n’indagano uko yipfuza, hanyuma ahindukiza mu maso hiwe akava ku muriro udahera. Amaze kuraba mw’ijuru abona ubwiza bwaryo, yara . Hanyuma araceceka akanya gatoyi, arasenga; 'Ewe Allah, nshire ku muryango w'ijuru'. Allah arabaza ati; ‘Mbega ntiwahevye umuhango wawe n’indagano yawe yo kutansaba ibihe vyose kirenze ivyo natanze? , Ewe Mwana wa Adamu, mbega ukuntu ari umunezero kuri wewe guhemuka. Umusuku ati; ’ Uwo musuku ati; 'Ewe Mukama wanje...!' Kandi aca asaba, gushika aho Allah amusaba; ‘Woba uzosaba ikindi kintu, nivyakira ivyo usaba? Arishura ati; 'Oya, kubera ubuninahazwa bwawe, sinzosubira kugusaba n'ikindi gisaba'. Uwo muntu aca areka amasezerano yiwe n’indagano ziwe kugira ngo Allah abishire ku muryango w’ijuru. Uwo musuku amaze guhagarara ku muryango w’ijuru, ijuru riramukingurira ku buryo abona umunezero w’ubuzima n’umunezero biri muri bwo, aca araceceka umwanya muto, arasenga; ‘Ewe Mukama wanje, n’injira mw’ijuru’. Allah ati; ‘None ntiwahevye umuhango wari warasezeranye wo kutagira ikindi usaba atari ivyo natanze? , Ewe Mwana wa Adamu, ese ukuntu wihuse guhemukira’. Umusuku ati; 'Ewe Rabbi wanje, ntungire umwe mu basuku bawe b'abakene kuruta abandi bose'. Kandi ntiyigeze ahagarika gusaba Allah gushika aho Allah Tabaraka wa Ta’ala atwenga kubera we. Kandi iyo Allah atwenga umusuku, rero Allah yari kumubwira ati; ‘Injira mw’ijuru’. Iyo umusuku yinjiyemwo, Allah aramubwira ati; 'Ivyiyumviro'. Rero umusuku azobaza Umukama wiwe arote, gushika aho Allah amwibutsa mu kuvuga ivyo bintu gushika aho indoto z’umusuku zishitse ku mpera, Allah aramubwira; 'Ivyo ni ivyawe kandi ni ivyawe mbere n'ivyawe nk'akarorero kandi'. [Ata bini Yazidi] ati; [Abu Said Al Khudri] kumwe na Abu Hurairah ntibanse iyo hadithi n’agatotsi, ku buryo iyo Abu Hurairah ashikirije iyo hadithi Allah yabwiye umusuku ati ‘Kandi kuri wewe nk’ukwo’, Abu Said aca avuga ati; ‘Kandi incuro icumi nk’izo, ewe Abu Hurairah’. Abu Hurayira ati; Abu Said ati: ‘Sinfata mu mutwe kiretse amajambo nk’aya ngo ‘Kubera wewe nk’ukwo’; ‘Ndashingira intahe ko nafashe mu mutwe iyo nteruro ya Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam, ni ukuvuga amajambo yiwe; ‘Kandi incuro icumi nk’izo, ewe Abu Hurairah’. Abu Hurayira ati; ‘Kandi uwo musuku ni we aba mw’ijuru wa nyuma yinjira mw’ijuru’. Yatubwiye [Abudula bin Abdurrahman Ad Darimi] yatubwiye [Abu Al Yaman] yatubwiye [Syu’aib] kuva [Az Zuhri] ati; yatumenyesheje [Said bin Al Musayyab] na [Ata bin Yazid Al Laitsi] ko [Abu Hurairah] yabamenyesheje bompi; ko abasahaba basavye Nkurunziza w’Imana; 'Ewe Ntumwa y'Imana, twoba tuzobona Rabb wacu ku musi w'izuka?'. Hanyuma uwo muvugizi abandanya iyo hadithi nk’uko biri muri hadithi ya Ibrahim bin Sa’d.
Imam Muslim : 268
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ
Kandi amaze kutubwira [Muhamadi bin Rafi’] yari yatubwiye [Abdurrazzaq] yari yatubwiye [Ma’mar] kuva kuri [Hammam bin Munabbih] ati; ‘Iki ni ikintu [Abu Hurairah] yatubwiye kivuye ku Ntumwa y’Imana saw; ’ hanyuma avuga amahadithi menshi. Rasulullah ati; ‘Nta gukeka, urugero rwo hasi cane rw’umwe muri mwebwe avuye mw’ijuru ni urugero -Allah- yamubwiyemwo ati: ‘Rota’, hanyuma ararota. Maze Allah aramubaza ati: «Mbega wararose? ’ Arishura ati: ‘Ego’. Allah araheza amubwira ati: 'Uraronse vy'ukuri ikintu warose, n'ikintu nk'ico''.
Imam Muslim : 269
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Amaze kumbwira [Suwaid bin Said] ati; yambwiye [Hafsh bin Maisarah] kuva kuri [Zaid bin Aslam] kuva kuri [‘Atha’ bin Yasar] kuva kuri [Abu Said Al Khudri] ko umugwi w’abantu mu gihe ca Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ubajije bati: ‘Ewe Rasulullah! Mbega tuzobona Rabb wacu ku musi w’izuka?’. Arishura ati: «Mbega uriko urahunga kugira ngo ubone izuba ku musi ukeye ata bicu?» Bamwishura bati: «Oya, ewe Ntumwa y’Imana». Nawe ati; ‘Woba uriko uratera imbere kugira ngo ubone ukwezi mw’ijoro ry’ukwezi kuzuye aho ata bicu biri?’ Bamwishura bati: «Oya». Araheza ati; 'Nturiko uratera imbere kugira ngo ubone Rabb wawe, ariko nk'uko -utariko uratera imbere kugira ngo ubone umwe muri abo babiri. Ku musi w’izuka, uwuzohamagara azosemerera ati: ‘Igihugu cose nikikurikire ivyo cari carasenga mbere’, gushika aho ata n’umwe azosenga atari Allah mu buryo bw’ibigirwamana n’ibishushanyo ariko bazogwa mu muriro udahera, gushika aho ata n’umwe azosigara kiretse abasenga Allah; abantu beza n’ababi, n’abandi Banyagitabo, niho Abayuda bahamagarwa, babazwa bati: «Mwahora musenga iki? ’ Bamwishura bati: ‘Twarahora dusenga Uzayiri mwene Allah’. Hanyuma baravuga bati: «Wabeshe, Allah ntiyaremye abagore n’abana. None wewe ushaka iki? ’ Bamwishura bati: ‘Turanyotewe, Mukama wacu, nuduhe ivyo kunywa’. Hanyuma bagaca bamenyeshwa ikintu kibatuma bazima inyota, baca bajanwa mu muriro udahera, nk’aho ari umuzimu, bamwe bagatera abandi, hanyuma bagaca bagwa mu muriro udahera’. Hanyuma barahamagarwa abakristu, babaza bati kera mwasenga iki? ’ baramwishura bati: ‘Twarahora dusenga Mesiya umwana wa Allah’. Hanyuma barababwira bati: «Mwabeshe. Allah ntakura abagore n’abana’. Nuko bababwira bati: ‘Mushaka iki? ’ Bamwishura bati: ‘Turanyotewe, Mukama wacu, duhe ivyo kunywa’. Aravuga ati; ‘Maze barababwira. 'Ntimunywe mwebwe'. Kandi bakoraniriye mu muriro udahera wa Jahannam, nk’aho umuriro udahera ari umuzimu aho bamwe muri bo bakubita abandi, hanyuma bagwa mu muriro udahera, gushika aho ata bisigi vyasigaye atari abasenga Allah bavuye mu bantu beza no mu bakene. Allah aca abaza mu buryo bworoshe kuruta ubundi bwose bashobora kubona. Allah ati; "Murindiriye iki, naho ishengero ryose rikurikiza ivyo basenga? ." Baravuga bati; «Ewe Rabbi wacu, twitandukanya n'abantu bo kw'isi iyo dukeneye ivyo dukeneye kuri bo, ariko ntituri abagenzi babo.» Nuko Allah ati; «Ndi Rabb wawe.» Nuko baravuga bati; «Ndahungira kuri Allah kuri wewe, ntaco tuzofatanya na Allah.» Ivyo babivuga incuro zibiri canke zitatu, ku buryo bamwe muri bo hafi bahindukira, hanyuma Allah arabaza; « Hari ikimenyetso kiri hagati yawe na we, ushobora kukimenyako ? baramwishura bati; "Ego" rero inyana yiwe irahishurirwa, ku buryo ata n'umwe yasigaye yari yarapfukamye Allah mbere ari imbere muri we -ata buryarya- kiretse Allah amuremereye gupfukama. Kandi nta n’umwe asigaye mbere yapfukamye kubera ego na riya` kiretse Allah amugize umugongo umwe, igihe cose yashaka gupfukama yagwa ku mugongo w’izosi. Hanyuma baraduza imitwe Allah yari yarahindutse mu buryo bashobora kubona ubwambere, Allah ati; v «Ndi Rabbi wawe.» Nuko baravuga bati; «Uri Rabbi wacu.» Hanyuma bararambura ikiraro hejuru ya Jahannam, maze ugusenga kuraba ico gihe, baradodora; «Ewe Allah, kiza, kiza.» Hari uwabajije ati; 'Ewe Rasulu Mana, ico kiraro ni ikihe? " arishura ati: " ahantu hanyerera hashobora gunyerera, hariho ibikoresho vyo gukaraba ivyuma, ibikoresho vyo gukaraba n'amahwa y'icuma bikozwe mu biti vy'amahwa. Maze abemera bazoca nk’ukuvuna kw’ijisho, nk’umuravyo, nk’umuyaga, nk’inyoni, nk’amafarasi yiruka, n’ibikoko bigendera ku mafarasi. Rero abayisilamu bamwe bazokizwa, bamwe bazotaburwa abandi bazojugunywa mu muriro udahera. Kugira ngo abemera iyo bava mu muriro udahera, rero kubera Uwo umutima wanje uri mu minwe yiwe, ntihagire n’umwe muri mwebwe aguma akora cane mu gusaba Allah ngo asabe al-right ku musi w’urubanza benewabo na bashiki biwe bari mu muriro udahera, bazosemerera; Ewe Rabb wacu, bama bisonzesha kumwe natwe, bagasengana natwe, bagakorana natwe Hajj. " Hanyuma barababwira bati: "Nimukuremwo abo muzi. "Maze imiterere yabo yari yirabura kuko yari yokejwe n'umuriro w'ikuzimu, hanyuma basohora abantu benshi cane bari bariwe n'ikuzimu gushika hagati mu nyana zabo no gushika ku mavi. Hanyuma baravuga bati: "Ewe Mukama wacu, nta n'umwe wasigaye uwo wadutegetse. «Maze Allah aravuga ati: «Nimusubireyo, hanyuma uwo muzosanga mu mutima wiwe w’ubugwaneza apima nk’idinari, mumukuremwo.» «Bakuyemwo umubare munini, hanyuma baravuga bati: «Ewe Rabbi wacu, nta n’umwe twasigaye muri wo wadutegetse. «Maze Allah aravuga ati: «Subirayo, hanyuma uwo wese muzosanga mu mutima wiwe afise ivyiza bingana n’igice c’idinari, mumukureho.» "Baca bakurayo umubare munini cane. Hanyuma bongera bavuga bati: "Ewe Rabbi wacu, nta n'umwe twasigaye muri ryo wadutegetse. Allah aca aravuga ati: «Subirayo, hanyuma uwo muzosanga mu mutima wiwe ari mwiza nk’akabuto k’ibigori, mumukuremwo. Hanyuma baravuga bati: «Ewe Rabbi wacu, nta ciza na kimwe twasigaye muri co na gato.» Abu Said al Khudri ati; ‘Nimba utemera iyi hadithi, ndagusavye usome umurongo; -Nta gukeka ko Allah nta muntu n’umwe arenganya mbere n’aho ari zarrah, kandi iyo hariho ingeso nziza ingana n’izarrah, nta gukeka ko Allah azoyigwiza, akayitanga n’impera nini ivuye kuri we. - -Ibibazo. Nisa; 40-. Allah aca ati; 'Abamarayika, Abahanuzi n'abizera barasenze, ubu abatasenze ni we Mutima w'Ikigongwe'. Maze Allah akura ukuboko kumwe mu binogo vy’umuriro w’iteka, imbere muri vyo Allah akuramwo abantu batagira iciza na kimwe bakoze, kandi bari bamaze gushusha nk’amakara y’umwirabura. Hanyuma Allah abajugunya mu ruzi ruri imbere y’ijuru rwitwa uruzi rw’ubuzima. Baca bava mu ruzi nk’imbuto zimera mu ruzi, ntimuzibona zikura - zikwegakwega - ku bitandara canke ku biti zikurikirana - umuco w’izuba ukaba ugira icatsi kibisi, mu gihe izo mu gitutu zizoba ari zera’. Abo bagenzi baca babaza bati: ‘Nk’aho woba uriko uragira mu karere k’Ababedouin?’. Yarakomeje ati; ‘Baca basohoka nk’amasaro, mu gihe ku mavi yabo hariho impeta abantu bo mw’ijuru bashobora kumenya. Kandi ni abantu Allah yabohoye abashira mw’ijuru ata bikorwa vyiza canke ubuntu na gato bakoze. Allah aca ati; ‘Injira mw’ijuru. Ivyo ubona, ni vyo uzogira’. Bamwishura bati: «Ewe Rabbi wacu, vy’ukuri waraduhaye ikintu kitari bwigere kibaho . rero nta n’umwe mu baba kw’isi wabihaye’. Allah aca ati; '-Mu vy'ukuri- ivyo twaguteguriye biruta ivyo vyose'. Baca bongera bati; ‘Ewe Rabi, ni igiki ciza kuruta ivyo vyose!’. Allah arishura ati; 'Umuhezagiro wanje, sinzokwigera nkurakarira'. Abayisilamu bati; ‘Nasomye iyi hadithi imbere ya [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] ku bijanye n’ugusenga. Nanje ndamubwira nti: «Ndagushikana iyi hadithi ivuye kuri wewe, ko wumvise kuri [Laits bin Sa’d] kuri [Khalid bin Yazid] kuri [Said bin Abu Hilal] kuri [Zaid bin Aslam] kuri [Atha bin Yasar] kuri [Abu Said Al Khudri] ko yavuze; 'Ewe Ntumwa y'Imana, twoba tuzobona Rabb wacu?' Rasulullah nawe arabaza ati; ‘Hoba hari akaga ubona mu kuraba izuba ku musi w’izuba ryinshi?’ turasubiza tuti; 'Oya'. Naciye mbandanya iyo hadithi gushika irangiye. Kandi iyi hadithi imeze nk’iya Hafshi bin Maisarah’. Kandi yongeyeko inyuma y’amajambo yiwe ati, ‘ata bikorwa canke iciza na kimwe’. Hanyuma barababwira bati: «Kubera mwebwe ivyo mwabonye kandi vyari bimeze gutyo kuri we». Abu Sayidi ati; 'vyaje kuri jewe ko ibiraro ari bito kuruta umushatsi kandi bisongoye kuruta inkota'. Kandi muri hadithi ya Laits nta n’uguhindura; ‘Baravuga bati; 'Ewe Rabb wacu, waduhaye ikintu ata n'umwe ahabwa kw'isi'. Kandi n’interuro inyuma y’ivyo. Kandi Isa bini Hamadi yaravyemeye’. Twarabwiwe [Abu Bakar bin Abu Syaibah] yatubwiye [Ja’far bin Aun] yatubwiye [Hsyyam bin Sa’d] yatubwiye [Zaid bin Aslam] ni co kimwe n’isnad ya kabiri nk’iya hadithi ya Hafsh bin Maisarah, gushika ku nteruro ya nyuma y’inyongera, kandi’.
Imam Muslim : 270
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ
Kandi amaze kumbwira ko [Harun bin Said al-Aili] yatubwiye [Ibnu Wahb] ati; yatumenyesheje [Malik binu Anas] avuye kuri [Amru binu Yahya binu Umarah] ati; yambwiye [data] avuye kuri [Abu Said al-Khudri] ko Rasulullah yavuze ati; ‘Allah yemera abantu bo mw’ijuru mw’ijuru, uwo ashaka wese amushiramwo imbabazi ziwe, abantu bo mu muriro w’iteka amushira mu muriro udahera. Maze Allah ati; «Ehe uwo muzosanga muri bo afise akabuto ka sinapi k’ukwizera mu mutima wiwe, muze mumukuremwo.» Hanyuma baca birukanwa mu muriro udahera bari mu mfuruka y’umuriro. Baraturiwe, hanyuma bajugunywa mu ruzi rw’ubuzima canke ubuzima. Hanyuma zigakura nk’uko akabuto gakura ku ruhande rw’ifu. Ntimwabonye ingene yasohotse ari umuhondo agoramye'. Kandi yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaiba] yatubwiye [‘Affan] yatubwiye [Wuhaib]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yatubwiye [Hajjaj bin ash-Syair] yatubwiye [Amr bin ‘Aun] yatubwiye [Khalid] bompi bavugwa na [Amru bin Yahya] n’iyi isnad, kandi bompi bati; 'Baca bajugunywa mu ruzi rwitwa uruzi rw'ubuzima'. Kandi nta n’umwe muri bo yacitse intege. Kandi muri hadithi ya Khalid, ‘Nk’uko imbuto ikura iruhande y’ifu’. Kandi muri hadithi ya Wuhaib, ‘Nk’uko imbuto zikura mu mfuruka y’umwuzure’.
Imam Muslim : 271
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
Kandi vyarambwiwe [Nashr bin Ali al-Jahdlami] yatubwiye [Bisyr] -ni ukuvuga Ibnu al-Mufadldlal- kuva kuri [Abu Maslamah] kuva kuri [Abu Nadlrah] kuva kuri [Abu Said] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Nayo ababa mu muriro udahera aho bari, ntibazopfamwo canke ngo babeho. Ariko abababazwa n’umuriro w’iteka kubera ivyaha vyabo canke amakosa yabo, Allah azobica gushika aho baturiwe, hanyuma intercession izokwemererwa, hanyuma bazofatwa umugwi ku wundi, hanyuma bazosanzazwa ku ruzi rwa paradizo, hanyuma bazobabwira bati: ‘Ewe bantu b’iparadizo. Mubaterere amazi. Hanyuma barakura nk'uko intete zikura, baba nk'ifu y'umwuzure''. Maze umwe muri abo bagabo bo mu bwoko bumwe ati; 'Vyari nk'aho Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam yari vy'ukuri mu bugaragwa bwa Sahara'. Kandi twabwiwe [Muhamadi bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bompi bati; yatubwiye [Muhamadi bin Ja’far] yatubwiye [Syu’ba] avuye kuri [Abu Maslamah] ati; 'Numvise [Abu Nadlrah] avuye kuri [Abu Said al-Khudri] avuye ku Muhanuzi Sallallahu Alaihi Wasallam afise amahadithi nk'aya ngo 'Mu mfuruka y'umwuzure'. Kandi ntiyavuze iyo sentensi inyuma y’ivyo.
Imam Muslim : 272
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً
Yatubwiye [Usmani bin Abu Syaiba] na [Ishaq bin Ibrahimu al-Hanzhali] bompi bavuzwe bavuye kuri [Jarir], [Usman] ati; yatubwiye [Jarir] avuye kuri [Mansur] avuye kuri [Ibrahimu] avuye kuri [‘Abida] avuye kuri [Abudula bin Mas’ud] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Nta gukeka, ndazi ko uwuherutse kuba mu muriro w'iteka yavuyemwo kandi ni we wa nyuma wo mw'ijuru yinjiye mw'ijuru, ni ukuvuga umuntu yavuye mu muriro w'iteka ariko arakwegakwega, hanyuma Allah aramubwira ati: 'Genda, winjire mw'ijuru.' Araheza aramwegera, yiyumvira ko ijuru ryuzuye. Hanyuma aragaruka ati; 'Ewe Mukama wanje, nasanze yuzuye'. Nuko Allah aramubwira ati: Injira muri Paradizo. Araheza aramwegera, amubwira ko yuzuye. Hanyuma aragaruka ati; 'Ewe Mukama wanje, nasanze yuzuye'. Allah rero aramubwira ati: «Genda, hanyuma winjire mw’ijuru, kuko uzoronka nk’isi n’incuro cumi zingana na yo, -canke uzoronka incuro cumi nk’isi-». Avuga ati; » « Urantwenga canke uri umwami ? Uwo muvugizi ati; 'Nta gukeka, nabonye Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam atwenga gushika aho amano yiwe yerekana'. Uwuvuga inkuru arabandanya ati; ‘Kandi bavuga ko ari we ari hasi kuruta abandi bose baba mw’ijuru’.
Imam Muslim : 273
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ
Kandi twabwiwe [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraibu] na lafzhnya ya Abu Kuraibu bompi bati; yatubwiye [Abu Muawiya] kuva kuri [al-Amasy] kuva kuri [Ibrahimu] kuva kuri [‘Abida] kuva kuri [Abudullah] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Nta gukeka, ndazi ko uwuherutse kuba mu muriro w’iteka yawuvuyemwo yari umuntu yawuvuyemwo mu gukwegakwega. Hanyuma arabwirwa ati: «Genda, hanyuma winjire mw’ijuru». Yongera ati: ‘Hanyuma aragenda, hanyuma yinjira mw’ijuru, gushika aho asanga abantu bamufashe mu kibanza ciwe. Hanyuma bamubaza bati: ‘Uribuka igihe wari urimwo? ’ Arishura ati: ‘Ego’. Hanyuma aramubwira ati: «Rota! ’ Nuko arota. Hanyuma bamubwira bati: «Waronse ivyo warose kandi isi incuro cumi». Aravuga ati; ‘Araheza ati; 'Mbega uriko urantwengera mw'ijigo, kandi uri Umwami'. Uwo muvugizi ati; « Nkako, nabonye Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam amwenyura gushika aho amenyo yiwe abonetse ».
Imam Muslim : 274
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ
Yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaibah] yatubwiye [‘Affan bin Muslim] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yatubwiye [Tsabit] kuva kuri [Anas] kuva kuri [Ibn Mas’ud] ko Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yavuze; 'Umuntu wa nyuma yinjiye mw'ijuru yari umuntu, rimwe na rimwe yagenda, rimwe na rimwe akagwa hasi, rimwe na rimwe umuriro w'ikuzimu ukamurigata. Amaze kurenga, ahindukirira umuriro ati; 'Ubuninahazwa bube kuri Allah yankijije muri mwebwe. Allah yampaye ikintu atigeze aha aba mbere n’aba nyuma’. Hanyuma igiti kimuterurira, aravuga ati; 'Ewe Mukama wanje, nkwegereze iki giti kugira ngo nshobore kwikingira mu gitutu caco, nywe amazi yaco'. Maze Allah ati; ‘Ewe mwana wa Adamu, kumbure ni nayiguha, uzosaba ikindi kintu ata kabuza’. Arishura ati: «Oya, Mukama wanje». Hanyuma asezeranya Allah ko ata kindi azosaba kiretse ivyo. Hagati aho, Rabb wiwe yamuhaye urwitwazo kuko yabonye ikintu ata gukeka atashobora kwihanganira. Hanyuma ico giti bakimuzanira, aca ahungira mu gitutu caco, anywa amazi yaco. Hanyuma haza ikindi giti ciza kuruta ica mbere. Nuko aravuga ati; 'Ewe Rabb wanje, nkwegereze iki giti kugira ngo nywe amazi yaco, nkingire mu gitutu caco, sinzogusaba ukundi'. Nuko Allah ati; 'Ewe mwana wa Adamu, ntiwasezeranye ko ata kindi uzasaba'. Maze Allah yongera ati: «Kumbure ni nabikwegera, uzosaba ikindi kintu». Hanyuma asezerana ko atazosaba Allah ikindi kirenze ivyo. Hagati aho, Umukama wiwe yamuhaye urwitwazo kuko yabonye ikintu atazoshobora kwirinda. Maze Allah amukwegera ico giti, kugira ngo ahungire mu gitutu caco, anywe amazi yaco. Hanyuma ikindi giti kimuterurirwa iruhande y’irembo ry’ijuru. Igiti ni ciza kuruta ivyo vyose bibiri. Araheza ati; ‘Ewe Rabbi wanje, nkwegereze iki giti kugira ngo nshobore guhungira mu gitutu caco, nywe amazi yaco, nta kindi nzogusaba. Nuko Allah ati; 'Ewe mwana wa Adamu, ntiwansezeranye ko ata kindi unsaba'. Yishura ati: «Egome, ni ukuri, Mukama wanje. Ico gihe nta kindi nzokubaza." Hagati aho, Rabb wawe yamuhaye urwitwazo kuko yabonye muri we ikintu atashobora kwirinda. Maze Allah arakimwegera. Allah amaze kumwegera, yumva amajwi y'abantu bo mw'ijuru. Hanyuma aravuga ati: 'Ewe Rabb wanje O, rero n'iki kivuye kuri Adamu.' Jewe kandi? Woba wemera iyo nguha isi n'ibindi nk'ivyo'.Arishura ati: 'Ewe Rabb wanje, uriko urantwengera mw'ijigo, naho uri Rabb w'isi yose''. Mas’ud ati; ‘Uko ni ko Rasulullah Sallalah Alaihi Wasallam yatwenga’. ‘Ni igiki gituma utwenga, ewe Ntumwa ya Allah? umunezero wawe, ariko ndashobora gukora ivyo nshaka vyose''.
Imam Muslim : 275
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ
Yatubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaibah] yatubwiye [Yahya bin Abu Bukair] yatubwiye [Zuhair bin Muhammad] avuye kuri [Suhail bin Abu Salih] avuye kuri [an-Nu’man bin Abu ‘Ayyasy] avuye kuri [Abu Said bin Abu ‘Ayyasy] ko Sasullah Wahudi; ‘Nta gukeka, uwuri hasi kuruta abandi bose mu baba muri Paradizo ni uwo mu maso hiwe havuye mu muriro w’iteka, akaja mw’Ijuru, kandi Allah yamudondora ukubaho kw’igiti gifise igitutu. Uwo muntu aca aravuga ati: 'Ewe Mukama wanje, nyegeranya igiti kugira ngo mbe mu gitutu caco''. Hanyuma avuga iyi hadithi yerekeye ukwinjira kwiwe mw’ijuru n’ivyipfuzo vyiwe, gushika aho amaherezo avuga ati; 'Igihe atagifise ivyipfuzo, niho Allah amubwira ati: 'Ivyo ni ivyawe n'ibi bihe cumi'. Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam yarabandanije ati: 'Uwo mugabo aca yinjira mu nzu yiwe -mu ijuru-, hanyuma abagore biwe babiri bo muri ba bamarayika babiri binjira kumusanganira. Bompi bati: «Ishimwe ribe kuri Allah, we yaguhaye ubuzima kubera twebwe, akaduha ubuzima kubera wewe». Rasulullah ati; 'Uwo muntu ati: 'Nta n'umwe yaronse ingabirano nk'iyo Allah yampaye'.
Imam Muslim : 276
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ
Yatubwiye [Said bin Amru Al Asy’atsi] yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] wo muri [Mutharrif] na [Ibnu Abjar] wo muri [Ash Sya’bi] ati; Narumvise [Al Mughirah bin Syu’bah] Imana ishaka, mu nkuru. -mu wundi murongo havugwa- Kandi yaratubwiye [Ibn Abu Umar] yaratubwiye [Sufyan] yaratubwiye [Mutharrif bin Tharif] na [Abdul Malik bin Said] bompi bumvise [Ash Sya’bi] raporo ivuye kuri [Al Mughirah bin Syu’bah] ati; 'Numvise ari ku mpuzu asobanura iyi hadithi ku Muhanuzi saw. Kandi yambwiye [Bisyr bin Al Hakam] n’aba lafadz biwe, yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] yatubwiye [Mutharrif] na [Ibnu Abjar] bompi bumvise [Ash Sya’bi] bavuga ngo; Numvise [Al Mughirah bin Syu’aib] avuga iyi hadithi ku mpuzu -Sufyan ati; Ngira ngo umwe muri abo babiri, ariwe Ibn Abjar, ni we yabishikirije Nkurunziza - ati; 'Musa yabajije Umukama wiwe ati: 'Ni ibiki biranga ababa mw'ijuru ikibanza cabo kiri hasi? ’ Allah arishura ati: ‘Uwo ni we muntu azoza inyuma y’aho ababa muri Paradizo binjiye muri Paradizo, niho uwo muntu azobwirwa ati: ‘Injira muri Paradizo! ’ Uwo muntu arishura ati: ‘Ewe Rabbi wanje, nokwinjira gute, kandi bamaze gufata ibibanza vyabo, bafata umugabane wabo? ’ Maze uwo muntu arabazwa ati: ‘Urashaka kuragwa ubwami nk’umwami mu bandi bami bo mw’isi? ’ Uwo muntu arishura ati: ‘Ndabishaka, Mukama wanje’. Rabb ati: 'Uwo ni umugabane wawe wongereko gutyo, wongereko gutyo, wongereko gutyo, -wongereko gutyo-'. Ku ncuro ya gatanu, uwo muntu ati: «Ndabishaka, Mukama wanje». Rabb ati: «Uyu ni umugabane wawe wongereko incuro cumi. Kandi uronka ivyo ushaka vyose amaso yawe arabikunda'. Uwo muntu ati: «Ndabishaka, Mukama wanje». Musa ati: '-None umuntu ari mu kibanza co hejuru azoshikirwa gute? ’ Rabb arishura ati: ‘Abo, abatowe banje, bafise ubuninahazwa bwabo mu biganza vyanje, nanje ndabufunga -ubwo buninahazwa-, ntibwari bwigere bubonwa n’ijisho, ntibwigeze buyumvikana n’ugutwi kandi ntibwigeze bukorwa mu mutima’. Uwo muvugizi ati; ‘Ikimenyamenya kiri mw’Ijambo ry’Imana; '-Nta n'umwe azi imihezagiro itandukanye irindiriye, ari myiza kubona nk'impera yayo-' -Ibibazo. As-Sajda; 17-'. Yatubwiye [Abu Kuraib] yatubwiye [Ubaidullah bin Al Asija’i] kuva kuri [Abdul Malik bin Abjar], ati; Numvise [Ash Sha’bi] avuga ati; Numvise [Al Mughirah bin Syu’bah] avuga ku mpuzu ati: ‘Nta gukeka, Musa yigeze kubaza Allah ‘azza wajalla ku bijanye n’ababa mw’ijuru bafise umugabane mutoyi w’imihezagiro... Kandi yaravuze kandi hadithi nk’iyi’.
Imam Muslim : 277
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Yatubwiye [Muhamadi bin Abdullah bin Numair] yatubwiye [dawe] yatubwiye [al-Amasy] kuva kuri [al-Ma’rur bin Suwaid] kuva kuri [Abu Dzar] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Nta gukeka, ndazi ko uwuba mw'ijuru wa nyuma yinjira n'uwa nyuma aba mu muriro udahera, ni ukuvuga umuntu yazanywe ku musi w'izuka -imbere y'Umukama-, hanyuma bamubwira bati: 'Mwereke ivyaha vyiwe bitobito, uhanagure ivyaha vyiwe binini'. Niho ivyaha vyiwe bitobito bica bigaragara. Hanyuma bamubwira bati: «Wakoze gutya, gutya, gutya. Kandi warakoze gutyo, gutyo, gutyo umusi umwe’. Araheza arishura ati: «Ego». Ntiyashobora kubihakana, kandi yasavye imbabazi kugira ngo ivyaha vyiwe bikomeye bimuhishurireko. Maze bamubwira bati: «Nta gukeka ko wabonye ahantu ikibi gihinduka iciza». Araheza ati; 'Ewe Rabb wanje, vy'ukuri nakoze ikintu ntabona mu nyandiko z'ubugiraneza hano'. Uwo muvugizi ati; « Nkako, nabonye Intumwa y’Imana atwenga gushika aho amenyo yiwe abonetse ». Kandi yatubwiye [Ibnu Numair] yatubwiye [Abu Muawiyah] na [Waki’] -mu yindi nkuru iravugwa- Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Waki’]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yatubwiye [Abu Kuraib] yatubwiye [Abu Muawiyah] bompi bavugwa bavuye kuri [al-Amasy] n’iyi isnad’.
Imam Muslim : 278
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا
Bambwiye ko [Ubaidulah bin Said] na [Ishaq bin Mansur] bompi bavuze bavuye kuri [Rauh] [Ubaidullah] bati; yatubwiye [Rauh bin Ubadah al-Qaisi] yatubwiye [Ibn Juraij] ati; yamenyesheje [Abu az-Zubair] ko yumvise [Jabir bin Abdullah] abaza ivyerekeye izuka mu buzima bwo hanyuma y’urupfu. Nuko arishura ati: Tuzozuka ku musi w’urubanza gutya kandi gutya. Raba neza! Ni igiki kiri hejuru y’abantu? Hanyuma abantu bahamagarwa hamwe n’ibigirwamana vyabo n’ibintu bari barasenga mbere, bikurikirana. Inyuma y’ivyo, Rabb wacu araza aho turi, ati: ‘Murindiriye nde? ' Baca bishura bati: 'Turindiriye Rabb wacu'. Allah ati: 'Ndi Rabb wawe'. Baravuga bati; 'Kugira ngo tubanze tukubone'. Biboneka ko Rabb ariko aratwenga’. Jabir abandanya ati: «Maze Allah arabafata, baramukurikira. Umwe wese muri bo, yaba indyarya canke uwizera, azohabwa Umuco. Hanyuma bakurikira umuco baciye mu kiraro c’Ikuzimu. Kuri ryo hari ingobe z’icuma n’amahwa bifata uwo Imana ishaka wese. Maze umuco w’indyarya urazima, mu gihe abizera bakijijwe. Turashimira umugwi wa mbere mu maso hawo hakayangana nk’ukwezi kuzuye, abantu ibihumbi mirongo irindwi bataharuwe. Hanyuma abantu bakurikira baba nk’umuco w’inyenyeri zo mw’ijuru, n’ibindi. Hanyuma rero ugusenga ni kwo kwemererwa. Basaba kandi gusenga, kugira ngo bashobore kuva muri Gehinomu, ni ukuvuga abavuga ngo ‘Laa Ilaaha Illaahau - Nta mana - ikwiye gusengwa - kiretse Allah - ’, kandi mbere mu mutima wiwe harimwo ineza iremereye nk’akabuto k’ingano. Bazoshirwa mu rugo rw’Ijuru, hanyuma Abahinga bo mw’Ijuru bazobamijagiza amazi kugira ngo inyama zabo zikure nk’ugukura kw’igiterwa inyuma y’umwuzure, maze umuriro uzimangane. Maze we -umuntu wa nyuma asaba-, kugira ngo isi n’incuro cumi zimuhe’.
Imam Muslim : 279
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
Yaratubwiye [Abu Bakar bin Abu Syaibah] yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] kuva kuri [Amru] yumvise [Jabir] avuga ivyo yumvise ku Ntumwa n’amatwi yiwe, ati; 'Nta gukeka ko Allah yakuye abantu benshi mu muriro udahera, hanyuma Allah abashira mw'ijuru'.
Imam Muslim : 280
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ
Yatubwiye [Abu ar-Rabi’] yatubwiye [Hammad bin Zaid] ati; Naciye mbwira [Amru bin Dinar] nti: «Mbega wumvise [Jabir bin Abdullah] avuga hadithi ivuye kuri Rasulullah; ‘Mbega vy’ukuri Allah yakuye abantu mu muriro udahera biciye mu gusenga? ' Amru arishura ati: 'Ego''.