Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 261

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ

އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ވާކީ] [ޔަޒީދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޤަތަދާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޝަޤީޤު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޛައްރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، ‘އަހަރެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (9)

Hadith

Imam Muslim : 262

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا

[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] ކިޔައިދިނެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި ބަޔާންވެގެންވާ- އަދި [ޙައްޖާޖު ބިން އަޝް-ސިޔާޢިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އައްފާން ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާމް] އެދެމީހުންވެސް [ޤަތަދާއިން] [ޢަބްދުالله ބިން ޝަޤީޤު] އިން ވިދާޅުވީ، ‘އަޅުގަނޑު [އަބޫ ދަރުރަށް] ބުނީމެވެ. އަބޫ ދާރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފެނިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟' އަބޫ ދާރު ވިދާޅުވީ، 'އަހަރެން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އޭނާއާ ސުވާލުކޮށްފިން، އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'އަހަންނަށް ފެނުނީ ހަމައެކަނި އަލިކަން'' ކަމަށެވެ.

Hadith Corroboration (9)

Hadith

Imam Muslim : 263

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ [އަމްރު ބިން މުއްރަޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޢުބައިދާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެން [އަލްއަޢްމާޝް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފަސް ކަމެއް ބަޔާންކޮށްދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. ޢަމަލުތަކުގެ މިންގަނޑު ތިރިކޮށް އުފުލުމުގެ ބާރު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ދެން ދުވާލުގެ ޢަމަލުތައް ފެށުމުގެ ކުރިން ރޭގަނޑުގެ ޢަމަލުތައް އެކަލާނގެއަށް އުފުއްލަވާނެ - މާނައަކީ ރިޕޯޓްކުރެވޭނެ - އަދި ހަމައެފަދައިން ރޭގެ ޢަމަލުތައް އެކަލާނގެއަށް އުފުއްލެވިދާނެއެވެ. އޭނާގެ ހިޖާބަކީ އަލިކަމެވެ. -އަބޫބަކުރުގެ ރިވާޔަތުގައިވާ ގޮތުން، 'އަލިފާން' އެވެ. އެކަން ހާމަކުރައްވައިފިނަމަ، އެކަލޭގެފާނުގެ މޫނުފުޅުގެ ޝަރަފުވެރިކަން އެކަލާނގެ ބައްލަވާ މަޚްލޫޤުން އަންދާލާނެކަން ޔަޤީނެވެ'. އަދި އަލްއަޢުމާޝްގެ ކިބައިން އަބޫބަކުރުގެ ރިވާޔަތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޢަޢުމާސީ] ގެ އަރިހުން މި ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭން އާއި އެކު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އެކަން ބަޔާންކުރެއްވީ އަބޫ މުޢާވިޔަތުގެ ޙަދީޘް ފަދައިން، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވާ، 'އެކަލޭގެފާނުގެ ޚަލްޤުތަކުގެ' ވާހަކައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ހިޖާބަކީ އަލިކަމެކެވެ.

Hadith Corroboration (4)

Hadith

Imam Muslim : 264

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު]، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު]، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޝުޢުބާ]، [ޢަމްރު ބިން މުއްރާ] އިން، [އަބޫ ޢުބައިދާ] ގެ އަރިހުން، [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ الله ގެ ރަސޫލާ ތެދުވެވަޑައިގަތީ -އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ދަރުސް ދެއްވަމުން- -އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަތަރު ކަމެއް ހަނދާންކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ބެލެންސް މަތިކޮށް ތިރިކޮށް، ދުވާލު މީހެއްގެ އަމަލުތައް ރޭގަނޑު އެކަލާނގެއަށް އުފުއްލަވައި، ރޭގަނޑު މީހެއްގެ އަމަލުތައް ދުވާލު އެކަލާނގެއަށް އުފުއްލަވައެވެ.'

Hadith

Imam Muslim : 265

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ

[ނަޝްރު ބިން ޢަލީ އަލްޖަހުދުލާމީ] އާއި [އަބޫ ޣައްސާން އަލްމަސްމާޢީ] އަދި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] މިހުރިހާ ބޭފުޅުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ޢަބްދު އަޝްޝަމަދު] ގެ އަރިހުން ކަމަށާއި، އެ ބަސްފުޅުތަކަކީ ޣައްސާނުގެ އަރިހުން ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އެމީހުންގެ ތެރޭގައެވެ. ސުވަރުގެވަންތަ މީހުންނަށް އެބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފެނުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ހަމައެކަނި ކަމަކީ ޢީދުންގެ ބަގީޗާގައި އެކަލޭގެފާނުގެ މޫނުފުޅުގައި މާތްކަމުގެ ފަރުދާއެވެ.'

Hadith Corroboration (4)

Hadith

Imam Muslim : 266

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }

އަޅުގަނޑުމެން [ޢުބައިދުالله ބިން މައިސާރާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ތަބިތު އަލްބުނާނީ] އިން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫލައިލާ] ގެ އަރިހުން [ސުހައިބު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކައެވެ ސުވަރުގެއަށް ވަދެވަޑައިގަތުމުން الله ތަޢާލާ ވިދާޅުވާނެއެވެ. އެމީހުން ބުނާނެ: 'ކަލޭ އަހަރެމެންގެ މޫނުތައް ހުދު ނުކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެމެން ސުވަރުގެއަށް ވައްދައި އަލިފާނުން ސަލާމަތް ނުކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޔަޒީދު ބިން ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން މި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިލްސިލާއާއެކު ރިވާކުރެއްވިކަމަށެވެ. -ސ. ޔޫނުސް: 26-

Hadith Corroboration (6)

Hadith

Imam Muslim : 267

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަތަޢު ބިން ޔަޒީދުލް ލައިތުސީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ހުރައިރާ] އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވާ ވާހަކަ، މީސްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ! ޤިޔާމަތް ދުވަހު އަހަރެމެންގެ ރައްބު ފެނިދާނެ ހެއްޔެވެ؟' އެނބުރި އައިސް ސުވާލުކުރެއްވީ: 'ވިލާގަނޑު ނެތް ފުރިހަމަ ހަނދު ރޭގަނޑެއްގައި ހަނދު ފެނުމުން ނުރައްކަލެއް ފެންނާނެ ހެއްޔެވެ؟' އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'ނޫން އޭ الله ގެ ރަސޫލާ' އެވެ. އޭނާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ދުވާލު ފުޅާ އަލިކަމުގައި އިރު އޭގެ ދަށުގައި ވިލާގަނޑެއް ނެތި ފެނުމުން ގެއްލުމެއް ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟' އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'ނޫން އޭ الله ގެ ރަސޫލާ' އެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ޤިޔާމަތް ދުވަހު މީހުން އެއްކުރައްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ؛ 'އެއްޗަކަށް އަޅުކަންކުރާ މީހާ އެއަށް ތަބާވެ، އިރުއަށް އަޅުކަންކުރާ މީހާ އިރުގެ ފަހަތުން، ހަނދަށް އަޅުކަންކުރާ މީހާ، ހަނދަށް ތަބާވެ، އަދި ދޮގު ކަލާނގެތަކަށް އަޅުކަންކުރާ މީހާ ދޮގު ކަލާނގެތަކަށް ތަބާވެ، މި ޤައުމު އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ދެމިހުރެ، މުނާފިޤުން ތިބޭނެއެވެ. އޭރުން އެންމެ މަތިވެރި الله އެމީހުން ދެނެނުގަންނަ ސިފައެއްގައި އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރައްވާނެ، ދެން އެކަލާނގެ ވިދާޅުވާނެއެވެ؛ 'އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ'. އެކަމަކު އެމީހުން ބުނާނެއެވެ؛ 'އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޙިމާޔަތް ހޯދަނީ، މިއީ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެމެންނާ ބައްދަލުވާންދެން އަހަރެމެންގެ ތަން، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެމެންނާ ބައްދަލުވުމުން އަހަރެމެން އެކަލާނގެ ދެނެގަންނާނެ'. އެއަށްފަހު، އެންމެ މަތިވެރި الله، އެމީހުން ދެނެގަންނަ ސިފައެއްގައި އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރައްވާނެ ކަމަށް الله ވިދާޅުވާނެއެވެ؛ 'އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ'. އެމީހުން ބުނާނެ؛ 'އާދެ، ކަލޭގެފާނަކީ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ'. ފަހެ އެބައިމީހުން އެކަލާނގެއަށް ތަބާވާނެއެވެ. އަދި ނަރަކައިގެ ދެފަރާތުގައި ސިރަތު (ބްރިޖް) ފެތުރިފައި އޮތްއިރު، އަޅުގަނޑާއި އަޅުގަނޑުގެ ޤައުމު އެންމެ ފުރަތަމަ އެ ހުރަސްކުރިއިރު، ރަސޫލުން ފިޔަވައި އެހެން މީހަކު ވާހަކައެއް ނުދައްކާއިރު، އެވަގުތު ރަސޫލުންގެ ދުޢާއަކީ 'الله ސަލާމަތްކުރައްވާ، ސަލާމަތްކުރައްވާ' އެވެ. އަދި ނަރަކައިގައި ސަޢްދާން ގަހުގެ ކަނޑިފަދަ ދަގަނޑު ހޮޅިތަކެއް ހުރެއެވެ. ސަޢުދާން ގަސް އެނގޭތަ؟ އެކުވެރިން ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އާދެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ އަމަލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންމެ މީހަކު އަތުލައިގަނެ، އެމީހުންގެ ތެރޭގައި މުއުމިނުންނާއި އެމީހުންގެ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ސަލާމަތުން ތިބި މީހުން، އަދި އެމީހުންގެ ތެރޭގައި އެމީހުންގެ އަމަލުތަކުން އެމީހުން ސަލާމަތްވާންދެން ފާސިދުވި މީހުން ހިމެނެއެވެ الله ތަޢާލާ ރަޙްމަތް ކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުވެވަޑައިގަންނަވަނީ، އެ ބުނާ މީހުންގެ ކިބައިންނެވެ. 'الله ފިޔަވައި އެހެން އިލާހެއް ނެތެވެ'. މަލާއިކަތުން ނަރަކައިގައި ތިބި މީހުން ސަޖިދައިގެ ނިޝާންތަކުން ދެނެގަންނާނެ، ސަބަބަކީ ސަޖިދައިގެ ނިޝާންތައް ފިޔަވައި އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިން ނަރަކައިން ކާލާނެތީއެވެ. ސަޖިދައިގެ ނިޝާންތައް ކެއުމުން ނަރަކަ ނަރަކަ ޙަރާމްކުރެއްވިއެވެ. الله އެކަލާނގެ އަޅުންގެ ތެރޭގައި ޙުކުމް ކުރައްވައި ނިންމަވައި، އެބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި ނަރަކައާ ދިމާއަށް މޫނު އަނބުރާލެއްވި ބޭފުޅަކު ދެމިއޮތުމަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނަކީ ސުވަރުގެއަށް ވަދެވަޑައިގެންނެވި އެންމެ ފަހުގެ ސުވަރުގެ ވެރިޔާ ކަމުގައި ދުޢާކުރެއްވިއެވެ. 'އޭ ރަސްކަލާނގެ އަހަރެންގެ މޫނު ނަރަކައިން ދުރުކޮށްދެއްވާ، އޭގެ ވަސް އަހަންނަށް އުނދަގޫވެ، އޭގެ ލިއްސުން އަހަރެން އަންދާލާފައިވާތީ'. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު އެދިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތަށް الله ގެ އަރިހުން އެދުމުން ދެން الله ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަ އެދުން އަހަރެން ފުއްދައިފިއްޔާ އިތުރު ކަމެއް އެދޭނެތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ނޫން، ކަލޭގެފާނުގެ ޝަރަފުގެ ސަބަބުން، އަހަރެން އިތުރު އެއްވެސް ކަމަކަށް އެދިވަޑައިނުގަންނަވާނަމެވެ'. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އެ ވަޢުދާއި ވަޢުދު އެކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުވާ ގޮތަށް ނަންގަވައި، ދެން އެކަލޭގެފާނު ނަރަކައިން މޫނު އަނބުރާލެއްވިއެވެ. ސުވަރުގެއާ ކުރިމަތިލާފައި އޭގެ ރީތިކަން ފެނުމުން އިރުކޮޅަކު ހިމޭންވެ ދުޢާ ކުރިއެވެ. 'އޭ الله އަހަރެން ސުވަރުގެ ދޮރުމަތީގައި ބަހައްޓަވާ'. الله އެދިވަޑައިގަތެވެ؛ 'ތިބާގެ ވަޢުދާއި ތިބާގެ ހުވާ ދޫކޮށްލާފައި ނުވާތީ އަހަރެންގެ ކިބައިން އެހެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުއެދުނީ ހެއްޔެވެ؟ އޭ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ކަލޭގެފާނަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުން ކިހާ ފަސޭހަ ހެއްޔެވެ؟ ޚާދިމު ބުންޏެވެ؛ 'ޚާދިމު ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ...!' އަދި އެކަލޭގެފާނު ދުޢާ ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ، الله އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އެދިވަޑައިގަންނަވަންދެން: 'ތިބާގެ އެދުން އަހަރެން ފުއްދައިފިނަމަ އިތުރު ކަމެއް އެދޭނެ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ނޫން، ކަލޭގެފާނުގެ ޝަރަފުގެ ސަބަބުން، އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން އިތުރު އެއްވެސް ކަމެއް އެދިވަޑައިނުގަންނަވާނަމެވެ.' ދެން އެމީހަކު އޭނާގެ ވަޢުދާއި ހުވާ ދޫކޮށްލީ الله ސުވަރުގެވަންތަ ދޮރުމަތީގައި އޭނާ ބަހައްޓަވާހާ ހިނދަކުއެވެ. އެ އަޅާ ސުވަރުގެ ދޮރުމަތީގައި ހުއްޓިފައި، އޭނާއަށް ސުވަރުގެ ހުޅުވިގެން ދިޔައީ، އެކަމުގައި ދިރިއުޅުމުގެ އުފާތަކާއި އުފާވެރިކަން ފެނުމުން، ދެން އޭނާ ކުޑައިރުކޮޅަކު ހިމޭންވެ، ދުޢާ ކުރިއެވެ. 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެން ސުވަރުގެއަށް ވައްދަވާށެވެ'. اللَّه ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް ދިން އެއްޗެއް ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނުއެދުމަށް ކަލޭގެ ވައުދު ނުދެއްވީ ހެއްޔެވެ؟ އޭ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން، ތިބާ ޚިޔާނާތްތެރިވާން ކިހާ އަވަސް ހެއްޔެވެ'. ޚާދިމު ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނުގެ އަޅުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ނިކަމެތި މީހުންގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ނުހައްދަވާށެވެ'. އަދި الله ތަބަރަކަ ވަތަޢާލާ އޭނާއަށް ހީލައްވަންދެން الله އަށް އާދޭސް ކުރުން ހުއްޓާނުލައްވައެވެ. އަދި އަޅަކަށް الله ހޭންފެށިނަމަ، ދެން الله އޭނާއަށް ވިދާޅުވަނީ؛ 'ސުވަރުގެއަށް ވަދެވޭނެ'. އެތަނަށް އަޅަކު ވަދެއްޖެނަމަ الله އޭނާއަށް ވިދާޅުވަނީ؛ 'ވިސްނާލުން'. ފަހެ އަޅަކު އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއާ ސުވާލުކޮށް ތަޞައްވުރު ކުރާނީ، މިހެން މިހެން ބުނެ الله އޭނާއަށް ހަނދާންކޮށްދެއްވަންދެން، އަޅާގެ ޚިޔާލު އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ވާސިލްވާންދެން، الله އޭނާއަށް ވިދާޅުވާނެއެވެ؛ 'އެއީ ކަލެއަށް ވެސް އަދި ކަލެއަށް ވެސް އަދި ކަލެއަށް ވެސް އެފަދަ ކަމެއް'. [ޢަތަ` ބިން ޔަޒީދު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] އާއި އެކު އަބޫ ހުރައިރާ އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގެ ކުޑަތަންކޮޅެއްވެސް ދޮގު ނުކުރައްވައި، އެއަޅާއަށް މާތްالله ވިދާޅުވެފައިވާ ޙަދީޘް އަބޫ ޙުރައިރާ ޙަދީޘް ކުރެއްވުމުން ދާންދެން، ދެން އަބޫ ސަޢީދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަދި އެގޮތަށް ދިހަގުނަ އޭ އަބޫ ހުރައިރާ' އެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެފަދަ ބަސްތައް ފިޔަވައި އަހަރެން ހިތުދަސް ނުކުރަން، އެއީ 'ތިބާއަށްޓަކައި އެގޮތަށް' ކަމަށް އަބޫ ސަޢީދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ހެކިބަސް ދޭން، އަޅުގަނޑު އެ ޖުމްލަ ހިތުދަސްކުރީ، މާތްالله ރަސޫލާގެ އަރިހުން، އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅެވެ؛ 'އަދި އެގޮތަށް ދިހަގުނަ އޭ އަބޫ ހުރައިރާ' އެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަދި އެ އަޅާއަކީ ސުވަރުގެއަށް ވަދެވޭ އެންމެ ފަހުގެ މީހާއެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަދު ދާރީމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އަބޫ އަލް ޔަމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫޢިބު] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބު] އާއި [ޢަޘާޢު ބިން ޔަޒީދު އަލް ލައިތުސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [އަބޫ ޙުރައިރާ] އެދެމީހުންނަށްވެސް އަންގަވާފައިވަނީ، ޞަޙާބީން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޤިޔާމަތް ދުވަހު ފެންނާނެ ހެއްޔެވެ؟' ދެން އިބްރާހިމް ބިން ސަޢުދުގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން ރާވީ ޙަދީޘް ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ.

Hadith Corroboration (74)

Hadith

Imam Muslim : 268

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ

އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރަފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [ޙައްމާމް ބިން މުނަބީޙް] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ، މިއީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ކަމެއް’ ދެން ބައެއް ޙަދީޘްތައް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ސުވަރުގެއިން އެންމެ ދަށް ދަރަޖައަކީ -الله- އޭނާއަށް ތަޞައްވުރު ކުރައްވާ، އަދި އޭނާ ތަޞައްވުރުކުރާ މިންވަރެވެ. ދެން الله ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރައްވަނީ، ‘ތިބާ ތަޞައްވުރު ކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. ދެން الله ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނަށް ޙަދީޘްކުރައްވަނީ، ‘ކަލޭގެފާނު ތަޞައްވުރު ކުރައްވަމުން ގެންދެވި އެއްޗެއް، އަދި އެކަހަލަ ކަމެއް ތިބާއަށް ލިބިއްޖެއެވެ''.

Hadith Corroboration (1)

Hadith

Imam Muslim : 269

و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا

އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑަށް [ސުވައިދު ބިން ސަޢީދު] ކައިރީ ވިދާޅުވީ، އޭނާ އަޅުގަނޑަށް [ޙަފްޝް ބިން މައިސާރާ] [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [ޢަތަޢު ބިން ޔަސާރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، الله ގެ ރަސޫލާގެ ޒަމާނުގައި ގިނަ ބަޔަކު އެދުނީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ! އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޤިޔާމަތް ދުވަހު ފެންނާނެ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ ސާފު ވިލާގަނޑެއް ނެތް ދުވަހެއްގައި އިރު ފެންނަން އުނދަގޫ ހެއްޔެވެ؟' އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'ނޫން އޭ الله ގެ ރަސޫލާ' އެވެ. އަދި ވިލާގަނޑެއް ނެތް އިރު ފުރިހަމަ ހަނދު ރޭގަނޑެއްގައި ހަނދު ބަލާލަން އަވަސްވެގަންނަނީ ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަހު ގޮވާލާ މީހަކު ގޮވާލާނީ، "ކޮންމެ ޤައުމެއް ކުރިން އަޅުކަންކުރި ގޮތަށް ތަބާވާށެވެ"، ބުދުތަކާއި ބުދުތަކުގެ ސިފައިގައި الله ނޫން އެހެން މީހަކު އަޅުކަން ނުކުރާހާ ހިނދަކު އެމީހުން ނަރަކައަށް ވައްޓާލާނެ ދުވަހަކަށެވެ. އޭރުން ޔަހޫދީންނަށް ގޮވާލައި، "ކުރިން އަޅުކަންކުރީ ކޮން ކަމަކަށް ހެއްޔެވެ؟" އެމީހުން ބުނާނެ، "އަހަރެމެން ކުރިން އަޅުކަން ކުރަމުން އައީ الله ގެ ދަރިކަލުން އުޒައިރަށް" ކަމަށެވެ. ބުނެވޭނީ "ތިޔަބައިމީހުން ދޮގުހެދީ، الله އަނބިދަރިން އުފެއްދެވީކީ ނޫން. ފަހެ ތިޔަބޭފުޅާ ބޭނުންވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟" އެމީހުން ބުނާނެ، "އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެމެން ކަރުހިއްކައިފިން، އެހެންކަމުން އަހަރެމެންނަށް ބޯން އެއްޗެއް ދެއްވާށެވެ." ދެން އެމީހުންނަށް ދައްކާނީ އެމީހުންގެ ކަރުހިއްކުން ފިލުވާލާނެ އެއްޗެއް، ދެން އެމީހުން ނަރަކައަށް ގެންދެވޭނެ، މިރާޖެއް ފަދައިން، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އަނެއް ބަޔަކަށް ތަޅައި، ދެން އެމީހުން ނަރަކައަށް ވައްޓާލެވޭނެއެވެ. ދެން ނަޞާރާއިންނަށް ގޮވާލައި، "ކުރިން އަޅުކަންކުރީ ކޮން ކަމަކަށްތޯ؟" އެމީހުން ބުނާނެ، "އަހަރެމެން ކުރިން އަޅުކަން ކުރަމުން އައީ الله ގެ ދަރިކަލުން މަސީޙު އަށެވެ." ދެން އެއުރެންނަށް ދެންނެވީ، ތިޔަބައިމީހުން ދޮގުހެދީއެވެ. މާތްالله އަނބިންނާއި ދަރިން ނުނަގައެވެ'. އެހެންކަމުން އެބައިމީހުންނަށް ބުނީ، ‘ތިޔަބޭފުޅުން ބޭނުންވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ' އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'އަހަރެމެން ކަރުހިއްކައިފިން، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެންނަށް ބޯން އެއްޗެއް ދެއްވާށެވެ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން އެކަން އެމީހުންނަށް އިޝާރާތް ކުރެވުނެވެ. 'ތިޔަ ކުދިން ނުބޯންތަ'. އަދި އެމީހުން ޖަހަންނަމްގައި އެއްވެފައި ތިބީ، އެމީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އެހެން މީހުންގެ ގައިގައި ޖެހި، ދެން ނަރަކައަށް ވެއްޓި، ހެޔޮ މީހުންނާއި ޞާލިޙުންގެ ތެރެއިން މާތްރަސްކަލާނގެއަށް އަޅުކަންކުރާ މީހުން ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނެތިގެންނެވެ. އެއަށްފަހު الله އެއުރެންގެ ގާތަށް ވަޑައިގަތީ އެއުރެންނަށް ފެންނަ އެންމެ ލުއި ސިފައިގައެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ވިދާޅުވިއެވެ؛ "ކޮންމެ ޖަމާއަތަކުން އަޅުކަންކުރާ އެއްޗަކަށް ތަބާވާއިރު، ތިޔަ އިންތިޒާރު ކުރަނީ ކޮން ކަމަކަށް ހެއްޔެވެ؟" އެމީހުން ބުނީ؛ "އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެން ދުނިޔޭގައި ތިބި މީހުންނާ ވަކިވަނީ އެމީހުންގެ ކިބައިން ބޭނުންވާ އެއްޗެއް ބޭނުންވާ ވަގުތުތަކުގައި ނަމަވެސް އެމީހުންނާ އެކުވެރިއެއް ނުވަމެވެ." އެހެންކަމުން މާތްރަސްކަލާނގެ ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަންނަކީ ކަލޭގެ ރަބީޢު." އެހެންކަމުން އެއުރެން ބުންޏެވެ. "އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ޙިމާޔަތް ހޯދަނީ، އަހަރެމެން އެއްވެސް ކަމަކަށް الله އަށް ޝަރީކު ނުކުރާނަމެވެ." އެމީހުން ދެތިން ފަހަރު އެވާހަކަ ބުނިއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ކިރިޔާ ވެސް ފަހަތަށް ޖެހެންދެން، ދެން الله އެދުނެވެ؛ “ތިބާއާއި އެކަލާނގެއާ ދެމެދު އެއްވެސް ޢަލާމާތެއް އެބަހުރިތޯއެވެ؟” އެމީހުން ޖަވާބު ދިނެވެ؛ “އާދެ” ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ ކަނބުލޭގެތައް ފަޅާއަރުވާލެވުނީ، ކުރިން އޭނާގެ އެތެރެއިން - އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު - الله އަށް ސަޖިދަ ކުރުމަށް ހުއްދަ ދެއްވުމުން ފިޔަވައި، ކުރިން الله އަށް ސަޖިދަ ކުރި މީހަކު ނެތެވެ. އަދި ކުރިން އިގޯއާއި ޝޯވ އޮފް އިން ސަޖިދަ ކުރި މީހަކު ނުހުރެއެވެ. ދެން އެއުރެން ބޯ އުފުލާލުމާއެކު الله ތަޢާލާ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފެންނަ ސިފައަކަށް ބަދަލުވެވަޑައިގަތުމުން މާތް ﷲ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ.” އެހެންކަމުން އެއުރެން ބުންޏެވެ. “ތިޔައީ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ.” ދެން ނަރަކައިގެ މައްޗަށް ބްރިޖެއް ފެތުރި، އެވަގުތު ޝަފާޢަތްތެރިކަން ހިނގައި، އެމީހުން މުރުތައްދުވިއެވެ. “އޭ الله، ސަލާމަތް ކުރައްވާ، ސަލާމަތް ކުރައްވާށެވެ.” މީހަކު އަހާލިއެވެ؛ ‘އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ބްރިޖަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟” އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ އޭރުން މުއުމިނުން އެތަނުން ފާއިތުވާނީ ލޮލުގެ ފިނިފެންމަލެއް ފަދައިން، ވިލާގަނޑެއް ފަދައިން، ވައިރޯޅިއެއް ފަދައިން، ދޫނިތަކެއް ފަދައިން، ބާރަށް ދުވާ އަސްތަކާއި، ޖަނަވާރުތަކުގައި ދުއްވާ ފަދައިންނެވެ. އޭރުން މުސްލިމުން ސަލާމަތްވެ، އެއްބަޔަކު ފަޅައިގެން ގޮސް އެއްބަޔަކު ނަރަކައިގެ ނަރަކައަށް އެއްލާލެވޭނެއެވެ. ފަހެ، މުއުމިނުން ނަރަކައިން މިނިވަންވެއްޖެނަމަ، ދެން އަހަރެންގެ ނަފްސު އެކަލޭގެފާނުގެ އަތުގައި އޮތް މީހާގެ ފަރާތުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކުވެސް ނަރަކައިގައި ތިބި އަޚުންނަށްޓަކައި ޤިޔާމަތް ދުވަހު އަލްޙަޤީޤު ހޯދުމަށް އެދި الله އަށް އެހާ ސާބިތުވެ ނުތިބޭނެއެވެ. އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އެމީހުން އަބަދުވެސް އަހަރެމެންނާއެކު ރޯދަ ހިފާ، އަހަރެމެންނާއެކު ނަމާދުކޮށް، އަހަރެމެންނާއެކު ޙައްޖުކުރުން." ފަހެ އެމީހުންނަށް ބުނާނެއެވެ؛ "ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގޭ މީހުން ނެރެލާށެވެ." ދެން އެމީހުންގެ ސިފަތައް ކަޅުވެގެން ދިޔައީ ނަރަކައިގެ އަލިފާނުން ރޯވުމުންނެވެ އަހަރެމެން." ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން އެހާ ގިނަ ބަޔަކު ނެރެ، ދެން އެމީހުން ބުނީ “އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެން އެކަމުގައި ކަލޭ އަހަރެމެންނަށް އަމުރުކުރެއްވި މީހަކު ދޫކޮށްލާފައެއް ނުވެއެވެ.” ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ، އެބައިމީހުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ނެރެފައި ދެންނެވީ، “އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެން އެކަމުގައި ކަލޭގެފާނު އަމުރުކުރެއްވި މީހަކު ނުބާއްވަމެވެ.” ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އަނެއްކާވެސް އެހާ ބޮޑު އަދަދެއް ނެރުއްވިއެވެ ޖަޒާ.- -ސ ދިރިއުޅުމުގެ ކޯރު ކަމަށް ކިޔާ ސުވަރުގެ އެމީހުން ދެން ކޯރުގެ ކޯރުގައި ހެދޭ އޮށްތަކެއް ފަދައިން ނުފެންނާނެ ހެއްޔެވެ، އެއީ އިރުގެ އަލިފާންގަނޑު ދުއްވާފައި -ކުދިކުދިވެގެން- ދާތަނެވެ ބަދުޢީންތަ؟' އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދެވީ: 'ދެން އެމީހުން ނުކުތީ މުއްސަނދިކަން ފަދައިން، އެމީހުންގެ ކަކުލުގައި ސުވަރުގެ މީހުންނަށް ދެނެގަނެވޭނެ އަނގޮޓިތަކެއް ހުރިއިރު، އެއީ އެއްވެސް އަމަލެއް ނުވަތަ ހެޔޮ އަމަލެއް އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނުހިނގާ الله ސުވަރުގެވަންތަ މީހުންނެވެ.' އެއުރެން ބުންޏެވެ: 'އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭ އަހަރެމެންނަށް ދެއްވީ ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް މީހަކަށް ނުދެއްވާ އެއްޗެކެވެ.' ދެން الله ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: '-ހަމަކަށަވަރުން- ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ތައްޔާރުކޮށްދެއްވި އެއްޗެއް މިހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ ރަނގަޅެވެ.' އެއުރެން ބުންޏެވެ: 'އޭ ރަސްކަލާނގެ، މިހުރިހާ ކަމަކަށް ވުރެ ރަނގަޅު ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' الله ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އަހަރެންގެ ރުހުމުގައި އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ކަލޭގެފާނަށް ރުޅިއެއް ނާންނާނެ' މުސްލިމް ވިދާޅުވި އެވެ އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [ޢަތާ ބިން ޔާސާރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފެންނާނެ ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޖަވާބުގައި ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެމެން ބުނީމެވެ: 'ނޫން' ދެން އަހަރެން ޙަދީޘް ނިމެންދެން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީމެވެ ކަނޑިއަކަށްވުރެ ބޮޑަށް’ އަދި ލައިތުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އެއްވެސް ރިޑޭޝަނެއް ނެތެވެ: 'އެމީހުން ބުނަނީ، 'އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ތިޔަބައިމީހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވީ، އެއަށްފަހު ޢީސާ ބިން ޙައްމާދު އެކަމުގައި އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ [ހިޝާމް ބިން ސަޢުދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] އަށް ރިވާވެގެންވަނީ، ޙަފްސް ބިން މައިސާރާގެ ޙަދީޘާއި އެއްގޮތަށް، އެންމެ ފަހު ޖުމްލައާ ހަމައަށް، އަދި އެތަނުގައި އިތުރުކުރުމާއި އުނިކުރުން އޮވެއެވެ'.

Hadith Corroboration (74)

Hadith

Imam Muslim : 270

و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ

އަދި [ހާރޫން ބިން ސަޢީދުލް ޢައިލީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [މާލިކު ބިން އަނަސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [އަމްރު ބިން ޔަޙްޔާ ބިން ޢުމަރާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [އަބޫ ސަޢީދުލް ޚުދުރީ] ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ސުވަރުގެ، އެކަލާނގެ ރަޙްމަތުން އިރާދަކުރެއްވި މީހަކު ވައްދަވައި، ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިން ނަރަކައަށް ވައްދަވައެވެ. ދެން اللَّه ޙަދީޘްކުރައްވައެވެ. ދެން އެމީހުން ނަރަކައިން ނެރެވޭނީ އަނދާފައިވާ ޙާލަތެއްގައެވެ. އެމީހުން އަންދާލާފައި، ދެން ދިރިއުޅުމުގެ ކޯރަށް ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގެ ކޯރަށް އެއްލާލާނެއެވެ. ދެން އެތަކެތި ބޮޑުވާނީ ފެންގަނޑުގެ އެއްފަރާތުގައި އޮށެއް ހެދޭ ފަދައިންނެވެ. ރީނދޫކޮށް ކައްސާލައިގެން ނިކުންނަ ގޮތެއް ނުފެނޭތަ؟' އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޢައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ވުހައިބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި ބަޔާންވެގެން- އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްޖާޖު ބިން އަޝް-ސިޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަމްރު ބިން ޢައުން] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޚާލިދު] ދެމީހުންވެސް [ޢަމްރު ބިން ޔަޙްޔާ] ގެ އަރިހުން މި އިސްނާދާއެކު ރިވާވެގެންވާ ކަމުގައެވެ. އަދި ދެމީހުންނަށްވެސް ޝައްކެއް ނުކުރިއެވެ. އަދި ޚާލިދުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި، 'ފެނުގެ ކައިރީގައި އޮށް ބޮޑުވާ ފަދައިން' އެވެ. އަދި ވުހައިބްގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި، 'އުދަނުގެ ފެންގަނޑުގައި އޮށް ބޮޑުވާ ފަދައިން' އެވެ.

Hadith Corroboration (63)

Hadith

Imam Muslim : 271

و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ

އަދި [ނަޞްރު ބިން ޢަލީ އަލްޖަހުދުލާމީ] އަޅުގަނޑަށް [ބިޝްރު] - އެއީ އިބްނުލް މުފައްދުލާލް - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ މަސްލަމާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ނަދުލާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އަދި ދިރިއުޅެންވެސް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންގެ ފާފަތަކުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ގޯސްތަކުގެ ސަބަބުން ނަރަކައިގެ އަދަބު ތަހައްމަލުކޮށްފައިވާ މީހުން، الله ތަޢާލާ އެމީހުން މަރުކޮށްދެއްވާނީ، އެމީހުން މަރުވާންދެން އަންދާލާއިރު، ޝަފާޢަތްތެރިވުމުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން، ދެން އެމީހުން ޖަމާޢަތްތަކަކަށް ގެނެސް، ދެން ސުވަރުގެ ކޯރުގައި ފެތުރިގެން، ދެން އެމީހުންނަށް ބުނާނީ، އޭ ސުވަރުގެވަންތަ މީސްތަކުންނެވެ. އެމީހުންގެ މައްޗަށް ފެން އަޅާށެވެ. އޭރުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތައް ބޮޑުވާ ފަދައިން ބޮޑުވާނެ، އުދައެރުމުގެ ފެންގަނޑެއް ފަދައިންނެވެ.'' ދެން ޤައުމެއްގެ މީހަކު ބުނީ، 'އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ، الله ތަޢާލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ޙަޤީޤަތުގައި ސަހަރާ ފަޅުތެރޭގައި ހުރިހެންނެވެ.'' އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ މަސްލަމާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ޖުމުލައިގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ.

Hadith Corroboration (60)

Hadith

Imam Muslim : 272

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً

އެއީ [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް އަލް ޙަންޒާލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އެދެބޭފުޅުންވެސް [ޖަރީރު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވާކަމަށެވެ، [ޢުޘްމާން] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަބީދާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމުގައެވެ. الله ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އެތަނަށް އައުމުން އޭނާއަށް ހީވީ ސުވަރުގެ ފުރިފައިވާހެންނެވެ. ދެން އެނބުރި ވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެންނަށް އެކަން ފުރިހަމަ ވެއްޖެއެވެ. ފަހެ، الله އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އެތަނަށް އައުމުން އޭނާއަށް ހީވީ ސުވަރުގެ ފުރިފައިވާހެންނެވެ. ދެން އެނބުރި ވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެންނަށް އެކަން ފުރިހަމަ ވެއްޖެއެވެ. އެހެންކަމުން މާތްރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވީ، 'ދާށެވެ، ދެން ސުވަރުގެއަށް ވަދެވަޑައިގަންނަވާށެވެ، ސަބަބަކީ ތިބާއަށް ދުނިޔެ ފަދައިން އަދި ދިހަ ގުނަ ކަމުދާނެތީ، -ނުވަތަ ދުނިޔެ ފަދައިން ދިހަގުނަ ލިބޭނެ-'. އޭނާ ބުނީ 'އަހަންނަށް މަލާމާތް ކުރަނީތަ ނޫނީ ރަސްގެފާނު ކަމުގައި ވާއިރު'' ކަމަށެވެ. ރިވާވެރިޔާ ވިދާޅުވީ، 'ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ، މާތްالله އޭނާއަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށި، އޭނާގެ މޮލާ ދަތްތައް ފެންނަންދެން ހޭން ހުރިތަނެވެ'. ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ ކުރިއަށް ގެންދެވީ: 'އަދި ސުވަރުގެ އެންމެ ދަށުދަރަޖައިގެ އާބާދީއަކީ އެކަލޭގެފާނަކީ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ'.

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Muslim : 273

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ

އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، ބަސްފުޅަކީ އަބޫ ކުރުރައިބުގެ ބަސްފުޅެވެ، ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަލްޢަޢްމާޝް] ގެ އަރިހުން [ޢަބީދާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހުން ނަރަކައިން ނުކުތް މީހާ، އެއީ ނަރަކައިން ނިކުމެގެން ދިޔަ މީހަކު އަހަންނަށް އެނގެއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވީ، 'ދާށެވެ، ދެން ސުވަރުގެއަށް ވަދެވަޑައިގަންނަވާށެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ސުވާލު ކުރެވުނީ، 'ތިޔަ އުޅުނީ ކޮން ގަޑިއެއްގައިކަން ހަނދާން ނެތުނީ ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ބުންޏެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވީ، ތަޞައްވުރު ކޮށްލައްވާށެވެ! އެހެންކަމުން އޭނާ ތަޞައްވުރު ކުރިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އޭނާގެ ދަތްދޮޅި ފެންނަންދެން ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރިތަނެވެ.''

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Muslim : 274

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢައްފާން ބިން މުސްލިމް] އެ [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ] އެ [ތަބީތު] އެ [އަނަސް] އެ [އިބްނު މަސްޢޫދު] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ނަރަކައިގެ އަލިފާން އޭނާއަށް އިޝާރާތް ކުރެއެވެ. އެތަނުން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، އަލިފާނާ ދިމާއަށް އެނބުރިލަމުން ބުންޏެވެ: 'ތިބާގެ ކިބައިން އަހަރެން ސަލާމަތް ކުރެއްވި الله އަށް މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެއެވެ. މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ނުވަތަ އެންމެ ފަހު މީހުންނަށް ނުދެއްވާ އެއްޗެއް الله އަހަންނަށް ދެއްވިއެވެ.' ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ގަހެއް އުފުއްލެވި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން الله ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން، ފަހަރެއްގައި އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް އެ އެއްޗެއް ދެއްވައިފިނަމަ، ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން އެހެން ކަމެއް އެދިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނޫން، އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ.' ދެން އޭނާ الله އަށް ވަޢުދުވީ އިތުރު އެއްވެސް ކަމަކަށް އެދިވަޑައިނުގަންނަވާނެ ކަމުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ބަހަނާއެއް ދެއްވީ އޭނާއަށް ދެކޮޅު ނުހެދޭނެ ކަމެއް ފެނިވަޑައިގަތުމުންނެވެ. ދެން އެގަސް އޭނާގެ ގާތަށް ގެނައުމުން، އެ ގަހުގެ ހިޔަލުގައި ހިމާޔަތް ހޯދައި، އެ ގަހުގެ ފެނުން ބޯލިއެވެ. ދެން އޭނާއަށްޓަކައި ފުރަތަމަ ގަހަށްވުރެ ރަނގަޅު އެހެން ގަހެއް ހެދިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން الله ވިދާޅުވީ، އޭ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން، ކަލޭ އަހަންނަށް ވަޢުދު ނުވީ ހެއްޔެވެ؟ ދެން الله އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ވަޢުދުވީ އިތުރު އެއްވެސް ކަމެއް الله އަށް އެދިވަޑައިނުގަންނަވާނެ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ބަހަނާއެއް ދެއްވީ އޭނާއަށް ދެކޮޅު ނުހެދޭނެ ކަމެއް ފެނިވަޑައިގަތުމުންނެވެ. ދެން މާތް ﷲ އެގަސް އެކަލޭގެފާނާ ގާތަށް ގެނައީ އެގަހުގެ ހިޔަލުގައި ހިމާޔަތް ހޯއްދަވައި، އެގަހުގެ ފެނުން ބޯލެވޭތޯއެވެ. ދެން ސުވަރުގޭގެ ދޮރުމަތީގައި އޭނާއަށްޓަކައި އިތުރު ގަހެއް އުފުލެވުނެވެ. އެ ދެމީހުންނަށް ވުރެ ވެސް ރީތި ކަމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން الله ވިދާޅުވީ، އޭ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން، ކަލޭގެފާނު އަހަރެންގެ ކިބައިން އެނޫން ކަމެއް ނުއެދިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވެވަޑައިނުގަންނަވަނީ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މިފަހަރު އަހަރެން ތިބާގެ ކިބައިން އިތުރު އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރާނަން'. ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ބަހަނާއެއް ދެއްވީ އެކަލޭގެފާނަށް ދުރުހެލި ނުވެވޭ ކަމެއް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ފެނިވަޑައިގަތުމުންނެވެ. އެހެންކަމުން الله އޭނާ އެކަމާ ގާތްކޮށްދެއްވިއެވެ. الله ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނު އެކަމާ ގާތް ކުރެއްވުމުން، ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރިންގެ އަޑު އިވުނެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ، 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެން އެކަމަށް ވައްދާށެވެ'. ފަހެ، اللَّه ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ތިބާއަށް ދުނިޔެއާއި އެފަދަ ކަންތައްތައް އެއާއެކު ދިންނަމަ ތިބާ ހިތްހަމަޖެހޭނެ ހެއްޔެވެ'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ތިބާ އަހަންނަށް މަލާމާތް ކުރައްވަނީ ހެއްޔެވެ؟ ދެން އިބްނު މަސްޢޫދު ހީލަމުން ބުނެލިއެވެ. ' އެމީހުން ސުވާލުކުރީ، 'ތިޔަ ހެއްވާލަނީ ކޮން ކަމަކުން ހެއްޔެވެ؟ ' އިބްނު މަސްޢޫދު ވިދާޅުވިއެވެ. ޞަޙާބީން ބުންޏެވެ. ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، 'އަހަރެން ހީހީ ދުނިޔެތަކުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހެއްވާލި ކަމެއްގެ ސަބަބުން، އަޅާ ބުނި އިރު، 'ކަލޭ އަހަންނަށް މަލާމާތް ކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟ الله ޖަވާބު ދެއްވީ ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް މަލާމާތެއް ނުކުރަން، އެކަމަކު އަހަރެން ބޭނުން ކަމެއް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި މީހެކެވެ.

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Muslim : 275

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ

އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ބުކައިރު] [ޒުހައިރު ބިން މުޙައްމަދު] [ސުހައިލް ބިން އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަންނޫމާން ބިން އަބޫ ޢައްޔަޝް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދުލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ސުވަރުގެއަކީ ނަރަކައިން ސުވަރުގެއާ ދިމާއަށް މޫނު އަނބުރާލާފައިވާ މީހާ ކަމަށާއި، ހިޔަނި ހުންނަ ގަހެއް الله އޭނާއަށް ސިފަކުރައްވައެވެ. ދެން އެމީހާ ބުނީ: 'އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެން އޭގެ ހިޔަލުގައި ހުރެވޭތޯ އެކަމާ ގާތްކޮށްދެއްވާށެވެ.'' ދެން އޭނާ ސުވަރުގެއަށް ވަނުމާއި އޭނާގެ އެދުންތަކާ ބެހޭ ގޮތުން މި ޙަދީޘް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ އޭނާގެ ގެއަށް - ސުވަރުގެއިން -، އަދި އޭގެ ފަހުން އޭނާގެ ދެ އަނބިކަނބަލުން ދެ މަލާއިކަތުންގެ ތެރެއިން ވަދެވަޑައިގަތީ އޭނާއާ ބައްދަލުކުރުމަށެވެ. ދެމީހުންވެސް ބުނީ، 'ހުރިހާ ޙަމްދުތަކެއް ވާނީ އަހަރެމެންނަށްޓަކައި ކަލޭގެފާނު ދިރުއްވައި، ކަލޭގެފާނަށްޓަކައި އަހަރެމެން ދިރިއުޅުއްވި الله އަށް' ކަމަށެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Muslim : 276

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ

[ސަޢީދު ބިން އަމްރޫ އަލް އަޝްޢަތުސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން އުޔާނާ] [މުތަރިފް] ގެ އަރިހުން އަދި [އިބްނު އަބްޖާރު] [އަޝް ޝަޢުބީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ރިވާޔަތުގެ ތެރެއިން އަޑުއެހީމެވެ. -އަނެއްކާ ސަފުހާއެއްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ- އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުތަރިފް ބިން ޠާރިފް] އަދި [ޢަބްދުލް މާލިކް ބިން ސަޢީދު] ދެމީހުންނަށްވެސް [އަޝް ޝަޢުބީ] [އަލްމުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ އަޑު އިވިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި [ބިޝްރު ބިން އަލްޙަކަމް] އަޅުގަނޑާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅުތައް ކިޔައިދެއްވައި، [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [މުތަރިފް] އާއި [އިބްނު އަބްޖާރު] ދެމީހުންނަށްވެސް [އާޝް ޝަޢުބީ] ބުނި އަޑު އިވިގެންނެވެ؛ [އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢައިބް] މި ޙަދީޘް މަންޒަރުގައި ރިވާކުރައްވާ އަޑު އިވިއްޖެ - ސޫފިޔާން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ކަމަށްވާ އިބްނު އަބްޖަރު ރަސޫލާއަށް ރިވާކުރެއްވިހެން - އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ޖަވާބު ދެއްވީ، އެއީ ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިން ސުވަރުގެއަށް ވަނުމަށްފަހު އަންނަ މީހާއެވެ. އެމީހާ ބުންޏެވެ. އެއަށްފަހު މިމީހާއަށް ބުނެވުނީ، ދުނިޔޭގެ ރަސްރަސްކަލުންގެ ތެރެއިން ރަސްކަލަކު ފަދައިން ރަސްކަމުގެ ހިއްސާއެއް ބޭނުންވޭތޯއެވެ؟’ އެމީހާ ބުނީ، އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާއެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ވިދާޅުވިއެވެ، 'އެއީ ތިބާގެ ހިއްސާ، އެގޮތަށް އިތުރުވެ، އެގޮތަށް އިތުރުވެ، - އެގޮތަށް އިތުރުވެގެން-'. ފަސްވަނަ ފަހަރު އެމީހާ ބުނީ، އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާއެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ބޭނުން އެއްޗެއް ލިބެނީ އަދި ލޮލަށް ކަމުދާ އެއްޗެއް'. އެމީހާ ބުނީ، އޭ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ’ ކަމަށެވެ. މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، '-ދަރަޖައިގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ މީހުންގެ ނަސީބު ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ ' ރައްބް ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އެމީހުންނަކީ، އަހަރެންގެ ޚިޔާރުކުރެއްވި މީހުން، އެމީހުންގެ ޝަރަފު އަހަރެންގެ އަތުގައި އޮތް، އަދި އަހަރެން ނިވާކުރަން - އެ ޝަރަފު-، އެއީ ދުވަހަކުވެސް ލޮލަށް ފެނިފައި ނުވާ، ދުވަހަކުވެސް ކަންފަތުން އަޑުއިވިފައި ނުވާ އަދި ހިތުން އަތްލާފައިވާ އެއްޗެއް ނޫން'. ރިވާވެރިޔާ ވިދާޅުވީ، 'ދަލީލުތައްވަނީ الله ގެ ބަސްފުޅުގައި: '- އެއްވެސް ނަފްސަކަށް އެމީހަކަށް އިންތިޒާރުކުރާ ނިޢުމަތްތައް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާ، ސަވާބެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާލަން ރީތި- ' -Qs. އަސް-ސަޖްދާ: 17-'. [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله ބިން އަލް އަޝްޖަޢީ] [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޢަބްޖަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [އަޝް ޝަޢުބީ] ބުނި އަޑު، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [އަލްމުޣިރާ ބިން ޝުޢޫބާ] މަންޒަރުގައި ބުނި ވާހަކައެވެ މިހެންނެވެ'.

Hadith Corroboration (28)

Hadith

Imam Muslim : 277

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ

[މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާޝް] [އަލްމަޢުރުރު ބިން ސުވައިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ދައްރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ ޤިޔާމަތް ދުވަހު - އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުރިފުޅުމައްޗަށް - ގެނެސްދެއްވާނެ ކަމަށާއި، އެކަލޭގެފާނަށް ބުނާނެ، 'އޭނާގެ ކުދިކުދި ފާފަތައް ދައްކަވައި، ބޮޑެތި ފާފަތައް ފޮހެދެއްވާށެވެ.' އޭރުން އޭނާގެ ކުދިކުދި ފާފަތައް ދައްކާނެއެވެ. އޭރުން އޭނާއަށް ބުނެވޭނެއެވެ. އަދި އެއްދުވަހަކު ތިޔަފަދަ ކަމެއް ތިޔަ ކުރިއެވެ.' ދެން ބުނާނީ އާދެ އެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް އެކަމަށް އިންކާރު ނުކުރެވި، އޭނާގެ ބޮޑެތި ފާފަތަކުން ރަޙްމަތް އެދިވަޑައިގަތީ އެކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެއްވުމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ބުނެވޭނެއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ވިދާޅުވީ، 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންނަށް ފެނިފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ އޭނާގެ ދަތްތައް ފެންނަންދެން ހޭން ހުންނަތަނެވެ''. އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ، [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި، އަދި [ވާކީޢު] -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި، އަދި [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ، އެދެމީހުންވެސް [އަލްޢަޢްމާޝް] އިން މި އިސްނަދާއެކު ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ'.

Hadith Corroboration (10)

Hadith

Imam Muslim : 278

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا

އަޅުގަނޑާ [ޢުބައިދުالله ބިން ސަޢީދު] އަދި [އިޝާޤު ބިން މަންސޫރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އެދެމީހުންވެސް [ރައުޙް] [ޢުބައިދުالله] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ދިޔައީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ރައުޙް ބިން ޢުބާދާ އަލްޤައިސީ] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ، [އިބްނު ޖުރައިޖު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޢަޒްޒުބައިރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އޭނާ [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] އަޑުއެހި ވާހަކައެވެ. އާޚިރަތުގައި ޤިޔާމަތާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ބެލުން! ރައްޔިތުންނަށް މަތީގައި އޮތީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭރުން ޤައުމުތަކުގެ ބުދުތަކާއި، އަދި އެމީހުން އަޅުކަން ކުރަމުން ދިޔަ އެއްޗަކާއެކު، އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ގޮވާލެވޭނެއެވެ. އޭރުން އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެމެންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވާނީ، ތިޔަބައިމީހުން އިންތިޒާރު ކުރަނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟ ' ފަހެ، އެމީހުން ބުނާނެ، 'އަހަރެމެން މިތިބީ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް އިންތިޒާރުކޮށްގެންނެވެ.' الله ތަޢާލާ ވިދާޅުވާނީ އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. އެމީހުން ބުނާނެ، 'އަހަރެމެންނަށް ކަލޭގެފާނު ފެންނަންދެން' އެވެ. އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހެއްވާކަން އެމީހުންނަށް ފެންނާނެއެވެ.' ޖާބިރު ކުރިއަށް ގެންދެވީ، 'ދެން الله އެމީހުން ގެންގުޅުއްވާނެ، އަދި އެމީހުން އެކަލާނގެއަށް ތަބާވާނެ' ކަމަށެވެ. އެއިން ކޮންމެ މީހަކަށް މުނާފިޤަކަށް ވިޔަސް އަދި މުއުމިނަކަށް ވިޔަސް އަލިކަމެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. ދެން އެމީހުން ނަރަކައިގެ ބުރިޖުގެ ތެރެއިން އަލިކަމުގެ ފަހަތުން ތަބާވެއެވެ. އޭގެ މަތީގައި ﷲ އިރާދަކުރެއްވި ކޮންމެ މީހަކު އަތުލައިގަންނަ ހޫކާއި ކަނޑި ދަގަނޑުތަކެއް ހުރެއެވެ. ދެން މުނާފިޤުންގެ އަލި ނިއްވާލާއިރު، މުއުމިނުންނަށް ސަލާމަތުން ތިބެއެވެ. ފުރަތަމަ ގުރޫޕްގެ މޫނުތައް ފުރިހަމަ ހަނދު ފަދައިން، ހަތްދިހަހާސް މީހުން، ޖަވާބުދާރީވުމަށް ގޮވާލުމެއް ނެތި، ސަލާމަތުން އެބަތިއްބެވެ. ދެން ދެން އޮތް ގްރޫޕް އުޑުމަތީގައިވާ ތަރިތަކުގެ އަލިކަން ފަދައިން، ދެން މިހެންނެވެ. ދެން ޝަފާޢަތް ހުއްދަވެގެންވެއެވެ. އެމީހުން ޝަފާޢަތަށް އެދެނީ، ނަރަކައިން ނުކުތުމަށްޓަކައި، އެއީ 'ލާ އިލާހާ އިއްލާހުއު - الله ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަން ޙައްޤު އިލާހެއް - ' އޭ ބުނާ މީހާއެވެ. އެމީހުން ސުވަރުގެ ގޯތިތެރޭގައި ބަހައްޓާފައި، ދެން ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިން އެމީހުންގެ މައްޗަށް ފެން އުނގުޅާނީ އުދައެރުމަށްފަހު ގަހެއް ހެދިފައިވާ ފަދައިން އެމީހުންގެ މަސް ބޮޑުވެ، އޭގެ ފިނިކަން ފިލައިގެންދާންދެންނެވެ. ދެން އޭނާ - އެންމެ ފަހުން އެދުނު މީހާ -، އޭނާއަށް ދުނިޔެއާއި އޭގެ ދިހަގުނަ އަގު ލިބިގެންދާނެ ގޮތަކަށެވެ.

Hadith

Imam Muslim : 279

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ

[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] [ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޖާބިރު] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އޭނާގެ ކަންފަތުން ރިވާކުރެއްވި ވާހަކަ އަޑުއެހިއެވެ.

Hadith Corroboration (2)

Hadith

Imam Muslim : 280

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ

[އަބޫ އައްރަބީޢު] އަޅުގަނޑުމެން [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދް] އަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު [ޢަމްރު ބިން ދީނާރު] އަށް ބުނީމެވެ، ‘[ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާ އަޑު އިވިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ އަމްރު ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ'' އެވެ.

Hadith Corroboration (2)