Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 221

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ

Ɔ seli e kɛ [Qutaibah bin Sa’id] seli e kɛ [Laits] m’ɔ fin [Sa’id bin Abu Said] m’ɔ fin [‘Atha’ bin Mina’] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ seli kɛ: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Alami, nanwlɛ, Ibn Maryam kijudge the pills the pig . ɔ nunnun jizyah -be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be sa nun-, ɔ yaci nnɛn kpanngɔ’n i nun, ɔ miɛnmɛn i ɲin Sɛ amun ɲan i’n, kpɔlɛ’n wíe, be wiengu kpɔlɛ’n nin be ɲin m’ɔ ci sran’n, bé flɛ́ be kɛ be ko ɲan aɲanbeun ninnge mun - aklunye like - sanngɛ sran fi su kplinman su’.

Hadith

Imam Muslim : 222

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ

Ɔ seli min kɛ [Harmalah bin Yahya] seli e kɛ [Ibnu Wahab] seli e kɛ [Yunus] fin [Ibn Shihab] ɔ seli kɛ, ɔ seli min [Nafi’] m’ɔ ti Abu Qatadah al-Ansari i kanga laa’n, kɛ [Abu Hurairah] seli kɛ: ‘Rasulullah sallallahual wa Zezi seli kɛ: ?Ɔ jrali ɔ wun lɔ kpɛkun ɔ kacili ɔ su kpɛn? amun sran mun'.

Hadith

Imam Muslim : 223

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ

Yɛ ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Hatim] ɔ seli e kɛ [Ya’qub bin Ibrahim] ɔ seli e kɛ [Ibnu Akhi Ibn Shihab] m’ɔ fin [i nian bian’n] i sa nun’n, ɔ seli min kɛ, ɔ seli min [Nafi’] - yɛle kɛ Abu Qatadah al-Ansari i kanga laa’n - kɛ ɔ tili kɛ ‘Abu Huraillaahula Saihillaal’ i ndɛ’n, ɔ ti kɛ ‘Abu Hurailla Merah. ɔ seli kɛ: ‘Sɛ Zezi m’ɔ ti Mariam i wa’n, ɔ jrali amun wun lɔ naan ɔ kacili amun kpɛnngbɛn’n, ɔ́ yó sɛ’.

Hadith

Imam Muslim : 224

و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Yɛ be seli e kɛ [Zuhair bin Harb] seli min kɛ [Al-Walid bin Muslim] seli e kɛ [Ibn Abu Dzi’bin] m’ɔ fin [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Nafi’] m’ɔ ti Abu Qatadah i kanga’n, m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ ti Abu Qatadah i kanga’n, m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ ti Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, ɔ seli Zezi kɛ: ɔ nin ɔ kacili ɔ su kpɛn’. Kpɛkun n seli [Ibn Abu Dzi’b] kɛ [al-Auza’i] seli e kɛ, ɔ fin [az-Zuhri] ɔ fin [Nafi’] ɔ fin [Abu Hurairah] kɛ, ‘Amun kpɛnngbɛn’n fin amun’. [Ibn Abu Dzi’b] seli kɛ: ‘?Amun si like nga ti yɛ amun kle sran’m be atin’n?’ N usali i ekun kɛ: ‘?Amun su kan kle min?’ Ibn Abu Dzi’b seli kɛ: ‘Ɔ́ fá Ɲanmiɛn i fluwa’n nin amun nuan ijɔfuɛ’n i Sunna’n ɔ́ klé amun atin.

Hadith

Imam Muslim : 225

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ

Ɔ seli e kɛ [al-Walid bin Syuja’] nin [Harun bin Abdullah] ɔ nin [Hajjaj bin ash-Sya’ir] be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Hajjaj] - yɛle kɛ Ibn Mohamɛdi - ɔ fin [Ibn Juraij] ɔ seli kɛ, ‘ [Abu az-Zubair] seli min kɛ, ɔ seli min kɛ [Abu az-Zubair] w’a kan kle min. Ɲanmiɛn i janunfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sran akpasua kun m’ɔ kunndɛ ndɛ nanwlɛ’n i ti’n, ɔ́ trán min Ummah’n nun titi, bé wún be titi lele m’ɔ́ fá jú sran cɛnlɛ cɛn’n su’. Ɔ seli ekun kɛ: ‘Kpɛkun Zezi m’ɔ ti Mari i wa’n, ɔ jrali, kpɛkun be kpɛnngbɛn’n seli kɛ: ‘Bla wa, fa e ɲrun srɛlɛ’n nun’. I sin’n, Zezi seli kɛ: ‘Tʃɛtʃɛ, i kpa bɔbɔ’n, amun nun wie mun nin wie mun ekun be ti kpɛnngbɛn, kɛ be fa manman Allah nvle nga’m be ɲrun’n sa.

Hadith

Imam Muslim : 226

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Be seli e kɛ [Yahya bin Ayyub] nin [Qutaiba bin Sa’id] nin [Ali bin Hujr] be seli e kɛ, be seli e kɛ [Ismail bin Ya’nun] - yɛle kɛ Ibn Ja’far - m’ɔ fin [al-Ala’] - yɛle kɛ Ibn Abdurrahman - m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [A. wasallam seli kɛ: ‘Jɔlɛ Dilɛ Cɛn’n su jranman lele saan via’n w’a fite wia atɔliɛ lɔ. Kɛ via’n fin wia atɔliɛ lɔ’n, sran’m be kwlaa be lafi Allah su, ɔ maan blɛ sɔ’n nun’n; '-Sran ng'ɔ lafiman Ɲanmiɛn su laa'n, annzɛ w'a miɛnmɛn i ɲin w'a yoman like kpa i Ɲanmiɛn sulafilɛ'n nun'n, i Ɲanmiɛn sulafilɛ'n leman bo kun' -Q. Al An’aam: 158-. Be kan kleli e [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Ibn Numair] nin [Abu Kuraib] be seli kɛ, be kan kleli e [Ibn Fudlail]. -ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ ɔ seli min kɛ [Zuhair bin Harb] seli e kɛ [Jarir] nɲɔn’n be fin [Umarah bin al-Qa’qa’] be fin [Abu Zur’ah] be fin [Abu Hurairah] be fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i sa nun. -i ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] seli e kɛ [Husain bin Ali] m’ɔ fin [Zaidah] m’ɔ fin [Abdullah bin Dzakwan] m’ɔ fin [Abdurrahman al-A’raj] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ ti. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Rafi’] ɔ seli e kɛ [Abdurrazzaq] ɔ seli e kɛ [Ma’mar] m’ɔ fin [Hammam bin Munabbih] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i sa nun’n.

Hadith

Imam Muslim : 227

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ

Yɛ ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Zuhair bin Harb] be nɲɔn’n be seli kɛ, be seli e [Waki’]. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Zuhair bin Harb] ɔ kannin ndɛ kwlaa kleli e [Ishaq bin Yusuf al-Azraq] ɔ fin [Fudlail bin Ghazwan]. -I ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala’] naan lafazh ti i liɛ, ɔ seli e kɛ [Ibn Fudlail] fin [i baba] fin [Abu Hazim] fin [Abu Hurairah] ɔ seli kɛ, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihilalam ninnge’m bé fíte’n. be yo sran ng'ɔ lafili su laa annzɛ ɔ miɛnnin i ɲin yoli like kpa i Ɲanmiɛn sulafilɛ'n nun laa'n, i su mmlusuɛ, yɛle kɛ: via'n i wia atɔliɛ lɔ fitelɛ'n, Dajjal i fitelɛ'n, ɔ nin nnɛn nga be wlan asiɛ'n su'n''.

Hadith

Imam Muslim : 228

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ

Ɔ kannin ndɛ kwlaa kleli e [Yahya bin Ayyub] nin [Ishaq bin Ibrahim] be ndɛ kwlaa nga [Ibn Ulayyah] kannin’n, [Ibn Ayyub] seli kɛ, ɔ kannin ndɛ kleli e kɛ [Yunus] m’ɔ fin [Ibrahim bin Yazid at-Tamimi] m’ɔ tili i’n, ɔ tili i like kun m’ɔ fin [fahist] i ndɛ’n nun’n. Cɛn kun’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘?Amun si lika nga via sɔ’n ɔli’n?’ Be tɛli su kɛ: ‘Allah nin i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, be si kpa’. Ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, ɔ wanndili sin sinnin lele ɔ jrannin i lika ng’ɔ o Famiɛn bia’n i bo lɔ’n, kpɛkun ɔ tɔli ase, ɔ kali lɛ lele mɔ be seli i kɛ: ‘Amun fu lɔ, amun sa amun sin lika nga amun fin’n’. Kpɛkun ɔ sali i sin naan w’a jaso lika ng’ɔ jasoli lɔ’n nun, kpɛkun w’a wanndi w’a sin lika ng’ɔ yoli maan sran’m b’a kpɛmɛn i sin kan’n lele m’ɔ́ fá jrán lika ng’ɔ sin sin’n, yɛle kɛ Famiɛn bia’n i bo lɔ’n, kpɛkun be seli i kɛ: ‘Fu lɔ naan nglɛmun’n w’a fite wia atɔliɛ lɔ’. Kpɛkun ɔ jasoli wia atɔliɛ lɔ’. I sin’n, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘?Amun si kɛ, kɛ sa sɔ’n ju’n, ɔ yo kɛ sran kun i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n timan like fi mɛnmɛn i’n, sɛ ɔ lafiman su ka’n, annzɛ ɔ yoman like kpa i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nun’n. Yɛ be seli e kɛ [Abd al-Hamid bin Bayan al-Wasithi] seli e kɛ [Khalid] - yɛle kɛ Ibn Abdullah - ɔ fin [Yunus] ɔ fin [Ibrahim at-Taimi] ɔ fin [i baba] ɔ fin [Abu Dzar] kɛ cɛn kun’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ’n seli kɛ: Ibn Ulayya’.

Hadith

Imam Muslim : 229

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا

Yɛ be seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nin [Abu Kuraib] yɛ lafazh’n ti Abu Kuraib liɛ, be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abu Muawiyah] seli e kɛ [al-A’masy] fin [Ibrahim at-Taimi] ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [A, . ?Kɛ wia’n tɔli’n, ɔ seli kɛ: ‘?Abu Dzar, a si lika nga wia sɔ’n ɔli’n? ’ Abu Dzar tɛli i su kɛ, ‘Allah nin i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, be si kpa’. Ɔ seli kɛ: ‘Ɔ ɔli, kpɛkun ɔ srɛli atin kɛ ɔ koto, kpɛkun be mɛnnin i atin kɛ ɔ koto, kɛ nga be fa seli i kɛ ‘Jaso atin nga a fin su’n su sa ɔ sin’ sa. Kpɛkun ɔ jasoli wia atɔliɛ lɔ’. Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ: ‘Kpɛkun ɔ kanngannin nun kɛ Abdullah kanngannin nun’n sa, ‘Kpɛkun lika sɔ’n yɛ ɔ ti via’n niɔn’.

Hadith

Imam Muslim : 230

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ

Ɔ seli e kɛ [Abu Sa’id al-Asyajj] nin [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq seli kɛ, ɔ seli e, sanngɛ al-Asyajj seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Waki’] seli e kɛ [al-A’masy] fin [Ibrahim at-Taimi] ɔ fin [i baba] ɔ fin [Abu Dzar i Allah] i su kɛ: '-Via'n sin sin i axis su-' -Qs. Yunus: 38- Ɔ maan ɔ seli kɛ: 'I lika’n wo Famiɛn bia’n i bo lɔ''.

Hadith

Imam Muslim : 231

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ

Ɔ seli e kɛ [Abu at-Tahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] ɔ seli e kɛ [Ibnu Wahb] ɔ seli kɛ, ɔ seli min kɛ [Yunus] m’ɔ fin [Ibn Shihab] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Urwah bin az-Zubair] yɛ ɔ ti [Aisha] i yi’n niɔn. Kɛ, ɔ seli kɛ, ‘Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ sallallaahu ’alaihi wasallam i nglo yilɛ’n, like klikli ng’ɔ juli’n, ɔ ti laliɛ nanwlɛfuɛ kun i lafilɛ nun. Ɔ wunman laliɛ sɔ’n, sanngɛ ɔ ti kɛ nglɛmun ndɛ kpa sa, kpɛkun ɔ klo kɛ ɔ́ ká i ngunmin. Titi’n, ɔ sɛ i sin Hira’n i yɔbuɛ’n nun lɔ. Lɔ’n, ɔ dili kɔnguɛ kpanngban sɔli Allah ka naan w’a sɛ i sin awlo. I sɔ’n ti’n, ɔ fali ninnge kanngan wie mun bali. -Kɛ ɔ dili cɛn kpanngban lɔ’n- ɔ sɛli i sin Khadijah lɔ, ɔ fali aliɛ kɔnguɛ kpanngban. Sa sɔ’n ɔli i ɲrun lele m’ɔ́ fá jú kɛ be yili i nglo kɛ ɔ o Hira’n i yɔbuɛ’n nun lɔ’n. Anzi Gabliɛli yɛ ɔ yili ndɛ sɔ’n i nglo m’ɔ seli kɛ, ‘Kanngan nun, Mohamɛdi! ’ Ɔ seli kɛ: ‘N siman fluwa kanngan kpa’. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Kpɛkun anzi’n trɛli min, ɔ yoli min atū kpa, kɛ n fɛli’n, ɔ yacili min nun n ɔli. Kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Kanngan nun, Mohamɛdi! ’ Ɔ seli kɛ: ‘I sin’n, n tɛli i su kɛ, ‘N kwlá kannganman nun’. Ɔ seli ekun kɛ: ‘I sin’n, Jiblili trɛli min, kpɛkun ɔ fali min trali min atū kpa ekun, lele mɔ n fɛli’n, ɔ yacili min nun ekun. Kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Kanngan nun, Mohamɛdi! ’ Ɔ seli kɛ: ‘I sin’n, n tɛli i su kɛ: ‘N siman fluwa kanngan kpa’. Ɔ kan guali su kɛ: ‘Jibril trɛli min ekun, ɔ yoli min atū kpa, ɔ maan kɛ n fɛli’n, ɔ yacili min nun n ɔli. Kpɛkun ɔ kanngannin ndɛ nga Allah kannin’n nun kɛ: ‘-Kanngan O Muhammad ɔ Rabb m’ɔ yili ninnge kwlaa’n i dunman nun. Ɔ yili sran’n moja ng’ɔ ti nzɔliɛ like’n nun, kanngan nun, yɛ ɔ Rab, m’ɔ ti aklunyefuɛ’n, yɛ ɔ fa plɛti’n kle sran’n niɔn. Ɔ kleli sran like kun mɔ be simɛn i- ’ -Qs. Al’Alaki: 1-5-. Kɛ sa sɔ’n sinnin’n, srɛ kunnin i kpa ɔ ɔli awlo lele ɔ nin Khadijah be yiali, kɛ ɔ seli’n sa: ‘Kata min su! Kata min su’. Kpɛkun, Khadijah mɛnnin i tanngannin kun naan srɛ m’ɔ kun i’n w’a wie i nun. Kpɛkun ɔ seli Kadija kɛ: ‘O Kadija! ?Ngue yɛ w’a yo min-ɔn? ’ Asa ekun’n, ɔ kannin sa kwlaa nga be juli’n be ndɛ. Ɔ seli ekun kɛ: ‘Nanwlɛ, min bɔbɔ min wun ndɛ lo min’. Khadija fɔnvɔli i titi, ɔ seli i kɛ: ‘Nán yo sɔ, maan ɔ wla gua ase! Allah, Allah su yoman amun ɲannzuɛn, le. Allah i ti! Nanwlɛ, amun nin aniaan’m be trali janvuɛ, amun kannin ndɛ nanwlɛ, amun fali sran uflɛ’m be trɔ’n, amun kloli kɛ amún fá like ng’ɔ nunman lɛ’n, amun sɔli aofuɛ’m be nun klanman, yɛ amun jrannin ndɛ nanwlɛ’n i sin titi’. Kadija ka lɛ ɔli Warakah bin Naufal bin Asad bin Abdul Uzza m’ɔ ti Kadija i niaan bla’n i wun lɔ. Jahili blɛ su’n, ɔ ti Klistfuɛ. Ɔ kloli fluwa klɛlɛ Arabu aniɛn’n nun, yɛ ɔ klɛli Biblu’n i nun ndɛ kpanngban kpa Arabu aniɛn’n nun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn w’a yo oke, yɛ aɲinsifuɛ’n w’a wun. Khadija seli i kɛ: ‘Tonton! - Tonton ti dunman kun mɔ Arabu’m be fa flɛ be niaan bla mun nin i wunsu ninnge mun ɔn, afin be ɲin yi be kɛ be ti kpɛnngbɛn sa - Amun tie amun niaan bian’n i wa’n i ndɛ’n.' Waraqah bin Naufal seli kɛ: ‘O min niaan bian’n i wa! N'zu yɛ yoliɔ? ’ i sin’n, Rasulullah sallallaahu ’alaihi wasallam kannin sa kwlaa nga be juli i su’n be ndɛ. Kɛ Waraqah tili sa sɔ’n, ɔ seli kɛ: ‘Mmla kun yɛ be yili i nglo kleli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa cɛn kun ɔn. Sɛ ɔ ti kɛ n te yo gbanflɛn kan kɛ bé tá amun kɛ amun yo Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, nn ɔ ti kpa. Asa ekun’n, sɛ ɔ ti kɛ n te o nguan nun kɛ amun nvlefuɛ’m bé tú amun’n, nn ɔ ti kpa’. Kpɛkun, Rasulullah m’ɔ ti Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su kpɛn’n, ɔ tinnin su kɛ: ‘?Bé fuan min? ’ Waraqah tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, nán Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kwlaa yɛ ɔ jasoli ɔ . be di junman kɛ amun sa, sanngɛ bé yó amun kpɔfuɛ sakpa. Sɛ n te o nguan nun amun blɛ su’n, nn ń úka amun, yɛ ń jrán amun sin. was...i sin’n, ɔ kannin hadith kun kɛ Yunus i hadith’n sa, sanngɛ ɔ seli kɛ, ‘Nán Ɲanmiɛn, Allah su yoman naan amun wla w’a bo amun wun tititi’. Ɔ seli e kɛ [Uqail bin Khalid] seli kɛ [Ibn Shihab] N tili kɛ [Urwah bin az-Zubair] seli kɛ, [Aisyah] Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i yi’n seli kɛ: ‘Kpɛkun ɔ sɛli i sin Khadijah lɔ srɛ nun,’ i sin’n, ɔ kannin hadith nga be o Yumar nun’n be ndɛ. Ɔ kannin hadith nɲɔn su’n i bo bolɛ’n i ndɛ, ‘Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam i ndɛ klikli ng’ɔ juli’n, ɔ ti laliɛ nanwlɛfuɛ’.

Hadith

Imam Muslim : 232

و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ

Yɛ ɔ seli e kɛ [Abu at-Tahir] seli e kɛ [Ibnu Wahab] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Yunus] ɔ seli kɛ, [Ibn Shihab] seli kɛ, ɔ seli e [Abu Salamah bin Abdurrahman] kɛ [Jabir bin Abdullah al-Ansari] -yɛ ɔ ti Rasul i janvuɛ’m be nun kun. hadith, ɔ seli kɛ, ‘Rasulullah sallallaahu ’alaihi wasallam kannin blɛ nga be kpɛli ndɛ’n i nglo’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ń nánti’n, kpɛkun n tili sran kun nɛn ɲanmiɛn su lɔ. N mannin min ti su, ɔ yoli kɛ anzi ng’ɔ bali min wun lɔ Hira i kongo’n nun lɔ’n, ɔ ti bia kun m’ɔ su sin ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n be afiɛn’n su sa. Kpɛkun, Rasulullah seli ekun kɛ: ‘Srɛ m’ɔ kunnin min’n ti’n, n boli srolɛ bo. Kpɛkun n ɔli awlo lɔ n seli kɛ: ‘Kaci min! Kata min su! Kpɛkun ɔ katali min su, i lɛ nun yɛ Allah yili ndɛ mma sɔ’n i nglo ɔ: ‘-O katali kun! Amun jaso amun wla sran’m be su nun, amun man amun Rab, amun yo amun tralɛ’m be sanwun, amun fa amun wun mantan sa tɛ kwlaa, - ' -Qs. Al Mudatssir: 1-5-, i bo’n yɛle kɛ amuɛn sɔ mun, ɔ maan amun fa amun wun mantan be. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be sunmannin ninnge nga be yili be nglo’n be nglo titi’. Yɛ ɔ seli e kɛ [Abdul Malik bin Syu’aib bin al-Laits] ɔ seli kɛ, ɔ seli e [min si] kɛ [min nannan’n] ɔ seli kɛ, ɔ seli e [Uqail bin Khalid] kɛ [Ibn Shihab] ɔ seli kɛ, n tili kɛ [Abu Salamah bin Abdurrahman] seli kɛ, ɔ seli e kɛ ɔ [ shallallahu ‘alaihi wasallam se kɛ: ‘Kpɛkun, like nga be yili i nglo’n, ɔ jrannin min su kan, ɔ maan kɛ n su nanti’n,’ i sin’n, ɔ kannin ndɛ kɛ Yunus i hadith sa’n i ndɛ, sanngɛ ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun srɛ kunnin min kɛ ɔ́ yó maan ń tɔ́ asiɛ wun’. Ɔ seli kɛ: ‘I sɔ nun’n, Abu Salamah seli kɛ: ‘Kpɛkun like nga be bo i bo’n yɛle amuɛn mun’. Ɔ seli kɛ, ‘i sin’n, sa kpanngban mɔ be yili be nglo’n, be jrali yɛ be ɔli i ɲrun’. Yɛ w’a se min kɛ [Muhammad bin Rafi’] w’a se e kɛ [Abdurrazzaq] w’a se e [Ma’mar] m’ɔ fin [az-Zuhri] nin sanad nga kɛ Yunus i hadith sa’n, ɔ seli kɛ, ‘Allah i sin’n, ɔ yili ndɛ mma’n i nglo kɛ: ‘-O sran nga be kata i wun’n! Amun jaso amun wla sran’m be su nun, yɛ amun man amun Rab, amun yo amun tralɛ’m be sanwun, yɛ amun fa amun wun mantan sa tɛ kwlaa -’ -Qs. Al Mudatsir: 1-5-. Ka naan srɛlɛ’n w’a yo cinnjin’n, i bo’n yɛle kɛ maan be fa be wun mantan amuɛn mun. Yɛ ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, srɛ kunnin min i ti,’ kɛ nga Uqail fa kannin’n sa.

Hadith

Imam Muslim : 233

و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ

Yɛ kɛ ɔ seli e kɛ [Zuhair bin Harb] seli e kɛ [al-Walid bin Muslim] seli e kɛ, n tili [Yahya] kɛ, n usali [Abu Salamah] kɛ, ‘?Koran’n i nun ndɛ mma benin yɛ be dun mmua yili i nglo ɔ?’ I sin’n, ɔ kanngannin nun kɛ: ‘-Amun sran nga be kata be wun’n-’ -Surat Al Mudatssir-. Ɔ maan n seli kɛ: ‘Annzɛ - atrɛkpa’n, lɛtri kun - iqara’. Kpɛkun n usali [Jabir bin Abdullah] kɛ: ‘?Koran’n i nun ndɛ mma benin yɛ be dun mmua yili i nglo ɔ?’ I sin’n, ɔ kanngannin nun kɛ: ‘-Amun sran nga be kata be wun’n-’ -Surat Al Mudatssir-. Ɔ maan n seli kɛ: ‘Annzɛ - atrɛkpa’n, lɛtri kun - iqara’. Jabir seli kɛ: ‘N kannin ndɛ kun mɔ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kan kleli e’n, n kleli amun. Ɔ seli kɛ: ‘N yoli min Iktikaf’n Hira oka’n nun lɔ’ anglo kun, kɛ n wieli min Iktikaf’n i yo’n, kpɛkun n jrali, n jrali jenvie’n i bo lɔ, kpɛkun be flɛli min. Ɔ maan n niannin min ɲrun lɔ nin min sin lɔ, min sa fama su nin min sa bɛ su, sanngɛ n wunman sran fi, kpɛkun be flɛli min ekun, kpɛkun n niannin, sanngɛ sran fi nunman lɛ, kpɛkun be flɛli min, ɔ maan n mannin min ti su, ɔ yoli kɛ ɔ o Famiɛn bia’n i nglo lɔ aunmuan’n nun sa, yɛle Gabliɛli. Kpɛkun min akunndan’n sanngannin. Kpɛkun n ɔli Khadijah i wun lɔ n seli i kɛ: ‘Kata min, kata min! Ɔ maan ɔ guali nzue min su, kpɛkun Allah yili ndɛ mma nga’n i nglo kɛ: ‘-O shrouded one! Jaso naan wla sran’m be su nun, kpɛkun ɔ Rabb’n i sin’n, ɔ manman i, yɛ ɔ tralɛ’n i sin’n, ɔ yo be sanwun-’ -Qs. Al Mudatsir: 1-4-. Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] ɔ seli e kɛ [Otman bin Omar] ɔ seli e kɛ [Ali bin al-Mubarak] m’ɔ fin [Yahya bin Abu Katsir] lɔ’n, ɔ fali sanad sɔ’n, kpɛkun ɔ seli kɛ, ‘Ɔ yo kɛ ɔ ti Famiɛn bia’n su ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n be afiɛn’n sa.

Hadith

Imam Muslim : 234

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ

Ɔ seli e kɛ [Syaiban bin Farrukh] seli e kɛ [Hammad bin Salamah] seli e kɛ [Thabit al-Bunani] m’ɔ fin [Anas bin Malik] i sa nun’n, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Burak w’a ba min osu nianlɛ. Ɔ ti nnɛn ufue, ɔ ti dan tra aflunmun sanngɛ ɔ ti kaan tra nnɛn kpanngɔ dan. Ɔ jrannin i wunnɛn’n su naan buraq’n i kunnu’n w’a ju i ti su.’ Ɔ seli ekun kɛ: ‘Ɔ maan n ka lɛ n fuli nun lele n juli Baitul Maqdis lɔ’. Ɔ seli ekun kɛ: ‘Kpɛkun n tʃitʃi i Ɲanmiɛn sulɛ sua’n i nglo sua’n i nglo kɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be fa yo’n sa. Kɛ ɔ cɛli kan’n, n wluli Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun lɔ, kpɛkun n srɛli Ɲanmiɛn rak’a nɲɔn. Kɛ n wieli’n n ɔli min ɲrun lɔ, kpɛkun Jibril m’ɔ su fa nzan nin nɔnnɔn sɛ’n, ɔ bali min wun lɛ. Yɛ n fali nɔnnɔn wie. Kpɛkun Jibril seli kɛ: ‘A fali fitrah’. Kpɛkun Jibrili fali min ɔli ɲanmiɛn su lɔ. Kɛ Gabliɛli seli kɛ be tike anuan’n, be usɛli i kɛ: ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Be usali i ekun kɛ, ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Ɔ maan be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Adam, ɔ sɔli min nun klanman, kpɛkun ɔ seli min kɛ n yo kpa. I sin’n, be mannin min ɔli ɲanmiɛn su lɔ lika nɲɔn su’n nun lɔ. I sin’n, Jibrili seli kɛ ɔ́ tike anuan’n. Kpɛkun ɔ usali ekun kɛ, ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Be usali Jibrili ekun kɛ, ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ be o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Isa bin Maryam nin Yahya bin Zakaria, be nɲɔn’n be sɔli min nun klanman, kpɛkun be seli min kɛ n yo kpa. Be fali min ɔli ɲanmiɛn su lɔ lika nsan su’n nun lɔ ekun. Jibrili kusu seli kɛ ɔ́ tike anuan’n. Kpɛkun ɔ usali kɛ: ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Be usali Jibrili ekun kɛ, ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ be o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Yusuf Alaihis Salam, ɔ yoli kɛ be yrali i su dan kpa sa. Ɔ sɔli min nun klanman titi, kpɛkun ɔ seli min kɛ min yo kpa. Be fali min ɔli ɲanmiɛn su lɔ lika nnan su’n nun lɔ ekun. Jibrili kusu seli kɛ ɔ́ tike anuan’n. Ndɛ kun usali ekun kɛ: ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Be usali Jibrili ekun kɛ, ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ be o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Idris Alaihis Salam, ɔ sɔli min nun klanman titi, kpɛkun ɔ seli min kɛ n yo kpa. Allah waan: '-Yɛ e fɛli i e ɔli lika nglonglo kpa-'. Be fali min ɔli ɲanmiɛn su lɔ lika nnun su’n nun lɔ ekun. I sin’n, Jibrili seli kɛ ɔ́ tike anuan’n. Ndɛ kun usali ekun kɛ: ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Be usali Jibrili ekun kɛ, ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ be o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Harun Alaihissalam, ɔ sɔli min nun klanman titi, kpɛkun ɔ srɛli min kpa. Be fali min ɔli ɲanmiɛn su lɔ lika nsiɛn su’n nun lɔ ekun. I sin’n, Jibrili seli kɛ ɔ́ tike anuan’n. Ndɛ kun usali ekun kɛ: ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Be usali Jibrili ekun kɛ, ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ be o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa, ɔ sɔli min nun klanman titi, kpɛkun ɔ srɛli min kpa. Be fali min ɔli ɲanmiɛn su lɔ lika nso su lɔ ekun. Jibril seli kɛ ɔ́ tike nun. Ndɛ kun usali ekun kɛ: ‘?Wan yɛle wɔ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ, ‘Gabliɛli’. Jibr il be usali i ekun kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ nin wɔ o ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ, ‘Mohamɛdi’. Be usali Jibrili ekun kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Gabliɛli tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, be sunmɛnnin i’. Be tikeli anuan’n mannin e. Kpɛkun, n wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ibrahim Alaihissalam, ɔ su la Baitul Makmur lɔ. I dan’n kwla yo anzi koto ablasan cɛn kwlaa. Kɛ be ɔli’n, b’a saman be sin i wun lɔ -Baitul Makmur-. Kpɛkun be fali min ɔli Sidratul Muntaha lɔ. N'ɲa me ti dan kɛ sui su kɔkun i mma ti dan kɛ sɛ. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ fuli su’n, ɔ nin Allah i mmla’n, sidrah vomita’n kacili. Ninnge nga Ɲanmiɛn yili be’n, be nun wie fi kwlá kɛnmɛn i klanman’n i ndɛ afin ɔ ti klanman. Kpɛkun, Allah yili i nglo kɛ ɔ srɛ kpɛ ablanun cɛn ba kun nin kɔnguɛ kwlaa. Kpɛkun n jrali n ko wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa Alaihissalam, ɔ usali min kɛ: ‘?Ngue yɛ amun Min’n kan kleli amun nvlefuɛ mun ɔn? ’ Ɔ seli kɛ: ‘Srɛ kpɛ ablanun’. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa seli kɛ: ‘Amun sa amun sin amun Min’n i wun lɔ, amun srɛ i kɛ ɔ yo amun ye afin amun nvlefuɛ’m be su kwlá dimɛn i junman’n. Cɛn kun’n, n sali Izraɛlifuɛ’m be nian, kpɛkun n sali be nian’. Ɔ seli kɛ: ‘N sali min sin Ɲanmiɛn wun lɔ n seli i kɛ: ‘Min Ɲanmiɛn, yo maan min nvle’n i nunfuɛ’m be ɲan be ti’. I sin’n, Allah suannin sran’m be bo. be kpɛ srɛlɛ blɛ nnun be nun’n’. Kpɛkun n sali min sin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa wun lɔ n ko seli i kɛ: ‘Allah w’a kpɛ srɛlɛ kpɛ nnun min su’. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa seli kɛ: ‘Ɔ nvlefuɛ’m be su kwlá dimɛn i junman’n. Amun sa amun sin amun Min’n i wun lɔ, amun srɛ i kɛ ɔ yo amun ye ekun’. Ɔ seli kɛ: ‘N te kɔ min Min’n nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa be afiɛn, lele mɔ Allah seli kɛ: ‘O Muhamɛdi! I kpa bɔbɔ’n, cɛn ba kun nun nin kɔnguɛ kwlaa’n, n yo fardukan kpɛ nnun. Fardu srɛlɛ kwlaa nun’n, be fa kpɛ blu. Ɔ maan, ɔ ti fardu srɛlɛ ablanan. I wafa kunngba’n, sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yó like kpa’n, sanngɛ ɔ yoman’n, nanwlɛ, bé klɛ́ like kpa kun i su ndɛ. Sɛ ɔ yo sɔ’n, bé klɛ́ sa kpa blu ng’ɔ yoli’n be su ndɛ. Sanngɛ sran kwlaa ng’ɔ sunnzun kɛ ɔ́ yó sa tɛ’n, sanngɛ ɔ yomɛn i’n, nanwlɛ, be su klɛmɛn i su ndɛ fi. Kpɛkun sɛ ɔ yo sɔ’n, bé klɛ́ i su ndɛ kɛ sa tɛ sa’n’. N jrali lele m’ɔ́ fá jú Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa i wun lɔ, kpɛkun n kan kleli i. Ɔ te se kɛ, ‘Amun sa amun sin amun Min’n i wun lɔ, amun srɛ i kɛ ɔ yo amun ye’. N tɛli i su kɛ: ‘N sali min sin min Min’n i wun lɔ kpɛ sunman, i sɔ’n ti’n, ɲannzuɛn kunnin min i wun’’.

Hadith

Imam Muslim : 235

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ

Ɔ seli e kɛ [Abdullah bin Hasyim al-Abdi] seli e kɛ [Bahz bin Asad] seli e kɛ [Sulaiman bin al-Mughirah] seli e kɛ [Tsabit] fin [Anas bin Malik] seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n seli kɛ: ‘Be ko niannin min osu. i sin’n, be kpɛli min klun lɔ, kpɛkun be fali nzue Zamzam be wunnzinnin min, i sin’n, be yacili min lɛ’.

Hadith

Imam Muslim : 236

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ

Ɔ seli e kɛ [Syaiban bin Farrukh] seli e kɛ [Hammad bin Salamah] seli e kɛ [Thabit al-Bunani] m’ɔ fin [Anas bin Malik] i sa nun’n, kɛ ɔ́ kɔ́ bakanngan’m be wun lɔ’n, ɔ ko niannin Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i osu. I sin’n, anzi’n fɛli i ɔli, ɔ lali i ase, kpɛkun ɔ kpɛli i awlɛn’n, ɔ yili i awlɛn’n, ɔ yili mmoja ng’ɔ o nun’n, ɔ seli kɛ: ‘I sɔ’n ti mmusu’m be si’n i lika kun m’ɔ fin ɔ’n, kpɛkun fa Zamzam nzue’n wunnzin i sika ɔkwlɛ sɛ kun nun’, kpɛkun anzi’n tɛtɛli i, kpɛkun ɔ fɛli i sieli i lika klikli’n nun. I sin’n, ba’m be bali be ko kannin ndɛ kleli be nin’n, be seli kɛ: ‘Nanwlɛ, be kunnin Mohamɛdi’. I sin'n, sran'm be sɔli i nun, be ɲrun'n ti mlanmlanmlan - srɛ ti - ''. Anas seli kɛ: ‘N wunnin nzɔliɛ nga be klɛli i ti’n su’n’. Ɔ seli e kɛ [Harun bin Sa’id al-Aili] ɔ seli e kɛ [Ibnu Wahab] ɔ seli e kɛ, ɔ seli e kɛ [Sulaiman] - yɛle kɛ Ibn Bilal - ɔ seli e kɛ, ɔ seli e kɛ [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] ɔ seli e kɛ, n tili kɛ [Anas bin Malik] kannin i ndɛ kleli e. Isra’ m’ɔ fin al-Kaaba i Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun’n, kɛ sran nsan be ko niɛnnin i osu ka naan b’a yi i nglo’n, i nun m’ɔ su lafi haram Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun’n. I sin’n, ndɛ kanfuɛ’n fali hadith’n nin i ndɛ’n be kannin kɛ Thabit al-Bunani i hadith’n sa, i sin’n, ɔ fali ndɛ mma kun wlali nun, ɔ guɛli i bo, ɔ ukali su, ɔ yili i su’.

Hadith

Imam Muslim : 237

و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ

Ɔ seli e kɛ [Ibnu Wahab] ɔ seli e kɛ, ɔ seli e kɛ [Yunus] ɔ fin [Ibn Shihab] ɔ seli kɛ: ‘ Makkah, i sin’n, Jibril jrali, ɔ kpɛli min klun lɔ kunman kun, i sin’n, ɔ fali Zamzam nzue’n wunnzinnin i, i sin’n, ɔ fali sika ɔkwlɛ sɛ kun m’ɔ ti ngwlɛlɛ nin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i nuan’n, i sin’n, ɔ guɛli i min klun lɔ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ katali i su, kpɛkun ɔ trɛli min sa’n, ɔ fuli ɲanmiɛn su lɔ. Kɛ e juli mɛn’n i ɲanmiɛn su lɔ’n, Jibrili seli mɛn’n i ɲanmiɛn su lɔ anzi ng’ɔ nian mɛn’n su’n kɛ: ‘Tike i’. Ɔ tɛli be su kɛ: ‘?Wan yɛle nga? ’ Jibrili tɛli i su kɛ: ‘Gabliɛli yɛ ɔ o lɛ’n’. Ɔ usali kɛ: ‘?Sran wie o amun wun lɛ? ’ Jibrili tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn. N nin Mohamɛdi yɛ ɔ o lɛ ɔ. Ɔ usali kɛ: ‘?Be sunmɛnnin i? ’ Jibril tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn’. Kpɛkun anzi ng’ɔ nian be su’n, ɔ tikeli anuan’n’. Ɔ kannin ndɛ’n ekun kɛ: ‘Kɛ e fuli mɛn’n i ɲanmiɛn su lɔ’n, kpɛkun bian kun m’ɔ ti ble i bue kun su’n, ɔ nin i bue kpa’n be ti ble wie’n, be o lɛ. Kɛ ɔ nian i sa fama su’n, ɔ sri, yɛ kɛ ɔ nian i sa bɛ su’n, ɔ sun’. Rasulullah seli ekun kɛ: ‘I sin’n, bian’n seli kɛ: ‘Ɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kpa nin ba kpa’n, a sɔ ɔ nun klanman’. N usali kɛ: ‘?Jibril, wan yɛ ɔ o lɛ ɔ? ’ Jibril tɛli i su kɛ: ‘Adam yɛ ɔ o lɛ’n niɔn, yɛ al-Aswida yɛ ɔ o i sa fama su’n niɔn, yɛ i wa yasua Nasam yɛ ɔ o i bɛ su’n niɔn. I sa fama su’n, ɲanmiɛn su lɔfuɛ’m be o lɛ, yɛ al-Aswidah m’ɔ o i bue bɛ su’n, ɔ ti blɔlɔ lɔfuɛ, ɔ maan sɛ ɔ kpɛ i sin’n, ɔ́ srí sakpa, yɛ sɛ ɔ nian i bue bɛ su’n, ɔ́ sún sakpa’. Ɔ kannin ndɛ’n ekun kɛ: ‘Jibril nin min ɔli lele ɔ juli ɲanmiɛn su lɔ nɲɔn su’n su lɔ, i sin’n, ɔ seli i lika nianfuɛ’n kɛ: ‘Tike i’. Ɔ maan sonja’n seli kɛ mɛn’n i ɲanmiɛn su lɔ lika nianfuɛ’n - klikli-. Kpɛkun ɔ tikeli nun’. Anas bin Malik seli kɛ, ‘Kpɛkun ɔ kannin kɛ ɔ wunnin Adam, nin Idris, nin Zezi, nin Musa, ɔ nin Ibrahim ɲanmiɛn su lɔ sɔ’n nun - maan fɔundi tran be kwlaa be su - naan w’a kanman be jranwlɛ’n i ndɛ trele, sanngɛ ɔ kannin kɛ ɔ nin Adam be yiali mɛn’n i ɲanmiɛn su lɔ, yɛ Ibrahim o hema nsiɛn su’n nun. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ Jibril nin Rasulullah be sinnin Idris Alaihissalam i wun lɛ’n, Idris seli kɛ: ‘Amun sɔ amun nun klanman, amun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kpa nin aniaan sran kpa’. Kpɛkun ɔ sinnin lɛ, ɔ maan n usɛli i kɛ: ‘?Wan yɛle nga? ’ Jibril tɛli i su kɛ: ‘Idris yɛ’. Ɔ seli ekun kɛ: ‘Kpɛkun n sinnin Musa As i wun lɛ, kpɛkun ɔ seli min kɛ: ‘Amun sɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kpa’n nin aniaan kpa’m be nun klanman’. Ɔ seli kɛ: ‘N usali kɛ: ‘?Wan yɛle nga? ’ Jibril tɛli i su kɛ: ‘Musa yɛ’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun n sinnin Zezi i wun lɛ, kpɛkun ɔ seli min kɛ: ‘Amun ɲan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kpa’n nin aniaan kpa mun’. N usali kɛ: ‘?Wan yɛle nga? ’ Jibrili tɛli i su kɛ: ‘Mali i wa Zezi yɛ ɔ o lɛ ɔ.’ Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun n sinnin Ibrahim Alaihissalam i wun lɛ, kpɛkun ɔ seli min kɛ: ‘Amun sɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kpa’n nin ba kpa’n be nun klanman’. Ɔ seli kɛ: ‘N usali kɛ: ‘?Wan yɛle nga? ’ Jibril tɛli i su kɛ: ‘Ibrahim yɛ’. Ibn Shihab seli kɛ; Yɛ be kannin ndɛ kleli e [Ibn Hazm] kɛ [Ibn Abbas] nin [Abu Habbah al-Ansari] be nɲɔn’n be seli kɛ, ‘Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Kpɛkun Jibril nin min fuli lele m’ɔ́ fá jú lika ng’ɔ ti tɛtɛ kpa’n su lɔ’n, n tili pɛnɛ kun i tɛlɛ’n’. [Ibn Hazm]. Ɔ seli ekun kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, n sali min sin n fali mmla sɔ’n lele m’ɔ́ fá jú Moizi i wun lɔ’n, kpɛkun ɔ seli min kɛ: ‘?Like benin yɛ ɔ Rabi’n seli ɔ nvlefuɛ mun ɔn? ’ Ɔ seli kɛ: ‘N tɛli i su kɛ: ‘Ɲanmiɛn w’a sie srɛlɛ ablanan’n i su mmla . ka’. Ɔ maan Musa seli min kɛ: ‘Sɛ ɔ ti sɔ’n, sa ɔ sin ɔ Rabi’n i wun lɔ, afin ɔ nvlefuɛ’m be su kwlá yoman sɔ’. Kpɛkun n sali min Rab’n i sin, kpɛkun Ɔ deli be bue kun’. Kpɛkun n sali min sin Musa wun lɔ, kpɛkun n seli i lele ɔ seli min kɛ: ‘Sa ɔ sin ɔ Rab’n i wun lɔ, afin ɔ nvlefuɛ’m be su kwlá yoman sɔ’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun n sali min sin min Rabi’n i wun lɔ’. Ɔ maan, Allah seli kɛ: ‘Ɔ yoli kpɛ nnun, ɔ yoli kpɛ ablanun. Ndɛ’m be kaciman min bue su’. Kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Ɔ maan n sali min sin Musa wun lɔ, ɔ maan ɔ seli min kɛ: ‘Sa ɔ sin ɔ Rabb i wun lɔ’. Ɔ maan n seli kɛ: ‘Nanwlɛ, ɲannzuɛn kun min min Rab’n i wun’. Ɔ seli ekun kɛ: ‘Kpɛkun Jibril nin min ɔli lele m’ɔ́ fá jú Sidrah al-Muntaha lɔ’n, i sin’n, nglo lɔ ninnge fanunfanun be katali i su lele m’ɔ́ fá jú kɛ m’an siman like ng’ɔ ti i bo’n’. Ɔ seli ekun kɛ: “Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be fali min be sieli ɲanmiɛn su lɔ, ɔ yoli kɛ ɔ le dome kun mɔ be fa jɛtɛ ufue be fa yo’n, naan asiɛ’n ti nvuɛn.”

Hadith

Imam Muslim : 238

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] seli e kɛ [Ibn Abu Adi] m’ɔ fin [Sa’id] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Anas bin Malik] m’ɔ fin [Anas bin Malik] atrɛkpa’n, ɔ seli kɛ, ɔ fin [Malik bin Sha’sha’ah] sran kun m’ɔ fin i nvle’n nunfuɛ’m be nun’n, ɔ seli kɛ, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n ‘aklunjuɛ nin i suyralɛ’n be o lɛ’n, ɔ seli kɛ: kɛ n lafi’n, kpɛkun n ti sran nsan nga be o be afiɛn’n be nun kun i yalɛ kokolɛ’n. Kpɛkun be mantannin min, kpɛkun be fali min ɔli lika kun. Kpɛkun be fali sika ɔkwlɛ sɛ kun mɔ Zamzam nzue’n o nun’n be bali. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, be kpɛli min klun lɔ lika ngalɛ’n nun’n’. Qatadah seli kɛ: ‘?N usali sran ng’ɔ nin min o lɛ’n kɛ: ‘?Ngue yɛ ɔ su kan ɔn? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Ɔ juli i kunnu’n i bo lɔ’. Ɔ kannin ndɛ’n ekun kɛ: ‘Be yili min awlɛn’n, kpɛkun be fali Zamzam nzue’n be wunnzinnin i, kpɛkun be fali sieli i lika ng’ɔ o lɛ laa’n nun ekun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Ɲanmiɛn sulafilɛ nin ngwlɛlɛ’n be yili min, kpɛkun be fali nnɛn ufue kun m’ɔ ti nnɛn kpanngɔ su’n, be flɛ i kɛ Buraq, ɔ ti dan tra aflunmun, yɛ ɔ ti kaan tra bighal. Ɔ kacili i ja’n lele m’ɔ́ fá jú kɛ ɲinma’n kwla wun i’n sa, kpɛkun min liɛ’n, ɔ fali min sieli i sin. Kpɛkun e boli e atin’n i bo lele m’ɔ́ fá jú mɛn’n i ɲanmiɛn su lɔ’n, i sin’n, Jibrili srɛli kɛ be tike anuan’n, kpɛkun ɔ usɛli i kɛ: ‘?Wan? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Gabliɛli’. Kpɛkun be usɛli i ekun kɛ: ‘?Wan yɛ ɔ o ɔ sin ɔn? ’ I sin’n, Jibril tɛli i su kɛ: ‘Muhamɛdi srɛ i. Kpɛkun ɔ usali ekun kɛ: ‘?I yɛ be sunmɛnnin i ɔ? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Ɛɛn. Kpɛkun anzi ng’ɔ nian anuan’n su’n, ɔ tikeli anuan’n, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Amun ɲan amun ti, nanwlɛ, aofuɛ dan’n w’a ba’. Kpɛkun e ɔli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Adam i osu nianlɛ. I sin’n, ndɛ kanfuɛ’n fali hadith’n nin i ndɛ’n be kleli, ɔ seli kɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Isa nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Yahya be yiali ɲanmiɛn su lɔ nɲɔn su’n nun, yɛ ɲanmiɛn su lɔ nsan su’n nun’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Yusuf be yiali. Kpɛkun ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Idrisi be yiali. Kɛ ɔ juli ɲanmiɛn su lɔ lika nnun su’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Arun be yiali. I sin’n, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, e fali e atin’n e ɔli lele e juli ɲanmiɛn su lɔ lika nsiɛn su’n nun, i sin’n, n nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa e yiali, kpɛkun n yoli i like. Ɔ ka lɛ tɛli su kɛ: ‘Aniaan sran kpa nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ, a sɔ ɔ nun klanman’. Kɛ n yacili i lɛ’n, ɔ yacili sunlɛ. Kpɛkun be usɛli i kɛ: ‘?Ngue ti yɛ a sun-ɔn? ’ ɔ tɛli su kɛ: ‘Min Min! A sunmannin gbanflɛn nga min sin, sanngɛ i nvle nunfuɛ’m be wluli ɲanmiɛn su lɔ trali min liɛ’n’. Ɔ seli ekun kɛ, ‘E fali e atin’n e ɔli lele e juli ɲanmiɛn su lɔ lika nso su’n, i sin’n n ɔli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ibrahim i osu nianlɛ’. I sin’n, ndɛ kanfuɛ’n seli hadith’n nun kɛ: ‘Kpɛkun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ ɔ wunnin nzue ba nnan mɔ be fin be bo’n, nzue ba nɲɔn mɔ be ti weiin’n, ɔ nin nzue ba nɲɔn mɔ be ti mlanmlanmlan’n. Kpɛkun, Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n seli kɛ: ‘O Jibril! ?Nzue ba sɔ mun yɛle benin? ’ Jibril tɛli su kɛ, ‘Nzue ba nɲɔn nga be timan weiin’n, be ti ɲanmiɛn su lɔ nzue ba mun, yɛ nzue ba nga be wun be weiin’n, yɛle Nili nin Ɛfrati’. Kpɛkun be fali min ɔli Baitul Makmur lɔ, kpɛkun n usali kɛ: ‘?O Jibril, ngue yɛ ɔ o lɛ ɔ? ’ Kpɛkun Jibril tɛli su kɛ, ‘Baitul Makmur yɛ cɛn kwlaa’n, anzi koto ablasan (70.000) bé wlú lɔ’n niɔn. Kɛ be ko fite’n, be su wluman nun ekun, afin i sɔ’n yɛ ɔ́ yó be kasiɛn su’n niɔn’. Kpɛkun be fali sɛ nɲɔn be blɛli min, kun nun’n, nzan o kun nun, yɛ kun nun’n, nɔnnɔn o nun. Be fali be nɲɔn’n be mannin min, i sin’n n fali nɔnnɔn. Ɔ maan ɔ seli min kɛ, ‘A fali ajalɛ kpa! Allah kunndɛ kɛ amun nin amun nvlefuɛ’m be tran fitrah - kpa yolɛ nin kpa yolɛ - nun. Kpɛkun be seli min kɛ cɛn kwlakwla n srɛ kpɛ ablenun.’ Kpɛkun ɔ - ndɛ kanfuɛ’n - kannin ndɛ’n lele fa juli Hadith’ i awieliɛ lɔ. Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] ɔ seli e kɛ [Mu’adz bin Hisham] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [min si] m’ɔ fin [Qatadah] ɔ seli e kɛ [Anas bin Malik] m’ɔ fin [Malik bin Sha’sha’ah] m’ɔ fin [Malik bin Sha’sha’ah] m’ɔ ti Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i nun’n, ɔ seli kɛ, kɛ... ‘Kpɛkun be fali sika ɔkwlɛ sɛ kun mɔ ngwlɛlɛ nin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n be o nun’n be bali min’. Kpɛkun be kpɛli i nun lele ɔ fa juli i kunnu’n i bo lɔ, kpɛkun be fali Zamzam nzue’n be wunnzinnin i, kpɛkun be fali ngwlɛlɛ nin Ɲanmiɛn sulafilɛ’n be yili i nun’.

Hadith

Imam Muslim : 239

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] nin [Ibn Basyyar], [Ibn Basyyar] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Ja’far] ɔ seli e kɛ [Syu’bah] m’ɔ fin [Qatadah] lɔ’n, ɔ seli kɛ, n tili [Abu al-Aliyah] kɛ, ɔ seli e kɛ ɔ ti ɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i wa’n. Abbas] ɔ seli kɛ: ‘Rasulullah w’a kan i Isra lɔ atin’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Musa i kplo’n ti ufue, yɛ ɔ ti tinnin kɛ sran ng’ɔ fin Syanu’ah akpasua’n nun’n sa’. I sin’n, ɔ seli ekun kɛ: ‘Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eza ti nglonglo, ɔ ti mlanmlanmlan’. Sɛ e fa ndɛ sɔ’n e sie i nzɔliɛ’n, ɔ kannin Malik m’ɔ ti blɔlɔ nin Dajjal be su nianfuɛ’n i ndɛ wie.

Hadith

Imam Muslim : 240

و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام

Yɛ ɔ seli e kɛ [Abd bin Humaid] ɔ seli e kɛ [Yunus bin Muhammad] ɔ seli e kɛ [Syaiban bin Abdurrahman] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Abu al-Aliyah] m’ɔ fin [Abu al-Aliyah] ɔ seli e kɛ ɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i nian bian’n i wa’n seli kɛ: ɔ sinnin Musa bin Imran i wun lɔ kɔnguɛ I Isra’ lɔ’n, ɔ ti sran tinnin, ɔ ti ufue kpa kɛ sran kun m’ɔ fin Syanu’ah akpasua’n nun sa. Yɛ n wunnin Isa bin Maryam, i wunnɛn’n ti mlanmlanmlan, ɔ ti ɔkwlɛ, ɔ ti ufue, i ti’n ti mlanwa, kpɛkun be kleli min Malik, blɔlɔ’n i anzi ng’ɔ nian sran’m be su’n, ɔ nin Dajjal ndɛ mma kpanngban mɔ Allah kleli i ngunmin’n be nun, naan w’a jranman naan w’a nin i w’a yia’. Ɔ seli kɛ: ‘Qatadah yiyili nun kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n nin Musa be yiali sakpa’.