Imam Muslim : 201
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي قَالَ فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي قَالَ قَاتِلْهُ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي قَالَ فَأَنْتَ شَهِيدٌ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ قَالَ هُوَ فِي النَّارِ
Egblɔ na mí [Abu Kuraib Muhammad bin al-'Ala'] gblɔ na mí [Khalid] - si nye Ibn Makhlad - gblɔ na mí [Muhammad bin Ja'far] tso [al-Ala' bin Abdurrahman] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, 'Ŋutsu aɖe va Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ eye wògblɔ be, 'Oo Dɔla si Allah, nukae nèsusu ne ŋutsu aɖe li si di be yeaxɔ nye nunɔamesi? ’ Eɖo eŋu be: ‘Mègatsɔ wò kesinɔnuwo nɛ o! ’ Ŋutsua gabia be, ‘Ekema ne edi be yeawum ya ɖe? ’ Eɖo eŋu be: ‘Miwui! ’ Ŋutsua gabia be, ‘Ekema nukae nèsusu ne ekpɔ dzidzedze le wuwum? ' Eɖo eŋu be: 'Ekema xɔsetakukulae nènye'. Egabia ake be, ‘Nukae nàsusu ne mete ŋu wui? ' Eɖo eŋu be: 'Eyae nye amesi age ɖe dzomavɔ ƒe dzo me''.
Imam Muslim : 202
حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ ثَابِتًا مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمَّا كَانَ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ مَا كَانَ تَيَسَّرُوا لِلْقِتَالِ فَرَكِبَ خَالِدُ بْنُ الْعَاصِ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَوَعَظَهُ خَالِدٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Esi Ishaq gblɔ na mí be [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] kple [Ishaq bin Manshur] kpakple [Muhammad bin Rafi’] kpakple woƒe lafazh te ɖe wo nɔewo ŋu vɔ la, egblɔ be, yegblɔe na mí, esime ame eve mamlɛawo gblɔ be; gblɔ na mí [Abdurrazzaq] gblɔ na mí [Ibnu Juraij] egblɔ, egblɔ nam [Sulaiman al-Ahwal] be [Thabit] si nye Umar bin Abdurrahman ƒe kluvi tsãtɔ, gblɔ nɛ, be esi le [Abdullah bin Amru] kple Anbasah bin Abu Sufyan dome nɔ dzadzram ɖo be yewoawu yewo nɔewo la, ekema Khalid bin al-Ash do sɔ ɖo ta Abdullah bin gbɔ Amru, emegbe Khalid ɖo aɖaŋu nɛ, emegbe Abdullah bin Amru gblɔ be, 'Ðe mienya be Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Amesiame si wowu be woatsɔ aʋli eƒe nunɔamesiwo ta la, ekema enye xɔsetakukula''. Eye wògblɔe na mí [Muhammad bin Hatim] gblɔe na mí [Muhammad bin Bakar]. -le nuŋlɔɖi bubu me la wogblɔe- Eye egblɔ na mí be [Ahmad bin Uthman an-Naufali] gblɔ na mí [Abu Ashim] evea siaa tso [Ibn Juraij] kple sanad sia le kpɔɖeŋu me'.
Imam Muslim : 203
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ
Egblɔ na mí be [Syaiban bin Farrukh] gblɔ na mí [Abu al-Ashhab] tso [al-Hasan] gbɔ be, ‘Ubaidullah bin Ziyad yi ɖasrã [Ma’qil bin Yasar al-Muzani] si dze dɔ eye wòna wòku. Emegbe Ma'qil gblɔ be, 'Nyateƒee, medi be magblɔ hadith aɖe si mese tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ ɣeaɖeɣi la na mi, ne menya be agbe gakpɔtɔ le asinye la, anye ne nyemegblɔe o. Le nyateƒe me la, mese Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ be: "Amesiame si Allah tsɔ agba na be wòakplɔ eƒe amewo eye emegbe wòaku esime wòle amewo blem la, Allah axe mɔ ɖe Dziƒo nu nɛ godoo."
Imam Muslim : 204
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ دَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقَلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا لَمْ أَكُنْ حَدَّثْتُكَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ عَبْدًا رَعِيَّةً يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لَهَا إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَّا كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ لَمْ أَكُنْ لَأُحَدِّثَكَ و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْجُعْفِيَّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ هِشَامٍ قَالَ قَالَ الْحَسَنُ كُنَّا عِنْدَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَجَاءَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمَا
Egblɔ na mí [Yahya bin Yahya] gblɔ na mí [Yazid bin Zurai’] tso [Yunus] gbɔ tso [al-Hasan] gbɔ be, ‘Ubaidullah bin Ziyad yi ɖasrã [Ma’qal bin Yasar] si dze dɔ kpɔ, Ubaidullah emegbe bia hadith, emegbe Ma’qil gblɔ be, ‘Magblɔ hadith aɖe si nyemegblɔ na wò kpɔ o. Nyateƒee, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Menye nyateƒe be Allah Ta’ala tsɔ dukɔa ƒe nyawo de asi na dɔla aɖe eye emegbe esi wòsusɔ vie wòaku la, egadee asi kokoko, gake Allah axe mɔ ɖe dziƒo nu nɛ hafi’. Ubadidullah gblɔ be, 'Ðe mètsɔ hadith sia nam etsɔ oa?' Ma'qil ɖo eŋu be, 'Nyemetsɔ hadith sia na wò kpɔ o'. Eye esi wògblɔ nam be [Al-Qasim bin Zakariya] gblɔ na mí [Husain] - si nye Al-Ja’fiy - tso [Zaidah] tso [Hisham] gbɔ la, egblɔ be, [Al-Hasan] gblɔ be, ‘Esi míenɔ [Ma’qil bin Yasar] srãm kpɔ la, Ubaidullah bin Ziyad va. Emegbe Ma'qil gblɔ nɛ be, 'Matsɔ hadith aɖe si mese tso Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ....emegbe eyɔ hadith aɖe si sɔ kple wo ame evea siaa ƒe hadith'.
Imam Muslim : 205
و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلَا أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لَا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلَّا لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمْ الْجَنَّةَ
Eye egblɔ na mí [Abu Ghassan al-Misma’i] kple [Muhammad bin al-Mutsanna] kple [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq gblɔ be, egblɔe na mí, esime ame eve mamlɛawo gblɔ be; Egblɔ na mí [Mu’adz bin Hisham] ye gblɔ, egblɔ nam [fofonye] tso [Qatadah] tso [Abu al-Malih], be Ubaidullah bin Ziyad yi ɖasrã [Ma’qil bin Yasar] kpɔ esime wòdze dɔ, Ma’qil gblɔ nɛ emegbe be, ‘Nyateƒee, mele hadith aɖe gblɔm na wò, ne menye nyateƒe si wònye be mele ku ƒe agbo nu o la, anye ne nyemegblɔe o etsɔe na wò. Mese Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: "Kplɔla aɖeke meli si kpɔa Moslemtɔwo ƒe nyawo gbɔ o, ekema mewɔa dɔ na wo vevie heɖoa aɖaŋu na wo o, negbe ɖe kakaɖedzitɔe la, mage ɖe dziƒo kpli wo o."
Imam Muslim : 206
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ قَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًا و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Egblɔ na mí be [Abu Bakr bin Abu Syaibah] gblɔe na mí [Abu Mua’wiyah] kple [Waki’]. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye esi wògblɔ na mí be [Abu Kuraib] gblɔ na mí [Abu Muawiyah] tso [al-A’masy] gbɔ tso [Zaid bin Wahab] gbɔ tso [Hudzaifah] gbɔ la, egblɔ be, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ hadith eve na mí, menya wo dometɔ ɖeka xoxo, eye megale Hadith evelia lalam. Egblɔ na mí be wotsɔ Amana da ɖe ame ƒe dzi ƒe gɔme. Esi woɖe Qur’an la ɖe go vɔ la, wodze nusɔsrɔ̃ gɔme tso Qur’an me eye wodze nusɔsrɔ̃ gɔme tso Sunnah me. Emegbe egblɔ kakaɖeamedzi si bu na mí esi wògblɔ be: ‘Ŋutsu aɖe nɔ alɔ̃ dɔm eye woɖe kakaɖedzia le eƒe dzi me ale be dzesiawo dze. Emegbe egadɔ alɔ̃ ake eye woxɔ kakaɖedzia le eƒe dzi me ale be abi la vuvu abe ʋuʋudedi ene le dzobibi siwo ge ɖe eƒe afɔwo dzi ƒoƒo ta. Abi la yi edzi nɔ vuvu, evɔ naneke menɔ eme o,’ emegbe etsɔ kpe sue aɖe tsɔe ƒu gbe ɖe eƒe afɔ nu. Ameawo trɔ yi woƒe asitsatsa me. Ame aɖeke kloe mewɔ kakaɖedzia dzi o, emegbe wogblɔ be, ‘Le Banu Ameɖeka dome la, ŋutsu aɖe li si dzi woate ŋu aka ɖo ŋutɔ. Eya ta wogblɔ le eŋu be, ‘Aleke gbegbe wòli ke enye si! Aleke gbegbe eƒe tagbɔ kɔe nye si! Aleke gbegbe wòdze aɖaŋue nye si! ’ Togbɔ be le eƒe dzi me la, xɔse ƒe sinapi sinapi ƒe kpekpeme gɔ̃ hã mele eme o hã. Vavãe, ɣeyiɣi aɖe va ɖo dzinye, eye nyemetsɔ ɖeke le eme na mia dometɔ si mawɔ asitsadɔ kplii o. Ne Moslemtɔe wònye la, eƒe mawusubɔsubɔ axe mɔ nɛ be wòagadem asi o. Ne Kristotɔ alo Yudatɔe wònye la, eƒe ŋgɔnɔla axe mɔ nɛ be wòagadem asi o. Le egbea gome la, ame aɖe koe medzrana kple ame aɖe kple ame aɖe.’ Eye [Ibn Numair] gblɔe na mí [fofonye] kple [Waki’]. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye [Ishaq bin Ibrahim] gblɔ nusianu na mí [Isa bin Yunus] tso [al-A'masy] gbɔ kple nuŋlɔɖi ƒe kɔsɔkɔsɔ sia kple esiawo tɔgbe'.
Imam Muslim : 207
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ قُلْتُ لَا بَلْ يُكْسَرُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ لَمَّا قَدِمَ حُذَيْفَةُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ جَلَسَ فَحَدَّثَنَا فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمْسِ لَمَّا جَلَسْتُ إِلَيْهِ سَأَلَ أَصْحَابَهُ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ تَفْسِيرَ أَبِي مَالِكٍ لِقَوْلِهِ مُرْبَادًّا مُجَخِّيًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ عُمَرَ قَالَ مَنْ يُحَدِّثُنَا أَوْ قَالَ أَيُّكُمْ يُحَدِّثُنَا وَفِيهِمْ حُذَيْفَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ حُذَيْفَةُ حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ وَقَالَ يَعْنِي أَنَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Egblɔ na mí be [Muhammad bin Abdullah bin Numair] gblɔ na mí [Abu Khalid] - si nye Sulaiman bin Hayyan - tso [Sa’ad bin Thariq] gbɔ tso [Rib’i] gbɔ tso [Hudzaifah] gbɔ egblɔ be, ‘Umar bia tso asinye ɣeaɖeɣi esime menɔ egbɔ be, ‘Mia dometɔ kae se Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam’ kpɔ. wogblɔ tso ameŋugblẽnyawo ŋu -dodokpɔ-? ’ Sahatiawo ɖo eŋu be, ‘Míese eŋkɔ! ’ Umar bia be, ‘Ðe nèdi be yeaƒo ɖi ŋutsu aɖe kple eƒe ƒometɔwo kpakple aƒelikawoa? ' Woɖo eŋu be, 'Ẽ, esɔ'. Emegbe Umar gblɔ be, 'Woateŋu atutu ameŋugblẽnya sia ɖa to gbedodoɖa, nutsitsidɔ kple zakat me.' Ke hã, amekae le mia dome si se Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ tso ameŋugblẽnya siwo ƒua du abe atsiaƒu ƒe ƒutsotsoewo ene ŋu kpɔ? ' Hudzaifah gblɔ be, 'Shatiwo zi ɖoɖoe'. Emegbe Hudzaifah gblɔ be, ‘Nye, O Umar! ’ Umar gblɔ be, ‘Wò! Fofowò abe tafe na Allah'. Hudzaifah gblɔ be, ‘Mese Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Woakaka ameŋugblẽnyawo ɖe amegbetɔ ƒe dzi dzi abe abati si wokeke ɖe ka dzi ene -si tso wo nɔewo dzi le tsitrenu-. Dzi ɖesiaɖe si ameŋugblẽnyawo ɖe fu na la, teƒe yibɔwo anɔ eŋu godoo. Nenema ke dzi ɖesiaɖe si meka asi eŋu o la, teƒe ɣiwo anɔ eŋu ale be dzia ma ɖe eve: akpa ɖeka zua ɣie abe kpe gbadzɛ si megadzea ameŋugblẽ ƒe afɔku me o ene, zi alesi dziƒo kple anyigba gakpɔtɔ li ko. Le ɣeyiɣi ma ke me la, bubuwo va zua ameyibɔ ɣiwo abe akɔbli si xɔ dzo ene, womedea se ɖe nyuiwɔwɔ nu alo xea mɔ ɖe vɔ̃ nu o negbe nane si woƒe didiwo xɔ wo me ko.’ Hudzaifah gblɔ be, 'Eye megblɔ nɛ be le mia kple ameŋugblẽnyawo dome la, mɔxenu aɖe si wotu si le gbagbã ge'. Umar gblɔ be, 'Ðe womae kple mama la, fofo aɖeke mele asiwò o - si fia be ehiã be nàwɔ dɔ sesĩe -, nenye nyateƒe la, anye ne wogbugbɔe vɛ - wotu -' Megblɔ be, 'Ao, mama gɔ̃ hã'. Eye megblɔ nɛ be ʋɔtrua nye ŋutsu si wowu alo ku - si fia be woʋu fitnah ƒe ʋɔtrua le Umar ƒe ku megbe, ed. -, megblɔ hadith aɖe menye tso -yɔyɔ- agbalẽ ɣi aɖe - nubabla yeye kple xoxo -' o. Abu Khalid gblɔ be, megblɔ na Sa'd be, 'O Abu Malik, 'Nukae ameyibɔ si ƒe amadede nye aŋutiɖiɖi fia?' Sa'd ɖo eŋu be, 'Efia be yevu ŋutɔ le yevu me'. Egblɔ be, 'Megblɔ be, 'Ekema èle gbɔgblɔm be al-Kuz Mujakhkhiya'. Eɖo eŋu be, 'Efia be wotro''. Eye esi wògblɔ nam be [Ibn Abu Umar] gblɔ na mí [Marwan al-Fazari] gblɔ na mí [Abu Malik al-Asyja’i] tso [Rib’i] egblɔ be, esi [Hudzaifah] tso Umar ƒe axadzi va la, emegbe ebɔbɔ nɔ anyi hegblɔ na mí be, ‘Nyateƒee, esi menɔ anyi ɖe eƒe axadzi la, Amirul Mukminin bia eƒe zɔhɛwo be, ‘Mia dometɔ kae tso lé Allah ƒe dɔla ƒe nya siwo ku ɖe ameŋugblẽnyawo ŋu ɖe susu me? Emegbe etsɔ hadith aɖe abe Abu Khalid ƒe hadith ene ɖo ŋkume, eye meyɔ Abu Malik ƒe gɔmesese si le murbad mujakhkhiya’ gɔmeɖeɖe ŋu o. Eye egblɔ na mí [Muhammad bin al-Mutsanna] kple [Amru bin Ali] kple [Uqbah bin Mukram al-Ammi] si wogblɔ be, wogblɔ na mí [Muhammad bin Abu Adi] tso [Sulaiman at-Taimi] gbɔ tso [Nu’aim bin Abu Hind] gbɔ tso [Rib’i bin Hirasy] gbɔ tso [Hudzaifah] gbɔ be Umar gblɔ be, ‘Ameka ate ŋu agblɔe na mí, alo amesi le mia dome ateŋu agblɔ na mí - esime Hudzaifah le wo dome - tso nusi Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ le ameŋugblẽnyawo me ŋu? ' Hudzaifah ɖo eŋu be, 'Mate ŋui'. Emegbe ehe hadithwo abe Abu Malik ƒe hadith tso Rib'I' gbɔ vɛ. Nuŋlɔla la gblɔ be, ‘Ekema eyɔ le eƒe hadith me be, ‘Hudzaifah gblɔ be, ‘Megblɔ hadith aɖe si menye tso agbalẽ ɣi aɖe me o, eye wògblɔ be, si tso Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ’.
Imam Muslim : 208
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ مَرْوَانَ الْفَزَارِيِّ قَالَ ابْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ
Egblɔ nusianu na mí [Muhammad bin Abbad] kple [Ibn Abu Umar] tso [Marwan al-Fazari] gbɔ, [Ibn Abbad] gblɔ be, egblɔ na mí [Marwan] tso [Yazid] gbɔ - si nye Ibn Kaisan- tso [Abu Hazim] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, ‘Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Islam do le dutadukɔ me, eye atrɔ ava le dutadukɔ me. amedzro, ekema dzɔgbenyuitɔwoe nye amesiwo woɖe ɖa’.
Imam Muslim : 209
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ قَالَا حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ وَهُوَ يَأْرِزُ بَيْنَ الْمَسْجِدَيْنِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِهَا
Egblɔ na mí [Muhammad bin Rafi’] kple [al-Fadll bin Sahl al-A’raj] wo ame evea siaa gblɔ, egblɔ na mí [Syababah bin Sawwar] gblɔ na mí [Ashim] - si nye Ibn Muhammad al-Umari - tso [fofoa gbɔ] tso [Ibn Umar] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ, egblɔ be: ‘Islam do le duta dukɔ, eye wòatrɔ ava le duta nɔnɔme me abe tsã ene, age ɖe mosque eve dome abe da si ge ɖe eƒe do me ene’.
Imam Muslim : 210
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا
Egblɔ na mí be [Abu Bakr bin Abu Syaibah] gblɔe na mí [Abdullah bin Numair] kple [Abu Usamah] tso [Ubaidullah bin Umar] gbɔ. -le nuŋlɔɖi bubu me la wogblɔe- Eye wogblɔe na mí [Ibnu Numair] gblɔ na mí be [fofonye] gblɔ na mí [Ubaidullah] tso [Khubaib bin Abdirrahman] gbɔ tso [Hafsh bin Ashim] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Nyateƒee xɔse ge ɖe Medina, abe da ene gena ɖe eƒe atɔ me’.
Imam Muslim : 211
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ
Wogblɔ na mí be [Zuhair bin Harb] gblɔ na mí [Affan] gblɔ na mí be [Hammad] gblɔ na mí [Tsabit] tso [Anas] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Gaƒoƒo la mava o vaseɖe esime le anyigba dzi la, womagagblɔ be 'Allah, Allah'' o.
Imam Muslim : 212
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ
Egblɔ na mí [Abd bin Humaid] gblɔ na mí [Abdurrazzaq] gblɔ na mí be [Ma'mar] tso [Tsabit] tso [Anas] egblɔ be, 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Gaƒoƒoa madzɔ ɖe ame aɖe si -gakpɔtɔ- gblɔ be, 'Allah, Allah'' dzi o.
Imam Muslim : 213
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةٍ إِلَى السَّبْعِ مِائَةٍ قَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا قَالَ فَابْتُلِيَنَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا
Egblɔ na mí [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kple [Muhammad bin Abdullah bin Numair] kple [Abu Kuraib] eye lafazh la nye Abu Kuraib tɔ, wogblɔ be, egblɔ na mí [Abu Mua’wiyah] tso [al-A’masy] gbɔ tso [Syaqiq] gbɔ tso [Hudzaifah] gbɔ egblɔ be, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ esi míenɔ egbɔ be: ‘Miƒo xɔlɔ̃ aɖewo nu ƒu nam siwo ate ŋu aɖe gbeƒã Islam’. Hudzaifah gblɔ be, ‘Míeɖo eŋu be, ‘Oo Allah ƒe dɔla! Ðe nèke ɖi le mía ŋu, evɔ mí ame alafa ade va ɖo adre? ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Màte ŋu asusui be gbeɖeka woado ye kpɔ o'. Hudzaifah gblɔ be, 'Do mí kpɔ ne wozi mía xɔlɔ̃wo dzi be woado gbe ɖa le adzame gɔ̃ hã'.
Imam Muslim : 214
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ أَقُولُهَا ثَلَاثًا وَيُرَدِّدُهَا عَلَيَّ ثَلَاثًا أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِ
[Ibn Abu Umar] gblɔ na mí [Sufyan] tso [az-Zuhri] gbɔ tso [Amir bin Sa’d] gbɔ tso [fofoa] gbɔ si gblɔ be, ‘Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) ma nane.’ Megblɔ be, ‘Oo Allah ƒe dɔla! Tsɔe na ŋutsu ma elabena enye xɔsetɔ.’ Ebiam be, ‘Alo Moslemtɔ koe wònyea?’ Meɖo eŋu nɛ zi etɔ̃, gake egabiaam kakaɖedzitɔe zi etɔ̃ be, ‘Ðe wònye Moslemtɔ vavãa?’ Emegbe egblɔ be, ‘Mana gome ŋutsu ma godoo, togbɔ be ame bubu aɖe li tso dzimetrɔlawo dome si melɔ̃ wui hã, le vɔvɔ̃ be Allah atsɔe aƒu gbe ɖe Dzoa me ta.’
Imam Muslim : 215
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُعْطِهِ وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا عَلِمْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّهُ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ وَزَادَ فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ أَقِتَالًا أَيْ سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ
Wogblɔ nam be [Zuhair bin Harb] gblɔ na mí be [Ya'qub bin Ibrahim] gblɔ na mí [Ibnu Akhi Ibn Shihab] tso [fofoa] gbɔ wògblɔ, egblɔ nam [Amir bin Sa'd bin Abu Waqqash] tso fofoa [Sa'd] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam na -mama- amewo ƒe ƒuƒoƒo aɖe, esime Sa'd nɔ anyi ɖe wo dome. Sa'd gblɔ be, 'Ekema Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblẽ amesiwo mena dɔmenyonyo na o la dometɔ aɖewo ɖi, nuwɔna mae nye nusi wɔ nuku nam wu, eyata mebia be, 'O Rasulullah, nukatae nètrɔ megbe -tso dɔmenyonunana- na ame sia ame.' Le Allah ta, nyateƒee, mekpɔe be enye xɔsetɔ’. Eyata Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Alo ɖe wònye - ɖeko - Moslemtɔ'. Sa’d gblɔ be, ‘Ekema mezi ɖoɖoe hena ɣeyiɣi aɖe, gake meka ɖe nusi menya dzi wu, eyata mebia be, ‘Oo Allah ƒe dɔla, nukatae nètrɔ tso dɔmenyonyo nana ame aɖe gbɔ. Le Allah me la, mekpɔnɛ be enye xɔsetɔ.’ Eyata Allah ƒe dɔla, sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Alo Moslemtɔ koe wònye.’ Sa’d gblɔ be, ‘Ekema mezi ɖoɖoe hena ɣeyiɣi aɖe, gake meka ɖe nusi menya dzi wu, eyata mebia be, ‘Oo Allah ƒe dɔla, nukatae nètrɔ tso dɔmenyonyo nana ame aɖe gbɔ. Le Allah me la, mekpɔnɛ be enye xɔsetɔ.’ Eyata Allah ƒe dɔla, sallallaahu ‘alaihi wasallam, gblɔ be: ‘Alo Moslemtɔ koe wònye? Nyateƒee, mana dɔmenyonyo ame ma, gake ame bubu aɖe li si melɔ̃na be nyematsɔe ana o, le vɔvɔ̃ be Allah atsɔ eƒe mo aƒu gbe ɖe Dzoa me ta.'' Egblɔ na mí [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] kple [Abd bin Humaid] wo ame evea siaa gblɔ be, egblɔ na mí [Ya'qub] - si nye Ibn Ibrahim bin Sa'd - gblɔ na mí [fofonye] tso [Salih] gbɔ [Ibn Shihab] egblɔ be, egblɔ nam [Amir bin Sa’ad] tso [fofoa, Sa’ad] gbɔ be, ‘Allah ƒe dɔla shallallahu ‘alaihi wasallam tsɔ dɔmenyonyo na amewo ƒe ƒuƒoƒo aɖe, esime menɔ anyi ɖe wo dome’ abe Ibn Akhi Ibn Shihab ƒe hadith ene, tso foa gbɔ, eye wògblɔ kpee be, ‘Ekema meyi Allah ƒe dɔla gbɔ eye meƒo nu le ɣlidodo me nɛ, emegbe mebiae be, 'Nukatae nètrɔ megbe - tso dɔmenyonunana - na ame aɖe''. Eye egblɔ na mí [al-Hasan al-Hulwani] gblɔ na mí [Ya’qub] gblɔ na mí [fofonye] tso [Salih] gbɔ tso [Ismail bin Muhammad] gbɔ egblɔ be, mese [Muhammad bin Sa’ad] gblɔ nya sia esime wònɔ nu ƒom le eƒe hadith me be, ‘Ekema Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒom kple eƒe asi le nye kɔ kple abɔta dome, emegbe egblɔ be: 'Aʋa la tae, Oo Sa'ad, nyateƒee, me -lɔ̃- be mana dɔmenyonunana ŋutsua''.
Imam Muslim : 216
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالشَّكِّ مِنْ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ { رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ لُوطًا لَقَدْ كَانَ يَأْوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ وَلَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ طُولَ لَبْثِ يُوسُفَ لَأَجَبْتُ الدَّاعِيَ و حَدَّثَنِي بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ { وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى جَازَهَا حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ مَالِكٍ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَنْجَزَهَا
Eye esi wògblɔ na mí [Harmalah bin Yahya] gblɔ na mí be [Ibn Wahab] gblɔ nam [Yunus] tso [Ibn Shihab] gbɔ tso [Abu Salamah bin Abdurrahman] gbɔ eye [Sa’id bin al-Musayyab] tso [Abu Hurairah] gbɔ la, egblɔ be, ‘Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Gome le mía si be míake ɖi wu Nyagblɔɖila Ibrahim Alaihissalam esi wògblɔ be: '-O nye Aƒetɔ, fia alesi Nènaa agbe ame kukuwoe lam? ’ Allah gblɔ be, ‘Ðe miexɔ Nye ŋusẽ dzi se oa? ' Nyagblɔɖila Ibrahim ɖo eŋu be, 'Megaxɔe se eye mexɔe se kokoko, gake ale be nye dzi nadze akɔ anyi- ' -Qs. Al Baqarah: 260- ƒe ɣleti gbãtɔ. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yi edzi gblɔ be: ‘Allah nakpɔ nublanui na Nyagblɔɖila Lut’. Ekpɔ sitsoƒe le ŋusẽ sesẽ aɖe me vavã -Allah subhanahu wata'ala-. Ne ɖe menɔ gaxɔ me le ɣeyiɣi si me Nyagblɔɖila Yusuf nɔ eme la, anye ne mewɔ ame si bia la ƒe didiwo dzi." Eye wògblɔ na mí, ne Mawu lɔ̃ la, [Abdullah bin Muhammad bin Asma' adl-Dluba'i] gblɔ na mí [Juwairiyah] tso [Malik] gbɔ tso [az-Zuhri] gbɔ be [Sa'id bin al-Musayyab] kple [Abu Ubaid] gblɔ na mí ka nya ta nɛ, tso [Abu Hurairah] gbɔ tso Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ kple abe alesi Yunus ƒe hadith tso az-Zuhri me gblɔe ene, '-Gake ale be nye dzi nafa-' -Qs [Abd bin Humaid] egblɔ be, egblɔ na mí be [Ya’qub] - si nye Ibn Ibrahim bin Sa’d - gblɔ na mí [Abu Uwais] tso [az-Zuhri] abe Malik ƒe nuŋlɔɖi kple eƒe sanad ene, egblɔ be, ‘Ekema exlẽ kpukpui sia vaseɖe esime wòwu enu’.
Imam Muslim : 217
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
[Qutaibah bin Sa’id] gblɔ na mí [Laith] tso [Sa’id bin Abu Sa’id] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ be Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be: ‘Nyagblɔɖila aɖeke meli o negbe be wona dzesi aɖee - abe eƒe nyagblɔɖilanyenye ƒe kpeɖodzi ene - si sɔ kplii, si me amewo xɔe se. Ke nye ya la, ɖeɖefia si Allah ɖo ɖa koe wonam. Eyata mele mɔ kpɔm be manye nyagblɔɖila si yomedzela geɖe wu - ne wotsɔe sɔ kple - wo le Tsitretsitsi Ŋkekea dzi.’
Imam Muslim : 218
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَّا كَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ
Wogblɔ na mí be [Yunus bin Abdul A’la] na míenya [Ibn Wahab] egblɔ, ena menya [Amr] be [Abu Yunus] gblɔ nɛ, tso [Abu Hurairah] gbɔ tso Allah ƒe dɔla shallallahu ‘alaihi wasallam gbɔ, be egblɔ be: ‘To Amesi ƒe Si me Muhammad ƒe luʋɔ le, ame aɖeke metso dukɔ sia me o, eɖanye Yudatɔ alo Kristotɔ o, . se nye ŋkɔ, emegbe eku eye mexɔ subɔsubɔha si me wodɔm ɖo la dzi se o, gake anye Dzomavɔ me tɔwo dometɔ ɖeka.’
Imam Muslim : 219
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَّاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَيْءٍ فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Egblɔ na mí [Yahya bin Yahya] gblɔ na mí [Husyaim] tso [Salih bin Salih al-Hamdani] gbɔ tso [Ash-Sya’bi] gbɔ egblɔ be, ‘Mekpɔ ŋutsu aɖe tso Khurasantɔwo me bia ash-Sya’bi, ebia be, ‘O Abu Amru, ame siwo do ŋgɔ na mí tso Khurasantɔwo gbɔ gblɔ tso ŋutsu aɖe si ɖe asi le eƒe kluvi nyɔnu ŋu eye emegbe wòɖee ŋu, ekema ame ma nɔ abe ame si do kposɔ ene? ' Emegbe ash-Sha'bi ɖo eŋu be, ' [Abu Burdah bin Abu Musa] gblɔ nam, tso [fofoa] gbɔ, tso Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ, egblɔ be: 'Ame etɔ̃ li siwo wona fetu eve: ŋutsu aɖe tso Agbalẽa ƒe Amewo me si xɔ eƒe nyagblɔɖila dzi se, esi wòdo go Nyagblɔɖila Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam emegbe exɔ edzi se, kplɔe ɖo heɖo kpe edzi, emegbe exɔ teƒeɖoɖo eve. Evelia, dɔla si wɔ eƒe agbanɔamedziwo na Allah kple eƒe agbanɔamedziwo ɖe eƒe aƒetɔ dzi la, ekema exɔa fetu eve hã. Etɔ̃lia, ne nyɔnu subɔvi le ame aɖe si la, enaa nuɖuɖui nyuie, fiaa hehee kple hehe nyuitɔ kekeake, emegbe enaa ablɔɖee eye wòɖenɛ, emegbe exɔa teƒeɖoɖo eve hã’. Emegbe Ash-Sya'bi gblɔ na Khurasantɔwo be, 'Mixɔ hadith sia femaxee, femaxee, nyateƒee, amewo zɔa mɔ yia Medina tsã hena nane - be woaxɔ hadith - si mede esia o'. Eye wògblɔ na mí be [Abu Bakr bin Abu Syaibah] gblɔ na mí [‘Abdah bin Sulaiman]. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye wògblɔ na mí be [Ibn Abu Umar] gblɔe na mí [Sufyan]. -le mɔ bubu nu la wogblɔe- Eye egblɔ na mí be [Ubaidullah bin Mu'adz] gblɔ na mí be [fofonye] gblɔ na mí [Syu'bah] bliboe tso [Salih bin Salih] gbɔ kple isnad sia, abe hadith ene'.
Imam Muslim : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكَنَّ أَنْ يَنْزِلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَكَمًا مُقْسِطًا فَيَكْسِرَ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلَ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعَ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِيهِ حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ كُلُّهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ إِمَامًا مُقْسِطًا وَحَكَمًا عَدْلًا وَفِي رِوَايَةِ يُونُسَ حَكَمًا عَادِلًا وَلَمْ يَذْكُرْ إِمَامًا مُقْسِطًا وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ حَكَمًا مُقْسِطًا كَمَا قَالَ اللَّيْثُ وَفِي حَدِيثِهِ مِنْ الزِّيَادَةِ وَحَتَّى تَكُونَ السَّجْدَةُ الْوَاحِدَةُ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ثُمَّ يَقُولُا أَبُو هُرَيْرَةَ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ } الْآيَةَ
Egblɔ na mí be [Qutaibah bin Sa’id] gblɔe na mí [Laits]. -le mɔ bubu nu la, wogblɔe- Eye wògblɔ na mí be [Muhammad bin Rumh] ka nya ta na mí [al-Laits] tso [Ibn Shihab] gbɔ tso [Ibn al-Musayyab] gbɔ be yese [Abu Hurairah] gblɔ be, ‘Allah ƒe dɔla (Allaah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be: ‘To Amesi ƒe Si me nye luʋɔ le! Nyateƒee, Isa bin Mariam ƒe vava na wò be nànye ʋɔnudrɔ̃la dzɔdzɔe la ava kpuie. Agbã atitsoga la, awu ha la eye wòaɖe jizyah -tso dzimaxɔsetɔwo si- ɖa. Kesinɔnuwo asɔ gbɔ, ale be ame aɖeke madi be yeaxɔe o’. Eye wogblɔ na mí [Abdul A’la bin Hammad] kple [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kple [Zuhair bin Harb] wogblɔ be; gblɔe na mí [Sufyan bin Uyainah]. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye egblɔe nam [Harmalah bin Yahya] gblɔ na mí [Ibn Wahab] egblɔ be, egblɔe nam [Yunus]. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye wògblɔe na mí [Hasan al-Hulwani] kple ['Abd bin Humaid] tso [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'id] gblɔ na mí [fofonye] tso [Salih] katã le [Az-Zuhri] kple isnad sia. Eye le Ibn Uyainah ƒe ŋutinya me la wogblɔ be, ‘Abe nunɔla dzɔdzɔe kple ʋɔnudrɔ̃la dzɔdzɔe ene’. Le ɣeyiɣi sia me la, le Yona ƒe ŋutinya me la, ‘Abe ʋɔnudrɔ̃la dzɔdzɔe ene,’ eye megblɔ be, ‘nunɔla dzɔdzɔe’ o. Le ɣeyiɣi sia me la, le Salih ƒe ŋutinya me la, ‘Ʋɔnudrɔ̃la dzɔdzɔe’. Abe alesi al-Laits gblɔe ene, eye le eƒe hadith me la, wotsɔ kpe ɖe eŋu, ‘vaseɖe esime tadedeagu ɖeka nyo wu xexeame kple nusianu si le eme’. Emegbe Abu Hurairah gblɔ be, ‘Xlẽ ne èdi be: ‘-Ame aɖeke meli tso Agbalẽa ƒe Amewo dome o, negbe amesi axɔ edzi ase -Isa- hafi wòaku-’ -Qs. an-Nisaa': Ƒe 159-.