Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 201

حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي قَالَ فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي قَالَ قَاتِلْهُ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي قَالَ فَأَنْتَ شَهِيدٌ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ قَالَ هُوَ فِي النَّارِ

Ɔ seli e kɛ [Abu Kuraib Muhammad bin al-‘Ala’] ɔ seli e kɛ [Khalid] - yɛle kɛ Ibn Makhlad - ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Ja’far] fin [al-Ala’ bin Abdurrahman] ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Abu Hurairah] ɔ seli kɛ: ‘Sran kun m’ɔ fin Ɲanmiɛn’n, ɔ bali kɛ: ?Sɛ sran kun o lɛ m’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fá min ninnge mun’n, ngue yɛ a bu ɔ? ’ Ɔ tɛli i su kɛ: ‘Nán fa ɔ aɲanbeun ninnge mun mɛn i! ’ Bian’n usali ekun kɛ, ‘?Ɔ maan sɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kún min’n nin? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Kun i! ’ Bian’n usali ekun kɛ, ‘?Ɔ maan sɛ ɔ kwla kun min’n, amun bu i sɛ? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sɛ ɔ ti sɔ’n, a ti martiri’. Ɔ usali ekun kɛ: ‘?Sɛ n kwla kun i’n, ngue yɛ amún bú ɔ? ' Ɔ tɛli su kɛ: 'I yɛ ɔ́ wlú blɔlɔ sin'n nun ɔn''.

Hadith

Imam Muslim : 202

حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ ثَابِتًا مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمَّا كَانَ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ مَا كَانَ تَيَسَّرُوا لِلْقِتَالِ فَرَكِبَ خَالِدُ بْنُ الْعَاصِ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَوَعَظَهُ خَالِدٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Kɛ Ishaki seli e kɛ [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] nin [Ishaq bin Manshur] nin [Muhammad bin Rafi’] nin be lafazh be afiɛn mantan kpa’n, Ishaki seli kɛ, ɔ seli e, sanngɛ sran nɲɔn nga be ka lɛ’n be seli kɛ; Ɔ seli e kɛ [Abdurrazzaq] seli e kɛ [Ibnu Juraij] seli kɛ, ɔ seli min [Sulaiman al-Ahwal] kɛ [Thabit] m’ɔ ti Omar bin Abdurrahman i kanga laa’n, ɔ seli i kɛ, kɛ [Abdulla bin Amru] nin Anbasah bin Abu Sufyan be afiɛn’n, be su siesie be wun naan be ko di junman’n. ɔ nin Abdullah bin Amru be afiɛn’n, i sin’n, Khalid mɛnnin i afɔtuɛ, i sin’n Abdullah bin Amru seli kɛ: ‘?Amun siman kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran kwlaa nga be kun i naan ɔ́ jrán i ninnge’m be sin’n, nn ɔ ti sran m’ɔ kunnin i’n’. Yɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Mohamɛdi bin Hatim] ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Mohamɛdi bin Bakar]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Ahmad bin Otman an-Naufali] seli e [Abu Ashim] nɲɔn’n be [Ibn Juraij] nin sanad nga be fa sunnzun ase’.

Hadith

Imam Muslim : 203

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ

Ɔ seli e kɛ [Syaiban bin Farrukh] seli e kɛ [Abu al-Ashhab] m’ɔ fin [al-Hasan] lɔ’n, ɔ seli kɛ, ‘Ubaidula bin Ziyad ɔli [Ma’qil bin Yasar al-Muzani] m’ɔ tɔli tukpacɛ’n i osu nianlɛ, ɔ maan ɔ wuli. I sin’n, Ma’qil seli kɛ: ‘Nanwlɛ, n kunndɛ kɛ ń kán hadith kun mɔ cɛn kun’n, n tili i Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam i nuan’n, sɛ ɔ ti kɛ n si kɛ n te le nguan’n, nn m’an kanman ndɛ sɔ’n. I kpa bɔbɔ’n, n tili kɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: “Sran kwlaa nga Allah mɛnnin i trɔ’n kɛ ɔ sie i nvle’n, kpɛkun ɔ wuli kɛ ɔ́ láka sran mun’n, nanwlɛ, Ɲanmiɛn su kplinman ɲanmiɛn su lɔ’n su.”

Hadith

Imam Muslim : 204

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ دَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقَلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا لَمْ أَكُنْ حَدَّثْتُكَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ عَبْدًا رَعِيَّةً يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لَهَا إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَّا كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ لَمْ أَكُنْ لَأُحَدِّثَكَ و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْجُعْفِيَّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ هِشَامٍ قَالَ قَالَ الْحَسَنُ كُنَّا عِنْدَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَجَاءَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمَا

Ɔ seli e kɛ: ‘Ubaidula bin Ziyad ɔli [Ma’qal bin Yasar] m’ɔ tɔli tukpacɛ’n i osu nianlɛ. ɔ. Nanwlɛ, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Ɔ timan su kɛ Allah Ta’ala fali sran’m be ndɛ’n wlali i sufuɛ kun sa nun naan kɛ ɔ su wa wu’n, ɔ te yi i atɛ, sanngɛ sɛ ɔ ti kɛ Allah w’a tannin ɲanmiɛn su lɔ’n, nn ɔ timan su. Ubadidullah seli kɛ: ‘?Amun a faman hadith sɔ’n a kleman min annunman?’ Ma’qil tɛli i su kɛ: ‘N nin a faman hadith sɔ’n n kleman wɔ le’. Yɛ kɛ ɔ seli min kɛ [Al-Kasim bin Zakariya] seli e kɛ [Husain] - yɛle kɛ Al-Ja’fiy - ɔ fin [Zaidah] ɔ fin [Hisham] ɔ seli kɛ, [Al-Hasan] seli kɛ, ‘Kɛ é kɔ́ [Ma’qil bin Yasar] i osu nianlɛ’n, Ubaidullah bin Ziyad bali. I sin’n, Ma’qil seli i kɛ: ‘Nán ndɛ kun mɔ n tili i Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam i nuan’n, ń fá mán amun....i sin’n, ɔ kannin ndɛ kun m’ɔ nin be nɲɔn’n be ndɛ’n be ti kun’n i ndɛ.

Hadith

Imam Muslim : 205

و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلَا أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لَا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلَّا لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمْ الْجَنَّةَ

Yɛ ɔ kan kleli e [Abu Gassan al-Misma’i] nin [Muhammad bin al-Mutsanna] ɔ nin [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq seli kɛ, ɔ kan kleli e, sanngɛ sran nɲɔn nga be ka lɛ’n be seli kɛ; Ɔ seli e kɛ [Mu’adz bin Hisham] ɔ seli kɛ, ɔ seli min [min si] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Abu al-Malih]’n, kɛ Ubaidullah bin Ziyad ɔli [Ma’qil bin Yasar] i osu nianlɛ’n, kɛ tukpacɛ’n tɔli i su’n, Ma’qil seli i kɛ: ‘Nanwlɛ, n su kan ndɛ’n n kle amun kɛ nán ndɛ sɔ’n ti ndɛ nanwlɛ. b’a kanman ndɛ sɔ’n b’a kleman amun. N tili kɛ Rasulullah sallallaahu ’alaihi wasallam seli kɛ: “Sran kpɛnngbɛn fi nunman lɛ m’ɔ nian mizilɛmufuɛ’m be ndɛ’m be su ɔ, i sin’n, ɔ diman junman kpa manman be, ɔ manman be afɔtuɛ, saan kɛ ɔ nin be su wluman ɲanmiɛn su lɔ sakpa.”

Hadith

Imam Muslim : 206

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ قَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًا و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] seli e kɛ [Abu Mua’wiyah] nin [Waki’]. -I ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ kɛ ɔ seli e kɛ [Abu Kuraib] seli e kɛ [Abu Muawiyah] m’ɔ fin [al-A’masy] m’ɔ fin [Zaid bin Wahab] m’ɔ fin [Hudzaifah] m’ɔ fin [Hudzaifah] m’ɔ fin [Hudzaifah] m’ɔ fin [Hudzaifah] i ndɛ’n, ɔ seli e kɛ: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam w’a kan ndɛ nɲɔn w’a kle e. Ɔ seli e kɛ be fa Amana be sie i sran kun i awlɛn’n i bo lɔ. Kɛ Coran’n fiteli’n, be boli Coran’n i su like suanlɛ bo yɛ be boli Sunnah’n i su like suanlɛ bo. Kpɛkun, ɔ kannin wafa nga be lafiman sran su kun’n i ndɛ kleli e kɛ: ‘Bian kun su lafi, kpɛkun be yili lafilɛ’n i awlɛn’n nun naan be wun i nzɔliɛ’n. Kpɛkun ɔ lafili ekun yɛ be yili lafilɛ’n i awlɛn’n nun naan srɛ m’ɔ tɔli i ja’m be su’n, w’a ɲin kɛ nzɔliɛ like sa. Kannzɛ bɔbɔ like fi nunmɛn i nun’n, sanngɛ nzɔliɛ’n ɔ ɲinnin titi,’ kpɛkun ɔ fali yɔbuɛ kaan kun fa guɛli i ja bo. Sran’m be sali be sin be dili be junman’m be tinuntinun. Ɔ ka kan’n, sran fi w’a dimɛn i junman’n, i sɔ’n ti’n, be seli kɛ, ‘Bani Fulan’m be nun’n, sran kun o lɛ mɔ be kwla lafi i su kpa ɔ. Ɔ maan be seli bian’n kɛ: ‘Ɔ jran kekle kpa! Nanwlɛ, ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ! Nanwlɛ, ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ! ’ Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn i awlɛn’n nun lɔ’n, Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti dan kɛ mutardi mma sa bɔbɔ. Nanwlɛ, afuɛ kun w’a ju min su, yɛ amun nun kun mɔ n nin i e yo aata’n, ɔ timan min ndɛ. Sɛ ɔ ti mizilɛli’n, nn i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n ɔ́ jrán i ɲrun naan w’a yiman min nglo. Sɛ ɔ ti Klistfuɛ annzɛ Zuifu’n, nn i kpɛnngbɛn’m be jrannin i ɲrun naan w’a yiman min nglo. Andɛ liɛ’n, Fulan nin Fulan be ngunmin yɛ n to ninnge mun n yo be atɛ ɔ. Yɛ ɔ seli e kɛ [Ibn Numair] seli e [min si] nin [Waki’]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Ishaq bin Ibrahim] ɔ kannin ndɛ kwlaa kleli e [Isa bin Yunus] ɔ fin [al-A’masy] nin sanad nga kɛ i nzɔliɛ sa’.

Hadith

Imam Muslim : 207

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ قُلْتُ لَا بَلْ يُكْسَرُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ لَمَّا قَدِمَ حُذَيْفَةُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ جَلَسَ فَحَدَّثَنَا فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمْسِ لَمَّا جَلَسْتُ إِلَيْهِ سَأَلَ أَصْحَابَهُ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ تَفْسِيرَ أَبِي مَالِكٍ لِقَوْلِهِ مُرْبَادًّا مُجَخِّيًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ عُمَرَ قَالَ مَنْ يُحَدِّثُنَا أَوْ قَالَ أَيُّكُمْ يُحَدِّثُنَا وَفِيهِمْ حُذَيْفَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ حُذَيْفَةُ حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ وَقَالَ يَعْنِي أَنَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Abdullah bin Numair] seli e kɛ [Abu Khalid] - yɛle kɛ Sulaiman bin Hayyan - ɔ fin [Sa’ad bin Thariq] ɔ fin [Rib’i] ɔ fin [Hudzaifah] ɔ seli kɛ: ‘Cɛn kun’n, kɛ n nin i e o lɛ’n, Omar usali min kɛ: ‘Amun nun onin yɛ ɔ le Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n niɔn. be kannin ndɛ tɛtɛ kanlɛ ndɛ -test-? ’ Sahaba’m be tɛli su kɛ: ‘E tili ndɛ sɔ’n! ’ Omar usali kɛ: ‘?Amun waan amún bó sran kun nin i awlobofuɛ mun nin i mantanfuɛ’m be dunman? ’ Be tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn, ɔ ti su’. I sin’n, Omar seli kɛ: ‘Sɛ be srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ nin srɛ nun tranlɛ’n, ɔ nin zakat’n, be kwla nunnun ndɛ tɛtɛ sɔ’n. ?Sanngɛ, amun nun wan yɛ ɔ tili Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ’alaihi wasallam i ndɛ tɛtɛ kanlɛ m’ɔ tɔ kɛ jenvie’n i tɔlɛ sa’n i ndɛ le ɔ? ’ Hudzaifah seli kɛ, ‘Sanba’m be trannin bliin’. Kpɛkun Hudzaifa seli kɛ: ‘Min, Omar! ’ Omar seli kɛ: ‘Amun! Ɔ si’n, ɔ ti Allah i ti tɛ’n. Hudzaifah seli kɛ: ‘N tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sran’m be ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n ɔ́ trɛ́ klɔ sran awlɛn’n su kɛ trɔ mɔ be trɛ i ɲanman’m be su’n sa -be kpɛ be wun nglo lɔ’n-. Awlɛn kwlaa nga sran’m be tɔn be wun suɛn’n, ɔ leman wunsu kɛ lika ble’m bé káci i wun. I wafa kunngba’n, awlɛn kwlaa nga ɔ kanman’n, lika ufue’m bé tɛ́tɛ i su naan awlɛn’n w’a bubu nun nɲɔn: i bue kun kaci ufue kɛ yɔbuɛ m’ɔ ti mlanmlanmlan’n sa, mɔ sran’m be tɔnnin i suɛn’n i afɛ’n w’a tɔmɛn i su kun’n, blɛ kwlaa nga ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n be o lɛ’n. I sɔ nun’n, wie’m be kaci ufue kɛ jɛtɛ ufue sa, be seman sran kɛ be yo like kpa, yɛ be tannin like tɛ yolɛ saan like kun mɔ be konvi sɔ i’n.’ Hudzaifah seli kɛ: ‘Kpɛkun n seli i kɛ amun nin ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n be afiɛn’n, like kun o lɛ m’ɔ su wa bubu’n. Umar seli kɛ, ‘?Sɛ be kpɛli i nun nin cleavage, amun leman si -i bo’n yɛle kɛ ɔ fata kɛ amun di junman kekle-, sɛ ɔ ti nanwlɛ’n, nn be su sɛmɛn i sin ekun -be kata-’. N seli kɛ, ‘Tʃɛtʃɛ, bɔbɔ kpɛli nun’. Yɛ n seli kɛ anuan’n ti sran kun mɔ be kunnin i annzɛ ɔ wuli’n - i bo’n yɛle kɛ, kɛ Umar wuli’n, be tikeli sran’m be suɛn tɔnlɛ’n i anuan’n, ed. -, N kannin hadith kun m’ɔ finman - n fali - fluwa ng’ɔ ti tɛtɛ kpa’n - aenguɛ uflɛ’n nin aenguɛ laa’n -’. Abu Khalid seli kɛ, n seli Sa’ad kɛ: ‘?Abu Malik, ‘?Ngue yɛ ɔ ti ufue ufue’n niɔn?’ Sa’d tɛli i su kɛ, ‘I bo’n yɛle kɛ ufue kpa ble nun’. Ɔ seli kɛ: ‘N seli kɛ, ‘Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, i bo’n yɛle al-Kuz Mujakkhiya’. Ɔ tɛli i su kɛ: “I bo’n yɛle kɛ ɔ ti tɛtɛ.” Kɛ ɔ seli min kɛ [Ibn Abu Omar] seli e kɛ [Marwan al-Fazari] seli e kɛ [Abu Malik al-Asyja’i] m’ɔ fin [Rib’i]’n, ɔ seli kɛ, kɛ [Hudzaifah] fin Omar i wun lɔ bali’n, i sin’n, ɔ trannin ase seli e kɛ: ‘Nanwlɛ, kɛ n trannin i Mumininik kɛ i wun lɛ’n sa’n, . ?Amun nun onin yɛ ɔ sieli ndɛ nga Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n kannin’n i su ɔ? I sin’n, ɔ fali hadith kɛ Abu Khalid i hadith sa’n, ɔ yili i nglo, w’a kanman wafa nga Abu Malik yiyili murbad mujakhkhiya’ i bo’n i ndɛ. Yɛ ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna] nin [Amru bin Ali] nin [Uqba bin Mukram al-Ammi] be seli kɛ, be seli e kɛ [Muhammad bin Abu Adi] m’ɔ fin [Sulaiman at-Taimi] m’ɔ fin [Nu’aim bin Abu Hind] m’ɔ fin [Rib’i bin Hirauif] m’ɔ fin [Rib’i bin Hirauif’n, ɔ seli kɛ] ?E, annzɛ amun nun wan yɛ ɔ kwla kan ndɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam kannin’n i ndɛ kle e ɔ - mɔ be nun wie yɛle Hudzaifah’n niɔn? ’ Hudzaifah tɛli i su kɛ, ‘N kwla’. Kpɛkun, ɔ fali hadith kɛ Abu Malik i hadith m’ɔ fin Rib’I’ sa’n, ɔ bali. I sin’n, ɔ kannin ndɛ i hadith nun kɛ, ‘Hudzaifah seli kɛ, ‘N kannin hadith kun m’ɔ finman fluwa ng’ɔ ti tɛtɛ kpa’n nun’n, kpɛkun ɔ seli kɛ, ɔ fin Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam’.

Hadith

Imam Muslim : 208

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ مَرْوَانَ الْفَزَارِيِّ قَالَ ابْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ

Ɔ kannin ndɛ kwlaa kleli e [Muhammad bin Abbad] nin [Ibn Abu Omar] be ndɛ kwlaa nga be fin [Marwan al-Fazari], [Ibn Abbad] seli kɛ, ɔ kannin ndɛ kleli e [Marwan] m’ɔ fin [Yazid] - yɛle kɛ Ibn Kaisan- m’ɔ fin [Abu Hazim] m’ɔ fin [Abu Hurailamrah] i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: ‘Allah’ ɔ fiteli nvle uflɛ nun, kpɛkun ɔ́ sáci nvle uflɛ nun. aofuɛ, nn be nga be ti aofuɛ’n, be liɛ w’a yo ye’.

Hadith

Imam Muslim : 209

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ قَالَا حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ وَهُوَ يَأْرِزُ بَيْنَ الْمَسْجِدَيْنِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِهَا

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Rafi’] nin [al-Fadll bin Sahl al-A’raj] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Syababah bin Sawwar] seli e kɛ [Ashim] - yɛle kɛ Ibn Muhammad al-Umari - ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Ibn Omar sa’lamihi] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n. ɔ fiteli nvle uflɛ nun, kpɛkun ɔ́ sáci nvle uflɛ nun kɛ laa’n sa, ɔ́ wlú mosque nɲɔn be afiɛn kɛ wo m’ɔ wlu i kunman’n nun’n sa’.

Hadith

Imam Muslim : 210

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] seli e kɛ [Abdula bin Numair] nin [Abu Usama] be fin [Ubaidula bin Omar]. -I ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ be seli e kɛ [Ibnu Numair] seli e kɛ [min si] seli e kɛ [Ubaidullah] m’ɔ fin [Khubaib bin Abdirrahman] m’ɔ fin [Hafsh bin Ashim] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ seli kɛ: ‘Rasulullah seli kɛ: ɔ wlu i trɔ’n nun’.

Hadith

Imam Muslim : 211

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ

Ɔ seli e kɛ [Zuhair bin Harb] seli e kɛ [Affan] seli e kɛ [Hammad] seli e [Tsabit] m’ɔ fin [Anas] kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Dɔ’n su juman lele naan asiɛ’n su wa’n, sran fi w’a seman kɛ ‘Allah, Allah’ kun.

Hadith

Imam Muslim : 212

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ

Ɔ seli e kɛ [Abd bin Humaid] seli e kɛ [Abdurrazzaq] seli e kɛ [Ma’mar] m’ɔ fin [Tsabit] m’ɔ fin [Anas] m’ɔ seli kɛ: ‘Rasulullah seli kɛ: ‘Dɔ’n su tɔman sran ng’ɔ -te- se kɛ, ‘Allah, Allah’ i su.

Hadith

Imam Muslim : 213

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةٍ إِلَى السَّبْعِ مِائَةٍ قَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا قَالَ فَابْتُلِيَنَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ɔ nin [Abu Kuraib] naan lafazh ti Abu Kuraib liɛ, be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abu Mua’wiyah] m’ɔ fin [al-A’masy] m’ɔ fin [Syaqillah seli’n] m’ɔ fin [Hudzaihillah ‘seli]’n. wasallam seli kɛ e nin i e o lɛ’n: ‘An yia min janvuɛ wie mɔ be kwla bo Izlaɛlifuɛ’m be jasin fɛ’n’. Hudzaifah seli kɛ: ‘E tɛli i su kɛ: ‘O Ɲanmiɛn i janunfuɛ! ?Kɛ mɔ e ti sran ya nsiɛn lele ya nso’n ti’n, amun siman e su akplowa? ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Amun kwlá bumɛn i kɛ cɛn wie lele’n, bé sá amun nian’. Hudzaifah seli kɛ, ‘Kannzɛ bɔbɔ be mian e janvuɛ mun kɛ be srɛ Ɲanmiɛn nvialiɛ nun’n, sanngɛ amun sa e nian’.

Hadith

Imam Muslim : 214

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ أَقُولُهَا ثَلَاثًا وَيُرَدِّدُهَا عَلَيَّ ثَلَاثًا أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِ

Ɔ seli e kɛ [Ibn Abu Omar] seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [az-Zuhri] m’ɔ fin [Amir bin Sa’ad] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ seli kɛ: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam fali like kun cɛcɛli’. Kpɛkun n seli kɛ: ‘O Ɲanmiɛn i janunfuɛ! Fa man bian’n afin ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ wie’. Ɔ usali kɛ: ‘-Annzɛ bɔbɔ- ɔ ti Mizilɛmufuɛ sa ngbɛn?’ N tɛli i su kpɛ nsan sanngɛ ɔ te usa min kɛ n jran su kpɛ nsan kɛ: ‘?Ɔ ti su kɛ ɔ ti Mizilɛmufuɛ wie?’ Kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, ń fá -like kun- ń mán sran sɔ’n, kannzɛ bɔbɔ sran uflɛ o lɛ -be nga be kacili be nzuɛn’n be nun- mɔ n klo i tra i’n, afin srɛ kun min kɛ Allah fá i kɔ́ blɔlɔ’n nun’.

Hadith

Imam Muslim : 215

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُعْطِهِ وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا عَلِمْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّهُ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ وَزَادَ فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ أَقِتَالًا أَيْ سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ

Ɔ seli min kɛ [Zuhair bin Harb] seli e kɛ [Ya’qub bin Ibrahim] seli e kɛ [Ibnu Akhi Ibn Shihab] m’ɔ fin [i nian bian’n] i sa nun’n, ɔ seli min kɛ, ɔ seli min kɛ [Amir bin Sa’d bin Abu Waqqash] m’ɔ fin i baba [Sa’d] i sa nun’n, ɔ ti sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n. sran mun, kpɛkun Sa’d ti be afiɛn. Sa’d seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yacili be nga w’a manman be aklunye’n be nun wie mun, ayeliɛ sɔ’n yɛ ɔ boli min nuan kpa’n niɔn, ɔ maan n usɛli i kɛ: ‘O Rasulullah, ngue ti yɛ a kpɛli ɔ sin -aklunye manlɛ’n su- mannin sran sɔ’n nin sran sɔ’n niɔn? Allah, nanwlɛ, n wun i kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ’. Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Annzɛ kusu ɔ ti - ngbɛn - mizilɛli’. Sa’d seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, n tɔli bliin kan, sanngɛ n lafili like nga n si i’n su kpa, ɔ maan n usali kɛ: ‘O Allah i janunfuɛ’n, ngue ti yɛ a kpɛli ɔ sin a manman sran sɔ’n nin sran sɔ’n niɔn? Allah, nanwlɛ, n wun i kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ’. Ɔ maan, Rasulullah seli kɛ: ‘Annzɛ kusu ɔ ti -mizilɛmufuɛ ngbɛn’. Sa’d seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, n tɔli bliin kan, sanngɛ n lafili like nga n si i’n su kpa, ɔ maan n usali kɛ: ‘O Allah i janunfuɛ’n, ngue ti yɛ a kpɛli ɔ sin a manman sran sɔ’n nin sran sɔ’n niɔn? Allah, nanwlɛ, n wun i kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ’. ?Ɔ maan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘?Annzɛ kusu ɔ ti - ngbɛn - mizilɛmufuɛ? Nanwlɛ, n kwla man sran sɔ’n i aklunye like, sanngɛ sran uflɛ wie’m be o lɛ’n, n klo kɛ n faman be manman be, afin srɛ kun min kɛ Ɲanmiɛn fá i ɲrun’n kɔ́ blɔlɔ lɔ.” Kɛ [Ibn Shihab] seli min’n, ɔ seli min kɛ [Amir bin Sa’ad] m’ɔ fin [i baba, Sa’ad] kɛ ɔ seli kɛ, ‘Rasulullah m’ɔ man sran akpasua kun like’n, mɔ n ti be afiɛn’n,’ kɛ nga Ibn Akhisse Ibn Shihab i hadith’n fa kan’n sa’n, ɔ nin i un, we’n, ɔ fin i un, we. Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé i’n, n usɛli i kɛ: ‘Ngue ti yɛ a kpɛli ɔ sin - a mannin sran’m be like’n niɔn’’. Hadith, ‘Kpɛkun Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam fali i sa’n boli min min kɔmiɛn’n nin min ja’n be afiɛn, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘?Alɛ’n ti yɛ ɔ o lɛ ɔ, O Sa’ad, nanwlɛ, n -klo- kɛ ń fá like ń mán bian’n’’.

Hadith

Imam Muslim : 216

و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالشَّكِّ مِنْ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ { رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ لُوطًا لَقَدْ كَانَ يَأْوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ وَلَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ طُولَ لَبْثِ يُوسُفَ لَأَجَبْتُ الدَّاعِيَ و حَدَّثَنِي بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ { وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى جَازَهَا حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ مَالِكٍ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَنْجَزَهَا

Yɛ kɛ ɔ seli e kɛ [Harmalah bin Yahya] seli e kɛ [Ibn Wahab] seli min kɛ [Yunus] m’ɔ fin [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Abu Salamah bin Abdurrahman] ɔ nin [Sa’id bin al-Musayyab] m’ɔ fin [Abu Hurairah] i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n seli min kɛ: ‘Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n seli min kɛ: “Ɔ ti kpa tra Ɲanmiɛn. Kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ibrahim Alaihissalam seli kɛ: ‘-?Min Min, kle min wafa nga A man be nga be wuli’n be nguan’n? ’ Allah seli kɛ: ‘?Amun lafiman min kwlalɛ’n su? ’ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ibrahim tɛli su kɛ, ‘N te lafi su yɛ n lafi su, sanngɛ naan min awlɛn’n w’a yo fɔundi- ’ -Qs. Al Bakara: 260-. Ɔ maan, ɔ seli kɛ: “Maan Ɲanmiɛn si Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Luti i aunnvuɛ.” Ɔ fiali kwlalɛ dan kpa kun nun sakpa -Allah subhanahu wata’ala-. Sɛ ɔ ti kɛ n kali bissua lɔ blɛ nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Yusuf dili i nun’n, nn n dili sran ng’ɔ srɛli’n i klun sa’n su." Yɛ ɔ seli e kɛ, sɛ Ɲanmiɛn klo’n, [Abdullah bin Muhammad bin Asma’ adl-Dluba’i] seli e [Juwairiyah] m’ɔ fin [Malik’Zuhn] kɛ [Malik’Zuhn] al-Musayyab] nin [Abu Ubaid] be kannin ndɛ kleli i, ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam’n, ɔ nin kɛ hadith nga Yunus m’ɔ fin az-Zuhri’n, ɔ kannin’n sa. kanngan ndɛ mma sɔ’n nun lele ɔ fa wie’.

Hadith

Imam Muslim : 217

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Ɔ seli e kɛ [Qutaibah bin Sa’id] seli e kɛ [Laits] m’ɔ fin [Sa’id bin Abu Sa’id] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Abu Hurairah] i nun’n, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Nán Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kwlaa sanngɛ ɔ fata kɛ be mɛn i nzɔliɛ like - kɛ be Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i su like klelɛ sa. I sɔ nun’n, like nga be fa mannin min’n, ɔ ti like kun mɔ Allah sunmɛnnin i’n i ngunmin. I sɔ’n ti’n, n lafi su kɛ jɔlɛ dilɛ cɛn’n nun’n, ń yó Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ m’ɔ le sran kpanngban mɔ be su i su’n -sɛ e fa be sunnzun be’n’.

Hadith

Imam Muslim : 218

حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَّا كَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ

Ɔ seli e kɛ [Yunus bin Abdul A’la] seli e kɛ [Ibn Wahab] seli kɛ, ɔ seli min [Amru] kɛ [Abu Hurairah] seli i kɛ, ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, kɛ ɔ seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ o i sa nun’n, ɔ timan sa tɛ kun. Zuifu nin Klistfuɛ mun, be tili min ndɛ’n, i sin’n, ɔ wuli, w’a lafiman su. Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be sunmannin min’n, saan kɛ ɔ o blɔlɔ lɔfuɛ’m be nun sakpa’.

Hadith

Imam Muslim : 219

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَّاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَيْءٍ فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ

Ɔ seli e kɛ [Yahya bin Yahya] seli e kɛ [Husyaim] m’ɔ fin [Salih bin Salih al-Hamdani] m’ɔ fin [Ash-Sya’bi] i nun’n, ɔ seli kɛ: ‘N wunnin sran kun m’ɔ fin Khurasan lɔ’n, ɔ usali ash-Sya’bi, ɔ usali kɛ: ‘O Abu Amru, sran nga be dun mmua fiteli nun’n, be seli kɛ i sran’m be nun kun m’ɔ fin Khuraladi’n, ɔ nin sran nga be fin Khurale’n be nun’n, be kannin ndɛ. ɔ jali i, nn bian sɔ’n ti kɛ sran ng’ɔ fu nnɛn kpanngɔ su’n sa? ’ I sin’n, ash-Sha’bi tɛli su kɛ: ‘ [Abu Burdah bin Abu Musa] seli min kɛ, ɔ fin [i baba], ɔ fin Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ɔ seli kɛ: ‘Sran nsan be o lɛ mɔ be mannin be akatua nɲɔn’n: sran kun m’ɔ fin Fluwa’n i nunfuɛ’m be nun’n, m’ɔ lafili i nuan ijɔfuɛ’n su’n, kɛ ɔ nin Muhamalalah ‘lahid’n be yiali’n, ɔ lafili su. i nun’n, ɔ suli i su yɛ ɔ jrannin su, i sin’n, ɔ ɲannin akatua nɲɔn. I nɲɔn su’n, junman difuɛ ng’ɔ di junman ng’ɔ fata kɛ ɔ di’n, ɔ nin junman ng’ɔ fata kɛ ɔ di i min’n i ɲrun’n, i sin’n, ɔ ɲan akatua nɲɔn wie. I nsan su’n, sɛ sran kun le junman difuɛ bla’n, ɔ mɛn i aliɛ kpa, ɔ kle i like kpafuɛ’n, kpɛkun ɔ yaci i lɛ, ɔ ja i, i sin’n, ɔ ɲan akatua nɲɔn wie’. I sin’n, Ash-Sya’bi seli Khurasanfuɛ’m be kɛ: ‘An fa hadith nga ngbɛn, ngbɛn, nanwlɛ, sran’m be kɔ Medina lɔ like kun ti - naan b’a ɲan hadith kun - m’ɔ ti kaan tra ngalɛ’n’. Yɛ ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] seli e kɛ [Abda bin Sulaiman]. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Ibn Abu Umar] seli e [Sufyan]. -i wafa uflɛ nun’n, be kan- Yɛ ɔ seli e kɛ [Ubaidullah bin Mu’adz] seli e kɛ [min si] seli e [Syu’bah] i wunmuan’n fin [Salih bin Salih] nin isnad nga, kɛ hadith’ sa’n.

Hadith

Imam Muslim : 220

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكَنَّ أَنْ يَنْزِلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَكَمًا مُقْسِطًا فَيَكْسِرَ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلَ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعَ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِيهِ حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ كُلُّهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ إِمَامًا مُقْسِطًا وَحَكَمًا عَدْلًا وَفِي رِوَايَةِ يُونُسَ حَكَمًا عَادِلًا وَلَمْ يَذْكُرْ إِمَامًا مُقْسِطًا وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ حَكَمًا مُقْسِطًا كَمَا قَالَ اللَّيْثُ وَفِي حَدِيثِهِ مِنْ الزِّيَادَةِ وَحَتَّى تَكُونَ السَّجْدَةُ الْوَاحِدَةُ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ثُمَّ يَقُولُا أَبُو هُرَيْرَةَ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ } الْآيَةَ

Ɔ seli e kɛ [Qutaiba bin Sa’id] seli e kɛ [Laits]. -i wafa uflɛ nun’n, be kan- Yɛ ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Rumh] kannin ndɛ kleli e [al-Laits] m’ɔ fin [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Ibn al-Musayyab] kɛ ɔ tili [Abu Hurairah] i ndɛ’n kɛ, ‘Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n (Allah i aklunye’n nin i suyralɛ’n be o i su’n) seli kɛ: Nanwlɛ, ɔ cɛ kan’n, Isa bin Mariam i balɛ’n ɔ́ jú amun wun lɔ naan ɔ́ yó jɔlɛ difuɛ kpa. Ɔ́ búbú waka’n, ɔ́ kún kɔkɔti’n, kpɛkun ɔ́ núnnún jizyah -be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be sa nun-. Aɲanbeun ninnge’m bé yó dan, ɔ maan sran fi su kunndɛman kɛ ɔ́ ɲán be’. Yɛ be seli e kɛ [Abdul A’la bin Hammad] nin [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Zuhair bin Harb] be seli kɛ; ɔ seli e [Sufyan bin Uyaina]. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli min [Harmalah bin Yahya] kannin ndɛ kleli e [Ibn Wahab] ɔ seli kɛ, ɔ kannin ndɛ kleli min [Yunus]. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Hasan al-Hulwani] nin [Abd bin Humaid] m’ɔ fin [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’id] be kannin [min si] m’ɔ fin [Salih] i ndɛ kleli e [Az-Zuhri] kwlaa nin isnad nga. Yɛ Ibn Uyainah i su ndɛ’n nun’n, be seli kɛ, ‘Kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ m’ɔ ti nanwlɛfuɛ’n, ɔ nin jɔlɛ difuɛ m’ɔ di jɔlɛ kpa’n sa’. I sɔ nun’n, Zonasi i su ndɛ’n nun’n, ‘Kɛ jɔlɛ difuɛ kpa sa’n,’ yɛ ɔ seman kɛ, ‘Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ kpa’. I sɔ nun’n, Salih i su ndɛ’n nun’n, ‘Jɔlɛ difuɛ kpa kun’. Kɛ nga al-Laits fa kannin’n sa’n, ɔ nin i hadith nun’n, be fali ndɛ kun be ukali su kɛ, ‘ lele naan koto kunngba’n w’a yo kpa tra mɛn’n nin i nun ninnge kwlaa’. Kpɛkun Abu Hurairah seli kɛ: ‘Sɛ a klo’n, kanngan nun: ‘-Sran fi nunman fluwa’n i nunfuɛ’m be nun, saan sran ng’ɔ́ láfi i su -Isa- ka naan w’a wu’n-’ -Qs. an-Nisaa’: 159-.