Imam Muslim : 2121
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا و قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَرَى إِلَّا أَنَّهُ الْحَجُّ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ تَطَوَّفْنَا بِالْبَيْتِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْيَ أَنْ يَحِلَّ قَالَتْ فَحَلَّ مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْيَ وَنِسَاؤُهُ لَمْ يَسُقْنَ الْهَدْيَ فَأَحْلَلْنَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَحِضْتُ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُ النَّاسُ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَرْجِعُ أَنَا بِحَجَّةٍ قَالَ أَوْ مَا كُنْتِ طُفْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَتْ قُلْتُ لَا قَالَ فَاذْهَبِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ ثُمَّ مَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ صَفِيَّةُ مَا أُرَانِي إِلَّا حَابِسَتَكُمْ قَالَ عَقْرَى حَلْقَى أَوْ مَا كُنْتِ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَتْ بَلَى قَالَ لَا بَأْسَ انْفِرِي قَالَتْ عَائِشَةُ فَلَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُصْعِدٌ مِنْ مَكَّةَ وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ عَلَيْهَا أَوْ أَنَا مُصْعِدَةٌ وَهُوَ مُنْهَبِطٌ مِنْهَا و قَالَ إِسْحَقُ مُتَهَبِّطَةٌ وَمُتَهَبِّطٌ و حَدَّثَنَاه سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُلَبِّي لَا نَذْكُرُ حَجًّا وَلَا عُمْرَةً وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ مَنْصُورٍ
Yatubwiye [Zuhair bin Harb] na [Ishaq bin Ibrahim] -Zuhair yaravuze- Yatubwiye -Ishaq yaravuze- yatubwiye [Jarir] avuye kuri [Mansur] avuye kuri [Ibrahim] avuye kuri [Al Aswad] avuye kuri [Aisyah] radiallahu 'anha yaravuze ati; Twigeze gusohokana n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam kandi ntabwo ari ukugira ngo dukore Hijja gusa. Tugeze i Makka, twakoreye thwaf muri Baitullah, hanyuma Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ategeka ati: 'Umuntu wese uzanye hadya - inyamaswa y'igitambo-, ashobora kuba tahallul'. Nuko abatazanye hadya bafata tahallul, abagore be nabo ntibazanye hadya, bityo nabo baratahallul. Aisha aravuga ati: Mu buryo butunguranye natangiye kujya mu mihango kugira ngo ntakora tawaf muri Baitullah. Mu ijoro rya Hashbah naravuze nti 'Yewe Ntumwa y'Imana, abantu basubira mu rugo bafite ibihembo bya Umrah na Hijja, mu gihe nanjye ndimo gutaha nzanye ibihembo bya Hijja gusa. Yarabajije ati: 'Ese ntiwakoze tawaf nimugoroba ubwo twageraga i Makka?' Ayisya asubiza ati: 'Oya'. Ati: 'Genda na murumuna wawe i Tan'im, hanyuma ukore ihram kuri Umrah tuzahurira ahantu runaka'. Shafiyah aravuga ati: 'Simbizi, keretse niba utegereje ko mba umwere nkarangiza gukora tawaf, ariko ndi mu mihango bityo ntibishoboka ko njye nakora tawaf'. Ati: 'AQRA HALQA - Imana imugire ingumba kandi nta mwana - ntabwo wakoze tawaf ku munsi wa Nahr?' Shafiyyah asubiza ati: 'Yego, nibyo'. Ati: 'Ntacyo bitwaye, genda'. Aisha aravuga ati; Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yarampamagaye ubwo yavaga i Makka ubwo nari ngiye kuza. Ishaq aravuga ati; Mutahabbithatun wa Mutahabbithun - twanyuranaga mu nzira-. Kandi byaduhuje na [Suwaid bin Sa'id] kuva kuri [Ali bin Mushir] kuva kuri [Al A'masy] kuva kuri [Ibrahim] kuva kuri [Al Aswad] kuva kuri [Aisyah] radiallahu 'anha, aravuga ati; Twasohotse hamwe na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, maze dukora talbiyah tudavuze Hijja na Umrah. Hanyuma avuga Hadithi isa na Hadithi ya Mansur.
Imam Muslim : 2122
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ غُنْدَرٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ ذَكْوَانَ مَوْلَى عَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَرْبَعٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ أَوْ خَمْسٍ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَهُوَ غَضْبَانُ فَقُلْتُ مَنْ أَغْضَبَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْخَلَهُ اللَّهُ النَّارَ قَالَ أَوَمَا شَعَرْتِ أَنِّي أَمَرْتُ النَّاسَ بِأَمْرٍ فَإِذَا هُمْ يَتَرَدَّدُونَ قَالَ الْحَكَمُ كَأَنَّهُمْ يَتَرَدَّدُونَ أَحْسِبُ وَلَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا سُقْتُ الْهَدْيَ مَعِي حَتَّى أَشْتَرِيَهُ ثُمَّ أَحِلُّ كَمَا حَلُّوا و حَدَّثَنَاه عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ سَمِعَ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَرْبَعٍ أَوْ خَمْسٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ بِمِثْلِ حَدِيثِ غُنْدَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ الشَّكَّ مِنْ الْحَكَمِ فِي قَوْلِهِ يَتَرَدَّدُونَ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhamamd bin Al Mutsanna] na [Ibn Basysyar] byose bivuye kuri [Ghundar] - [Ibnul Mutsanna] yaravuze- Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] Yatubwiye [Syu'bah] bivuye kuri [Al Hakam] bivuye kuri [Ali bin Husain] bivuye kuri [Dzakwan] Maula Aisyah, bivuye kuri [Aisyah] radliallahu 'anha, ko yavuze ati: Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yaje ku itariki ya kane cyangwa iya gatanu ya Dhul Hijjah, maze ararakara. Nuko ndavuga nti: 'Umuntu wese uguteye uburakari, yewe Ntumwa ya Allah, Allah azamushyira mu muriro'. Yaravuze ati: 'Ntubyumva? Nategetse abantu gukora ikintu, ariko baratinya kugikora'. Al Hakan yaravuze ati: 'Bisa nkaho batinya.' Iyo nza kuba narabikoze ubwanjye, ntabwo nari gusubira inyuma, kandi sinari kuzana kugeza igihe nzayigura hanyuma nkayemera nk'uko babyemeraga.' Kandi yabitubwiye [Ubaidullah bin Mu'adz] yabitubwiye [data] yatubwiye [Syu'bah] kuri [Al Hakam] ko yumvise [Ali bin Husain] kuri [Dzakwan] kuri [Aisyah] radiallahu 'anha, yaravuze ati; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yaje ku itariki ya kane cyangwa iya gatanu ya Dhul Hijjah. Nk'uko bivugwa muri hadith ya Ghundar, ariko ntavuga gushidikanya kwa Al Hakam, ni ukuvuga mu nteruro, 'Yataraddadun'.
Imam Muslim : 2123
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا أَهَلَّتْ بِعُمْرَةٍ فَقَدِمَتْ وَلَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ حَتَّى حَاضَتْ فَنَسَكَتْ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا وَقَدْ أَهَلَّتْ بِالْحَجِّ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّفْرِ يَسَعُكِ طَوَافُكِ لِحَجِّكِ وَعُمْرَتِكِ فَأَبَتْ فَبَعَثَ بِهَا مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ
[Muhammad bin Hatim] yambwiye [Bahz] yatubwiye [Wuhaib] yatubwiye [Abdullah bin Thawus] abibwiwe na [se] abibwiwe na [Aisha] radliallahu 'anha, ko yakoze ihramu kuri Umrah. Agezeyo, ntiyabonye umwanya wo gukora tawaf mu Nzu hanyuma ajya mu mihango, nuko akora imihango yose, ndetse yinjira no muri ihramu kuri Hijja. Ku munsi wa Nafar - umunsi abahaji bavuye Mina bamaze gukora imihango - Intumwa sallallahu alaihi wasallam yaramubwiye iti: 'Tawaf yawe irahagije kuri Hijja ndetse no kuri Umrah yawe.' Ariko, Aisha yaratinye, nuko ategeka Abdurrahman kumuherekeza i Tan'im, nuko Aisha akora Umrah nyuma ya Hijja.
Imam Muslim : 2124
و حَدَّثَنِي حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا حَاضَتْ بِسَرِفَ فَتَطَهَّرَتْ بِعَرَفَةَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْزِئُ عَنْكِ طَوَافُكِ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ عَنْ حَجِّكِ وَعُمْرَتِكِ
Kandi [Hasan bin Ali Al Hulwani] yambwiye [Zaid bin Hujab] yambwiye [Ibrahim bin Nafi'] yambwiye [Abdullah bin Abu Najih] kuri [Mujahid] kuri [Aisha] radliallahu 'anha, ko yabaye mu mihango muri Saraf yongera kuba umuziranenge ubwo yari muri Arafah, hanyuma Intumwa ya Allah shallahu 'alaihi wasallam iramubwira iti: 'Thaf yawe hagati ya Safa na Marwa irahagije kuri Hija yawe na Umrah icyarimwe'.
Imam Muslim : 2125
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا قُرَّةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ شَيْبَةَ حَدَّثَتْنَا صَفِيَّةُ بِنْتُ شَيْبَةَ قَالَتْ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَرْجِعُ النَّاسُ بِأَجْرَيْنِ وَأَرْجِعُ بِأَجْرٍ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَنْطَلِقَ بِهَا إِلَى التَّنْعِيمِ قَالَتْ فَأَرْدَفَنِي خَلْفَهُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَالَتْ فَجَعَلْتُ أَرْفَعُ خِمَارِي أَحْسُرُهُ عَنْ عُنُقِي فَيَضْرِبُ رِجْلِي بِعِلَّةِ الرَّاحِلَةِ قُلْتُ لَهُ وَهَلْ تَرَى مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ ثُمَّ أَقْبَلْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْحَصْبَةِ
Kandi yatubwiye [Yahya bin Habib Al Haritsi] yatubwiye [Khalid bin Harith] yatubwiye [Qurrah] yatubwiye [Abdul Hamid bin Jubair bin Syaibah] yatubwiye [Shafiyyah bint Syaibah] yaravuze; [Aishah] yaravuze ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, abantu bazataha bafite ibihembo bibiri mu gihe wowe uzataha ufite igihembo kimwe gusa?' Nuko ategeka Abdurrahman bin Abu Bakr kujyana na we kuri Tan'im. Aisha aravuga; Hanyuma Abdurrahman anjyana inyuma ye ku ngamiya ye. Nazamuye igitambaro cyanjye ndagikura mu ijosi ryanjye, hanyuma Abdurrahman ankubita inkoni ku kuguru, nuko ndamubaza nti: 'Hari uwabonye?' Hanyuma nkora ihram ya Umrah, hanyuma nsubirayo kugeza tugeze ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yari i Hashbah.
Imam Muslim : 2126
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو أَخْبَرَهُ عَمْرُو بْنُ أَوْسٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يُرْدِفَ عَائِشَةَ فَيُعْمِرَهَا مِنْ التَّنْعِيمِ
Twabwiwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ibn Numair] bombi baravuze bati, Twabwiwe [Sufyan] ukomoka kuri [Amru] yamubwiye [Amru bin Aus] yambwiye [Abdurrahman bin Abu Bakr] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yamutegetse kugendera kuri Aisyah no kumuherekeza muri Umrah avuye i Tan'im.
Imam Muslim : 2127
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ جَمِيعًا عَنْ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ أَقْبَلْنَا مُهِلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَجٍّ مُفْرَدٍ وَأَقْبَلَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا بِعُمْرَةٍ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفَ عَرَكَتْ حَتَّى إِذَا قَدِمْنَا طُفْنَا بِالْكَعْبَةِ وَالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَحِلَّ مِنَّا مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَقُلْنَا حِلُّ مَاذَا قَالَ الْحِلُّ كُلُّهُ فَوَاقَعْنَا النِّسَاءَ وَتَطَيَّبْنَا بِالطِّيبِ وَلَبِسْنَا ثِيَابَنَا وَلَيْسَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلَّا أَرْبَعُ لَيَالٍ ثُمَّ أَهْلَلْنَا يَوْمَ التَّرْوِيَةِ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَوَجَدَهَا تَبْكِي فَقَالَ مَا شَأْنُكِ قَالَتْ شَأْنِي أَنِّي قَدْ حِضْتُ وَقَدْ حَلَّ النَّاسُ وَلَمْ أَحْلِلْ وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَالنَّاسُ يَذْهَبُونَ إِلَى الْحَجِّ الْآنَ فَقَالَ إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاغْتَسِلِي ثُمَّ أَهِلِّي بِالْحَجِّ فَفَعَلَتْ وَوَقَفَتْ الْمَوَاقِفَ حَتَّى إِذَا طَهَرَتْ طَافَتْ بِالْكَعْبَةِ وَالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ قَدْ حَلَلْتِ مِنْ حَجِّكِ وَعُمْرَتِكِ جَمِيعًا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ فِي نَفْسِي أَنِّي لَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ حَتَّى حَجَجْتُ قَالَ فَاذْهَبْ بِهَا يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ فَأَعْمِرْهَا مِنْ التَّنْعِيمِ وَذَلِكَ لَيْلَةَ الْحَصْبَةِ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَهِيَ تَبْكِي فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ إِلَى آخِرِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا قَبْلَ هَذَا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنِي ابْنَ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مَطَرٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فِي حَجَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّتْ بِعُمْرَةٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ اللَّيْثِ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا سَهْلًا إِذَا هَوِيَتْ الشَّيْءَ تَابَعَهَا عَلَيْهِ فَأَرْسَلَهَا مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَأَهَلَّتْ بِعُمْرَةٍ مِنْ التَّنْعِيمِ قَالَ مَطَرٌ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ فَكَانَتْ عَائِشَةُ إِذَا حَجَّتْ صَنَعَتْ كَمَا صَنَعَتْ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] na [Muhammad bin Rumh] byose bivuye kuri [Laits bin Sa'id] - [Qutaibah] yaravuze- Yatubwiye [Laits] bivuye kuri [Abu Zubair] bivuye kuri [Jabir] radiallahu 'anhu, ko yavuze ati; Twigeze gutangira ihram na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kuri Ifrad Hijja, mu gihe Aisyah yatangiraga Umrah. Ubwo twari muri Sarif Aisyah turi mu mihango, hanyuma tumaze kugerayo, twakoze tawaf kuri Kaaba na sa'i hagati ya Shafa na Marwah. Nyuma y'ibyo, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yategetse abari muri twe batari bafite hadyu - amatungo yo gutamba - kwihangana. Twabajije tuti 'Tahallul iki?' asubiza ati: 'Tahallul muri rusange'. Jabir aravuga; Nuko natwe twakundanye n'abagore bacu, twisiga imibavu kandi twambara imyenda, mu gihe intera iri hagati yacu n'umunsi wa Arafat yari amajoro ane gusa. Hanyuma ku munsi wa tarwiyah twongeye gutangira gukora ihram. Hanyuma Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yahuye na Aisha amusanga arira, hanyuma aramubaza ati: 'Uri kurira iki?' Aisyah aramusubiza ati: 'Kuko ndi mu mihango nubwo abantu bamaze kurangiza Tahallul, mu gihe njye ntararangiza Tawaf kandi ntarakora Tawaf nubwo ubu bagiye gukora Hija.' Yaravuze ati: 'Mu by'ukuri, iki kintu cyashyizweho na Allah ku bagore b'urubyaro rwa Adamu. Bityo, hita wiyuhagira, hanyuma ukore ihram yo gukora Hija'. Aisyah arabikora, hanyuma akora wukuf ahagarara ahantu hagenwe. Amaze kuba umwere, Aisyah akora Tawaf kuri Kaaba na Sa'i hagati ya Shafa na Marwah. Hanyuma aravuga ati: 'Warangije Hija yawe na Umrah yawe icyarimwe'. Aisyah yaravuze ati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, ariko numva ntakoze Twawaf muri Baitullah, kugeza igihe nzakorera Hija'. Yaravuze ati: 'Ewe Abdurrahman, mujyane umura mumukure muri tan'im'. Kandi iryo ryari ijoro rya Hashbah - ni ukuvuga ijoro abashyitsi bavuye i Maka nyuma y'umunsi wa tasyriq -. Kandi yambwiye [Muhammad bin Hatim] na [Abdu bin Hamid] - [Ibnu Hatim] yaravuze - Yatubwiye - mu gihe [Abdu] yavuze - Yatubwiye [Muhammad bin Bakr] yatubwiye [Ibnu Juraij] yambwiye [Abu Zubair] ko yumvise [Jabir bin Abdullah] radliallahu 'anhuma] avuga; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yahuye na 'Aisha amusanga arira. Hanyuma yavuze Hadithi ya Al Laits kugeza ku iherezo, kandi mbere yaho ntiyigeze avuga Hadithi ya Al Laits. Kandi yatubwiye [Abu Ghassan Al Misma'i] yatubwiye [Mu'adz bin Hisham] yambwiye [data] kuva kuri [Mathar] kuva kuri [Abu Az Zubair] kuva kuri [Jabir bin Abdillah] ko igihe Intumwa sallallahu alaihi wasallam yakoraga Hija, Aisyah yakoze ihram ya Umrah. Hanyuma yavuze Hadithi isa na Hadithi ya Al Laits, kandi muri iyo Hadithi yongeyeho ati: Kandi Rasulullah shallallahu alaihi wasallam yari umugabo wakundaga koroshya ibintu, iyo - Aisyah - yashakaga gukora ikintu icyo ari cyo cyose yakirangizaga. Nuko ategeka Abdurrahman bin Abi Bakar kumuherekeza kugira ngo akore ihram ya Umrah kuva kuri Tan'im. Mathar yaravuze ati: Abu Az Zubair yaravuze ati; Iyo Aisyah akora Hija, azakora nk'uko yabikoze akiri kumwe n'Intumwa sallallahu alaihi wasallam.
Imam Muslim : 2128
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ مَعَنَا النِّسَاءُ وَالْوِلْدَانُ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ طُفْنَا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالمَرْوَةِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ قَالَ قُلْنَا أَيُّ الْحِلِّ قَالَ الْحِلُّ كُلُّهُ قَالَ فَأَتَيْنَا النِّسَاءَ وَلَبِسْنَا الثِّيَابَ وَمَسِسْنَا الطِّيبَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ أَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ وَكَفَانَا الطَّوَافُ الْأَوَّلُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَشْتَرِكَ فِي الْإِبِلِ وَالْبَقَرِ كُلُّ سَبْعَةٍ مِنَّا فِي بَدَنَةٍ
Yatubwiye [Ahmad bin Yunus] Yatubwiye [Zuhair] Yatubwiye [Abu Zubair] kuva kuri [Jabir] radliallahu 'anhu - mu yindi nkuru - Kandi yatubwiye [Yahya bin Yahya] - nawe kuva kuri we - yatubwiye [Abu Khaitsamah] kuva kuri [Abu Zubair] kuva kuri [Jabir] radliallahu 'anhu, aravuga; Twagiye muri Hija hamwe n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam hamwe n'abagore n'abana. Tumaze kugera i Makka, twakoze tawaf i Baitullah, Sa'i hagati ya Shafa na Marwah. Nyuma y'ibyo, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yaratubwiye ati: 'Umuntu wese utazanye hadya - inyamaswa y'igitambo-, ashobora kuba tahallul'. Hanyuma twarabajije tuti: 'Ni iyihe Tahallul, yewe Ntumwa ya Allah?' Arasubiza ati: 'Ni halali kuri mwe gukora byose nk'uko byari bimeze mbere ya ihram'. Jabir aravuga ati; Bityo twaryamanye n'abagore bacu, twambara imyenda isanzwe - ntabwo ari imyenda ya Ihram - kandi twakoresheje amavuta ahumura neza. Umunsi wa tarwiyah - itariki ya munani ya Hijriyah - ugeze, twinjiye muri Ihram muri Hijriya, ariko ntitwakoze ihram hagati ya Shafa na Marwah ahubwo twasohoje gusa Sa'i ya mbere. Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yategetse buri wese muri twe abantu barindwi kubaga Badanah - ingamiya ibyibushye cyangwa inka - yo gutamba.
Imam Muslim : 2129
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَحْلَلْنَا أَنْ نُحْرِمَ إِذَا تَوَجَّهْنَا إِلَى مِنًى قَالَ فَأَهْلَلْنَا مِنْ الْأَبْطَحِ
Kandi yambwiye [Muhammad bin Hatim] Yatubwiye [Yahya bin Sa'id] kuva kuri [Ibn Juraij] yambwiye [Abu Zubair] kuva kuri [Jabir bin Abdullah] radliallahu 'anhuma, aravuga ati: Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yadutegetse nyuma ya tahallul kwinjira mu ihram igihe tugiye Mina. Nuko dukora ihram kuva Abthah.
Imam Muslim : 2130
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُا لَمْ يَطُفْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَصْحَابُهُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ إِلَّا طَوَافًا وَاحِدًا زَادَ فِي حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ طَوَافَهُ الْأَوَّلَ
Kandi yambwiye [Muhammad bin Hatim] Yatubwiye [Yahya bin Sa'id] kuri [Ibn Juraij] - mu yindi nkuru- Kandi yatubwiye [Abdu bin Humaid] yatubwiye [Muhammad bin Bakr] yatubwiye [Ibnu Juraij] yaravuze, yambwiye [Abu Zubair] ko yumvise [Jabir bin Abdullah] radliallahu 'anhu avuga; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam ntiyakoze Twawaf hagati ya Safa na Marwah uretse Twawaf rimwe gusa. Muri Hadithi ya Muhammad bin Bakr, yongeyeho ati: 'Twawaf ye ya mbere'.
Imam Muslim : 2131
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فِي نَاسٍ مَعِي قَالَ أَهْلَلْنَا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ خَالِصًا وَحْدَهُ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُبْحَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَأَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ حِلُّوا وَأَصِيبُوا النِّسَاءَ قَالَ عَطَاءٌ وَلَمْ يَعْزِمْ عَلَيْهِمْ وَلَكِنْ أَحَلَّهُنَّ لَهُمْ فَقُلْنَا لَمَّا لَمْ يَكُنْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلَّا خَمْسٌ أَمَرَنَا أَنْ نُفْضِيَ إِلَى نِسَائِنَا فَنَأْتِيَ عرَفَةَ تَقْطُرُ مَذَاكِيرُنَا الْمَنِيَّ قَالَ يَقُولُ جَابِرٌ بِيَدِهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى قَوْلِهِ بِيَدِهِ يُحَرِّكُهَا قَالَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِينَا فَقَالَ قَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي أَتْقَاكُمْ لِلَّهِ وَأَصْدَقُكُمْ وَأَبَرُّكُمْ وَلَوْلَا هَدْيِي لَحَلَلْتُ كَمَا تَحِلُّونَ وَلَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ فَحِلُّوا فَحَلَلْنَا وَسَمِعْنَا وَأَطَعْنَا قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ فَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ سِعَايَتِهِ فَقَالَ بِمَ أَهْلَلْتَ قَالَ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَهْدِ وَامْكُثْ حَرَامًا قَالَ وَأَهْدَى لَهُ عَلِيٌّ هَدْيًا فَقَالَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَقَالَ لِأَبَدٍ
Kandi yatubwiye [Muhammad bin Hatim] Yatubwiye [Yahya bin Sa'id] kuva kuri [Ibn Juraij] Yambwiye ['Atha`] yaravuze ati, numvise [Jabir bin Abdullah radliallahu 'anhuma] avuga mu bantu nanjye nari kumwe nabo ati: 'Twakoranye rtalbiyah n'abagenzi b'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam gusa ku bw'imihango ya Hijja'. Ahta` yaravuze; Jabir yaravuze ati: 'Nyuma y'iminsi ine y'ukwezi kwa Dzulhijjah irangiye, yadutegetse kwihangana.' Atha` yaravuze ati: 'Nyuma ya tahallul, nabo baryamanye n'abagore babo, kandi ibi ntibyari ngombwa kuri bo, ariko yabibemereye gusa. -Jabir yaravuze ati-, twaravuze tuti: 'Igihe intera iri hagati yacu na Arafah yari itanu gusa, yadutegetse kuza ku bagore bacu - tugahura kandi tugakora imibonano mpuzabitsina'-, twaje i Arafah ubwo intanga zacu zarimo zisohora amasohoro'. Jabir yashyize ikimenyetso ku kiganza cye, maze ntekereza ko namubonye agendana ikiganza cye. Jabir arakomeza; Hanyuma Intumwa sallallahu alaihi wasallam irahagarara hagati yacu iravuga iti: 'Musanzwe muzi ko ndi umuntu mwiza cyane, w’inyangamugayo kandi w’umunyabuntu kurusha abandi muri mwe, iyo hataba Hadya - itungo ryanjye ry’igitambo -, nari kwihanganira nk’uko mwabyihanganiye. Iyo nemera iki kibazo, ntabwo nzagaruka na Hadya. Rero, nimukomere, mwebwe'. Nuko twihangana, twumvise turamwumvira. Atha` aravuga; Jarir aravuga ati: 'Aho Ali yagarutse avuye i Sa'i, arabaza ati: 'Mwasomye iki talbiyah - tangira ihram-?' Ali aramusubiza ati: 'Ibyo ni nk'uko byasomwe muri talbiyah y'Intumwa sallallahu alaihi wasallam'. Rasulullah alaihi wasallam yaravuze ati: 'Noneho, tamba kandi ube mu gihugu cya haram'. Nuko Ali amutambira itungo ry’igitambo. Suraqah bin Malik yaravuze ati bin Ju'tsum arabaza ati: 'Yewe Rauslullah, ni iby'uyu mwaka gusa, cyangwa ni iby'iteka ryose?' Yarasubije ati: 'Ndetse n'iteka ryose'.
Imam Muslim : 2132
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ أَهْلَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ وَنَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَيْنَا وَضَاقَتْ بِهِ صُدُورُنَا فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا نَدْرِي أَشَيْءٌ بَلَغَهُ مِنْ السَّمَاءِ أَمْ شَيْءٌ مِنْ قِبَلِ النَّاسِ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ أَحِلُّوا فَلَوْلَا الْهَدْيُ الَّذِي مَعِي فَعَلْتُ كَمَا فَعَلْتُمْ قَالَ فَأَحْلَلْنَا حَتَّى وَطِئْنَا النِّسَاءَ وَفَعَلْنَا مَا يَفْعَلُ الْحَلَالُ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَجَعَلْنَا مَكَّةَ بِظَهْرٍ أَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ
Yatubwiye [Ibn Numair] yambwiye [data] Yatubwiye [Abdul Malik bin Abu Sulaiman] yavuye kuri [Atha`] yavuye kuri [Jabir bin Abdullah] radiallahu 'anhuma, aravuga ati; Twatangiye ihram kuri Hijja hamwe na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Tugeze i Maka, yadutegetse gukora Tahallul, tukayigira Umrah. Ariko, byaraturemereye, kandi ibituza byacu byari bitoroshye kubyakira. Hanyuma byageze ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam, ntabwo tuzi uwabitangaje, niba ari ibyahishuwe biturutse mu ijuru, cyangwa umuntu wabimugejejeho. Yaranavuze ati: 'Yemwe bantu, mwihangane, iyo hataba hadyu - inyamaswa y'igitambo - mfite, nari gukora ibyo mukora'. Nuko twihangana kugeza ubwo twashoboraga kuryamana n'abagore bacu, kandi tugakora ibyo umuntu utari muri ihram asanzwe akora kugeza umunsi wa tarwiyah ugeze. Maze dufata Makka inyuma yacu - tugenda twerekeza Mina - maze twinjira muri ihramu mu rugendo rwa Hijja.
Imam Muslim : 2133
و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ نَافِعٍ قَالَ قَدِمْتُ مَكَّةَ مُتَمَتِّعًا بِعُمْرَةٍ قَبْلَ التَّرْوِيَةِ بِأَرْبَعَةِ أَيَّامٍ فَقَالَ النَّاسُ تَصِيرُ حَجَّتُكَ الْآنَ مَكِّيَّةً فَدَخَلْتُ عَلَى عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ فَاسْتَفْتَيْتُهُ فَقَالَ عَطَاءٌ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ حَجَّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ سَاقَ الْهَدْيَ مَعَهُ وَقَدْ أَهَلُّوا بِالْحَجِّ مُفْرَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحِلُّوا مِنْ إِحْرَامِكُمْ فَطُوفُوا بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَقَصِّرُوا وَأَقِيمُوا حَلَالًا حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ فَأَهِلُّوا بِالْحَجِّ وَاجْعَلُوا الَّتِي قَدِمْتُمْ بِهَا مُتْعَةً قَالُوا كَيْفَ نَجْعَلُهَا مُتْعَةً وَقَدْ سَمَّيْنَا الْحَجَّ قَالَ افْعَلُوا مَا آمُرُكُمْ بِهِ فَإِنِّي لَوْلَا أَنِّي سُقْتُ الْهَدْيَ لَفَعَلْتُ مِثْلَ الَّذِي أَمَرْتُكُمْ بِهِ وَلَكِنْ لَا يَحِلُّ مِنِّي حَرَامٌ { حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ } فَفَعَلُوا
Kandi yatubwiye [Ibn Numair] yatubwiye [Abu Nu'aim] yatubwiye [Musa bin Nafi'] yaravuze ati; Naje i Maka gukora Tamattu' Hijji iminsi ine mbere y'umunsi wa Tarwiyah. Hanyuma abantu baravuga bati: 'Niba ari uko bimeze, Hijji yawe ubu ni Makkiyah'. Nuko mpura na Atha` bin Abu Rabah ndamusaba fatwa. Hanyuma [Atha`] aravuga ati: Yambwiye [Jabir bin Abdullah Al Ansari] radiallahu 'anhuma, ko yigeze gukora Hijri hamwe na Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mu mwaka, aho yazanye hadya - inyamaswa y'igitambo-. Binjira muri Ihram bagamije gukora Hijji ifrad. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Tahallul - hagarara - uri muri Ihram, nyuma y'ibyo kora tawaf muri Baitullah, Sa'i muri Safa na Marwah wogoshe umusatsi wawe.' Hagati aho, ushobora guhallul kugeza ku munsi wa Tarwiyah - wa munani wa Dzulhijjah - ugeze. Umunsi wa Tarwiyah ugeze, subira muri ihram gukora Hija. Hagati aho, ibyo wakoze mbere biba Mut'ah -umrah cyangwa Hajj Tamattu'-'. Barabajije bati: 'Twamutuma dute gukora Umrah mu gihe twe twari duteganya gukora Hija?' Arabasubiza ati: 'Kora uko mbabwiye. Iyo ntaza kuzana inyamaswa yo gutamba, nari gukora ibyo nabategetse. Ariko, ibi si halali kuri njye kugeza igihe inyamaswa yo gutamba nazanye igeze aho iri.' Amaherezo bakoze ibyo yabategetse.
Imam Muslim : 2134
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرِ بْنِ رِبْعِيٍّ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ الْمَخْزُومِيُّ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَدِمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَنَحِلَّ قَالَ وَكَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَلَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً
Kandi yatubwiye [Muhammad bin Ma'mar bin Rabi'i Al Qaisi] yatubwiye [Abu Hisham Al Mughirah bin Salamah Al Makhzumi] kuva kuri [Abu Awanah] kuva kuri [Atha` bin Abu Rabah] kuva kuri [Jabir bin Abdullah] radliallahu 'anhuma, aravuga ati; Twaje n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam muri ihram muri Hijja. Hanyuma Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yadutegetse gukora Umrah no kwihangana. Hagati aho, ubwe yazanye hadyu - amatungo y'igitambo-, bityo ntiyashoboraga kuyigira Umrah.
Imam Muslim : 2135
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَأْمُرُ بِالْمُتْعَةِ وَكَانَ ابْنُ الزُّبَيْرِ يَنْهَى عَنْهَا قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ عَلَى يَدَيَّ دَارَ الْحَدِيثُ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا قَامَ عُمَرُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ يُحِلُّ لِرَسُولِهِ مَا شَاءَ بِمَا شَاءَ وَإِنَّ الْقُرْآنَ قَدْ نَزَلَ مَنَازِلَهُ فَ { أَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ } كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ وَأَبِتُّوا نِكَاحَ هَذِهِ النِّسَاءِ فَلَنْ أُوتَى بِرَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً إِلَى أَجَلٍ إِلَّا رَجَمْتُهُ بِالْحِجَارَةِ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَافْصِلُوا حَجَّكُمْ مِنْ عُمْرَتِكُمْ فَإِنَّهُ أَتَمُّ لِحَجِّكُمْ وَأَتَمُّ لِعُمْرَتِكُمْ
Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Muhammad bin Basysyar] -[Ibnul Mutsanna] yaravuze- Yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] Yatubwiye [Syu'bah] yaravuze, numvise [Qatadah] avuga kuri [Abu Nadlrah] ati: Ibn Abbas yategetse gukora Hija hamwe na tamattu' mu gihe Ibn Zubair yabibujije. Hanyuma nabwiye [Jabir bin Abdillah], maze aravuga ati: Iki kiganiro kirandeba. Twakoraga Hija hamwe na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, maze Umar arahaguruka aravuga ati: 'Mu by'ukuri Allah yahaye Intumwa ye uburenganzira icyo ashaka, kandi mu by'ukuri Qur'an yarahishuwe icyo gihe; 'Gutunganya Hija na Umrah kuri Allah wenyine'. nk'uko Allah yabigutegetse, kandi ushyire mu bikorwa ubukwe bw'uyu mugore, kuko nta mugabo uzansanga ashatse umugore mu gihe runaka - ubukwe bwa mut'ah - keretse niba namuteye ibuye'. Kandi yarabimbwiye [Zuhair bin Harb] Yabitubwiye ['Affan] Yabitubwiye [Hammam] Yabitubwiye [Qatadah] kuri iyi isnad, kandi muri Hadithi havugwamo ati: 'Noneho rero, tandukanya Hija yawe na Umrah yawe, kuko ibi bizatuma Hija yawe na Umrah birushaho kuba byiza'.
Imam Muslim : 2136
و حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ وَأَبُو الرَّبِيعِ وَقُتَيْبَةُ جَمِيعًا عَنْ حَمَّادٍ قَالَ خَلَفٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَدِمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَقُولُ لَبَّيْكَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً
Kandi yatubwiye [Khalaf bin Hisham] na [Abu Rabi'] na [Qutaibah] byose bivuye kuri [Hammad] - [Khalaf] yaravuze- Yatubwiye [Hammad bin Zaid] bivuye kuri [Ayyub] yaravuze ati, Numvise [Mujahid] avuga kuri [Jabir bin Abdullah] radliallahu 'anhuma, aravuga ati; Twaje hamwe n'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam. Kandi icyo gihe, twakoze ihram kuri Hijja, hanyuma Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam adutegeka kuyikora umrah.
Imam Muslim : 2137
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ
[Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] badusobanuriye byose bivuye kuri [Hatim], aravuga ati, - [Abu Bakr] yaravuze ati- [Hatim bin Isma'il Al Madani] adusobanuriye bivuye kuri [Ja'far bin Muhammad] bivuye kuri [se], aravuga ati; Twageze mu rugo rwa [Jabir bin Abdullah], hanyuma atubaza umwe umwe, amazina yacu ni ayahe. Kugeza igihe cyanjye kigeze, navuze ko nitwa Muhammad bin Ali bin Husayn. Hanyuma afungura utubuto two hejuru n'utwo hepfo tw'ishati yanjye. Hanyuma ashyira ikiganza cye hagati y'amabere yanjye. Icyo gihe, nari nkiri muto. Hanyuma aravuga ati 'Murakaza neza, mwana wa murumuna wanjye, saba icyo ushaka gusaba'. Nuko ndamubaza. Yari impumyi. Igihe cyo gusenga kigeze, yahagararaga ku musambi yahoraga yitwaje. Igihe cyose yashyiraga umusambi ku rutugu rwe, impande zahoraga zimufatanyeho kubera ko ari nto. Naramubajije nti 'Mbwira uko Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yakoraga Hija.' Hanyuma avuga akoresheje amaboko afata intoki ze icyenda. Yaravuze ati; Yabaye i Madina imyaka icyenda, ariko yari atarakora Hija. Hanyuma atangaza ko mu mwaka wa cumi azajya muri Hija. Kubera iyo mpamvu, abantu baje ari benshi i Madina, bashaka kwifatanya n'Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam gukora ibikorwa byiza nk'ibyo yakoraga. Hanyuma twagiye hamwe na we. Ageze i Dzulhulaifah, Asma` bint Humais yabyaye umuhungu we, Muhammad bin Abu Bakr. Yategetse kubaza Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam icyo agomba gukora - kubera kubyara -. Nuko aravuga ati: 'Subira ukoreshe agatambaro kawe k'isuku. Hanyuma wambare imyenda yawe ya Ihram'. Rasulullah Sallallaahu 'alaihi wasallam yasenze raka ebyiri ku musigiti wa Dzulhulaifah, hanyuma yurira ingamiya ye yitwa Qashwa. Nyuma yo kugera i Baida`, narebye hirya no hino, abantu benshi bari bamuherekeje, bagendera ku mafarashi kandi bagenda, impande zombi n'inyuma ye. Muri icyo gihe, Qur'an - ibyahishuwe - yamanutse, aho Intumwa sallallahu alaihi wasallam yasobanukiwe icyo isobanura, ni ukuvuga amabwiriza y'ibikorwa tugomba gukora. Hanyuma arangurura ijwi asoma talbiyah ati: 'LABBAIKA ALLAHUMMA LABBAIKA LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIKA INNALHAMDA WAN NI'MATA LAKA WALMULKU LAA SYARIIKA LAKA -Nyumvira amategeko yawe, Mana yanjye, nyumvira, numvira. Nta mufatanyabikorwa wawe, numvira amategeko yawe; mu by'ukuri ishimwe n'ineza ni ibyawe, kimwe n'ubwami, nta bafatanyabikorwa ufite, numvira amategeko yawe-'. Abantu benshi kandi bafite talbiyah nka talbiyah y'Intumwa sallallahu alaihi wasallam. Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam ntiyababujije kuyisoma, mu by'ukuri bayisomaga buri gihe. Intego yacu ni ugukora Hija gusa, kandi ntabwo tuzi ibya Umrah. Amaze kugera kuri Baitullah, yasomye imwe mu mfuruka zayo -hajar Aswad-, hanyuma akora Twawaf, yiruka inshuro eshatu kandi agenda nk'uko bisanzwe inshuro enye. Hanyuma akomeza yerekeza kuri Maqam. Ibrahim 'Alais Salam, hanyuma asoma umurongo ugira uti: 'Hindura aho Ibrahim atuye ahantu ho gusenga..'. -Al Baqarah: 125-. Hanyuma ashyira maqam hagati ya Baitullah. Hagati aho data yaravuze ati Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yasomye mu isengesho rye ati: 'QUL HUWALLAHU AHADL…' -Al Ikhlas: 1-4-. Kandi: 'QUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN.'. -Al Kafirun: 1-6-. Hanyuma asubira mu mfuruka y'Urusengero - akubita Aswad - aramusoma nawe. Hanyuma anyuze mu muryango, ajya kuri Shafa. Amaze kwegera umusozi wa Safa yasomye umurongo ugira uti: 'Mu by'ukuri, Sa'i iri hagati ya Safa na Marwah iri mu bimenyetso by'ubukuru bw'Idini ya Allah..'. -Al Baqarah: 1589-. Hanyuma atangira gushyira mu bikorwa amategeko y'Imana. Nuko azamuka umusozi wa Shafa. Amaze kubona Baitullah, yarebye Qibla mu gihe yasengaga Imana imwe kandi ayisingiza. Maze asoma ati: 'LAA ILAAHA ILAALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAHU WAHAZAMAL AHZABA WAHDAH -Nta mana ikwiye gusengwa uretse Allah wenyine, udafite abafatanya na We, ubwami n'ishimwe ryose ni byo bifite agaciro, mu gihe ari We Ushoborabyose kuri byose. Nta Mana ifite uburenganzira bwo gusengwa uretse Allah wenyine, usohoza amasezerano ye, agafasha abagaragu be kandi akarimbura abanzi be. Hanyuma arasenga. Asubiramo tahlil inshuro eshatu. Hanyuma yavuye i Marwa. Ageze mu kibaya, yiruka. Hanyuma, yerekeza ku musozi wa Marwa agenda asubira inyuma. Amaze kugera ku musozi wa Marwa, yakoze ibyo yakoze ku musozi wa Safa. Ubwo yasozaga sa'i ye ku musozi wa Marwa, yaravuze ati: 'Iyo ntaza gukora ibyo nakoze, sinari kuzana Hadya ngo nyigire Umrah'. Hanyuma Suraqah bin Malik bin Ju'tsyum, 'Yego, Rasulullah! Ni iby'uyu mwaka gusa cyangwa iteka ryose?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yarambuye intoki z'ukuboko kwe ukundi agira ati: 'Injiza Umrah muri Hijja. Injiza Umrah muri Hijja, oya! Ndetse iteka ryose'. Hagati aho Ali yaturutse muri Yemen azanye amatungo y'ibitambo ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam. Yasanze Fatima ari umuntu w'umuhallal; yambara imyenda y'amabara kandi apfutse amaso. Ali aramubuza kubikora. Fatima aramusubiza ati: 'Data ubwe ni we wambwiye kubikora'. Ali aravuga; Nuko njya kwa Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam gusaba fatwa ku bikorwa bya Fatima. Namusobanuriye ko namubujije kubikora. Yaravuze kandi ati: 'Fathimah afite ukuri'. Hanyuma arabaza ati: 'Usoma iki iyo ushaka gukora Hija?' Ali aravuga; ndasubiza nti: 'Mana yanjye, ndateganya gukora Hija nk'uko Intumwa yawe yabigaragaje'. Hanyuma Ali arabaza ati: 'Ariko nazanye hwankurban, bimeze bite?' Arasubiza ati: 'Ntimukabe tahallul'. Ja'far aravuga ati: Umubare wa hadya Ali yazanye avuye muri Yemeni n'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam yazanye wari ijana. Abantu bose mu itorero bari bafite tahallul kandi bogoshe, uretse Intumwa Sallallahu alaihi wasallam n'abantu bazanye na hadya. Umunsi wa Tarwiyah - ku wa munani wa Dzulhijjah - ugeze, bagiye i Mina gukora Hija. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yatwaye imodoka ye. Aho ni ho yasenze amasengesho ya Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha na Fajr. Hanyuma arategereza igihe kugeza izuba riva; Hagati aho yohereje abantu babanza kujya i Namirah gushinga inkambi aho. Hagati aho, Abakurayishi batekerezaga ko azahagarara kuri Mash'aril Haram - umusozi uri muri Muzdalifah - nk'uko abantu b'injiji basanzwe babigenza. Ariko byaragaragaye ko yakomeje yerekeza Arafat. Ageze i Namirah, yasanze abantu bashinze amahema. Hanyuma arahagarara kugira ngo aruhuke aho. Izuba rimaze kurenga, yakomeje ku ngamiya ye. Ageze hagati mu nzuki, yavuze ijambo ati: 'Mu by'ukuri, kumena amaraso no gutwara umutungo wa mugenzi wawe ni haramu, nk'uko ari haramu kurwana kuri uyu munsi, muri uku kwezi, no muri iki gihugu. Mumenye neza ko ikintu cyose kinuka Jahiliya cyakuweho hakurikijwe amategeko yanjye, harimo n'amaraso yo gucungura mu gihe cya Jahilijyah. Icungura ry'amaraso nahanaguye bwa mbere ni amaraso ya Ibn Rabi'ah bin Harith wagaburirwaga na Bani Sa'ad, hanyuma yicwa na Huzail. Mu buryo nk'ubwo, nakuyeho inyungu ya jahiliyah; icyo nakuyeho bwa mbere ni inyungu yari yategetswe na Abbas bin Abdul Muttalib. Mu by'ukuri, nzakuraho inyungu zose. Noneho ntimugatinye abagore. Mushobora kubafata nk'ibanga ry'Imana, kandi ni itegeko kuri mwe mukurikije amategeko ya Allah. Nyuma y'ibyo, mufite uburenganzira kuri bo, ni ukuvuga ko batemerera abandi bantu kwinjira mu buriri bwanyu. Nibarenga ku mategeko, mubakubite mu buryo budatera ikibazo. Ahubwo bafite uburenganzira kuri mwe. Ni ukuvuga ibibatunga n'imyambaro ikwiye. Mbahaye mwese ubuyobozi bw'ubuzima, nimwitondera, ni Qur'an. Mwese muzabaza ibyanjye, none muzasubiza mute?' Baramusubiza bati: 'Turahamya ko mwatanze ubutumwa by'ukuri, mwasohoje inshingano zanyu kandi mwaduhaye inama'. Hanyuma aravuga, azamura urutoki rwe rw'icyitegererezo mu ijuru yerekeza ku mbaga y'abantu ati: 'Yego, Allah, muhamya, Mana, muhamya, Mana, muhamya'. Nyuma y'ibyo, yahamagaye isengesho, hanyuma qamat, hanyuma asenga iswala ya Zhuhur. Hanyuma qamat yongera no gusenga Asr nta iswala ya sunnah hagati yabo bombi. Nyuma y'ibyo, yakomeje urugendo rwe ajya ahantu ha wukuf. Agezeyo, ingamiya ya Qashwa yahagaze ahantu hari amabuye maze abantu bagenda imbere ye. Yerekeye Qibla, aguma ahagaze kugeza izuba rirenze maze megaphone itukura irabura. Hanyuma akomeza urugendo rwe, ahetse Usamah inyuma ye, mu gihe we ubwe yari ayiyoboye. Yafashe imbogo z'ingamiya ya Qashwa, kugeza ubwo umutwe wayo hafi gukora ku musego w'intebe. Yavuze akoresheje ukuboko kwe ati: 'Bavandimwe, nimutuze, nimutuze'. Igihe cyose yageraga ku musozi, yafunguraga umugozi w'ingamiya gato, kugira ngo byoroshye kuzamuka. Ageze i Muzdalifah yasengaga iswala za Maghrib na Isha hamwe n'umuhamagaro umwe wo gusenga n'amaqama abiri nta maswala ya suna hagati yayo. Hanyuma araryama kugeza mu gitondo. Igihe cya Fajr kigeze, yasengaga iswala ya Fajr hamwe na Adhana imwe na qamat imwe. Hanyuma yagenderaga ku ngamiya ya Qaswa akomeza urugendo rwe ajya i Mash'aril Haram. Agezeyo yarebaga Qibla, asenga, takbir, tahlil kandi asoma interuro ivuga ku Mana imwe. Yagumye aho kugeza igihe ijuru ryahindutse umuhondo rigenda mbere y'uko izuba riva, atwaye Fadlal bin Abbas. Fadlal ni umugabo ufite umusatsi mwiza n'isura yera. Ubwo yagendaga, abantu nabo baragiye. Fadlal arabareba, hanyuma Intumwa sallallahu alaihi wasallam yipfuka mu maso n'amaboko ye. Ariko Fadlal yahindukiye umutwe we mu bundi buryo kugira ngo arebe. Rasulullah shallallahu alaihi wasallam na we yipfuka mu maso n'ukundi kuboko kwe, ku buryo Fadlala yerekeje amaso ye ahandi. Ageze hagati mu kibaya cya Muhassir, yihutishije ingamiya ye mu muhanda wo hagati werekezaga kuri Jumratul Kubra. Ageze kuri Jumrah hafi y'igiti, yajugunye utubuye turindwi mu gihe yasomaga takbir kuri buri teraniro. Hanyuma akomeza aho igitambo cyari kiri kubagwa. Aho ni ho yatambiye amatungo mirongo itandatu na atatu n'amaboko ye maze ahereza Ali andi yose ngo abagwe, ni ukuvuga amatungo y'ibitambo hamwe n'abandi bagize itorero. Hanyuma amubwira gufata agace gato muri buri nyamaswa y'igitambo, hanyuma amubwira kuyiteka hanyuma arya inyama anywa umufa. Nyuma y'ibyo, yinjiye mu modoka ye yerekeza i Baitullah kugira ngo akore tawaf. Yasenze amasengesho ya Zuhr i Maka. Nyuma y'ibyo, yasuye Bani Abdul Muttalib wari urimo gushushanya iriba rya Zamzam. Arababwira ati: 'Yemwe Banu Abdul Muttalib, duhe icyo kunywa. Niba abantu batabyumva nabi, birumvikana ko nzabafasha gushushanya hamwe'. Hanyuma bajugunya indobo, arayinywa. Kandi yatubwiye [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] yatubwiye [data] yatubwiye [Ja'far bin Muhammad] yambwiye [data] yaravuze ati; Nagiye kwa [Jabir bin Abdullah] ndamubaza ibyerekeye Hija ya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Hanyuma avuga Hadithi isa na Hadithi ya Hatim bin Isma'il, yongeraho; Kera, Abu Sayyarah yategekaga abantu kuzamuka Himar bambaye ubusa. Kandi ubwo Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam yanyuraga Muzdalifah muri Mash'aril Haram, Abakurayishi ntibashidikanyaga na gato ko azahagarara aho kandi ko ari ho azahagarara nyuma. Ariko yarahanyuze ntiyahagarara kugeza ageze Arafat ahagarara aho.
Imam Muslim : 2138
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَابِرٍ فِي حَدِيثِهِ ذَلِكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحَرْتُ هَاهُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِي رِحَالِكُمْ وَوَقَفْتُ هَاهُنَا وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَوَقَفْتُ هَاهُنَا وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ
Yatubwiye [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] Yatubwiye [data] kuva kuri [Ja'far] yambwiye [data] kuva kuri [Jabir] yavuze muri Hadithi ye; Ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Ntamba inyamaswa z'ibitambo hano, kandi Mina ni ahantu ho kubaga. Bityo rero, batamba igitambo cyawe aho imodoka yawe ihagaze. Kandi wukuf iri muri Arafah, bityo Arafah ni ahantu ho kubaga. Kandi na wukuf muri Muzdalifah, bityo Muzdalifah ni ahantu ho kubaga.
Imam Muslim : 2139
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ أَتَى الْحَجَرَ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ مَشَى عَلَى يَمِينِهِ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا
Twabwiwe [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Yahya bin Adam] Twabwiwe [Sufyan] na [Ja'far bin Muhammad] na [se] na [Jabir bin Abdullah] radliallahu 'anhuma, ko Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam igeze i Maka, yegereye Ibuye ry'umukara ararisoma, hanyuma agenda iburyo bwaryo. Yasinze inshuro eshatu, kandi agenda nk'uko bisanzwe inshuro enye.'
Imam Muslim : 2140
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ كَانَ قُرَيْشٌ وَمَنْ دَانَ دِينَهَا يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ وَكَانُوا يُسَمَّوْنَ الْحُمْسَ وَكَانَ سَائِرُ الْعَرَبِ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْتِيَ عَرَفَاتٍ فَيَقِفَ بِهَا ثُمَّ يُفِيضَ مِنْهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ { ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }
Yatubwiye [Yahya bin Yahya] yatubwiye [Abu Mu'awiyah] yabikuye kuri [Hisyam bin Urwah] yabikuye kuri [se] yavuye kuri [Aisyah] radiallahu 'anha, aravuga ati; Abakurayishi n'abantu bakurikije inyigisho ze, bakoraga wuquf muri Muzdalifah, maze bayita Al Hums. Ku bijyanye n'umuryango wose w'Abarabu, bose bakoze wuquf kuri Arafah, maze idini ya Islam igeze, Allah 'azza wajalla yategetse Intumwa ye kuza i Arafah akayikorera wuquf, hanyuma ayivemo ako kanya. Kandi ibyo ni byo ijambo 'azza wajalla rigaragaza; 'Noneho haguruka aho imbaga y'abantu yavuye -'Arafah-...'.