Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Wedi dweud wrthym [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] ei fod wedi dweud, Wedi dweud wrthym [Sufyan] a ddywedodd, fod Wedi dweud wrthym [Yahya bin Sa'id Al Ansari] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], ei fod wedi clywed [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] yn dweud; Clywais [Umar bin Al Khaththab] ar y pulpud yn dweud unwaith; Clywais y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn dweud: 'Mae pob gweithred yn dibynnu ar y bwriad, ac mae gwobr pob person yn dibynnu ar yr hyn a fwriadwyd; Pwy bynnag sy'n bwriadu ymfudo oherwydd y byd y mae am ei gyrraedd neu oherwydd menyw y mae'n dymuno ei phriodi, yna mae ei ymfudo i'r hyn a fwriadodd.'
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Adroddwyd i ni fod [Abdullah bin Yusuf] wedi dweud, [bod Malik] wedi adrodd i ni gan [Hisham bin 'Urwah] gan [ei dad] gan [Aisha] Mam y Credinwyr, fod Al Harith bin Hisham wedi gofyn i Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno): 'O Negesydd Allah, sut mae datguddiad yn dod i lawr atoch chi?' Atebodd Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno): 'Weithiau mae'n dod ataf fel sŵn cloch yn canu, a dyma'r ffordd anoddaf i mi, yna mae'n stopio er mwyn i mi allu deall beth sy'n cael ei gyfleu. Ac weithiau mae angel yn dod ar ffurf dyn ac yn siarad â mi, felly rwy'n dilyn yr hyn y mae'n ei ddweud.' Dywedodd Aisha: 'Yn wir, unwaith gwelais ddatguddiad yn dod i lawr ato (heddwch a bendithion Allah arno) ar ddiwrnod oer iawn, yna fe stopiodd, a gwelais chwys yn tywallt o'i dalcen.'
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Dywedwyd wrthym fod [Yahya bin Bukair] wedi dweud, Dywedwyd wrthym gan [Al Laits] gan ['Uqail] gan [Ibn Shihab] gan ['Urwah bin Az Zubair] gan [Aisyah] - Mam y Mu'minin-, ei bod hi wedi dweud: 'Dechrau'r datguddiad a ddaeth i Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam oedd gyda breuddwyd wirioneddol mewn cwsg. Ac nid yw'n breuddwydio oni bai ei fod yn dod fel golau'r wawr. Yna cafodd ei fendithio â chariad at unigedd, felly dewisodd ogof Hiro a'i ddioddef, sef addoli yn y nos am beth amser cyn dychwelyd at ei deulu i baratoi darpariaethau ar gyfer goroesi eto. Yna cyfarfu â Khadijah i baratoi darpariaethau. Nes i Al Haq ddod o'r diwedd pan oedd yn ogof Hiro, daeth angel a dweud: 'Darllen?' Atebodd: 'Ni allaf ddarllen'. Esboniodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: Felly gafaelodd yr angel ynof a'm cofleidio'n galed iawn yna gollyngodd fi a dweud eto: 'Darllenwch!' Atebodd: 'Alla i ddim darllen'. Felly gafaelodd yr angel ynof a'm cofleidio'n galed iawn yna gollyngodd fi a dweud eto: 'Darllenwch!'. Atebodd: 'Alla i ddim darllen'. Gafaelodd yr angel ynof eto a'm cofleidio am y drydedd dro yn gryf iawn yna gollyngodd fi, a dywedodd eto: -Darllenwch trwy -son- enw eich Duw a greodd, Mae wedi creu bodau dynol o geulad o waed. Darllenwch, a'ch Arglwydd yw'r Mwyaf Graslon-'. Dychwelodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam at ei deulu gyda geiriau'r datguddiad mewn cyflwr pryderus. Cyfarfu â Khadijah bint Khawailidh a dywedodd: 'Gorchuddiwch fi, gorchuddiwch fi!'. Cafodd ei amgylchynu nes iddo golli ei ofn. Yna dywedodd wrth Khadija beth ddigwyddodd: 'Rwy'n poeni amdanaf fy hun'. Felly dywedodd Khadijah: 'Wrth Allah, ni fydd Allah yn eich niweidio am byth, oherwydd eich bod yn berson sy'n parhau â chyfeillgarwch'. Yna gwahoddodd Khadijah ef i gwrdd â Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, mab ewythr Khadijah, a oedd yn Gristion yn ystod oes Jahiliyyah. Ysgrifennodd lyfrau yn Hebraeg hefyd, ac ysgrifennodd y Beibl yn Hebraeg hefyd gyda chaniatâd Allah. Ar y pryd roedd Waroqoh yn hen a'i lygaid yn ddall. Dywedodd Khadijah: 'O fab fy ewythr, gwranda ar yr hyn sydd gan fab dy frawd i'w ddweud'. Dywedodd Waroqoh: 'O fab fy mrawd, beth wyt ti wedi'i brofi'. Felly dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam beth ddigwyddodd iddo. Dywedodd Waroqoh: 'Dyma Namus, fel y datgelodd Allah unwaith i Moses. O, hoffwn pe bawn i'n dal yn ifanc a'n dal yn fyw pan gawsoch eich alltudio gan eich pobl'. Gofynnodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'A fydda i'n cael fy nhaflu allan ganddyn nhw?' Atebodd Waroqoh: 'Ydw. Oherwydd ni fydd neb yn dod â'r hyn rydych chi'n ei ddwyn oni bai eu bod yn cael eu brifo - yn elynion -. Pe bawn i wedi bod yn bresennol adeg y digwyddiad hwnnw, byddwn i wedi eich helpu chi hyd eithaf fy ngallu. Ni phrofodd Waroqoh y digwyddiad yr oedd yn credu ynddo oherwydd ei fod wedi marw'n gynharach yn ystod fatroh - gwacter - y datguddiad. Dywedodd [Ibn Syihab]; mae wedi fy hysbysu [Abu Salamah bin Abdurrahman] fod [Jabir bin Abdullah Al Anshari] wedi siarad am wacter y datguddiad, fel yr adroddodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Wrth i mi gerdded clywais lais o'r awyr, edrychais tuag ato ac roedd yr Angel a ddaeth ataf yn ogof Hiro, yn eistedd ar gadair rhwng nefoedd a daear. Roeddwn i'n ofnus ac es adref, a dywedais: 'Gorchuddiwch fi. Gorchuddiwch fi.' Felly datgelodd Allah Ta'ala y datguddiad: -O chi sydd wedi'ch gorchuddio- tan air Allah -a gadael yr eilunod-. Ers hynny mae'r datguddiad wedi parhau i ddisgyn yn barhaus.' Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan [Abdullah bin Yusuf] ac [Abu Salih] a hefyd gan [Hilal bin Raddad] o [Az Zuhri]. A dywedodd [Yunus]; a chytunodd [Ma'mar] ei fod wedi'i gael gan Az Zuhri.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Dywedodd wrthym [Musa bin Isma'il] ei fod wedi dweud, Dywedodd wrthym [Abu 'Awanah] ei fod wedi dweud, Dywedodd wrthym [Musa bin Abu Aisyah], Dywedodd wrthym [Sa'id bin Jubair] gan [Ibn 'Abbas] am eiriau Allah Ta'ala: -Peidiwch â symud eich tafod i -ddarllen- y Coran oherwydd byddwch chi eisiau -ei -feistroli- yn gyflym-'. Dywedodd Ibn 'Abbas: 'Roedd gan Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam awydd cryf iawn i gofio'r hyn a ddatgelwyd - y Coran - a symudodd ei wefusau'. Dywedodd Ibn 'Abbas: 'Byddaf yn symud fy ngwefusau -i'w darllen - i chi fel y gwnaeth Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam i mi'. Dywedodd Sa'id: 'A byddaf yn symud fy ngwefusau -i'w darllen - i chi fel y gwelais Ibn 'Abbas yn ei wneud. Felly symudodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ei wefusau. Yna daeth gair Allah Ta'ala i lawr: Peidiwch â symud eich tafod i -ddarllen- y Coran oherwydd byddwch yn ei -feistroli'n gyflym. Yn wir, ar Ein traul Ni y mae eu casglu -yn eich mynwes- a -gwneud chi'n glyfar- wrth eu darllen'. Yr hyn y mae hyn yn ei olygu yw bod Allah yn ei gasglu yn eich brest - i'w gofio - ac yna rydych chi'n ei ddarllen: 'Pan fyddwn wedi gorffen ei ddarllen, yna dilynwch y darlleniad'. Mae'n golygu: 'Gwrandewch a byddwch yn dawel'. Yna dywedodd Allah Ta'ala: 'Yna, yn wir, Ein cyfrifoldeb Ni yw ei egluro. Mae'n golygu: 'A'n rhwymedigaeth ni yw ei adrodd' A Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam o'r amser hwnnw pan ddaeth Jibril 'Alaihis Salam ato, gwrandawodd arno. A phan aeth Jibril 'Alaihis Salam, darllenodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ef - i'w gymdeithion - wrth i Jibril 'Alaihis Salam ei ddarllen iddo sallallaahu 'alaihi wasallam.
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Mae wedi dweud wrthym [Abdan] ei fod wedi dweud, mae wedi dweud wrthym [Abdullah] wedi dweud wrthym [Yunus] gan [Az Zuhri] a chyda'r un naratif, mae hefyd wedi dweud wrthym [Bisyir bin Muhammad] wedi dweud, mae wedi dweud wrthym [Abdullah] wedi dweud, mae wedi dweud wrthym [Yunus] a [Ma'mar] gan [Az Zuhri] fel y dywedodd eraill, mae wedi dweud wrthym [Ubaidullah bin Abdullah] gan [Ibn 'Abbas] wedi dweud, mai Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam oedd y bod dynol mwyaf addfwyn, yn enwedig ym mis Ramadlan pan gyfarfu'r angel Jibril 'Alaihis Salam ag ef, a Jibril 'Alaihis Salam a ddaeth ato bob nos ym mis Ramadlan, lle dysgodd Jibril 'Alaihis Salam y Qur'an. Yn wir, roedd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yn llawer tynerach na'r gwynt yn chwythu.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Mae wedi dweud wrthym [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] meddai, mae wedi dweud wrthym [Syu'aib] gan [Az Zuhri] fod [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] bod [Abdullah bin 'Abbas] wedi dweud wrtho fod [Abu Sufyan bin Harb] wedi dweud wrtho; bod Heraclius wedi derbyn grŵp masnachu Quraish, a oedd ar alldaith fasnachu i Wlad Syria ar yr adeg y daeth y cytundeb rhwng y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ac Abu Sufyan a'r anghredinwyr Quraish i rym. Pan wnaethon nhw stopio yn Iliya' fe wnaethon nhw gyfarfod â Heraclius ar wahoddiad Heraclius i gael eu gwahodd i ddeialog yn ei gynulliad, ac ar yr adeg honno roedd Heraclius ynghyd â'r urddasolion Rhufeinig. Siaradodd Heraclius â nhw trwy gyfieithydd. Dywedodd Heraclius; 'Pwy ohonoch chi sydd â'r berthynas deuluol agosaf â'r person sy'n honni ei fod yn Broffwyd?'. Dywedodd Abu Sufyan; felly atebais i; ''Fi yw'r un sydd â'r berthynas deuluol agosaf ag ef'. Dywedodd Heraclius; 'Dewch ag ef yn agosach ataf fi a'i ffrindiau hefyd'. Felly fe wnaethon nhw roi'r Quraysh y tu ôl i Abu Sufyan. Yna dywedodd Heraclius trwy ei gyfieithydd: 'Dywedwch wrtho fy mod i wedi gofyn iddo am y dyn a honnodd ei fod yn Broffwyd. Os yw'n dweud celwydd wrthyf, yna rhaid i chi ddweud celwydd wrtho'. Wrth Allah, oni bai am y cywilydd a achosir gan y cyhuddiadau o ddweud celwydd y byddent yn eu gwneud ataf, byddwn i wedi dweud celwydd wrtho.' Dywedodd Abu Sufyan; Felly'r peth cyntaf a ofynnodd i mi amdano - y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam - oedd: 'beth yw safle ei linach yn eich plith?' Atebais: 'Mae o linach dda - fonheddig -'. Gofynnodd eto: 'A oes unrhyw un arall wedi dweud hynny o'i flaen?' Atebais: 'Dim byd'. Gofynnodd eto: 'A yw ei dad yn frenin?' Atebais: 'Na'. A yw'r rhai sy'n ei ddilyn yn bobl uchel eu safle neu'n bobl isel?' Atebais i: 'Hyd yn oed y rhai sy'n ei ddilyn yw pobl ostyngedig'. Gofynnodd eto: 'A yw'r dilynwyr yn cynyddu neu'n lleihau?' Atebais i: 'Cynyddu'. Gofynnodd eto: 'A oes unrhyw un wedi gwrthgilio oherwydd ei fod yn flin gyda'i grefydd?' Atebais i: 'Dim byd'. Gofynnodd eto: 'A gawsoch chi erioed ef yn dweud celwydd cyn iddo ddweud yr hyn a ddywedodd?' Atebais i: 'Byth'. Gofynnodd eto: 'A yw erioed wedi twyllo?' Atebais i: 'Byth. Pan oedden ni'n treulio amser gydag ef, ni wnaeth hynny erioed'. Dywedodd Abu Sufyan: 'Ni allaf gyfleu unrhyw beth heblaw geiriau fel hyn'. Gofynnodd eto: 'Ydych chi'n ei ymladd?' Atebais i: 'Ydw'. Gofynnodd eto: 'Sut ddaeth y rhyfel i ben?' Atebais i: 'Mae'r rhyfel rhyngom ni ac ef yn fawr iawn. Weithiau mae'n ein curo ni, weithiau rydyn ni'n ei guro'. Gofynnodd eto: 'Beth wnaeth e orchymyn i chi ei wneud?' Atebais i: 'Gorchmynnodd i ni; 'Addolwch Allah heb gysylltu dim ag Ef, a chefnwch yr hyn a ddywedodd eich hynafiaid.' Gorchmynnodd inni hefyd sefydlu gweddi, talu zakat, dweud y gwir, maddau i'n gilydd, a chynnal perthynas.' Yna dywedodd Heraclius wrth ei gyfieithydd, 'Dywedwch wrtho, gofynnais i chi am linach y dyn, a dywedoch wrthyf ei fod o dras fonheddig. Cafodd ei fagu hefyd ymhlith disgynyddion ei bobl. Gofynnais i chi a oedd unrhyw un wedi dweud yr hyn a ddywedodd o'r blaen, a dywedoch na. Pe bai unrhyw un wedi'i ddweud o'r blaen, byddwn wedi ystyried ei fod yn dynwared rhywun a oedd wedi dweud yr un peth o'r blaen. Gofynnais i chi hefyd a oedd unrhyw un o'i dadau o dras frenhinol, a dywedoch na. Dywedais pe bai ei dadau o dras frenhinol, y byddai wedi bod yn mynnu teyrnas ei dad. Gofynnais i chi hefyd a oeddech chi erioed wedi'i ganfod yn dweud celwydd cyn iddo ddweud yr hyn a ddywedodd, a dywedoch na. Rwy'n deall, os nad oedd hyd yn oed yn meiddio dweud celwydd wrth bobl, heb sôn am Allah. Ac rwyf hefyd wedi gofyn i chi, ai'r rhai sy'n ei ddilyn yw'r rhai fonheddig neu'r rhai gostyngedig?' Fe ateboch chi'r rhai gostyngedig a'i dilynodd. Yn wir, nhw yw dilynwyr y Proffwyd. Gofynnais i chi hefyd a gynyddodd neu a ostyngodd nifer y dilynwyr, fe ateboch chi ei fod wedi cynyddu. A dyna'r achos gyda ffydd nes iddi ddod yn berffaith. Rwyf hefyd wedi gofyn i chi a oes unrhyw un wedi gwrthgilio oherwydd ei fod yn flin gyda'i grefydd. Fe ateboch chi na. A dyna sut beth yw ffydd pan mae'n tyfu ac yn tyfu yn y galon. Gofynnais i chi hefyd a oedd erioed wedi twyllo, fe ateboch chi byth. A dyna sut yr oedd hi na allai'r Apostolion dwyllo. Ac rwyf hefyd wedi gofyn i chi beth a orchmynnodd i chi ei wneud, fe ateboch chi ei fod wedi gorchymyn i chi addoli Allah trwy beidio â chysylltu unrhyw beth ag Ef, a'ch gwahardd rhag addoli eilunod, fe orchmynnodd i chi hefyd gynnal gweddi, talu zakat, dweud y gwir, maddau i'ch gilydd a chynnal cyfeillgarwch. Os yw popeth a ddywedwch yn wir, bydd yn sicr o reoli'r deyrnas dan fy nhraed. Yn wir, rwyf wedi amau nad yw yn eich plith nawr, pe bawn i'n gwybod y ffordd i'w gyfarfod, byddwn yn sicr o ymdrechu i'w gyfarfod nes pan fyddwn wrth ei ymyl byddwn yn sicr o olchi ei draed. Yna gofynnodd Heraclius am lythyr Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam a ddygwyd gan Dihyah at lywodraethwyr Basrah, Felly rhoddodd ef i Heraclius, yna darllenodd ef a dywedodd: 'Bismillahir rahmanir rahim. Gan Muhammad, gwas Allah a'i Negesydd at Heraclius. Rheolwr Rhufain, heddwch arnoch chi sy'n dilyn arweiniad. Yna o hynny, rwy'n eich gwahodd gyda galwad Islam; cofleidiwch Islam chi, yna byddwch chi'n ddiogel, bydd Allah yn rhoi gwobr ddwbl i chi. Ond os trowch chi i ffwrdd, yna byddwch chi'n dwyn pechod eich pobl, a: O bobl y llyfr, dewch - daliwch - at air - gorchymyn - rhyngom ni a chi nid oes gwahaniaeth, nad ydym yn addoli neb ond Allah ac nad ydym yn cysylltu dim ag Ef ac nad ydym - hefyd - yn cymryd eraill yn Arglwyddi heblaw Allah.' Os ydyn nhw'n troi cefn, yna dywedwch wrthyn nhw: 'Tystiwch mai ni yw'r rhai sy'n ymostwng i Allah.' Dywedodd Abu Sufyan: 'Ar ôl i Heraclius gyflwyno'r hyn a ddywedodd a gorffen darllen y llythyr, bu cynnwrf a synau uchel, fel eu bod nhw wedi ein gyrru ni allan. Dywedais wrth fy ffrindiau ar ôl i ni gael ein gyrru allan: 'Yn wir, mae wedi cael ei wahodd i fater mab Abu Kabsyah. Roedd Heraclius yn poeni am yr ymerodraeth Rufeinig.' Ar y pryd roeddwn i hefyd yn poeni y byddai Muhammad yn fuddugol, nes yn y diwedd - diflannodd y teimlad hwnnw ar ôl - i Allah wneud i mi gofleidio Islam. Ac roedd Ibn An Nazhur, uchelwr o Iliya' ac roedd Heraclius yn esgob Cristnogol, dywedodd un diwrnod pan ymwelodd Heraclius ag Iliya ei fod yn bryderus iawn, dywedodd wrth rai o'i gadlywyddion rhyfel: 'Yn wir, rydym yn gwadu eich sefyllfa.' Yna dywedodd Ibn Nazhur, 'Roedd Heraclius yn astrolegydd a oedd bob amser yn rhoi sylw i daith y sêr.' Unwaith atebodd gwestiynau'r offeiriaid a ofynnodd iddo: 'Un noson pan oeddwn yn arsylwi ar dreigl y sêr, gwelais fod brenin Khitan wedi'i eni, pwy ymhlith y bobl hyn oedd wedi'i enwaedu?' Atebodd yr offeiriaid; 'Yr unig bobl sy'n ymarfer enwaedu yw Iddewon, peidiwch â phoeni oherwydd yr Iddewon. Gorchmynnwch i bob gwlad yn eich teyrnas, fel bod yr Iddewon yn y gwledydd hynny yn cael eu lladd'. Ar y pryd, cyflwynodd negesydd gan frenin Bani Ghassan Heraclius i ddweud wrtho am Negesydd Allah (boed heddwch a bendithion Allah arno), ar ôl i'r dyn orffen adrodd yr hanes, gorchmynnodd Heraclius iddo gael ei archwilio i weld a oedd ganddo enwaediad ai peidio. Ar ôl gwirio, daeth i'r amlwg ei fod mewn gwirionedd yn ddu. Yna dywedodd pobl wrth Heraclius. Gofynnodd Heraclius i'r dyn am yr Arabiaid eraill, a oeddent wedi'u henwaedu ai peidio?' Atebodd; 'Mae pob Arab wedi'i enwaedu'. Dywedodd Heraclius; 'Dyma frenin yr Ummah, yn wir mae wedi'i eni'. Yna anfonodd Heraclisu lythyr at ffrind yn Rhufain yr oedd ei wybodaeth yn gyfartal â gwybodaeth Heraclisu - i ddweud wrtho am enedigaeth y Proffwyd Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Yn y cyfamser, parhaodd â'i daith i wlad Himsha, ond cyn cyrraedd Himsha, roedd ateb i lythyr ei ffrind wedi cyrraedd yn gyntaf. Cytunodd ei ffrind â barn Heraclius fod Muhammad wedi'i eni a'i fod yn wir yn broffwyd. Yna gwahoddodd Heraclius y swyddogion Rhufeinig i ddod i'w le yn Himsha, ar ôl i bawb fod yn bresennol yn y cyfarfod, gorchmynnodd Heraclius gloi'r holl ddrysau. Yna dywedodd; 'O genedl y rwm, a wnewch chi i gyd gyflawni buddugoliaeth a chynnydd gogoneddus, tra bod y deyrnas yn parhau'n gyfan yn ein dwylo ni? Os ydych chi eisiau, cydnabyddwch Muhammad fel Proffwyd!'. Wrth glywed y geiriau hyn, rhegasant i ffwrdd fel asynnod gwyllt, er bod yr holl ddrysau wedi'u cloi. Wrth weld sefyllfa o'r fath, collodd Heraclius obaith y byddent yn credu ym mhroffwydoliaeth Muhammad. Yna gorchmynnodd i bawb ddychwelyd i'w lleoedd priodol a dywedodd; 'Mewn gwirionedd, yr hyn a ddywedais i nawr oedd profi dygnwch pob un ohonoch. Nawr rydw i wedi gweld y penderfyniad hwnnw'. Yna fe ymgrymasant o flaen Heraclius ac roeddent yn falch ohono. Dyna ddiwedd stori Heraclius. Fe'i hadroddwyd gan [Salih bin Kaisan] a [Yunus] a [Ma'mar] o [Az Zuhri].
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Mae wedi dweud wrthym [Abdullah bin Musa] ei fod wedi dweud, mae wedi dweud wrthym [Hanzhalah bin Abu Sufyan] gan ['Ikrimah bin Khalid] gan [Ibn Umar] a ddywedodd: Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Mae Islam wedi'i adeiladu ar bum -sylfaen-; tystiolaeth nad oes duw ond Allah ac yn wir Muhammad yw negesydd Allah, yn sefydlu gweddïau, yn talu zakat, hajj ac yn ymprydio yn ystod Ramadan'.
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Wedi dweud wrthym [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] ei fod wedi dweud, Wedi dweud wrthym [Abu 'Amir Al 'Aqadi] a ddywedodd, fod Wedi dweud wrthym [Sulaiman bin Bilal] gan [Abdullah bin Dinar] gan [Abu Salih] gan [Abu Hurairah] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Mae gan ffydd fwy na chwe deg o gangen, ac mae cywilydd yn rhan o ffydd'.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Adroddwyd i ni [Adam bin Abu Iyas] dywedodd, Adroddwyd i ni [Syu'bah] gan [Abdullah bin Abu As Safar] a [Isma'il bin Abu Khalid] gan [Asy Sya'bi] gan [Abdullah bin 'Amru] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Mae Mwslim yn berson y mae ei eiriau a'i ddwylo yn ddiogel i'r Mwslimiaid, a Muhajir yw person sy'n cefnu ar yr hyn y mae Allah wedi'i wahardd. ' Dywedodd Abu Abdullah; a dywedodd [Abu Mu'awiyyah]; Dywedodd wrthym [Daud], ei fod yn fab i Ibn Hind, o ['Amir] dywedodd; Clywais [Abdullah], sy'n golygu ibn 'Amru, gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam A dywedodd [Abdul A'laa] gan [Daud] gan ['Amir] gan [Abdullah] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Mae wedi dweud wrthym [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] ei fod wedi dweud, Mae wedi dweud wrthym [fy nhad] fod Wedi dweud wrthym [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] gan [Abu Burdah] gan [Abu Musa] a ddywedodd: 'O Negesydd Allah, pa Islam yw'r pwysicaf?' Atebodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Pwy yw'r Mwslimiaid sy'n ddiogel rhag eu ceg a'u dwylo'.
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Dywedodd wrthym ['Amru bin Khalid], Dywedodd wrthym [Al Laits] gan [Yazid] gan [Abu Al Khair] gan [Abdullah bin 'Amru]; Roedd rhywun a ofynnodd i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam; 'Pa Islam yw'r gorau?' Atebodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Rydych chi'n rhoi bwyd, yn cyfarch pobl rydych chi'n eu hadnabod a'r rhai nad ydych chi'n eu hadnabod'.
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
mae wedi adrodd wrthym ni [Musaddad], wedi adrodd wrthym ni [Yahya] o [Syu'bah] o [Qotadah] o [Anas] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam Ac o [Husain Al Mu'alim] dywedodd, wedi adrodd wrthym ni [Qotadah] o [Anas] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Nid oes yr un ohonoch yn credu nes iddo garu ei frawd fel y mae'n caru iddo'i hun'.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Dywedwyd wrthym [Abu Al Yaman] a ddywedodd, adroddwyd i ni [Syu'aib] a ddywedwyd wrthym [Abu Az Zanad] gan [Al A'raj] gan [Abu Hurairah], fod Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) wedi dweud: 'Felly wrth yr Un y mae fy enaid yn Ei Law, ni fydd yr un ohonoch yn credu nes fy mod i'n cael fy ngharu yn fwy na'i rieni a'i blant'.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Mae wedi cael ei adrodd i ni [Ya'qub bin Ibrahim] meddai, mae wedi cael ei adrodd i ni [Ibn 'Ulayyah] gan [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] gan [Anas] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam Ac mae hefyd wedi cael ei adrodd i ni [Adam] meddai, mae wedi cael ei adrodd i ni [Syu'bah] gan [Qotadah] gan [Anas] meddai, Dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Ni fydd yr un ohonoch yn credu nes i mi ei fod yn caru mwy na'i rieni, ei blant a holl ddynolryw.'
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Dywedwyd wrthym [Muhammad bin Al Mutsanna] dywedodd, dywedwyd wrthym [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] dywedodd, dywedwyd wrthym [Ayyub] gan [Abu Qilabah] gan [Anas bin Malik] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Tri pheth os oes gan berson, bydd yn cael melyster ffydd: Gwnaeth Allah a'i Negesydd yn fwy annwyl iddo nag unrhyw un arall na'r ddau hyn. Os yw'n caru rhywun, nid yw'n ei garu ac eithrio er mwyn Allah. Ac mae'n casáu dychwelyd i anghrediniaeth cymaint ag y mae'n casáu cael ei daflu i uffern.'
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Mae wedi dweud wrthym [Abu Al Walid] fod wedi dweud wrthyf [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], wedi dweud; Clywais [Anas] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Arwydd ffydd yw caru'r Ansar ac arwydd nifaq yw casáu'r Ansar'.
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Mae wedi dweud wrthym [Abu Al Yaman] dywedodd, mae wedi dweud wrthym [Syu'aib] o [Az Zuhri] dywedodd, mae wedi dweud wrthym [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], fod ['Ubadah bin Ash Shamit] yn ffrind a gymerodd ran ym mrwydr Badr ac roedd hefyd yn un o'r rhai a gymerodd y llw ar noson Aqobah, meddai; bod Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dweud pan oedd ymhlith rhai o'i ffrindiau: 'Credwch yn deyrngarwch i mi beidio â chysylltu partneriaid ag Allah ag unrhyw beth, peidio â dwyn, peidio â chyflawni godineb, peidio â lladd eich plant, peidio â ffugio celwyddau rydych chi'n eu dyfeisio rhwng eich dwylo a'ch traed, peidio ag anufuddhau i unrhyw beth sy'n iawn. Pwy bynnag ohonoch sy'n eu cyflawni, mae ei wobr gydag Allah, a phwy bynnag sy'n torri'r pethau hyn ac yna mae Allah yn ei gosbi yn y byd hwn, mae'n kafarat iddo, a phwy bynnag sy'n torri'r pethau hyn ac yna mae Allah yn eu gorchuddio - nid yw'n ei gosbi yn y byd hwn - yna mae ei fusnes yn dychwelyd at Allah, os yw e eisiau, bydd yn ei faddau neu bydd yn ei gosbi'. Felly fe addawon ni deyrngarwch iddo am y pethau hyn.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Dywedwyd wrthym gan [Abdullah bin Maslamah] gan [Malik] gan [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] gan [ei dad] gan [Abu Sa'id Al Khudri] ei fod wedi dweud, dywedodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Bu bron i ddigwydd - unwaith - mai trysor gorau Mwslim oedd y gafr yr oedd yn pori ar gopaon mynyddoedd a lleoedd anghysbell, aeth i ffwrdd â hi. Mae ei grefydd oherwydd ofn cael ei enllibio'.
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Mae wedi dweud wrthym [Muhammad bin Salam] dywedodd, mae wedi dweud wrthym ['Abdah] gan [Hisyam] gan [ei dad] gan [Aisha] dywedodd: 'Pan orchmynnodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam i'r cymdeithion, gorchmynnodd iddynt wneud gweithredoedd yr oeddent yn gallu eu gwneud, yna dywedodd y cymdeithion; 'Nid ydym fel ti, O Negesydd Allah, oherwydd dy fod wedi cael maddeuant am eich pechodau yn y gorffennol a'r dyfodol'. Felly daeth yn ddig sallallaahu 'alaihi wasallam a gellid ei weld o'i wyneb, yna dywedodd: 'Yn wir, yr un sydd fwyaf duwiol ac yn deall Allah fwyaf yn eich plith yw fi'.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Dywedwyd wrthym [Sulaiman bin Harb] dywedodd, dywedwyd wrthym [Syu'bah] o [Qotadah] o [Anas bin Malik] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, dywedodd: 'Tri -pheth- os oes gan berson, bydd yn cael melyster ffydd: Mae Allah a'i Negesydd yn fwy annwyl iddo nag unrhyw un arall na'r ddau hyn. A phwy, os yw'n caru rhywun, nad yw'n caru'r person hwnnw ac eithrio Allah 'azza wajalla. A phwy sy'n casáu dychwelyd i anghrediniaeth cymaint ag y mae'n casáu cael ei daflu i uffern'.
