Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadys
Hadys
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Bize [Al Humeýdi Abdullah bin Az Zubeýr] aýtdy, ol şeýle diýdi: "Bize [Sufýan] aýtdy, ol bize [Ýahýa bin Said Al Ansary] aýtdy, bize [Muhammed bin Ibrahim At Taými] aýtdy, ol [Alkama bin Wakaş Al Laýtsiniň] şeýle diýendigini eşidendigini aýtdy; Men bir gezek [Omar bin Al Hattabyň] minberde şeýle diýendigini eşitdim; Men Pygamberiň sallallahu aleýhi wesellemiň şeýle diýendigini eşitdim: "Ähli amallar niýete baglydyr we her bir adamyň sylagy niýet edilen zada baglydyr; Kim ýetmek isleýän dünýäsi üçin ýa-da öýlenmek isleýän aýaly üçin göçmegi niýet etse, onuň göçmegi niýet eden zadydyr".
Hadys
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Bize [Abdullah bin Ýusubyň] şeýle diýendigi rowaýat edildi: [Mälik] bize [Hişam bin Urwadan] [kakasyndan] [möminleriň ejesi] [Aýşadan] şeýle gürrüň berdi: Al Haris bin Hişam Allahyň Resulyndan (sallallahu aleýhi we sellem): "Eý, Allahyň Resuly, size wahyý nähili inýär?" diýip sorady. Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle jogap berdi: "Käwagt maňa jaň sesi ýaly gelýär we bu meniň üçin iň kyn ýol, soňra nämeleriň aýdylýandygyny düşünip bilmek üçin togtaýar. Käwagt perişde adam keşbinde gelip, maňa gürleýär, şonuň üçin men onuň aýdýanlaryna eýerýärin." Aýşa şeýle diýdi: "Hakykatdan-da, men bir gezek örän sowuk günde oňa (sallallahu aleýhi we sellem) wahyýyň inýändigini gördüm, soňra togtady we men onuň maňlaýyndan der dökülýändigini gördüm."
Hadys
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Bize [Ýahýa bin Bukaýr] şeýle diýdi: Bize [Al Laýtsdan] [Ukaýldan] [Ibn Şihabdan] [Urwa bin Az Zubeýrden] [Möminleriň ejesi] Aýşadan şeýle diýdi: "Resulullah sallallahu aleýhi wesellemiň wahyýynyň başlangyjy ukyda hakyky düýş bilen boldy. Ol daň şöhlesi ýaly düşmese, düýş görmez. Soňra ol ýalňyzlygy söýmek bilen bagtlandy, şonuň üçin Hironyň gowagyny saýlady we çydady, ýagny maşgalasyna gaýdyp, diri galmak üçin azyk taýýarlamak üçin birnäçe wagtlap gijelerine ybadat etdi. Soňra azyk taýýarlamak üçin Hatyja bilen duşuşdy. Ahyrsoňy Al Hak Hironyň gowagynda bolanda, bir perişde gelip: "Oka?" diýdi. Ol: "Men okap bilmeýärin" diýip jogap berdi. Pygamber sallallahu aleýhi wesellem şeýle düşündirdi: Perişde meni tutup, berk gujaklady, soňra meni goýberdi we ýene: "Oka!" diýdi. Ol: "Men okap bilemok" diýip jogap berdi. Şeýdip, perişde meni tutup, gaty gujaklady, soňra goýberip, ýene-de: "Oka!" diýdi. Ol: "Men okap bilemok" diýip jogap berdi. Perişde meni ýene-de tutup, üçünji gezek gaty gujaklady, soňra goýberip, ýene-de: "Ýaradan Hudaýyň adyny agzap oka, Ol adamlary gan laxtasyndan ýaratdy. Oka, seniň Rebbiň iň Rehimli-" diýdi. Pygamber sallallahu aleýhi wesellem wahy sözleri bilen maşgalasyna howsala düşen ýagdaýda gaýdyp geldi. Ol Hatyja bint Hawaýlid bilen duşuşyp: "Meni örtüň, meni örtüň!" diýdi. Ol gorkusy ýitip gidýänçä örtülendi. Soňra Hatyja bolan wakany gürrüň berdi: "Men özüm üçin alada edýärin". Şeýdip, Hatyja: "Allaha and bolsun, Allah saňa ebedi zyýan ýetirmez, sebäbi sen dostlugy dowam etdirýän adamsyň" diýdi. Soňra Hatyja ony Jahyliýet döwründe hristian bolan Hatyjanyň daýysynyň ogly Warokoh bin Naufal bin Asad bin Abdul Uzza bilen duşuşmaga çagyrdy. Ol şeýle hem ýewreý dilinde kitaplar ýazdy we Allanyň rugsady bilen Injili ýewreý dilinde ýazdy. Şol wagt Warokoh garrap, gözleri kördi. Hatyja: "Eý, daýymyň ogly, doganyňyň oglunyň näme diýýändigini diňle" diýdi. Warokoh: "Eý, doganyňyň ogly, näme başdan geçirdiň" diýdi. Şeýdip, Resulullah sallallahu aleýhi wesellem oňa bolan wakany gürrüň berdi. Warokoh: "Bu Namus, Allanyň Musa pygambere bir gezek wahy eden ýaly. Aý, seniň kowumyň tarapyndan kowulan wagtyňda men henizem ýaş we diri bolsam gowy bolardy" diýdi. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem: "Meni olar kowup çykararlarmy?" diýip sorady. Warokoh: "Hawa. Sebäbi hiç kim seniň getirýän zadyň bilen gelmez, eger olar zyýan çekmese - duşman edilmese -." diýip jogap berdi. Eger men şol wakanyň bolan wagtynda bolan bolsam, size elimden geleniniň hemmesini ederdim. Warokoh ynanýan wakasyny başdan geçirmedi, sebäbi ol wahýyň fatroh - boşlugy - döwründe has öň aradan çykypdy. [Ibn Syhab] şeýle diýdi: maňa [Abu Seleme bin Abdurrahmana] [Jabir bin Abdullah Al Anşari] wahýyň boşlugy barada aýdandygyny habar berdi, Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem şeýle gürrüň berdi: "Men ýöräp barýarkam, asmandan bir ses eşitdim, oňa seretdim we ol Hiro gowagynda maňa gelen perişdedi, ol asman bilen ýeriň arasyndaky oturgyçda oturypdyr. Men gorkup öýe gaýdyp, "Meni örtüň. Meni örtüň" diýdim. Şeýdip, Allah Tagala wahýy nazil etdi: "Eý, örtülenler - Allanyň sözüne çenli - we butlardan ýüz öwüriň-. Şondan bäri wahý yzygiderli inýär". Bu hadysy [Abdullah bin Ýusup] we [Abu Salyh], şeýle hem [Hilal bin Raddad] [Az Zuhriden] rowaýat edipdirler. [Ýunus] şeýle diýdi we [Ma'mar] onuň ony Az Zuhriden alandygyny tassyklady.
Hadys
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Bize [Musa bin Ysmaýyl] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: "Bize [Abu Awanah] şeýle diýdi: "Bize [Said bin Jubaýr] [Ibn Abbasdan] şeýle diýdi: "Bize [Said bin Jubaýr] [Ibn Abbasdan] Allah Tagalanyň sözleri barada şeýle diýdi: "Gurhan okamak üçin diliňizi hereketlendirmäň, sebäbi ony çalt özleşdirmek isleýärsiňiz". Ibn Abbas şeýle diýdi: "Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi wesellem) wahy edilen zady - Gurhany - ýat tutmaga örän güýçli höwes edýärdi we dodaklaryny hereketlendirdi". Ibn Abbas şeýle diýdi: "Men hem ony size okamak üçin dodaklarymy hereketlendirerin, Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi wesellem) maňa eden ýaly". Said şeýle diýdi: "Men hem ony size okamak üçin dodaklarymy hereketlendirerin, Ibn Abbasyň muny edýändigini görenim ýaly. Şeýdip, Pygamber (sallallahu aleýhi wesellem) dodaklaryny hereketlendirdi". Soňra Allah Tagalanyň sözi nazil boldy: Gurhany okamak üçin diliňi hereketlendirme, sebäbi ony çalt öwrenersiň. Hakykatdan-da, olary seniň gursagyňa ýygnamak we seni okamakda akylly etmek biziň zyýanymyzdyr. Munuň manysy, Allanyň ony seniň gursagyňa ýygnap, ýat tutmak üçin ony okaýandygydyr we soňra sen ony okaýarsyň: "Okap bolanymyzdan soň, okalyşyňy yzarlaň". Bu: "Diňläň we dymyň" diýmekdir. Soňra Allah Tagala: "Onda, hakykatdan-da, ony düşündirmek bize baglydyr. Bu: "Ony okamak biziň borjumyzdyr" diýmekdir. Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem Jibril aleýhis salamyň ýanyna gelen wagtyndan bäri ony diňleýärdi. Jibril aleýhis salam gidende, Pygamber sallallahu aleýhi wesellem ony ýoldaşlaryna Jibril aleýhis salamyň oňa sallallahu aleýhi wesellem okaýşy ýaly okady.
Hadys
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Bize [Abdan] aýtdy, ol aýtdy, bize [Abdullah] bize [Ýunus] [Az Zuhri]-den aýtdy we şol bir rowaýat bilen bize [Bisir bin Muhammed] aýtdy, bize [Abdullah] aýtdy, bize [Ýunus] we [Ma'mar] [Az Zuhri]-den başgalaryň aýdyşy ýaly, bize [Ubaýdullah bin Abdullah] [Ibn Abbas] aýtdy, Resulallah aleýhi wesellem iň ýumşak ynsandy, esasanam Remezan aýynda Jebrail aleýhis salam perişde oňa duşanda we Remezan aýynda her gije oňa Jebrail aleýhis salamyň Kuran öwreden ýerinde gelýän Jebrail aleýhis salamdy. Hakykatdan-da, Resulallah aleýhi wesellem öwüsýän ýelden has ýumşakdy.
Hadys
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Bize [Abu Al Ýaman Al Hakam bin Nafi] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi, bize [Az Zuhriden] [Sýuaýb] gürrüň berdi, maňa [Ubeýdullah bin Abdullah bin Utba bin Mesud] [Abdullah bin Abbas] oňa [Abu Sufýan bin Harb] oňa şeýle diýdi; Herakliusyň Kuraýyş söwda toparyny kabul edendigini, olaryň Pygamber sallallahu aleýhi wesellem bilen Abu Sufýan bilen Kuraýyş kapyrlarynyň arasyndaky ylalaşyk güýje girende Siriýada söwda ekspedisiýasyna gidendigini aýtdy. Olar Iliýada saklananda, Herakliusyň ýygnagynda gepleşik geçirmek üçin çakylygy bilen Heraklius bilen duşuşdylar, şol wagt Heraklius rimliler bilen biledi. Heraklius olar bilen terjimeçi arkaly gürleşdi. Heraklius: "Pygamber diýip öňe sürýän adam bilen haýsyňyzyň maşgala gatnaşygy iň ýakyn?" diýdi. Abu Sufýan: "Men oňa maşgala gatnaşygy iň ýakyn adam" diýip jogap berdim. Herakl: "Ony maňa we onuň dostlaryna ýakynlaşdyryň" diýdi. Şeýdip, olar Kuraýşy Abu Sufýanyň arkasynda goýdular. Soňra Herakl terjimeçisi arkaly: "Oňa Pygamber diýip öňe süren adam barada soradygymy aýt. Eger ol maňa ýalan sözlese, sen hem oňa ýalan sözlemeli" diýdi. Allaha ant içýärin, eger olaryň maňa ýalan sözlemek aýyplamalary sebäpli utanç bolmasa, men oňa ýalan sözlärdim" diýdi. Abu Sufýan: "Şeýlelikde, ol menden onuň - Pygamberiň - hakda ilkinji soran zady: "Onuň nesliniň siziň araňyzdaky orny nähili?" Men: "Ol ýagşy nesilden" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Ondan öň başga biri aýtdymy?" Men: "Hiç zat" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Onuň kakasy patyşamy?" Men: "Ýok" diýip jogap berdim. Oňa eýerýänler ýokary derejeli adamlarmy ýa-da pes derejeli adamlarmy?" Men: "Onuň yzyna eýerýänler hem pes derejeli adamlar" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Yzarlaýjylar köpelýärmi ýa-da azalýarmy?" Men: "Artýar" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Kimdir biri öz dinine gaharlanyp dinden çykdymy?" Men: "Hiç zat" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Onuň aýdanlaryny aýtmazdan öň ýalan sözlänini gördüňizmi?" Men: "Hiç haçan" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Ol hiç haçan aldawçylyk etdimi?" Men: "Hiç haçan. Biz onuň bilen wagt geçirenimizde, ol hiç haçan şeýle etmedi" diýip jogap berdim. Abu Sufýan: "Men şeýle sözlerden başga hiç zat aýdyp bilmerin" diýdi. Ol ýene sorady: "Siz onuň bilen söweşýärsiňizmi?" Men: "Hawa" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Uruş nähili gutardy?" Men: "Biziň we onuň arasyndaky uruş örän agyr. Käwagt ol bizi urýar, käwagt biz ony urýarys" diýip jogap berdim. Ol ýene sorady: "Ol size näme etmegi tabşyrdy?" Men: "Ol bize: "Allaha hiç zady şärik goşman ybadat ediň we ata-babalaryňyzyň aýdanlaryny taşlaň" diýip tabşyrdy. Şeýle hem, ol bize namaz okamagy, zekat bermegi, dogruçyllygy aýtmagy, biri-birimizi bagyşlamagy we garyndaşlygy saklamagy tabşyrdy. Soňra Gerakl terjimeçisine: «Oňa aýt, men senden ol adamyň nesil babasy barada soradym, sen maňa onuň asylly nesildendigini aýtdyň. Ol hem öz halkynyň nesilleriniň arasynda terbiýelenipdir. Men senden öň onuň aýdanlaryny kimdir biriniň aýdandygyny soradym, sen ýok diýdiň. Eger kimdir biriniň öň aýdan bolsa, men ony öň şol bir zady aýdan birine meňzedýän hasaplaýardym. Men senden onuň atalarynyň haýsydyr biriniň şa neslindendigini soradym, sen ýok diýdiň. Men eger onuň atalary şa neslinden bolsa, ol kakasynyň patyşalygyny talap ederdi diýdim. Men senden onuň aýdanlaryny aýtmazdan öň ýalan sözländigini gördüňmi diýip soradym, sen bolsa ýok diýdiň. Men onuň atalary şa neslinden bolsa, ol kakasynyň patyşalygyny talap ederdi diýdim. Men senden onuň aýdanlaryny aýtmazdan öň ýalan sözländigini gördüňmi diýip soradym, sen bolsa ýok diýdiň. Men onuň adamlara, hatda Allatagala ýalan sözlemäge-de het edip bilmese, düşünýärin. Men senden şeýle hem soradym, oňa eýerýänler asylly adamlarmy ýa-da pes adamlarmy?» Sen oňa eýerýän pes adamlara jogap berdiň. Hakykatdanam, olar Pygamberiň yzyna eýerijilerdir. Men sizden yzarlaýjylaryň sanynyň köpelendigini ýa-da azalandygyny soradym, siz köpelendigini jogap berdiňiz. Ynanç kämilleşýänçä şeýle bolýar. Men sizden kimdir biriniň dinine gaharlanyp dinden çykandygyny soradym. Siz "ýok" diýip jogap berdiňiz. Ynanç ýürekde ösüp, ösýän wagty şeýle bolýar. Men sizden hiç haçan aldawçylyk edendigini soradym, siz "hiç haçan" diýip jogap berdiňiz. Resullar hem şeýle aldap bilmeýärdiler. Men sizden näme etmegi tabşyrandygyny soradym, siz onuň size Allaha hiç zady şärik goşmazlyk bilen ybadat etmegi tabşyrandygyny we butlara ybadat etmegi gadagan edendigini, şeýle hem namaz okamagy, zekat bermegi, dogruçyllygy aýtmagy, biri-biriňizi bagyşlamagy we dostluk saklamagy tabşyrandygyny jogap berdiňiz. Eger aýdýanlaryňyzyň hemmesi dogry bolsa, ol hökman meniň aýaklarymyň aşagyndaky patyşalygy dolandyrar. Hakykatdanam, men onuň häzir siziň araňyzda ýokdugyna şübhelenýärdim, eger men onuň bilen duşuşmagyň ýoluny bilsem, onuň ýanynda bolanymda, hökman onuň aýaklaryny ýuwýança, hökman onuň bilen duşuşmaga çalyşardym. Soňra Herakl Dihýa tarapyndan Basra hökümdarlaryna getirilen Allahyň Resulynyň sallallahu aleýhi wesellem hatyny sorady. Ol haty Herakla berdi, soňra ony okady we onda şeýle diýildi: "Bismillahir rahmanir rahmanir rahim. Allanyň guly we Onuň ilçisi Muhammedden Herakla, Rim hökümdary, dogry ýola eýerýänlere salam bolsun. Şondan soň, men sizi yslam çagyryşy bilen çagyrýaryn; yslamy kabul ediň, şonda howpsuz bolarsyňyz, Alla size iki esse sylag berer. Eger ýüz öwürseňiz, onda kowmyňyzyň günäsini öz üstüne alar we: "Eý kitap eýeleri, geliň, bir söze - karara - ýapyşyň - biziň bilen siziň araňyzda hiç hili tapawut ýok, biz diňe Alla ybadat edýäris we Oňa hiç zady şärik etmeýäris, şeýle hem käbirimiz Allahdan başga-da biri-birimizi Reb edinmeýäris" diýiň. Eger olar ýüz öwürseler, olara: "Şaýat boluň, biz Alla boýun egýänlerdiris" diýiň. Abu Sufýan şeýle diýdi: "Herakliý aýdanlaryny aýdyp, haty okap bolandan soň, bir gykylyk we güýçli sesler boldy, şonuň üçin olar bizi kowup çykardylar. Biz kowlup çykarylandan soň dostlaryma: "Hakykatdanam, ol Abu Kabsyýanyň oglunyň işine çagyryldy. Herakliý Rim imperiýasy barada alada edýärdi" diýdim. Şol wagt men hem Muhammediň ýeňiş gazanjakdygyndan howatyrlanýardym, ahyrsoňy - bu duýgy soň ýitip gitdi - Alla meni yslam dinine kabul etdirýänçä. Ibn An Nazhur, Iliýanyň asylzadasy we Ibn An Nazhur bardy, Irakliý hristian episkopydy, ol bir gün Irakliý Iliýanyň ýanyna baranda örän howatyrlanandygyny, käbir uruş serkerdelerine: "Hakykatdanam, biz siziň ýagdaýyňyzy inkär edýäris" diýdi. Soňra Ibn Nazhur şeýle diýdi: "Herakliý ýyldyzlaryň syýahatyna hemişe üns berýän astrologdy. Ol bir gezek ruhanylaryň soraglaryna jogap berdi, olar oňa: "Bir gije ýyldyzlaryň geçişini synlap otyrkam, Kitan patyşasynyň doglandygyny gördüm, bu halkyň arasynda kim sünnetlendi?" diýip soradylar. Ruhanylara jogap beriň; "Sünnet edýänler diňe ýewreýlerdir, ýewreýler sebäpli alada etmeň. Patyşalygyňyzdaky ähli ýurtlara buýruk beriň, şonda şol ýurtlardaky ýewreýler öldürilsin". Şol wagt Bani Gassan patyşasynyň ilçisi Herakliusy Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) barada gürrüň bermek üçin çagyrdy, ol adam hekaýany gürrüň berip gutarandan soň, Heraklius onuň sünnet edilendigini ýa-da däldigini barlamak üçin ony barlamagy buýurdy. Barlap görenden soň, onuň hakykatdanam gara derilidigi mälim boldy. Soňra adamlar Herakliusa aýtdylar. Heraklius ol adamdan beýleki araplar barada sorady, olar sünnet edilenmi ýa-da dälmi?" Ol jogap berdi: "Ähli araplar sünnet edilen". Heraklius: "Bu ummatyň patyşasy, hakykatdanam ol doguldy" diýdi. Soňra Heraklius Rimdäki bir dostuna hat iberdi, onuň bilimi Heraklisunyň bilimine deňdi - oňa Muhammet pygamberiň (sallallahu aleýhi we sellem) dogulmagy barada gürrüň bermek üçin. Şol bir wagtyň özünde, ol Himşa ýurduna syýahatyny dowam etdirdi, ýöne Himşa gelmezden öň, dostunyň hatyna ilki jogap geldi. Dosty Herakliýiň Muhammediň dünýä inendigi we onuň hakykatdanam pygamber bolandygy baradaky pikirine goşuldy. Soňra Herakliý Rim resmilerini Himşadaky öýüne çagyryp, hemmeler duşuşyga gatnaşandan soň, Herakliý ähli gapylaryň ýapylmagyny buýurdy. Soňra ol: "Eý, rum halky, patyşalyk biziň elimizde galanda, siz hemmäňiz şöhratly ýeňişe we ösüşe ýetersiňizmi? Isleseňiz, Muhammedi pygamber hökmünde ykrar ediň!" diýdi. Bu sözleri eşidip, ähli gapylar ýapylan hem bolsa, olar ýabany eşekler ýaly gaçyp gitdiler. Şeýle ýagdaýy görüp, Herakliý olaryň Muhammediň pygamberligine ynanjakdygyna umytlaryny ýitirdi. Soňra ol hemmelere öz ýerlerine gaýdyp gelmegi buýurdy we: "Aslynda, men ýaňy aýdanlarym diňe siziň hemmäňiziň berkligiňizi synamak üçindi. Indi men şol tutanýerliligi gördüm" diýdi. Soňra olar Herakliýiň öňünde baş egdiler we ondan razy boldular. Herakliýiň hekaýasy şeýle gutarýar. Muny [Salih bin Kaýsan], [Ýunus] we [Ma'mar] [Az Zuhriden] rowaýat etdiler.
Hadys
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Bize [Abdullah bin Musa] gürrüň berdi, ol aýtdy, bize [Hanzäla bin Abu Sufýan] gürrüň berdi, ['Ikrima bin Halid] [Ibn Omar] şeýle diýdi: Resulallah sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: 'Yslam bäş esasda gurulýar: Allahdan başga hudaý ýokdugyna we Muhammediň Allanyň ilçisidigine şaýatlyk etmek, namaz okamak, zekat bermek, haj etmek we Ramazanda agyz beklemek'.
Hadys
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Bize [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: Bize [Abu Amir Al 'Akadi] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: Bize [Süleýman bin Bilal] -dan [Abdullah bin Dinardan] -dan [Abu Salyhdan] -dan [Abu Hureýradan] Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemden gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: "Imanyň altmyşdan gowrak şahasy bar we utanç imanyň bir bölegidir".
Hadys
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Bize [Adam bin Abu Iýas] şeýle rowaýat edildi: "Bize [Sýuba] [Abdullah bin Abu As Safar] we [Ysmaýyl bin Abu Halid] [Asy Sýabi] [Abdullah bin 'Amru] [Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemden] şeýle rowaýat edildi: "Musulman, sözleri we elleri musulmanlar üçin howpsuz bolan adamdyr, muhajir bolsa Allanyň gadagan eden zatlaryny terk edýän adamdyr". Abu Abdullah şeýle diýdi; we [Abu Mu'awiýa] şeýle diýdi: "Bize [Dawud], ol Ibn Hindiň oglydyr, [Amir] şeýle diýdi: "Men [Abdullah], ýagny ibn Amru, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemden eşitdim. [Abdul A'la] [Dawud] [Amir] [Abdullah] [Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemden] şeýle diýdi.
Hadys
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Bize [Said bin Ýahýa bin Said Al Kurasy] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: "Bize [kakam] şeýle diýdi: Bize [Abu Burda bin Abdullah bin Abu Burda] [Abu Burda] [Ebu Burda] [Ebu Musa] şeýle diýdi: "Eý, Allanyň Resuly, haýsy yslam iň möhüm?" Resulallah sallallahu aleýhi wesellem şeýle jogap berdi: "Musulmanlar kimleriň agzyndan we ellerinden howpsuzdyr".
Hadys
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Bize [Amru bin Halid] şeýle diýdi: "Bize [Al Laýts] [Ýezid]-den [Abu Al Haýr]-den [Abdullah bin Amru] şeýle diýdi: Biri Pygamberimizden (sallallahu aleýhi wesellem): "Haýsy yslam iň gowusy?" diýip sorady. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi wesellem): "Siz nahar berýärsiňiz, tanaýan we tanamaýan adamlara salam berýärsiňiz" diýip jogap berdi.
Hadys
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Bize [Musaddad] şeýle diýdi, bize [Ýahýa] şeýle diýdi, [Sýu'ba] şeýle diýdi, [Kotada] şeýle diýdi, [Enes] şeýle diýdi, Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden şeýle diýdi, [Husaýin Al Mu'alim şeýle diýdi, bize [Kotada] şeýle diýdi, [Enes] şeýle diýdi, Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden şeýle diýdi: "Siziň hiç biriňiz öz dogany üçin söýýänçäňiz iman getirmez".
Hadys
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Bize [Abu Al Ýaman] aýtdy, bize [Sýuaýb] aýtdy, bize [Abu Az Zanad] [Al A'raj] [Abu Hureýra] aýtdy, Allahyň Resulynyň (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýendigi habar berildi: "Janym Onuň Elinde bolan Zata kasam edýärin, siziň hiç biriňiz meni ene-atasyndan we çagalaryndan has söýýänçäňiz iman getirmersiňiz".
Hadys
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Bu bize [Ýakub bin Ibrahim] aýtdy, bu bize [Ibn Uleýýa] [Abdul Aziz bin Şuheýb] [Enes] Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden aýtdy. Şeýle hem bize [Adam] aýtdy, bu bize [Sýu'ba] [Kotada] [Enes] aýtdy, Pygamber sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Siziň hiç biriňiz ony ene-atasyndan, çagalaryndan we ähli adamlardan has köp söýýänçäňiz iman getirmersiňiz".
Hadys
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Bize [Muhammed bin Al Mutsanna] şeýle diýdi, bize [Abdul Wahhab Ats Sakafi] şeýle diýdi, bize [Eýýub] şeýle diýdi, [Abu Kilaba] şeýle diýdi, [Enes bin Malik] şeýle diýdi, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Üç zat, eger bir adamda bolsa, ol imanyň süýjüligini alar: Ol Allahy we Onuň Resulyny bu ikisinden başga söýgüli etdi. Eger ol birini söýse, ony diňe Allah üçin söýýär. Şeýle hem ol küfre gaýdyp gelmegi dowzaha taşlanmagy ýigrenýän ýaly ýigrenýär."
Hadys
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Bize [Abu Al Walid] aýtdy, bize [Sýuba] maňa [Abdullah bin Abdullah bin Jabar] aýtdy, şeýle diýdi: Men [Enes]-den Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden eşitdim, ol şeýle diýdi: "Imanyň alamaty ensarlary söýmekdir, nifagyň alamaty bolsa ensarlary ýigrenmekdir".
Hadys
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Bize [Abu Al Ýaman] aýtdy, bize [Sýuaýb] aýtdy [Az Zuhri] aýtdy, bize [Abu Idris Aýdzullah bin Abdullah] aýtdy, bize [Ubada bin Aş Şamitiň] Bedr söweşine gatnaşan dostumdygyny we Akob gijesinde kasam içenleriň biridigini aýtdy; ol şeýle diýdi; Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem dostlarynyň käbiriniň arasynda bolanda: "Maňa Allaha hiç zat şirk goşmazlyk, ogurlyk etmezlik, zyna etmezlik, çagalaryňyzy öldürmezlik, elleriňiziň we aýaklaryňyzyň arasynda oýlap tapan ýalanlaryňyzy toslamazlyk, dogry zatlara garşy çykmazlyk barada beýat ediň. Sizden kim olary ýerine ýetirse, onuň sylagy Allahyň ýanyndadyr we kim bu zatlary bozsa we soňra Allah ony bu dünýäde jezalandyrsa, bu onuň üçin kafaratdyr we kim bu zatlary bozsa we soňra Allah olary örtse - ony bu dünýäde jezalandyrmaz - onda onuň işi Allaha gaýdyp gelýär, islese, ony bagyşlar ýa-da jezalandyrar" diýdi. Şonuň üçin biz bu zatlar üçin oňa wepalylyk kasamyny berdik.
Hadys
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Bize [Abdullah bin Mesleme] [Mälikden] [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Şa'Şa'adan] [kakasyndan] [Abu Sa'id Al Hudri] şeýle diýdi: Resulallah aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Bir wagtlar musulmanyň iň gowy hazynasy daglaryň depelerinde we çet ýerlerde otlaýan geçisi bolup, ony alyp gidipdir. Onuň dini töhmet atylmagyndan gorkupdyr".
Hadys
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Bize [Muhammed bin Salam] aýtdy, bize ['Abdah] aýtdy, [Hysam] aýtdy, [kakasyndan] aýtdy, [Aýşa] aýtdy: "Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem sahabalara edip biljek işlerini etmegi buýurdy, şonda sahabalar: "Biz seniň ýaly däl, eý, Allanyň Resuly, sebäbi seniň öňki we geljekki günäleriň bagyşlandy" diýdiler. Şeýdip, ol gaharlandy, muny ýüzünden görmek bolýardy, soňra: "Hakykatdan-da, siziň araňyzda iň takwaly we Allany iň gowy düşünýän mendirin" diýdi.
Hadys
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Bize [Süleýman bin Harb] şeýle diýdi, bize [Sýuba] şeýle diýdi, [Kotada] şeýle diýdi, [Enes bin Malik] şeýle diýdi, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Üç zat - eger bir adamda şol zatlar bolsa, ol imanyň süýjüligini alar: Allah we Onuň Resuly oňa bu ikisinden has söýgüli. Eger bir adamy söýse, ol adamy diňe Allah azza wejella söýýär. Şeýle hem küfre gaýdyp gelmegi dowzaha taşlanmagy ýigrenýän ýaly ýigrenýän".
