Imamu Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Ametuambia [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] alisema, Ametuambia [Sufyan] ambaye alisema, kwamba Ametuambia [Yahya bin Sa'id Al Ansari] alisema, ametuambia [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], kwamba amemsikia [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] akisema; Niliwahi kumsikia [Umar bin Al Khaththab] kwenye mimbari akisema; Nilimsikia Mtume sallallaahu 'alayhi wasallam akisema: "Matendo yote hutegemea nia, na (thawabu) kwa kila mtu (inategemea) kile kilichokusudiwa; Yeyote anayekusudia kuhama kwa sababu ya ulimwengu anaotaka kufikia au kwa sababu ya mwanamke anayetaka kumuoa, basi uhamiaji wake ni kwa kile alichokusudia."
Imamu Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Tulisimuliwa kwamba [Abdullah bin Yusuf] alisema, [Malik] alitusimulia kutoka kwa [Hisham bin 'Urwah] kutoka kwa [baba yake] kutoka kwa [Aisha] Mama wa Waumini, kwamba Al Harith bin Hisham alimuuliza Mtume wa Mwenyezi Mungu (amani na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake): "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, ufunuo unakushukiaje?" Mtume wa Mwenyezi Mungu (amani na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) alijibu: "Wakati mwingine huja kwangu kama sauti ya kengele ikilia, na hii ndiyo njia ngumu zaidi kwangu, kisha husimama ili niweze kuelewa kinachowasilishwa. Na wakati mwingine malaika huja katika umbo la mwanadamu na kuzungumza nami, kwa hivyo mimi hufuata anachosema." Aisha alisema: "Hakika, niliwahi kuona ufunuo ukimshukia (amani na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) siku ya baridi sana, kisha ukasimama, na nikaona jasho likitoka kwenye paji la uso wake."
Imamu Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Tumeambiwa [Yahya bin Bukair] alisema, Tumeambiwa kutoka kwa [Al Laits] kutoka kwa ['Uqail] kutoka kwa [Ibn Shihab] kutoka kwa ['Urwah bin Az Zubair] kutoka kwa [Aisyah] - Mama wa Muuminin -, kwamba alisema: "Mwanzo wa ufunuo uliomjia Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam) ulikuwa na ndoto ya kweli usingizini. Na hakuota isipokuwa kama mwanga wa alfajiri. Kisha akabarikiwa na upendo wa kuwa peke yake, kisha akachagua pango la Hiro na akavumilia, yaani kuabudu usiku kwa muda mrefu kabla ya kurudi kwa familia yake kuandaa mahitaji ya kuvumilia tena. Kisha alikutana na Khadijah kuandaa mahitaji. Hadi hatimaye Al Haq akaja na kunikumbatia kwa nguvu sana kisha akaniachia na kusema tena: "Soma!" Akajibu: "Siwezi kusoma." Kwa hiyo malaika akanishika na kunikumbatia kwa nguvu sana kisha akaniachia na kusema tena: "Soma!". Akajibu: "Siwezi kusoma." Malaika akanishika tena na alinikumbatia kwa mara ya tatu kwa nguvu sana kisha akaniachia, na akasema tena: (Soma kwa (kutaja) jina la Mungu wako aliyeumba, Amemuumba mwanadamu kutokana na tone la damu. Soma, na Mungu wako ndiye Mwenye Rehema nyingi)." Mtume swallallahu alaihi wasallam alirudi kwa familia yake na maneno ya ufunuo akiwa katika hali ya wasiwasi. Alikutana na Khadijah bint Khawailidh na kusema: "Nifunike, nifunike!" hadi hofu yake ilipotoweka. Kisha akamwambia Khadija kilichotokea: "Nilikuwa na wasiwasi kuhusu mimi mwenyewe." Kwa hivyo Khadija akasema: "Wallahi, Mwenyezi Mungu hatakudhuru milele, kwa sababu wewe ni mtu anayeunganisha urafiki." Kisha Khadija akamwalika kukutana na Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, mwana wa mjomba wake Khadija, ambaye alikuwa Mkristo wakati wa enzi ya Jahiliyyah. Pia aliandika vitabu kwa Kiebrania, na pia aliandika Biblia kwa Kiebrania kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Wakati huo Waroqoh alikuwa mzee na macho yake yalikuwa hayaoni. Khadijah akasema: "Ewe mwana wa mjomba wangu, sikiliza mwana wa kaka yako anasema nini." Waroqoh akasema: "Ewe mwana wa kaka yangu, umepitia nini?" Kwa hivyo Rasulullah swallallaahu 'alayhi wasallam alisimulia yaliyompata. Waroqoh akasema: "Huyu ni Namus, kama Mwenyezi Mungu alivyomfunulia Musa. Laiti ningekuwa bado mdogo na ningekuwa bado hai ulipofukuzwa na watu wako." Rasulullah swallallaahu 'alayhi wasallam aliuliza: "Je, watanifukuza?" Waroqoh akajibu: "Ndiyo. Kwa sababu hakuna mtu anayekuja na kile unacholeta isipokuwa kwamba watakuumiza (kuwa na uadui). Kama ningekuwepo wakati huo, hakika ningekusaidia kwa uwezo wangu." Waroqoh hakupata tukio aliloliamini kwa sababu alikufa mapema wakati wa fatroh (utupu) wa ufunuo. [Ibn Syihab] alisema; ameniarifu [Abu Salamah bin Abdurrahman] kwamba [Jabir bin Abdullah Al Anshari] alizungumzia kuhusu utupu wa ufunuo, kama Mtume wa Mwenyezi Mungu shallallahu 'alayhi wasallam alivyosimulia: "Nilipokuwa nikitembea nilisikia sauti kutoka angani, niliitazama na nikamwona Malaika aliyekuja kwangu katika pango la Hiro, ameketi kwenye kiti kati ya mbingu na ardhi. Niliogopa na nikarudi nyumbani, nikasema: "Nifunikeni. Nifunikeni." Kisha Mwenyezi Mungu akafunua ufunuo: (Enyi mliofunikwa) hadi neno la Mwenyezi Mungu (na muacheni masanamu). Tangu wakati huo ufunuo umeendelea kushuka mfululizo." Hadithi hii pia ilisimuliwa na [Abdullah bin Yusuf] na [Abu Salih] na pia na [Hilal bin Raddad] kutoka kwa [Az Zuhri]. Na [Yunus] akasema; na [Ma'mar] akakubali kwamba aliipata kutoka kwa Az Zuhri.
Imamu Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
"Ametuambia [Musa bin Isma'il] alisema, Ametuambia [Abu 'Awanah] alisema, kwamba Ametuambia [Musa bin Abu Aisyah] alisema, Ametuambia [Sa'id bin Jubair] kutoka kwa [Ibn 'Abbas] kuhusu maneno ya Allah Ta'ala: (Usisogeze ulimi wako kwenye (kusoma) Qur'ani kwa sababu utataka haraka (kuijua)." Alisema Ibn 'Abbas: "Mjumbe wa Allah swallallahu 'alayhi wasallam alikuwa na hamu kubwa ya kukariri yaliyofunuliwa (Qur'ani) na akasogeza midomo yake." Alisema Ibn 'Abbas: "Nitasogeza midomo yangu (ili nikusomee) kama Rasulullah shallallahu 'alayhi wasallam alivyonifanyia." swallallahu 'alayhi wasallam songa midomo yote miwili, Kisha neno la Allah Ta'ala likashuka: Usisogeze ulimi wako kwenye (kusoma) Qur'ani kwa sababu utaijua haraka. Kwa kweli, ni jukumu letu kuikusanya (kifuani mwako) na (kukufanya uwe mwerevu katika) kuisoma." Maana yake ni kwamba Mwenyezi Mungu anaikusanya kifuani mwako (kuihifadhi) kisha unaisoma: "Tunapomaliza kuisoma, basi fuata kisomo." Inamaanisha: "Sikiliza na nyamaza". Kisha Allah Ta'ala akasema: "Basi, ni kwa gharama Yetu kwamba maelezo yanatolewa. Inamaanisha: "Na ni wajibu wetu kuisoma." Na Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam) tangu wakati huo Jibril 'Alaihis Salam alipomjia, alimsikiliza. Na Jibril 'Alaihis Salam alipoondoka, ndipo Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam) alipoisoma (kwa masahaba zake) huku Jibril 'Alaihis Salam akimsomea (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam).
Imamu Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Ametuambia [Abdan] alisema, ametuambia [Abdullah] ametuambia [Yunus] kutoka kwa [Az Zuhri] na kwa simulizi hiyo hiyo, pia ametuambia [Bisyir bin Muhammad] alisema, ametuambia [Abdullah] alisema, ametuambia [Yunus] na [Ma'mar] kutoka kwa [Az Zuhri] kama wengine walivyosema, ametuambia [Ubaidullah bin Abdullah] kutoka kwa [Ibn 'Abbas] alisema, kwamba Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam alikuwa mwanadamu mpole zaidi, hasa katika mwezi wa Ramadlan wakati malaika Jibril 'Alaihis Salam alipokutana naye, na alikuwa Jibril 'Alaihi Salam aliyekuja kwake kila usiku katika mwezi wa Ramadlan, ambapo Jibril 'Alaihi Salam alifundisha Qur'an. Hakika, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam alikuwa mpole zaidi kuliko upepo unaovuma.
Imamu Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Ametuambia [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] alisema, ametuambia [Syu'aib] kutoka [Az Zuhri] ameniambia [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] kwamba [Abdullah bin 'Abbas] amemwambia kwamba [Abu Sufyan bin Harb] amemwambia; kwamba Heraclius alipokea kikundi cha biashara cha Quraish, ambacho kilikuwa kwenye safari ya kibiashara kwenda Nchi ya Syria wakati makubaliano kati ya Mtume Swallallahu 'alayhi wasallam na Abu Sufyan na makafiri wa Quraish yalipoanza kutumika. Waliposimama Iliya' walikutana na Heraclius kwa mwaliko wa Heraclius wa kualikwa kwenye mazungumzo katika mkutano wake, wakati huo Heraclius alikuwa pamoja na wakuu wa Kirumi. Heraclius alizungumza nao kupitia mkalimani. Heraclius alisema; "Ni nani kati yenu aliye na uhusiano wa karibu zaidi wa kifamilia na mtu anayedai kuwa Mtume?" Abu Sufyan alisema; kwa hivyo nikajibu; "Mimi ndiye mwenye uhusiano wa karibu zaidi wa kifamilia naye." Heraclius alisema; "Mlete karibu nami na marafiki zake." Kwa hivyo wakawaweka Maquraysh nyuma ya Abu Sufyan. Kisha Heraclius akasema kupitia mkalimani wake: "Mwambie kwamba nilimuuliza kuhusu mtu aliyedai kuwa Nabii. Kama angenidanganya basi lazima umdanganye. "Wallahi, kama si kwa aibu iliyosababishwa na shutuma za kuwa mwongo kwamba wangenielekezea uongo ningemdanganya." Abu Sufyan alisema; Kwa hivyo jambo la kwanza aliloniuliza kumhusu (Mtume Swalla Allaahu 'alayhi wasallam) lilikuwa: "nasaba yake ikoje kati yenu?" Nilijibu: "Yeye ni wa ukoo mzuri (mtukufu)." Aliuliza tena: "Je, kuna mtu mwingine yeyote aliyewahi kusema hivyo kabla yake?" Aliuliza tena: "Je, baba yake alikuwa mfalme?" Nilijibu: "Hata wale wanaomfuata ni watu wa hali ya chini." Aliuliza tena: "Je, wafuasi wanaongezeka au wanapungua?" Nilijibu: "Ongezeko". Aliuliza tena: "Je, kuna mtu yeyote ambaye ameasi dini yake kwa sababu alikuwa na hasira na dini yake?" Nilijibu: "Hakuna kitu". Aliuliza tena: "Je, umewahi kumkuta akidanganya kabla ya kusema alichosema?" Nilijibu: "Kamwe". Aliuliza tena tena: "Je, amewahi kudanganya?" Nilijibu: "Kamwe. Tulipokaa naye, hajawahi kufanya hivyo." Abu Sufyan alisema: "Siwezi kueleza chochote zaidi ya maneno kama haya." Aliuliza tena: "Je, nyinyi mnapigana?" Nilijibu: "Ndiyo". Aliuliza tena: "Vita viliishaje?" Nilijibu: "Vita kati yetu na yeye ni vingi sana. Wakati mwingine anatupiga, wakati mwingine tunampiga." Aliuliza tena: "Alikuamuru ufanye nini?" Nilijibu: "Alituamuru; 'Mwabuduni Mwenyezi Mungu bila kumshirikisha na chochote, na mwache yale ambayo mababu zenu walisema.' Kisha Heraclius akamwambia mtafsiri wake: "Mwambie, nimekuuliza kuhusu ukoo wa mtu huyu, ulisema kwamba alikuwa wa asili ya kitukufu. Vivyo hivyo, mtu huyu alilelewa miongoni mwa wazao wa watu wake. Nami nikakuuliza kama kuna mtu yeyote kabla yake aliyesema alichosema, ulisema hapana. Kama ingesemwa kwamba mtu aliyetangulia alisema, ningemchukulia mtu huyu kuwa anamwiga mtu aliyetangulia ambaye alisema kitu kile kile. Pia nikakuuliza kama yeyote kati ya baba zake alikuwa wa asili ya kifalme, ulisema hapana. Nikasema kwamba kama baba zake walikuwa wa asili ya kifalme, mtu huyu angekuwa akidai ufalme wa baba yake. Na pia nikakuuliza kama umewahi kumkuta akidanganya kabla hajasema alichosema, ulisema hapana. Hakika, ninaelewa kwamba kama hakuthubutu kusema uwongo hata kwa watu, achilia mbali kumdanganya Mwenyezi Mungu. Na pia nikakuuliza, je, wale waliomfuata walikuwa watu wa heshima au wa hali ya chini?" Ukasema kwamba watu wa hali ya chini walimfuata. Hakika, walikuwa wafuasi wa Mtume. Pia nikakuuliza kama wafuasi wake waliongezeka au walipungua, ulisema kwamba waliongezeka. Na ndivyo ilivyo kwa imani hadi itakapokamilika. Pia nimekuuliza kama kuna mtu ameasi dini kwa sababu alikuwa na hasira na dini yake. Ulijibu hapana. Na hivyo ndivyo imani ilivyo inapokua na kukua moyoni. Pia nilikuuliza kama amewahi kudanganya, hukujibu kamwe. Na hivyo ndivyo Mitume hawakuweza kudanganya. Na pia nimekuuliza alichokuamuru ufanye, ulijibu kwamba alikuamuru umwabudu Mwenyezi Mungu kwa kutomshirikisha na chochote, na kukukataza kuabudu sanamu, pia alikuamuru kushikilia sala, kutoa zaka, kusema ukweli, kusameheana na kudumisha urafiki. Ikiwa kila kitu unachosema ni kweli, hakika atatawala ufalme chini ya miguu yangu. Nilishuku sana kwamba hayupo kati yenu hivi sasa, kama ningejua njia ya kumfikia, bila shaka ningejitahidi sana kumpata kiasi kwamba ninapokuwa kando yake bila shaka ningemwosha miguu. Kisha Heraclius akaomba barua kutoka kwa Rasulullah swallallaahu 'alayhi wasallam ambayo ililetwa na Dihyah kwa watawala wa Basrah. Kwa hivyo alimpa Heraclius barua hiyo, kwa hivyo akaisoma na yaliyomo yalisomeka: "Bismillahir rahmanir Rahim. Kutoka kwa Muhammad, mtumishi wa Mwenyezi Mungu na Mtume wake kwa Heraclius. Mtawala wa Kirumi, usalama kwa wale wanaofuata maagizo. Kisha, ninakualika kwa wito wa Uislamu; ingia Uislamu, ndipo utakuwa salama, Mwenyezi Mungu atakulipa mara mbili. Lakini mkigeuka, basi mtachukua dhambi za watu wenu, na: Enyi watu wa Kitabu, njooni (shikamaneni) na hukumu (amri) kwamba hakuna ugomvi kati yetu na nyinyi, kwamba tusimuabudu yeyote ila Mwenyezi Mungu na hatumshirikishi na chochote na wala (wala) yeyote kati yetu hatuwafanyi wengine kuwa Rabbs wengine badala ya Mwenyezi Mungu." Wakigeuka, basi waambieni: "Tazama, sisi ndio waliojisalimisha (kwa Mwenyezi Mungu)." Abu Sufyan alisema: "Baada ya Heraclius kutoa alichosema na kumaliza kusoma barua, kulikuwa na kelele na kelele kubwa, hivi kwamba tukafukuzwa. Niliwaambia marafiki zangu baada ya kufukuzwa: "Hakika amealikwa kwenye jambo la mwana wa Abu Kabsyah. Heraclius alikuwa na wasiwasi kuhusu himaya ya Kirumi." Wakati huo pia nilikuwa na wasiwasi kwamba Muhammad angeshinda, hadi hatimaye (hisia hiyo ikatoweka baada ya) Mwenyezi Mungu kunifanya nisiingie Uislamu. Na kulikuwa na Ibn An Nazhur, mtukufu wa Iliya' na Heraclius alikuwa askofu Mkristo, alisema kwamba siku moja Heraclius alipomtembelea Iliya' alikuwa na wasiwasi sana, baadhi ya makamanda wake wa vita walisema: "Hakika tunakataa hali yako. Zaidi ya hayo, Ibn Nazhhur alisema, "Heraclius alikuwa mnajimu ambaye alikuwa makini kila wakati na mwendo wa nyota. Aliwahi kujibu swali kutoka kwa makuhani waliomuuliza; "Usiku mmoja nilipokuwa nikitazama mwendo wa nyota, niliona kwamba mfalme wa Khitan amezaliwa, ni nani kati ya watu hawa aliyetahiriwa?" Makuhani walijibu; "Waliotahiriwa pekee walikuwa Wayahudi, usijali kwa sababu ya Wayahudi. Agiza tu nchi zote katika ufalme wako, ili Wayahudi katika nchi hiyo wauawe." Wakati huo, mjumbe kutoka kwa mfalme wa Bani Ghassan aliwasilishwa kwa Heraclius ili kumweleza kuhusu Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam). Baada ya mtu huyo kumaliza kusimulia hadithi hiyo, Heraclius aliamuru achunguzwe ili kuona kama alikuwa ametahiriwa au la. Baada ya kuchunguzwa, ilibainika kuwa kweli alikuwa mweusi. Kisha watu wakamwambia Heraclius. Heraclius aliuliza. kwa mtu huyo kuhusu Waarabu wengine, je, wametahiriwa au la?" Akajibu; "Waarabu wote walikuwa wametahiriwa." Heraclius alisema; "Huyu ndiye mfalme wa umma, hakika amezaliwa." Kisha Heraclisu akatuma barua kwa rafiki yake huko Roma ambaye ujuzi wake ulikuwa sawa na wa Heraclisu (kusimulia kuhusu kuzaliwa kwa Mtume Muhammad (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam). Wakati huo huo, aliendelea na safari yake kwenda nchi ya Himsha, lakini kabla ya kufika Himsha, jibu la barua kutoka kwa rafiki yake lilifika kwanza. Rafiki yake alikubaliana na maoni ya Heraclius kwamba Muhammad amezaliwa na kwamba kweli alikuwa Nabii. Kisha Heraclius akawaalika maafisa wa Kirumi waje kwake Himsha, baada ya kila mtu kuhudhuria mkutano huo, Heraclius akaamuru milango yote ifungwe. Kisha akasema; 'Enyi watu wa rum, je, nyote mtapata ushindi mtukufu na maendeleo, huku ufalme ukibaki mikononi mwetu?' Waliposikia maneno haya, walikimbia kama punda mwitu, ingawa milango yote ilikuwa imefungwa. Alipoona hali kama hiyo, Heraclius alikata tamaa kwamba wangeamini (kuamini utume wa Muhammad). Kisha akaamuru kila mtu arudi katika maeneo yao na akasema; "Kwa kweli, nilichosema hapo awali kilikuwa ni kujaribu uthabiti wa nyinyi nyote. Sasa nimeona uthabiti huo." Kisha wakainama mbele ya Heraclius na wakafurahishwa naye. Hivi ndivyo hadithi ya Heraclius inavyoisha. Imesimuliwa na [Salih bin Kaisan] na [Yunus] na [Ma'mar] kutoka kwa [Az Zuhri].
Imamu Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Ametuambia [Abdullah bin Musa] alisema, ametuambia [Hanzhalah bin Abu Sufyan] kutoka kwa ['Ikrimah bin Khalid] kutoka kwa [Ibn Umar] alisema: Mtume sallallahu alaihi wasallam alisema: "Uislamu umejengwa juu ya (misingi mitano); ushuhuda wa kwamba hakuna mungu ila Mwenyezi Mungu na hakika Muhammad ni mjumbe wa Mwenyezi Mungu, anayesimamisha sala, anayetimiza zakat, hija na kufunga wakati wa Ramadhani".
Imamu Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Ametuambia [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] alisema, Ametuambia [Abu 'Amir Al 'Aqadi] ambaye alisema, kwamba Ametuambia [Sulaiman bin Bilal] kutoka kwa [Abdullah bin Dinar] kutoka kwa [Abu Salih] kutoka kwa [Abu Hurairah] kutoka kwa Mtume swallallahu alaihi wasallam, alisema: "Imani ina matawi zaidi ya sitini, na aibu ni sehemu ya imani."
Imamu Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Tumeambiwa [Adam bin Abu Iyas] alisema, Tumeambiwa [Syu'bah] kutoka kwa [Abdullah bin Abu As Safar] na [Isma'il bin Abu Khalid] kutoka kwa [Asy Sya'bi] kutoka kwa [Abdullah bin 'Amru] kutoka kwa Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam, alisema: "Muislamu ni mtu ambaye maneno na mikono yake ni salama kwa Waislamu, na Muhajir ni mtu anayeacha kile ambacho Mwenyezi Mungu amekataza." Abu Abdullah alisema; na [Abu Mu'awiyyah] alisema; Ametuambia [Daud], yeye ni mwana wa Ibn Hind, wa ['Amir] alisema; Nilimsikia [Abdullah], akimaanisha ibn 'Amru, kutoka kwa Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam Na akasema [Abdul A'laa] kutoka kwa [Daud] kutoka kwa ['Amir] kutoka kwa [Abdullah] kutoka kwa Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam
Imamu Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Ametuambia [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] alisema, "Ametuambia [baba yangu] alisema, kwamba Ametuambia [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] kutoka kwa [Abu Burdah] kutoka kwa [Abu Musa] alisema: 'Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, ni Uislamu gani muhimu zaidi?' Mtume sallallahu alaihi wasallam akajibu: "Waislamu wanawaokoa nani kutoka vinywani na mikononi mwao."
Imamu Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Ametuambia ['Amru bin Khalid] alisema, Ametuambia [Al Laits] kutoka kwa [Yazid] kutoka kwa [Abu Al Khair] kutoka kwa [Abdullah bin 'Amru]; Kulikuwa na mtu aliyemuuliza Mtume Swalla Allaahu 'alayhi wasallam; "Uislamu gani bora zaidi?" Mtume Swalla Allaahu 'alayhi wasallam akajibu: "Mnatoa chakula, salamu kwa watu mnaowajua na wale msiowajua."
Imamu Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Ametusimulia [Musaddad] alisema, ametusimulia [Yahya] kutoka kwa [Syu'bah] kutoka kwa [Qotadah] kutoka kwa [Anas] kutoka kwa Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam. Na kutoka kwa [Husain Al Mu'alim] alisema, ametusimulia [Qotadah] kutoka kwa [Anas] kutoka kwa Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam, alisema: "Hakuna yeyote kati yenu anayeamini hadi ampendaye ndugu yake kama anavyojipenda mwenyewe."
Imamu Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Tumeambiwa [Abu Al Yaman] alisema, tumeambiwa [Syu'aib] alisema, tumeambiwa [Abu Az Zanad] kutoka kwa [Al A'raj] kutoka kwa [Abu Hurairah], kwamba Mtume wa Mwenyezi Mungu (amani na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) alisema: "Kwa hivyo kwa Yule ambaye roho yangu imo mikononi mwake, hakuna hata mmoja wenu atakayeamini hadi nipendwe zaidi kuliko wazazi wake na watoto wake."
Imamu Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Imehusiana nasi [Ya'qub bin Ibrahim] alisema, imehusiana nasi [Ibn 'Ulayyah] kutoka kwa [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] kutoka kwa [Anas] kutoka kwa Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam Na pia imehusiana nasi [Adam] alisema, imehusiana nasi [Syu'bah] kutoka kwa [Qotadah] kutoka kwa [Anas] alisema, Mtume swallallaahu 'alayhi wasallam alisema: "Hakuna yeyote kati yenu atakayeamini mpaka anipende zaidi ya wazazi wake, watoto wake na wanadamu wote."
Imamu Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Tumeambiwa [Muhammad bin Al Mutsanna] alisema, tumeambiwa [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] alisema, tumeambiwa [Ayyub] kutoka kwa [Abu Qilabah] kutoka kwa [Anas bin Malik] kutoka kwa Mtume swallallahu alaihi wasallam, alisema: "Mambo matatu ambayo yakiwa ndani ya mtu, atapata utamu wa imani: Amemfanya Mwenyezi Mungu na Mtume wake wapendeke zaidi kwake kuliko mengine zaidi ya hayo mawili. Akimpenda mtu, hampendi isipokuwa kwa ajili ya Mwenyezi Mungu. Na anachukia kurudi kwenye ukafiri kama vile anavyochukia kutupwa motoni."
Imamu Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Ametuambia [Abu Al Walid] alisema, ametuambia [Syu'bah] ameniambia [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], alisema; Nilimsikia [Anas] kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wasallam), alisema: "Ishara ya imani ni kuwapenda Ansari na ishara ya nifaq ni kuwachukia Ansari".
Imamu Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Ametuambia [Abu Al Yaman] alisema, ametuambia [Syu'aib] kutoka kwa [Az Zuhri] alisema, ametuambia [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], kwamba ['Ubadah bin Ash Shamit] alikuwa rafiki aliyeshiriki katika vita vya Badr na pia alikuwa mmoja wa wale waliokula kiapo usiku wa Aqobah, alisema; kwamba Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wasallam) alisema alipokuwa miongoni mwa baadhi ya masahaba wake: “Niahidini utii wangu kwamba msimshirikishe Mwenyezi Mungu na chochote, msiibe, msifanye uzinzi, msiwaue watoto wenu, msizue uongo mnaouzua kati ya mikono na miguu yenu, msiasi chochote kilicho sawa. Yeyote kati yenu atakayetimiza hili, thawabu yake iko kwa Mwenyezi Mungu na yeyote atakayekiuka hili basi Mwenyezi Mungu atamuadhibu duniani basi ni kafara kwake, na yeyote atakayekiuka mambo haya kisha Mwenyezi Mungu akayafunika (hayamuadhibu duniani) basi mambo yake yatarudi kwa Mwenyezi Mungu, akitaka, atamsamehe au ataadhibiwa.” Kwa hivyo tuliahidi utii kwake kwa mambo haya.
Imamu Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Tumeambiwa na [Abdullah bin Maslamah] kutoka kwa [Malik] kutoka kwa [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] kutoka kwa [baba yake] kutoka kwa [Abu Sa'id Al Khudri] kwamba alisema, Mtume sallallahu alaihi wasallam alisema: "Karibu ilitokea (wakati) kwamba hazina bora ya Muislamu ilikuwa mbuzi ambaye alimfuga kwenye vilele vya milima na maeneo ya mbali, akaondoka nayo. Dini yake ni kutokana na hofu ya kusengenywa."
Imamu Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Ametuambia [Muhammad bin Salam] alisema, ametusimulia ['Abdah] kutoka kwa [Hisham] kutoka kwa [baba yake] kutoka kwa [Aisha] alisema: "Mtume wa Allah (s.a.w.w.) alipowaamuru masahaba wake, aliwaamuru wafanye matendo ambayo wangeweza kuyafanya, kisha masahaba wakasema: "Sisi si kama wewe, Ewe Mtume wa Allah, kwa sababu umesamehewa dhambi zako zilizopita na zijazo." Kwa hivyo shallallahu 'alayhi wasallam alikasirika ambayo ingeweza kuonekana kutoka usoni mwake, kisha akasema: "Hakika, yule aliye mcha Mungu zaidi na anayemfahamu Allah zaidi kati yenu ni mimi."
Imamu Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Tumeambiwa [Sulaiman bin Harb] alisema, tumeambiwa [Syu'bah] kutoka kwa [Qotadah] kutoka kwa [Anas bin Malik] kutoka kwa Mtume swallallahu alaihi wasallam, alisema: "Mambo matatu (tatu) ambayo mtu akiwa nayo, atapata utamu wa imani: Mwenyezi Mungu na Mtume wake wanapendwa zaidi kwake kuliko mengine zaidi ya haya mawili. Na yeyote anayempenda mtu, hampendi mtu huyo isipokuwa kwa sababu ya Mwenyezi Mungu 'azza wajalla. Na yeyote anayechukia anarudi kwenye ukafiri kana kwamba anachukia kutupwa motoni."