Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 1

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

Ear jiron kim [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] ear ba, Ear jiron kim [Sufyan] wōn eo ear ba, bwe Ear jiron kim [Yahya bin Sa'id Al Ansari] ear ba, ear jiron kim [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], bwe ear roñ [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] ba; Ikar roñ [Umar bin Al Khaththab] ilo pulpit eo ej ba; Ikar roñ an Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ba: 'Aolep jerbal ko rej pedped wōt ioon kōttōpar eo, im wōnāān eo ñan kajjojo armej ej pedped wōt ioon ta eo kar kōtmene kake; Jabdewōt eo ej kōnan emmakit kin lal eo ekōnaan tōpare ak kin juon kōrā eo ekōnaan mareiki, innem emmakit eo an ej ñan ta eo ear kōnaan.'

Hadith

Imam Bukhari : 2

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا

Kar jiron kim [Abdullah bin Yusuf] ear ba, kar jiron kim [Malik] jen [Hisyam bin 'Urwah] jen [jemen] jen [Aisyah] jinen Mu'minin eo, bwe Al Harith bin Hisham ear kajitõk ibben Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Rasulullah, ewi wawein am kar itok revelesōn eo? Innem Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ear uwaak: 'Jet ien ej itok ñan ña einwot ainikien bell ko im wewein in ej men eo ebin tata ñan ña, innem ej bōjrak bwe in maroñ melele ta eo rej ba. Im jet ien juon enjel ej itok einwot juon armij im konono ippa innem ij lor ta eo ej ba'. Aisyah ear ba: 'Emool, juon ien io kar lo juon revelesōn ej itok ñan E ilo juon raan eo elap an bwil innem ear bōjrak, im io kar lo bwe turin mejen ear tōtōr kin bwil'.

Hadith

Imam Bukhari : 3

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ

Kar jiron kim [Yahya bin Bukair] ear ba, Emoj jiron kij jen [Al Laits] jen ['Uqail] jen [Ibn Shihab] jen ['Urwah bin Az Zubair] jen [Aisyah] -Jinen Mu'minin-, bwe ear ba: 'Jinoin revelesōn eo ear itok ñan Rasulullah salullah sallahualahuallam kar mol eo an ettōnak ilo kiki. Im E jab ettōnak ijellokin wōt ñe ej itok einwot meram in jibboñ. Innem ear jerammõn kin an yokwe make, innem ear kãlet lõb eo an Hiro im kijenmij kake, einwõt kabuñ ilo boñ iumin jet ien mokta jen an jeblak ñan baamle eo an ñan kōpooj men ko ñan bar mour. Innem ekar iion Khadijah ñan kōpooj menin aikuj ko. Ma ien eo Al Haq ear itok ke ear bed ilo rọñ eo an Hiro, juon enjeļ ear itok im ba: 'Read?' Ear uwaak: 'Ijjab maroñ riit'. Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear kamelele: Innem enjeļ eo ear jibwe io im jibwe io elap an kajoor innem ear kōtlok io im bar ba: 'Riit!' Ear uwaak: 'Ijjab maroñ riit'. Innem enjeļ eo ear jibwe io im jibwe io elap an kajoor innem kōtlok io im bar ba: 'Riit!'. Ear uwaak: 'Ijjab maroñ riit'. Enjeļ eo ear bar jibwe io im jibwe io ilo ien eo kein kajilu ilo an kajoor innem kōtlok io, im bar ba: -Riit ilo am -kwalok- etan Anij eo am eo ear kōmmane, Ear kōmmane armij jen juon bōtōktōk. Riit, im am Irooj ej eo elaptata an jouj-'. Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear jeblak ñan baamle eo an ippāñ nan ko an revelesōn eo ilo juon jekjek inebata. Ear iion Khadijah bint Khawailidh im ba: 'Kwōn kalibubu eō, kalibubu eō!'. Ekar dāpij e mae ien eo ekar jako an mijak. Innem ear jiron Khadija ta eo ear walok: 'Ij inebata kin ña make'. Innem Khadijah ear ba: 'Kōn Allah, Allah ejamin kōmman nana ñan yuk indeeo, kinke kwe juon armij eo ej wōnmanlok wōt im m̧ōttā'. Innem Khadijah ear kir e bwe en iion Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, nejin jibwin Khadijah, eo ear juon Christian ilo ien eo an Jahiliyyah. Ear barāinwōt jeje bok ko ilo kajin Hibru, im barāinwōt jeje Baibōļ eo ilo kajin Hibru kōn mālim eo an Allah. Ilo ien eo Waroqoh ekar ritto im mejen ekar pilo. Khadijah ear ba: 'O nejin jema, roñjake ta eo nejin būratōm ej ba'. Waroqoh ear ba: 'O nejin būratiō, ta eo kwar iioni'. Innem Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ear kwalok ta eo ear walok ñan e. Waroqoh ear ba: 'Eñin ej Namus, einwot an kar Allah kwalok ñan Moses. O, ij kōnaan bwe in kar dik wōt im in kar mour wōt ke kar jolok eok jen armij ro am. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ear kajitok: 'Inaaj ke jolok io jen ir?' Waroqoh ear uwaak: 'Aet. Bwe ejelok enaj itok kin ta eo kwoj bōktok elañe renaj jorran - kōmman ri kijirãt ro -. Elañe ikar bed ijo ke men in ear walok, inaj kar jibañ yuk joñan wōt aō maroñ'. Waroqoh ear jab eñjake men eo ear tõmak kake kinke ear mij mokta ilo ien fatroh - ejjelok - revelesōn eo. [Ibn Shihab] ear ba; ear jiron io [Abu Salamah bin Abdurrahman] bwe [Jabir bin Abdullah Al Ansari] ear konono kin ejelok tokjen revelesōn, einwot an Rijilōk eo an Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kar ba: 'Ke iar etetal iar roñ juon ainikien jen lañ, iar kalimjōk ñan e im ear walok bwe enjeļ eo ear itok ñan io ilo rọñ eo ear jijet ikõtan juon jea ilo Hiro' lañ im lal. Iar mijak im etal ñan mweo, im ba: 'Kwon kalibubu io. Kōjparok eō'. Innem Allah Ta'ala ear jilkintok juon revelesōn: -O kwe eo kwoj kalibubu eok make- mae nan eo an Allah -im likit ekjab ko-. Jen ien eo revelesōn ko rar wōnmanlok wōt im itok wōt'. Hadith in kar bar kwalok kake jen [Abdullah bin Yusuf] im [Abu Shalih] im bareinwõt jen [Hilal bin Raddad] jen [Az Zuhri]. Im [Jonah] e ar ba; im [Ma'mar] ear errā bwe ear bōke jān Az Zuhri.

Hadith

Imam Bukhari : 4

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ

Ear jiroñ kim [Musa bin Isma'il] ear ba, Ear jiron kim [Abu 'Awanah] ear ba, bwe Ear jiron kim [Musa bin Abu Aisyah] ear ba, Ear jiron kim [Sa'id bin Jubair] jen [Ibn 'Abbas] kin nan ko an Allah Ta'ala: -Jab ukōt loñim ñan -read Koran eo emōkaj bwe kwonaj kōnan -'. Ibn 'Abbas ear ba: 'Rijilōk eo an Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ear lukkun kōnan katak kin ta eo ear walok - Qur'an eo - im ear mōkaj an loñin'. Ibn 'Abbas ear ba: 'Inaaj ukōt loñiū -ñan riiti- ñan kwe āinwōt an Rijilōk eo an Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kar kōmmane ñan ña'. Sa'id ear ba: 'Im inaj ukōt loñiō -ñan riiti- ñan kwe einwot aō kar lo Ibn 'Abbas kōmmane. Innem Rikanaan eo ear ukōt loñin. Innem nan eo an Allah Ta'ala ear itok: Jab ukōt loñim ñan -riit- Koran eo bwe kwonaj mōkaj in -master e. Emol, ej ilo ad wōnāān ñan bōk er -ilo lojen- im -kōmman bwe kwon māletlet- ilo am riiti'. Melel in ej bwe Allah ej bōke ilo buruōm - ñan am maroñ in kememej - innem kwoj riiti: 'Ñe emōj am riiti, innem ļoor riit eo'. Melel in: 'Roñjake im jab kōnono'. Innem Allah Ta'ala ear ba: 'Innem, emool, ej bed ibbed ñan kōmeļeļeik. Melelein: 'Im ej eddo eo ad ñan riiti' Im Rijilōk eo an Allah sallallaahu 'alaihi wasallam jen ien eo ke Jibril 'Alaihis Salam ear itok ñan ippān, ear roñjake e. Im ke Jibril 'Alaihis Salam ear jako, Rikanaan eo ear riiti - ñan ro mōttan - einwot an Jibril 'Alaihis Salam riiti ñan e

Hadith

Imam Bukhari : 5

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ

Ear jiroñ kim [Abdan] ear ba, ear jiron kim [Abdullah] ear jiron kim [Yunus] jen [Az Zuhri] im ilo ejja bwebwenato eo wot, ear bar jiron kim [Bisyir bin Muhammad] ear ba, ear jiron kim [Abdullah] ear ba, ear jiron kim [Yunus] im [Ma'mar] jen [Az bins] einwot an kar ba ñan kim [Uullah] Abdullah] jen [Ibn 'Abbas] ear ba, bwe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ekar armij eo emman tata, elaptata ilo allōñ in Ramadlan ke enjel Jibril 'Alaihis Salam ekar iion e, im ekar Jibril 'Alaihis Salam eo ekar itok ñan ippān aolep boñ ilo allōñ in Ramadlan, ijo Jibril 'Alaihis Salam ekar katakin Talai Qur'an. Emol, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ear lukkun inemõn jen kõto eo ej ukõt.

Hadith

Imam Bukhari : 6

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

Ear jiroñ kim [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] ear ba, ear jiroñ kim [Syu'aib] jen [Az Zuhri] ear jiroñ io [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] bwe [Abdullah bin 'Abbas] ear jiroñ e bwe [Abu Sufyan bin Harb] ej aikuj in jiron e; bwe Heraclius ear bōk juon kumi in ri wia ro an Quraish, eo ear bed ilo juon ial in wia ñan āne in Syria ilo ien eo bujen eo ikõtan Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam im Abu Sufyan im ri jab tõmak ro an Quraish ear jino jerbal. Ke rar bōjrak ilo Iliya' rar iion Heraclius ilo an Heraclius kar kir ir ñan air konono ilo kwelok eo an, ilo ien eo Heraclius ear bed ibben ri utiej ro an Rome. Heraclius ear konono ñan ir ikijen juon ri ukok. Heraclius ear ba; 'Wōn iami ewōr an jemjerā eo epaak ippān armej eo ej ba ej Rikanaan eo?'. Abu Sufyan ear ba; āindein iaar uwaak; 'Ña eo ewōr an baamle eo epaak tata ñan e'. Heraclius ear ba; 'Bōktok e epaak ñan ña im barāinwōt ro mōttan'. Innem rar likit Quraysh ro itulikin Abu Sufyan. Innem Heraclius ear ba ikijen ri ukok eo an: 'Ba ñan e bwe iar kajitõk ippān kin armij eo ear ba bwe ej juon Rikanaan. Elañe ej riab ñan ña, innem kwoj aikuj riab ñan e'. Kin Allah, elañe ear jab kin jook eo ear walok jen nan in kinaak ko kin riab bwe renaj kar naruon io, inaj kar riab ñan e.' Abu Sufyan ear ba; Innem men eo moktata ear kajitok ippa kake - Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam - kar: 'ta jikin eo an ibwiljimi?' Iar uwaak: 'Ej juon eo emman - eutiej - bwijin'. Ear bar kajitõk: ‘Ewõr ke bar juõn ear ba men in mokta jen e?’ Iar uwaak: 'Ejjelok'. Ear bar kajitõk: ‘Jemen ej juõn king ke?’ Iar uwaak: 'Jaab'. Ro rej lor e rej ke armij ro reutiej ak armij ro rettã?’ Iar uwaak: 'Meñe ro rej lor e rej armij ro redik'. Ear bar kajitõk: ‘Ri lor ro rej ke laplok ak diklok?’ Iar uwaak: 'Kōļaplok'. Ear bar kajitõk: ‘Ewõr ke juõn ear buñ jen tõmak kin an illu ibben kabuñ eo an?’ Iar uwaak: 'Ejjelok'. Ear bar kajitõk: ‘Kwar ke loe an riab mokta jen an kar ba ta eo ear ba?’ Iar uwaak: 'Ejjab'. Ear bar kajitõk: 'Ekar ke riab?' Iar uwaak: 'Ejjab. Ke jekar bed ibben, ekar jab kōmmane men in. Abu Sufyan ear ba: 'Ijjab maroñ in kwalok jabdrewot men ijellokin nan ko einwot in'. Ear bar kajitõk: ‘Kwoj tarinaeik e ke?’ Iar uwaak: 'Aet'. Ear bar kajitõk: ‘Ewi wãwen an kar jemlok tarinae eo?’ Iar uwaak: 'Tarin̦ae eo ikõtaad im e elukkuun l̦ap. Jet ien ej mōn kim, jet ien jej mōn e'. Ear bar kajitõk: ‘Ta eo ear jiroñ yuk bwe kwon kõmmane?’ Iar uwaak: 'Ear jiroñ kim; 'Kabuñ ñan Allah ilo am jab kobalok ibben, im jolok ta eo ro jimam rar ba. "Ekar barāinwōt jiroñ kim bwe jen jar, kōlla zakat, kwalok mol, jolok bwid jen don im kejbãrok jemjerā." Innem Heraclius ear ba ñan ri ukok eo an: 'Kwon ba ñan e bwe iar kajitõk ippam kin jinen im jemen armij eo, kwoj jiroñ iõ bwe armij eo ej jen nukun eo eutiej. Bareinwõt, armij eo ear jerkakbiji ibwiljin ro bwijjin armij ro an. Im iar kajitok ippam elañe ewōr juon ear ba ta eo ear ba mokta, kwar ba jaab. Elañe kar ba bwe juon armij ear ba mokta, emool inaj kar lemnok bwe armij in ej kōmman an bar juon armij mokta eo ear ba juon men einlok wõt in. Iar barāinwōt kajjitōk ippam̧ eļan̄n̄e jemen ej jān bwijjin kiin̄, kōn menin kwaar uwaak jaab. Iar ba bwe elañe jemen ej jen iroij, emool armij in enaj kar bōk ailiñ eo an jemen. Im iar barāinwōt kajjitōk ippaṃ eḷaññe kwaar bōk e Elañe ear riab mokta jen an kar ba ta eo ear ba, kwar uwaak e jaab. Ij lukkun melele bwe meñe armij rejjab peran in riab, ak bareinwõt riab ñan Allah. Im iar bar kajjitõk ippam̦, ro rej l̦oor e rej ro reutiej ke ak ro rettã ke?’ Kwaar uwaak ro rettā raar ḷoor e. Emol, rej ri kalor ro an Rikanaan eo. Iar bar kajitõk ibbam elañe oran ri lor ro rar laplok ak diklok, kwar uak bwe ear laplok. Im ej āindein ippān tōmak m̧ae iien ej erom weeppān. Iar bareinwõt kajitõk ibbam elañe ewõr juõn ear buñ jen tõmak kinke ear illu ibben kabuñ eo an. Kwaar uwaak jaab. Im āindein tōmak ej āinwōt n̄e ej eddōk im eddōk ilo būruwōd. Iar bar kajitok ippam elañe ekar riab, kwar uwaak bwe ejelok. Im āindein an kar Rijilōk ro jab maron̄ m̧oņ. Im iar barāinwōt kajjitōk ippam̧ ta eo eaar jiron̄ eok n̄an kōm̧m̧ane, kwaar uwaak bwe eaar jiron̄ eok n̄an kabun̄jar n̄an Allah ilo am jab kobaļo̧k jabdewōt ippān, im kar bōbrae eok jān kabun̄jar n̄an ekjab ko, eaar barāinwōt jiron̄ eok n̄an kōjparok jar, kōļļā zakat, kōnono m̧ool, jeorļo̧k bōd an doon im kōjparok m̧ōttā. Elañe aolep men ko kwoj ba rej mol, enaj lukkun iroij iumin neio. Ikar lukkun lemnok bwe ejjab bed ibwiljimi kiõ, elañe ikar jelā ia eo ñan tōpar e, emool ikar lukkun kajeoñ in bukot e bwe ñe ikar bed iturin ikar lukkun kwale neen. Innem Heraclius ear kajitok juon leta jen Rikanaan eo eo kar bōktok jen Dihyah ñan iroij ro an Basrah. Innem ear lelok letter eo ñan Heraclius, innem ear riiti im men ko ie rar ba: 'Bismillahir rahmanir Rahim. Jen Muhammad, rijerbal eo an Allah im Rijilōk eo an ñan Heraclius. Iroij in Rome, Lomor ñan ro rej lor nan in jiron ko. Innem jen men in, ij kirtok yuk kin kir eo an Islam; Deloñ ilo Islam, innem kwonaj ejmour, Allah enaj lewoj ñan yuk ruo alen. Ak elañe kwoj oktaklok, innem kwonaj bōk jerawiwi ko an armij ro am, im: O armij ro ilo bok eo, komin itok - bōk - ñan juon sentence - juon kien - bwe ejelok akwāāl ikõtan kij im kom, bwe jejjab kabuñ ñan jabdrewot ak Allah im jejjab kobalok jabdrewot ibben im jab - ak - jabdrewot iaad jej bōk ro jet einwot Rabbs ijellokin Allah'. Elañe rej oktaklok, innem kwon ba ñan ir: 'Lo, kij ro rar kõttãik ir -ñan Allah-'. Abu Sufyan ear ba: 'Elikin an kar Heraclius kwalok ta eo ear ba im kadedelok an riiti leta eo, ear wor juon m̧akūtkūt im ainikien ko rekōmetak, ko raar kadiwōjļo̧k kōm. Iar ba ñan ro mōtta elikin am kar jolok kim; 'Emool kar kirtok e ñan jerbal ko an nejin Abu Kabsyah. Heraclius ear inebata kin ailiñ in Rome. Ilo ien eo io kar bareinwõt inebata bwe Muhammad enaj kar tōbrak, mae ien eo - eñjake eo ear jako elikin - Allah ear bōk io ilo Islam. Im Ibn An Nazhur, juon iroij in Iliya' im Heraclius ekar juon bishop in Christian, ekar ba bwe juon raan ke Heraclius ekar loļo̧k Iliya' ekar lukkun inebata, im ba ñan jet iaan ritōl ro an ilo tariņae: 'Em̧ool kōmij kariab jekjek eo am̧. Bar juon, Ibn Nazhhur ear ba, 'Heraclius ear juon ri meletlet iju eo ear iien otemjej lale an iju ko etal. Juon ien ear uwaaki kajjitōk ko pris ro rar kajjitōk ippān; Juon bon ke ikar kalimjōk an iju ko etal, ikar lo bwe king eo an Khitan ekar lotak, wōn ian armij rein ekar mwijmwij?' Kwōn uwaak pris ro; Armej ro wōt rej kōmman mwijmwij rej ri Jew ro, jab inebata kin ri Jew ro. Kwon jiroñ aolep ailiñ ko ilo ailiñ eo am, bwe ri Jew ro ilo ailiñ kein ren mõn ir. K Ilo ien eo, Heraclius, juon ri jilek jen king eo an Bani Ghassan, kar kwalok e ñan an kwalok kin Ri jilek eo an Allah (ainemõn im jerammõn ko an Allaah ren bed ion e), elikin an kar armij eo kadedelok an kwalok bwebwenato eo, Heraclius ear jiroñ bwe ren etale e ñan lale elañe ear wõr an mijmij ak jaab. Elikin an kar lale, ear walok bwe ear lukkun būrōrō. Innem armij ro rar jiron Heraclius. Heraclius ear kajitõk ibben emaan eo kin ri Arab ro jet, rar ke mwijmwij ke ak jaab?' Ear uwaak; 'Aolep ri Arab ro rej mwijmwij'. Heraclius ear ba; 'En ej irooj in Ummah, emool emoj an lotak'. Innem Heraclisu ear jilkinlok juon leta ñan juon m̧ōttan ilo Rome eo me jeļāļo̧kjeņ eo an eaar āinwōt an Heraclisu - n̄an jiron̄ e kōn ļotak eo an Rikanaan Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Ilo ien in, ekar wōnmanlok wōt ilo ito-itak eo an ñan ailiñ eo an Himsha, ak mokta jen an kar tōpar Himsha, juon uwaak ñan leta eo an eo mōttan ekar itok mokta. Eo m̧ōttan eaar errā ippān ļōmņak eo an Heraclius bwe Muhammad eaar ļotak im bwe em̧ool eaar juon rikanaan. Innem Heraclius ear kirtok ri utiej ro an Rome bwe ren itok ñan jikin eo an ilo Himsha, elikin an kar aolep bed ilo kwelok eo, Heraclius ear jiroñ bwe ren kilōk aolep kejem ko. Innem ear ba; 'O ailiñ in rum, kom naj ke bōk anjo eo eaiboojoj im wõnmanlok, ilo ien eo ailiñ eo ej bed wõt ilo peid? Elañe kwoj kōnaan, kile Muhammad einwot juon Rikanaan!'. Ke rar roñ nan kein, rar ettõrlok einwõt donkey in melaj ko, meñe aolep kejem ko rar kilõk. Ke ear lo kain jekjek rot in, Heraclius ear jako an kejatdikdik bwe renaj kar tõmak ilo ri kanan eo an Muhammad. Innem ear jiroñ aolep bwe ren jeblak ñan jikin ko air im ba; 'Ilo mol, ta eo ikar ba kiõ ej ñan mālejjone ami aolep kijenmij. Kiiō emōj aō loe ikdeleel eo'. Innem rar bukwelōlō iman Heraclius im rar mõnõnõ kake. Einwot an jemlok bwebwenato eo an Heraclius. Kar kwalok kake jen [Salih bin Kaisan] im [Yunus] im [Ma'mar] jen [Az Zuhri].

Hadith

Imam Bukhari : 7

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ

Ear ba, ear jiroñ kij [Hanzhalah bin Abu Sufyan] jen ['Ikrimah bin Khalid] jen [Ibn Umar] ear ba: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Islam ej ejaak ion lalem -pedped ko-; kamool bwe ejelok bar juon anij ijellokin Allah im emool Muhammad ej ri jilek eo an Allah, ej kōmman jar ko, kōllā zakat, hajj im jitlok ilo ien Ramadan'.

Hadith

Imam Bukhari : 8

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ

Ear jiron kij [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] ear ba, Ear jiron kij [Abu 'Amir Al 'Aqadi] eo ear ba, bwe Ear jiron kij [Sulaiman bin Bilal] jen [Abdullah bin Dinar] jen [Abu Salih] jen [Abu Hurairah] jen Rikanaan eo sallallaahi 'ear ba: jiljinoñoul ra ko, im jook ej mõttan tõmak'.

Hadith

Imam Bukhari : 9

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Emōj an kar kwalok ñan kij [Adam bin Abu Iyas] ear ba, Emoj an kar kwalok ñan kij [Syu'bah] jen [Abdullah bin Abu As Safar] im [Isma'il bin Abu Khalid] jen [Asy Sya'bi] jen [Abdullah bin 'Amru] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alahial, ej juon armij in Muslim, Aselam ear ba: pein rejjab kauwōtata ñan Muslim ro, im juon Muhajir ej juon armej eo ej jolok ta eo Allah ear bōbrae. ' Abu Abdullah ear ba; im [Abu Mu'awiyyah] ear ba; Ear jiroñ kij [Daud], ej nejin Ibn Hind, jen ['Amir] ear ba; Iar roñ [Abdullah], melelen ibn 'Amru, jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam Im ba [Abdul A'laa] jen [Daud] jen ['Amir] jen [Abdullah] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam

Hadith

Imam Bukhari : 10

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ

Ear ba ñan kim [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] ear ba, Ear ba ñan kim [jema] ear ba, bwe Ear ba ñan kim [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] jen [Abu Burdah] jen [Abu Musa] ear ba: 'O Rijilōk eo an Allah, ta Islam eo eaorōk tata?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ear uwaak: 'Wōn Muslim ro rej kejbãrok jen loñier im peir'.

Hadith

Imam Bukhari : 11

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ

Ear jiroñ kij ['Amru bin Khalid] ear ba, Ear jiron kij [Al Laits] jen [Yazid] jen [Abu Al Khair] jen [Abdullah bin 'Amru]; Ekar wor juon eo ekar kajitok ibben Rikanaan eo; 'Ta Islam eo emman tata?' Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear uwaak: 'Kwoj lelok mõñā, ba yokyokwe ñan armij ro kwojelā kaki im ro kwojjab jela kaki'.

Hadith

Imam Bukhari : 12

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ

Ear kwalok ñan kij [Musaddad] ear ba, ear kwalok ñan kij [Yahya] jen [Syu'bah] jen [Qotadah] jen [Anas] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam Im jen [Husain Al Mu'alim] ear ba, ear kwalok ñan kij [Qotadah] jen [Anas] jen Rikanaan eo sallallahi wasallam ear ba: Ejelok iaami ej tõmak mae ien eo ej yokwe būrado eo an einwot an yokwe e make.

Hadith

Imam Bukhari : 13

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ

Kar jiron kim [Abu Al Yaman] ear ba, kar jiron kim [Syu'aib] ear ba, kar jiron kij [Abu Az Zanad] jen [Al A'raj] jen [Abu Hurairah], bwe Rijilōk eo an Allah (ainemõn im jerammõn ko an Allaah ren bed ion) ear ba: 'Innem kin Eo ej bed ilo pein, mae ien eo ijjab tõmak yokwe eo aõ elaplok jen jinen im jemen im ajiri ro nejin.

Hadith

Imam Bukhari : 14

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Ear wōr an jelet ñan kij [Ya'qub bin Ibrahim] ear ba, ear jelet kij [Ibn 'Ulayyah] jen [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] jen [Anas] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam Im ear barāinwōt jelet kij [Adam] ear ba, ear jelet kij [Syuhh] ear ba, Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Ejjelok iaami enaj tõmak mae ien eo ij yokwe e elaplok jen jinen im jemen, ajiri ro nejin im armij otemjej.'

Hadith

Imam Bukhari : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ

Kar jiron kim [Muhammad bin Al Mutsanna] ear ba, kar jiron kim [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] ear ba, emoj jiron kim [Ayyub] jen [Abu Qilabah] jen [Anas bin Malik] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam, ear ba: 'Thhh'ell'e men ko ewōr an armij eo, enaj bōk men ko,' joñan an emman tõmak: Ear kōmman bwe Allah im Rijilōk eo An ren laplok air yokwe e jen ro jet jen rein ruo. Elañe ej yokwe juon armij, ejjab yokwe e ijellokin wōt kin Allah. Im ej dike an bar jeblak ñan jab tõmak einwot an dike an jolok e ilo hell.'

Hadith

Imam Bukhari : 16

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ

Ear jiron kim [Abu Al Walid] ear ba, ear jiron kim [Syu'bah] ear jiron io [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], ear ba; Iar roñ [Anas] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam, ear ba: 'Kakōlkōl in tõmak ej ñan yokwe -Ansar eo im kakōlkōl in nifaq ej ñan dike -Ansar eo'.

Hadith

Imam Bukhari : 17

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك

Ear jiron kim [Abu Al Yaman] ear ba, ear jiron kim [Syu'aib] jen [Az Zuhri] ear ba, ear jiron kim [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], bwe ['Ubadah bin Ash Shamit] ear juon m̧ōtta eo ear bōk kuņaan ilo tariņae eo an Badr im ear barāinwōt juon iaan ro raar bōk kallim̧ur eo ilo bon̄ōn in utiej eo an Badr, Aqoh ear ba; bwe Rijilōk eo an Allah sallallaahu 'alaihi wasallam eaar ba ke eaar pād ilubwiljin jet iaan ro m̧ōttan: 'Tōmak tiljek n̄an n̄a n̄an jab kobaļo̧k ippān Allah kōn jabdewōt, jab ko̧o̧t, jab ļōn̄, jab m̧an ajri ro nejimi, jab kōm̧m̧ani riab ko kwoj kōm̧m̧ani ikōtaan peim im neōm̧, jab pokake jabdewōt men eo ejim̧we. Jabdewōt iami ej kajejjet kaki, wōnan ej bed ibben Allah, im jabdewōt eo ej rupe men kein innem Allah ej kajeik e ilo lal in, ej kafarat ñan e, im jabdewōt eo ej rupe men kein innem Allah ej kalibubui - ejjab kajeik e ilo lal in - innem jerbal eo an ej jeblak ñan Allah, elañe Ekõnan, Enaj jeorlok an bwid ak Enaj kajeik e'. Innem jekar kallimur ñan e kin men kein.

Hadith

Imam Bukhari : 18

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Emoj an kar jiron kij jen [Abdullah bin Maslamah] jen [Malik] jen [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] jen [jemen] jen [Abu Sa'id Al Khudri] bwe ear ba, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Ekar epaak an walok - ilo juon ien eo emman tata - juon menin aorōk an Muslim ear ṃōñā ioon toḷ ko im jikin ko rettoḷọk, ear etal ippān. kabuñ eo an ej kin an mijak in naruõn e.

Hadith

Imam Bukhari : 19

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا

Ear jiroñ kij ['Abdah] jen [Hisyam] jen [jemen] jen [Aisha] ear ba: 'Rijilōk eo an Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ke ear jiroñ ro mōttan, ear jiroñ ir bwe ren kōmman jerbal ko rar maroñ in kōmmane, innem ro mōttan rar ba; 'Kōmij jab einwot kwe, O Rijilōk eo an Allah, kinke emoj jeorlok am bwid kin jerawiwi ko am mokta im ilju'. Innem ear illu eo ear walok jen turin mejen, innem ear ba: 'Emool, eo elaptata an tiljek im melele kin Allah elaptata ibwiljimi ej ña'.

Hadith

Imam Bukhari : 20

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ

Kar jiron kij [Sulaiman bin Harb] ear ba, kar jiron kij [Syu'bah] jen [Qotadah] jen [Anas bin Malik] jen Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam, ear ba: 'Jilu -men ko- ko elañe juon armij ewōr ippāer, enaj bōk mōnōnō in tõmak: Allah rej yokwe e elaplok jen men kein ruo. Im wōn, elañe ej yokwe juon, ejjab yokwe armij eo ijellokin Allah 'azza wajalla. Im wōn eo ej dike bar jeblak ñan jab tõmak einwot an dike an jolok e ilo hell'.