Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
tzaj tq´ama´n qeye [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] tzaj tq´ama´n, tzaj tq´ama´n qeye [Sufyan] alkye tzaj tq´ama´n, qa tzaj tq´ama´n qeye [Yahya bin Sa'id Al Ansari] tq´ama, tzaj tq´ama´n qeye [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], qa tzaj tq´ama´n qeye [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] qa ma tzaj tq´ama´n; jun maj n-b´i´ne [Umar bin Al Khaththab] toj pulpito tq´ama; N-b´i´ne aju t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tq´ama: 'Tkyaqil b´inchb´en n-ok t-xilen ti´j t-xim, extzen aju chojb´il te junjun xjal n-ok ti´j t-xim; Alkye jun xjal tajb´il tu´n t-xi´ toj juntl tnam tu´n tpaj twitz tx´otx´ taj tu´n tpon toj moqa tu´n tpaj jun xu´j tajb´il tu´n t-xi´ t-xu´jil, atzun t-xi´ toj juntl tnam atzun tajb´il.
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
O tzaj q´ma´n qe [Abdullah bin Yusuf] tzaj tq´ama´n, o tzaj q´ma´n qe [Malik] te [Hisyam bin 'Urwah] te [tman] te [Aisyah] ttxu Mu'minin, qa a Al Harith bin Hisham xi tqanin te Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Rasulullah, ¿tze'n tten tzaj t-xnaq'tza'na? Iktzun tten tzaj ttzaq´we´n Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: 'At maj n-tzaj weye tze´nku tq´ajq´ajel twi´ t-xaq t-xaq extzen aju´ tten lu´ mas kwest te weye, yajxi´tl n-ok t-xilen tun t-xi n-b´isen ti n-xi q´ma´n. Ex at maj in tzaj jun anjel ik tzeʼn jun xjal ex in yolin wukʼile tuʼntzunju in xi nnimane aju in tzaj tqʼamaʼn. A Aisyah tq´ama: 'Ax tok, jun maj n-wile jun yek´b´il tzaj t-xnaq´tza´n te sallallaahu 'alaihi wasallam toj jun q´ij nimxix che´w extzen tzaj t-ximen, extzen n-ok nka´yine qa t-xu´k n-chi tzaj t-xupin.
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
O tzaj q´ma´n qeye [Yahya bin Bukair] tzaj tq´ama´n, O tzaj q´ama´n qeye te [Al Laits] te ['Uqail] te ['Ibn Shihab] te ['Urwah bin Az Zubair] te ['Urwah bin Az Zubair] te [Aisyah] -aju ttxu Mu'minin-, qa tzaj tq´ama´n: 'A t-xe´chil t-xilen tzaj tq´o´n te Rasulullah salullah sahuallah, atzun t-xilen a witzik´ toj watl. extzen mya n-witzik´in qa mya n-ul t-xe´l tze´nku t-spik´umal qlax. Yajxitl, tzaj tkʼiwlaʼn tuʼnju kʼujlaʼntoq tuʼn tten tjunalx, tuʼntzunju jaw tjyoʼn aju jul te Hiro ex ikʼx tuʼn, atzun jlu ok ten kʼulil te qonikʼan toj jun ambʼil naʼmxtoq tmeltzʼaj kyukʼil toj tja tuʼn tbʼaj tbʼinchaʼn tten tuʼn tkyaj anqʼin juntl maj. Yajxitl ok tmojb´an tib´ tuk´il Khadijah tun t-xi t-ximan t-wa. Tzmaxi tej tpon Al Haq tej t-xi´ toj jul te Hiro, ul jun anjel ex tzaj tq´ama´n: '¿N-u´jinxa?' Xi ttzaqʼweʼn: ‹Mlay chin uʼjine›. A t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tzaj tchik´b´a´n: Kyja´tzun aju anjel tzaj ttzyu´n weye ex tzaj t-xupin nimxix ex tzaj ttzaqpi´n weye ex tzaj tq´ama juntl maj: '¡U´jinxa!' Xi ttzaqʼweʼn: ‹Mlay chin uʼjine›. Tuʼntzunju, tzaj ttzyuʼn anjel wiʼje ex tzaj ttzyuʼn nimxix wiʼje yajxitl tzaj ttzaqpiʼn weye ex tzaj tqʼamaʼn juntl maj weye: ‹¡Uʼjinxa!›. Xi ttzaqʼweʼn: ‹Mlay chin uʼjine›. A anjel tzaj ttzyu´n juntl majl weye extzen tzaj ttzyu´n weye toj toxin maj nimxix tipumal extzun tzaj ttzaqpi´n weye, extzen tzaj tq´ama´n juntl maj: -U´jinxa tu´n -q´manxa- tb´i t-Dios aju b´inchal, ma b´ant xjal tu´n jun t-xmilal chik´. U´jinxa, extzen a t-Ajaw a nimxix t-xtalb´il-'. A t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam meltz´aj kyuk´e t-xjalil tuk´e yol te yek´b´il toj jun amb´il b´isb´ajil. Ok tmojtza´n tuk´e Khadijah bint Khawailidh extzen tzaj tq´ama´n: '¡Q´onk t-xmo´n, n-ok t-xmo´n!'. Tzaj t-xmo´n tzmaxi tej t-xi´ t-xob´il. Yajxitl, xi tqʼamaʼn te Khadija aju bʼaj: ‹in chin bʼisune wiʼje›. Kyja´tzun, xi tq´ama Khadijah: 'Tu´n Dios, a Allah mlay tz´ok tb´incha´n nya b´a´n ti´ja te jumajx, qu´n aya jun xjal n-ok t-xnaq´tza´na te tamiwb´ila'. A Khadijah tzaj tqona tun t-xi t-xnaq´tza´n te Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, a tk´wal t-xu´jil Khadijah, a jun okslal toj amb´il te Jahiliyyah. Ax ikx kubʼ ttzʼibʼin qe uʼj toj yol hebreo, ex ax ikx kubʼ ttzʼibʼin Tyol Dios toj yol hebreo tukʼil ambʼil tzaj tqʼoʼn Allah. Toj amb’il lu otaq tijin Waroqoh ex moẍtaq twutz. Xi tq´ama´n Khadijah: 'Ay tky´a n-txuye, b´inxa ti n-chi tq´ama tky´ajal t-tzike'. Waroqoh tq´ama: 'O tk´wal ntzike, titzen ma tzik´x tu´na'. Iktzun tten tzaj tq´ama´n Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ti b´aj ti´j. A Waroqoh tq´ama: 'Atzun Namus, ikytzin tzaj tq´ama´n Allah te Moisés. Oh, wajb'ile tu'n ntene ku'xun qine ex tu'n ntene itz'x tej tetz lajo'na kyu'n t-xjalila. A Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam xi tqanin: ¿Ok chin elex lajo´ne kyu´n? A Waroqoh tzaj ttzaq´we´n: ‹Ja´lo. qu´n mix a´l jun tzul tuk´e aju´ n-tzaj ti´na qa mya n-chi b´aj k´ixb´isa´n - n-chi b´inchet te ajq´oj -. Noqwit atine tej tbʼaj jlu, mawtlo chin onine tiʼja ik tzeʼn jaku bʼant wuʼne›. A Waroqoh mya tzaj tna´n aju´ b´ajsb´il n-ximen tu´n tpaj tzaj t-kamik tnejel toj amb´il te fatroh - t-xilen - yek´b´il. [Ibn Shihab] tq´ama; tzaj tq´ama´n weye [Abu Salamah bin Abdurrahman] qa [Jabir bin Abdullah Al Ansari] yolin ti´j t-xilen t-xnaq´tzb´il, ikytzin tzaj tq´ama´n t-xnaq´tzb´en Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Tej n-b´ete n-b´i´ne jun tq´ajq´ajel twi´ twitz kya´j, n-ka´yine ti´j extzen tzaj tq´ama´n qa a anjel tzaj t-xnaq´tzan wuk´ile toj jun tkub´el Hiro' kya´j ex tx´otx´. Tzaj nxobʼile ex in meltzʼaje njaye, ex xi nqʼamaʼne te: ‹Chin kubʼ tmaqsiʼne›. Q´onk t-xmo´na. Iktzun tten tzaj t-sama´n Allah Ta'ala jun yek´b´il: -O aya n-ok t-xmoxin tib´a- tzmaxi aj t-xi tq´ama´n tyol Allah -exttzen kyaj ttzaqpi´na qe tilb´ilal-. Atxix toj amb´il lu, aye yek´b´il n-chi kub´ tz´aq tkyaqil maj. A hadith lu ax ikx tzaj tq´ama´n [Abdullah bin Yusuf] exttzen [Abu Shalih] extzen tu´n [Hilal bin Raddad] te [Az Zuhri]. B'ix [Jonas] oxik tq'uma'; extzen [Ma'mar] tzaj t-ximan qa tzaj tk´amo´n te Az Zuhri.
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
O tzaj tq´ama´n qeye [Musa bin Isma'il] tzaj tq´ama´n, O tzaj tq´ama´n qeye [Abu 'Awanah] tzaj tq´ama´n, qa O tzaj tq´ama´n qeye [Musa bin Abu Aisyah] tzaj tq´ama´n qeye, O tzaj tq´ama´n qeye [Sa'id bin Jubair] te [Ibn 'Abbas] ti´j tyol Allah Ta'ala: -Mi'n tz'ok t-xo'na ttzi'ya tu'n tjaw tu'jina Coran noq tu'nju tajb'ila - A Ibn 'Abbas tq´ama: 'A t-xnaq´tzb´en Allah sallallaahu 'alaihi wasallam at jun t-xim nimxix tun t-xi t-xnaq´tzan ti n-chi tzaj yek´un - a Qur'an - extzen n-chi t-xupin t-tzi´. tzaj tq´ama´n Ibn 'Abbas: 'Kxel nq´o´ne n-wi´ye -tu´n t-xi n-u´jine- teya tza´n tten b´ant tu´n t-sanjel Allah sallallaahu 'alaihi wasallam weye'. tzaj tq´ama´n Sa'id: 'extzen n-chi b´et wune -tu´n t-xi n-u´jine- teya tza´n t-xi nka´yine Ibn 'Abbas b´ant tu´n. Iktzun tten aju t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam xi t-xo´n t-tzi´. Yajxitl tzaj tyol Allah Ta'ala: Mi'n tz'ok t-xo'na ttzi'ya tu'n t-xi t-xnaq'tza'na Corán tu'nju jun rat naj k-xel t-xnaq'tzana. Ax tok, at toj q-pwaq tu´n t-xi q-chmo´n -toj t-xu´ya- ex - tu´n t-xi q-b´inchen te tnab´la- tu´n t-xi t-xnaq´tza´na. A t-xilen jlu, a Allah n-chi tzaj tchmo´n toj t-xu´k - tun t-xi t-xnaq´tza´na - extzen n-chi u´jina: 'Aj t-xi´ t-xnaq´tza´na, yajxi´tl n-ok t-xnaq´tza´na. A t-xilen jlu: ‹Kybʼinxe ex miʼn che qʼajt›. Exttzen a Allah Ta'ala tzaj tq´ama´n: 'Atzun, ax tok, atzun qeye tu´n t-xi qchik´b´a´ne. A t-xilen: 'exttzen a q-oklenj tun t-xi qq´ama´n' extzen a t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tzajni toj amb´il lu tej t-xi´ Jibril 'Alaihis Salam tuk´e, xi tb´i´n. extzen tej t-xi´ Jibril 'Alaihis Salam, a t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam jaw tu´jin - kye t-xjalil - tza´n Jibril 'Alaihis Salam jaw tu´jin te sallallaahu 'alaihi wasallam
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
O tzaj tq´ama´n qe [Abdan] tzaj tq´ama´n, o tzaj tq´ama´n qe [Abdullah] o tzaj tq´ama´n qe [Yunus] te [Az Zuhri] ex tuk´il junx tqanil, o tzaj tq´ama´n qe [Bisyir bin Muhammad] tzaj tq´ama´n, o tzaj tq´ama´n qe [Abdullah] tzaj tq´ama´n, o tzaj tq´ama´n qe [Yunus] ex [Ma'mar] te [Az Zuhri] tza´n tzaj tq´ama´n qe txqantl [Uullah bin] Abdullah] te [Ibn 'Abbas] tq´ama, qa a Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam jun xjal mas mans, mas toj xjaw te Ramadlan tej t-xi tka´yin anjel Jibril 'Alaihis Salam, extzen a Jibril 'Alaihis Salam tzaj t-xnaq´tza´n tkyaqil qonik´en toj xjaw te Ramadlan, jatumel n-xnaq´tzan te Jibril 'Alaihi Salam Qur'an. Ax tok, a Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mas b´a´n t-xilen twitz kyq´iq´ n-chi tzaj.
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
O tzaj tq´ama´n qeye [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] tzaj tq´ama´n, o tzaj tq´ama´n qeye [Syu'aib] te [Az Zuhri] o tzaj tq´ama´n weye [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] qa [Abdullah bin 'Abbas] o tzaj tq´ama´n te qa [Abu Sufyan bin Harb] tzaj tq´ama´n te; qa a Heraclius tzaj tk´amo´n jun k´loj xjal te k´ayb´il Quraish, aye ate´toq toj jun b´e te k´ayb´il toj tx´otx´ te Siria toj amb´il tej t-xi tzyet tu´n t-xi b´inchet aju yol kyaj b´ant ti´j kyxol t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam ex Abu Sufyan ex qe xjal nya okslal te Quraish. Tej ky-ten toj Iliya' n-chi ky-ok ky-b´i´n Heraclius twitz txokb´il te Heraclius tun t-xi ky-txko´n tun ky-yolin toj t-xnaq´tzb´il, toj amb´il lu a Heraclius junx tuk´e aye xjal nim kyoklen te Roma. Xi yolin Heraclio kyukʼil noq tuʼn jun xjal in kubʼ tchʼixpuʼn yol. tzaj tq´ama´n Heraclio; ‹¿Alkye jun kyxole at mas tamiwbʼil tukʼil toj tja tukʼil xjal in tzaj tqʼamaʼn qa a t-sanjel Dios?›. Abu Sufyan tq´ama; kyjaʼtzun xi ntzaqʼweʼne; ‹Aqine aju at mas tamiwbʼil kyukʼil toj njaye tukʼil›. tzaj tq´ama´n Heraclio; ‹Qʼinxa mas nqayin wukʼile ex ax ikx qe tamiw›. Kyja´tzun, n-chi kyq´o´n aye Quraysh t-xe Abu Sufyan. Yajxitl, xi tqʼamaʼn Heraclio te tuʼn t-xjelbʼitz: ‹Qʼamanxa te qa xi nqanine te tiʼj xjal in tqʼamaʼn qa jun t-sanjel Dios›. Qa ma tzaj tqʼamaʼn nya ax tok yol weye, ax ikx teya il tiʼj tuʼn t-xi tqʼamaʼna nya ax tok yol te. Tu´n Allah, noqwit mya tu´n tch´ixwi n-chi tzaj tu´n ky-yol ti´j nya ax tok yol n-chi kyq´ama´n wi´je, b´a´n tu´n t-xi nq´ama´ne nya ax tok yol te. Abu Sufyan tq´ama; Kyja´tzun, aju tnejel tiy tzaj tqanin weye ti´j - aju t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam - atzun: 'ti t-xilen t-xe´chil kyxole?' Xi ntzaq´we´ne: 'Ate jun tb´anel - noble - t-xe´chil. Xi tqanin juntl maj jlu: «¿Atpe juntl xjal o qʼmante jlu nej twitz?». Xi ntzaq´we´ne: ‹Minti´›. Xi tqanin juntl maj jlu: «¿Ape aj kawil ttat?». Xi ntzaqʼweʼne: ‹Miʼn›. Aʼyeju xjal in che ok lepeʼ tiʼj, ¿jun xjalpe nim kyoklen moqa nya nim kyoklen?». Xi ntzaqʼweʼne: ‹Axpe ikx qeju in che ok lepeʼ tiʼj, mintiʼ kyoklen›. Xi tqanin juntl maj jlu: ‹¿In che chʼiy moqa in che kubʼ chʼin qeju in che ok lepeʼ kyiʼj?›. Xi ntzaq´we´ne: 'ch´iyset'. Xi tqanin juntl maj jlu: «¿Atpe jun xjal o tzʼel tpan tibʼ tiʼj tokslabʼil tuʼnju tzaj tqʼoj tiʼj tokslabʼil?». Xi ntzaq´we´ne: ‹Minti´›. Xi tqanin juntl maj: «¿Ope kanet jun maj kyuʼne in nikʼan yol tej naʼmxtoq t-xi tqʼamaʼn aju otoq tqʼama?». Xi ntzaq´we´ne: ‹Mi jun maj›. Xi tqanin juntl maj: ‹¿Ope tzʼok ten sbʼul jun maj?›. Xi ntzaqʼweʼne te: ‹Mi jun maj. Tej q-tene tuk´e, mya b´ant jlu tu´n. A Abu Sufyan tq´ama: 'Mya b´a´n tu´n t-xi nq´ama´ne juntl ti´x twitz yol iktza jlu'. Xi tqanin juntl maj jlu: «¿In che qʼoje tukʼil?». Xi ntzaqʼweʼne: ‹Jaku›. Xi tqanin juntl maj jlu: «¿Tzeʼn bʼaj qʼoj?». Xi ntzaqʼweʼne te: ‹Nimxix qʼoj at qxol tukʼil›. At maj n-qo tzaj t-xo´n, at maj n-qo tzaj t-xo´n. Xi tqanin juntl maj: «¿Tiʼ tzaj tqʼamaʼn kyeye tuʼn tbʼant kyuʼne?». Xi ntzaqʼweʼne: ‹Ate tzaj qʼamante qeye; ‹Che kʼulune twitz Allah ex miʼn tzʼok kymojbʼan kyibʼe tukʼil, ex kytzaqpiʼne aju kyqʼama kyxeʼchele. "Ax ikx tzaj tq´ama´n qeye tu´n q-na´ne Dios, tu´n t-xi qq´o´ne zakat, tu´n t-xi qq´ama´ne axix tok, tu´n t-xi qnajsa´ne qil ex tu´n tten qamiwb´il." Tuʼntzunju, xi tqʼamaʼn Heraclio teju xjal in kubʼ ttzʼibʼin: ‹Qʼamanxa te qa ma txi nqanine teya tiʼj t-xeʼchel xjal, in tzaj tqʼamaʼna weye qa a xjal lu te jun xjal nim toklen›. Ikyxjo te ichin jaw anqˈin kyxol tyajil t‑xjalil. Ex xi nqanine teya qa at jun xjal o tzaj tqʼamaʼn aju tqʼama tnejel, tzaj tqʼamaʼna qa mintiʼ. Qa ma tzaj q´ma´n qa at jun xjal otaq txi tq´ama´n tnejel, ax tok n-ximane qa a xjal lu n-chi tzaj t-xnaq´tza´n jun xjal otaq tzaj tq´ama´n jun tiy ik tza´n jlu. Ax ikx xi nqanine teya qa tzajni tman tiʼj rey, ex tzaj ttzaqʼweʼna qa miʼn. Xi nq´ama´ne qa a t-tate tzajni toj t-xe´chil ajkawil, ax tok a xjal lu n-chi yolin ti´j tkawb´il t-tatey. extzen ax ikx xi nqanine teya qa at maj tzaj tk´amo´na Qa ma txi t-sbʼuʼn naʼmxtoq t-xi tqʼamaʼn aju tqʼama, in xi ttzaqʼweʼna te qa mlay. Ax tok n-el nnik´e ti´j qa axpe ikx aye xjal mya n-chi tzaj ky-q´ob´ tu´n ky-sb´un, extzen mya tu´n ky-sb´un twitz Allah. Ex ax ikx o txi nqanine kyeye: ¿Maj qe xjal in che ok lepeʼ tiʼj ex qa mintiʼ kyoklen?›. Xi ttzak'we'na ke xjal minti' cyoclen, akeju e oc lpe' ti'j. Ax tok, aye t-xnaq´tzb´en aye t-xnaq´tzb´en t-xnaq´tzb´en. Ax ikx xi nqanine teya qa chʼiy moqa chʼiy kyajlal xjal in che ok lepeʼ tiʼj, tzaj ttzaqʼweʼna qa chʼiy. Ex atzun jlu in bʼaj tiʼj qʼuqbʼil qkʼuʼj tzmaxi aj tok tzʼaqli. Ax ikx o txi nqanine kyeye qa at jun xjal o tzʼel tpan tibʼ tiʼj tokslabʼil tuʼnju tzaj tqʼoj tiʼj tokslabʼil. Xi ttzaq´we´na qa mya. Ex ikyxjo tze'nku qnimb'il aj tch'iy ex aj tch'iy toj qanmin. Ax ikx xi nqanine teya qa otoq tzʼok ten sbʼul, tzaj ttzaqʼweʼna qa mintiʼ. Ex ikytzin tten, aye Apóstoles mya b´ant ky-sb´un. Ex ax ikx ma txi nqanine kyeye tiʼ xi tqʼamaʼn kyeye tuʼn tbʼant kyuʼne, tzaj kytzaqʼweʼne qa xi kyqʼamaʼne kyeye tuʼn kykʼulune te Allah tuʼn miʼn tok kymojbʼan kyibʼe tukʼil, ex xi kyqʼamaʼne kyeye tuʼn miʼn kykʼulune kywitz tilbʼilal, ax ikx xi kyqʼamaʼne kyeye tuʼn t-xi kybʼinchaʼne naʼj Dios, tuʼn t-xi kyqʼoʼne zakat, tuʼn kyyoline tiʼj axix tok, tuʼn tkubʼ kynajsaʼne kyil kyxolxe ex tuʼn tten kyamiwbʼile. Ka twutzxix tkyaqilju in tma'na, ax tok kkawil tjaq' nqane. Ax tok n-ximane qa mya at kyxole jalin, qa ma tz´el nnik´e ti´j b´e tun n-pone ttxlaj, ax tok k-ok tilil wu´ne tu´n t-xi n-jyet tu´n t-xi n-jyo´ne tun t-xi n-tene ttxlaj, k-xel n-tx´jo´ne tqan. Exttzen Heraclius xi tqanin jun u´j te t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam a tzaj ti´n Dihyah kye ajkawil te Basrah. Tuʼntzunju, xi tqʼoʼn uʼj te Heraclio, tuʼntzunju jaw tuʼjin ex aju tkuʼx toj: ‹Bismillahir rahmanir Rahim›. Tzajni tuk´e Muhammad, t-xnaq´tzb´en Allah extzen t-xnaq´tzb´en te Heraclius. Ajkawil te Roma, Kolbʼil kye qeju in che ok lepeʼ tiʼj xnaqʼtzbʼil. Exttzen twitz ikyjo, n-xi nq´o´ne txokb´il kyeye tuk´e t-xnaq´tzb´il Islam; Okx toj Islam, extzun k-ok t-xq´uqina, a Allah k-xel tq´o´n t-xel teya kab´e maj. Extzun qa ma tz´el kypa´n kyib´e, atzun kyeye k-xel kyi´ne kyil ky-tnam, ex: Aqeye xjal te u'j, tzaja - tz´okx - toj jun sentens - jun decreto - qa minti' jun q'oj kyxol qeye ex kyeye, qa minti' jun xjal in qo k'ulune noq o'kx te Allah ex minti' in qo ok tmojb'an tib'a tuk'il ex ni - ex - mi jun qeye tu'n t-xi qk'amo'ne txqantl te Rabbs mya te Allah. Qa ma tz´el kypa´n kyib´, b´a´n tu´n t-xi kyq´ama´n kye: 'Q´onka twitza, aqo´ye aye o tz´ok qq´o´n qib´e -te Allah-'. Abu Sufyan tq´ama: 'Tej t-xi tq´ama´n Heraclius aju tq´ama ex tej t-xi t-xnaq´tza´n u´j, tzaj jun nya b´a´n ex jun tq´ajq´ajel twi´, aye tzaj ky-xo´n. Xi nqʼamaʼne kye wamiwe tej otoqxi qo etz lajoʼne; 'Ax tok o tz´ok q´o´n txokb´il ti´j toj aq´untl te tk´wal Abu Kabsyah. In bʼajtoq tkʼuʼj Heraclio tiʼj tkawbʼil Roma. Axpe ikx toj amb´il lu, ax ikx n-xob´e tu´n t-xi´ t-xnaq´tza´n Muhammad, tzmaxi tej t-xi´n - aju´ t-xim lu tzaj t-xiten - a Allah tzaj tk´amo´n weye toj Islam. extzen Ibn An Nazhur, jun ajkawil te Iliya extzen Heraclius jun obispo cristiano, tzaj tq´ama´n qa jun q´ij tej t-xi´ Heraclio visitaril Iliya´ tzaj nim t-xob´il, xi tq´ama´n kye junjun t-xjalil te q´oj: 'Ax tok n-xi qq´ama´n qa mya b´a´n t-xilen. Exttzen, Ibn Nazhhur tq´ama, 'Heraclius jun astrologo extzen tkyaqil amb´il n-ok tq´o´n twitz ti´j ky-b´et aye che´w. Jun maj xi ttzaqʼweʼn qe xjel xi kyqanin pal te; 'Jun qonik´an tej n-ka´yine ky-b´et aye che´w, n-ka´yine qa a rey Khitan otaq tz´itz´j, ¿alkye kyxol xjal lu otaq tz´ok t-sircunsidarin?' Kytzaq'wentza kye pal; ‹Oʼkx qe xjal in che sircunsidarin kyibʼ aj Judiy qe, miʼn che bʼisune kyiʼj xjal judiy›. Nok o'cx k'manxa cye cycyakil tnam ate' tuj tcawbila, tu'ntzun cycub byo'n ke xjal judiy ate' tuj tx'otx' lu, che chi. K Toj amb´il anetzi, a Heraclius, jun t-sanjel ajkawil te Bani Ghassan, tzaj q´o´n twitz tun t-xi tq´ama´n ti´j t-sanjel Dios (t-xtalb´il ex t-xtalb´il Allaah twitz), tej t-xi´ t-xnaq´tza´n xjal aju´ tx´olb´ab´il, a Heraclius xi tq´ama´n tu´n t-xi´ t-xnaq´tza´n tu´n t-xi´ tka´yin qa at jun t-sircuncisión moqa mya. Tej t-xi tka´yin, el nik´b´aj ti´j qa ax tok q´eq. Yajxitl xi kyqʼamaʼn xjal te Heraclio. Xi tqanin Heraclio te xjal kyi´j txqantl árabes, ¿b´a´npe ky-circuncidado moqa mya? Xi ttzak'we'n; 'Kykyaqil aye árabes n-chi b´aj ky-sircunsidarinqe'. tzaj tq´ama´n Heraclio; 'Ate rey te Ummah, ax tok o tz´itz´j'. Yajxitl xi t-sama´n Heraclisu jun u´j te jun tamiw toj Roma aye t-xnaq´tzb´il junx ta´ye tuk´e Heraclisu - tun t-xi tq´ama´n te titz´jlen t-xnaq´tzb´en Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Toj amb´il lu, xi´ t-xnaq´tza´n t-xnaq´tzb´il toj tnam te Himsha, naqtzun aye´ na´mxtaq t-pon toj Himsha, jun tzaq´web´il te t-xnaq´tzb´il tamiw otaq pon tnejel. A tamiw tzaj tmojb´an tib´ tuk´a t-xim Heraclius qa otaq tz´itz´j Mahoma extzen ax tok jun t-sanjelal Dios. A Heraclius tzaj tqona kye ajkawil te Roma tun ky-pon toj t-xmilal toj Himsha, tej otaq che ten kykyaqil xjal toj chmab´il, a Heraclius xi tq´ama´n tun ky-okx ky-okx ky-okx ky-q´ob´ kykyaqil ttzi ja. Entonces xi tma'n; ‹O tnam te ron, ¿kykyaqile k-xel ky-k´amo´ne jun tb´anil q´oj ex jun b´a´n t-xilen, extzen aju´ kawb´il kukx t-xi´ t-xilen toj q-q´ob´? Qa taja, q´onxa toklen Mahoma te jun t-sanjelal Dios!'. Tej kyb'inte yol lu, b'e'x i el oq tze'nku jun b'ur te k'ul, exla qa jpu'nqetaq kykyaqil tlamel ja. Tej t-xi tka´yin Heraclius jun tiyjil ikyjo, tzaj t-xob´il Heraclius qa n-chi ok ky-okslan ti´j t-sanjel Mahoma. Yajxitl xi tq’uma’n tu’n kymeltz’aj kykyaqil toj kytemb’il ex xi tq’ama’n; ‹Ax tok, aju xi nqʼamaʼne jaʼlo noq tuʼn tok nqʼoʼne nwitze tiʼj qa kukx in che weʼye kykyaqile. Jalin ma tz´ok nka´yine aju t-xim lu. Yajxitl e kubʼ ẍmejeʼ twitz Heraclio ex e tzalaj tiʼj. Iktzun tten n-b´aj t-xnaq´tzb´il Heraclio. O tzaj tq´ama´n [Salih bin Kaisan] ex [Yunus] ex [Ma'mar] te [Az Zuhri].
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
tzaj tq´ama´n qeye [Abdullah bin Musa] tq´ama, tzaj tq´ama´n qeye [Hanzhalah bin Abu Sufyan] te ['Ikrimah bin Khalid] te [Ibn Umar] tzaj tq´ama´n: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tzaj tq´ama´n: 'Islam b´incha´n tib´aj jwe´ -t-xe´chil-; t-xilen qa myia juntl dios noq o´kx a Allah extzen axix tok a Muhammad a t-sanjel Allah, n-chi b´inchan na´j Dios, n-xi tq´o´n zakat, hajj exttzen n-chi b´inchan ayuno toj amb´il te Ramadán.
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
tzaj tq´ama´n qeye [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] tzaj tq´ama´n, tzaj tq´ama´n qeye [Abu 'Amir Al 'Aqadi] aju tzaj tq´ama´n, qa tzaj tq´ama´n qeye [Sulaiman bin Bilal] te [Abdullah bin Dinar] te [Abu Salih] te [Abu Hurairah] te t-sanjel Dios sallallaahu 'halailah tzaj tq´ama´n: sesenta tqan, extzen tch´ixwi jun tnej q´uqb´il tk´u´j.
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
O tzaj q´ma´n qeye [Adam bin Abu Iyas] tzaj tq´ama´n, O tzaj q´ama´n qeye [Syu'bah] te [Abdullah bin Abu As Safar] ex [Isma'il bin Abu Khalid] te [Asy Sya'bi] te [Abdullah bin 'Amru] te t-sanjel Dios sallallaahu 'alahial, tzaj tq´ama´n qa jun xjal musulmán: aye q´ob´ mya b´a´n kye aye musulmán, extzen jun Muhajir jun xjal n-el tpa´n aju´ tzaj t-ximan Allah. ' chi Abu Abdullah; extzen [Abu Mu'awiyyah] tq´ama; O tzaj tq´ama´n qeye [Daud], atzun tky´ajal Ibn Hind, te ['Amir] tq´ama; N-b´i´ne [Abdullah], t-xilen ibn 'Amru, te t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam extzen xi nq´ama´ne [Abdul A'laa] te [Daud] te ['Amir] te [Abdullah] te t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
tzaj tq´ama´n qeye [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] tzaj tq´ama´n, tzaj tq´ama´n qeye [ntate] tzaj tq´ama´n, qa tzaj tq´ama´n qeye [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] te [Abu Burdah] te [Abu Musa] tzaj tq´ama´n: 'O t-sanjel Dios, ¿alkye Islam mas nim toklen?' A Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tzaj ttzaq´we´n: 'Alkyeqe aye musulmán n-chi tzalaj ti´j ky-tzi´ ex ky-q´ob´.
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
tzaj tq´ama´n qeye ['Amru bin Khalid] tzaj tq´ama´n, tzaj tq´ama´n qeye [Al Laits] te [Yazid] te [Abu Al Khair] te [Abdullah bin 'Amru]; At jun xjal xi tqanin te t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam; ¿Alkye Islam mas b´a´n? A t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tzaj ttzaq´we´n: 'N-chi tzaj tqona wab´j, n-xi tq´o´na jun q´olb´eb´il kye xjal b´i´n kye extzen kye xjal mya b´i´n kye.
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
O tzaj tq´ama´n qe [Yahya] te [Syu'bah] te [Qotadah] te [Anas] te t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam Ex te [Husain Al Mu'alim] tzaj tq´ama´n, o tzaj tq´ama´n qe [Qotadah] te [Anas] te t-sanjel Dios sallallahial: ‹Mix aʼl jun kyeye in xi tnimen qa naʼmxtoq tok tkʼujlaʼn terman ik tzaʼn in tkʼujlan tibʼ›.
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
O tzaj q´ma´n qe [Abu Al Yaman] tq´ama, o tzaj q´ma´n qe [Syu'aib] tzaj tq´ama´n, o tzaj q´ma´n qe [Abu Az Zanad] te [Al A'raj] te [Abu Hurairah], qa aju t-sanjel Dios (t-xtalb´il ex t-xtalb´il Allaah twitz) tzaj tq´ama´n: 'Kyja´tzun, tu´n jun xjal at tuj n-k´ujlalil, tzmaxi aj t-xi n-oksla´ne mas nim kywitz qe tman ex qe tkʼwaʼl.
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
O tz´ok tmojb´an tib´ quk´il [Ya'qub bin Ibrahim] tzaj tq´ama´n, o tz´ok tmojb´an tib´ quk´il [Ibn 'Ulayyah] te [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] te [Anas] te t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam Ex ax ikx o tz´ok tmojb´an tib´ quk´il [Adam] tzaj tq´ama´n, o tz´ok tmojb´an tib´ quk´il [Syuh]] tzaj tq´ama´n, a t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tq´ama: 'Mix a´l jun kyeye k-okslan tzmaxi aj t-xi nq´o´ne mas tk´u´j kyi´j ky-tatey, kyi´j tk´wal ex kyi´j kykyaqil xjal.'
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
O tzaj q´ma´n qe [Muhammad bin Al Mutsanna] tq´ama, o tzaj q´ma´n qe [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] tzaj tq´ama´n, o tzaj q´ma´n qe [Ayyub] te [Abu Qilabah] te [Anas bin Malik] te t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam, tzaj tq´ama´n: qa at jun xjal k-ok t-xnaq´tza´n junjun ti´chaq, t-xmakal q´uqb´il tk´u´j: Xi tq´o´n Allah ex t-sanjel mas k´ujla´n te twitz txqantl kye kab´e lu. Qa n-k´ujla´n jun xjal, mya n-ok tk´ujla´n noq o´kx tu´n tpaj Allah. extzen n-el tik´un tu´n t-meltz´aj toj mya b´a´n t-xi tnimen tze´nku n-el tik´un tu´n t-xi xo´n toj q´aq´.
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
O tzaj tq´ama´n qeye [Abu Al Walid] tq´ama, o tzaj tq´ama´n qeye [Syu'bah] o tzaj tq´ama´n weye [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], tzaj tq´ama´n; N-b´i´ne [Anas] te t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam, tq´ama: 'A t-xilen q´uqb´il qk´u´j a t-xilen -a- Ansar extzen a t-xilen nifaq a t-xilen t-xilen -a- Ansar'.
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
O tzaj tq´ama´n qeye [Abu Al Yaman] tzaj tq´ama´n, tzaj tq´ama´n qeye [Syu'aib] te [Az Zuhri] tzaj tq´ama´n, tzaj tq´ama´n qeye [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], qa ['Ubadah bin Ash Shamit] jun tamiw aju okx toj q´oj te Badr ex ax ikx jun kyxol qeju e ok te jurament toj qonik´en te Heybah, tzaj tq´ama´n Aqohbah; qa a t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tq´ama tej t-xi´ kyxol junjun tamiw: 'Kyoksla´ne t-xilen weye tun mya n-ok tmojb´an tib´a tuk´il Allah tuk´e jun ti´x, mya n-elq´ana, mya n-b´inchena nya b´a´n, mya n-kyb´yo´na kyk´wale, mya n-b´inchena nya ax tok yol n-chi kub´ t-ximana kyxol tq´ob´a ex tqana, mya tu´n t-xi tnimana jun ti´xti´ b´a´n. Alkye jun kyxole n-chi japun tu´n, a t-xel at tuk´e Allah, extzen alkye n-chi kub´ t-ximan kyi´j tiyjil lu extzen a Allah n-chi kub´ t-ximan twitz tx´otx´, atzun kafarat te, extzen alkye n-chi kub´ t-ximan kyi´j ti´chaq lu extzen n-chi kub´ t-xmo´n Allah - mya n-chi kub´ t-ximan toj twitz tx´otx´ - atzun t-xim n-meltz´aj tuk´e Allah, qa taj, n-chi kub´ tnajsa´n til moqa n-chi kub´ t-ximan. Kyja'tzun xi qtziyane tu'n qajb'ene te tu'n tb'ant qe ti'chaq lu qu'ne.
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
O tzaj tq´ama´n qe tu´n [Abdullah bin Maslamah] te [Malik] te [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] te [tman] te [Abu Sa'id Al Khudri] qa tzaj tq´ama´n, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tq´ama: 'Ch´ixme b´aj - toj jun amb´il - jun tb´anil q´inumab´il te musulmán in wa'ntoq twi' witz ex tuj lugar najchaq, xi' tuk'il. aju t-okslabʼil tuʼnju in xobʼ tuʼn t-xi qʼamet nya bʼaʼn tiʼj.
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
O tzaj tq´ama´n qe ['Abdah] te [Hisyam] te [tman] te [Aisha] tzaj tq´ama´n: 'A t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tej t-xi tq´ama´n kye tuk´e, xi tq´ama´n kye tu´n tb´ant junjun aq´untl kyu´n aju jaku b´ant kyu´n, extzun qe tuk´e tzaj kyq´ama´n; 'Mya ikyjo tze´n teya, aya t-sanjel Dios, qu´n o tz´el najsa´n tila ti´j t-il ex ti´j t-il toj amb´il tzul'. Iktzun tten tzaj tq´oj sallallaahu 'alaihi wasallam aju n-ku tz´ok qka´yin toj twitz, extzun tq´ama: 'Ax tok, aju mas b´a´n ex mas n-el tniky´ ti´j Allah kyxole ayin weye'.
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
O tzaj q´ma´n qe [Sulaiman bin Harb] tzaj tq´ama´n, o tzaj q´ma´n qe [Syu'bah] te [Qotadah] te [Anas bin Malik] te t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam, tzaj tq´ama´n: 'Oxe - tiyjil- aju qa at jun xjal, ok ktzajel tk´amo´n t-xtalb´il q´uqb´il tk´u´j: A Dios ex mas k´ujla´n twitz qe jlu kab´e. extzen alkye, qa n-k´ujla´n jun xjal, mya n-k´ujla´n xjal lu noq o´kx te Allah 'azza wajalla. extzen alkye n-el tik´un tu´n t-meltz´aj toj mya q´uqb´il tk´u´j tze´nku n-el tik´un tu´n t-xi xo´n toj q´aq´.