Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
O n’à dito [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] o l’à dito, O n’à dito [Sufyan] ch’o l’à dito, che O n’à dito [Yahya bin Sa’id Al Ansari] o l’à dito, o n’à dito [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], ch’o l’à sentio [Alqamah bin Waqash Al Laitsi]; Unna vòtta ò sentio [Omar bin Al Khathab] in sciô purpito dî; Ho sentio o Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam dî: ‘Tutte e açioin dependan da l’intençion, e a compensaçion pe ògni persoña a depende da quello ch’o l’ea inteiso; Chi se segge ch'o l'intende emigrâ pe caxon do mondo ch'o veu razzonze ò pe caxon de unna dònna ch'o veu sposâ, aloa a seu emigraçion a l'é à quello ch'o l'intendeiva.»
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
O l'é stæto dito à niatri [o Abdullah bin Yusuf] o l'à dito, o l'é stæto segnallou à niatri [o Malik] da [Hysyam bin 'Urwah] da [seu poæ] da [Aisyah] a moæ di Mu'minin, che Al Harith bin Hisham o l'à domandou a-o Rasulullah, comme l'é vegnuo o Rasulullah? Coscì o Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam o l'à respòsto: 'De vòtte o m'arriva comme o son de campañe che sciortan e sto metodo o l'é o ciù diffiçile pe mi, dapeu o se ferma pe poei capî quello che se dixe. E de vòtte un angelo o vëgne comme un òmmo e o me parla coscì che vago apreuvo à quello ch'o dixe'. Aisyah a l’à dito: ‘De fæto, unna vòtta ò visto unna revelaçion vegnî zu à Lê sallallaahu ‘alaihi wasallam inte un giorno assæ freido e dapeu a s’é fermâ, e ò visto che a seu fronte a sciortiva de suâ’.
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Ne l’é stæto dito [Yahya bin Bukair] o l’à dito, Ne l’é stæto dito da [Al Laits] da [’Uqail] da [Ibn Shihab] da [’Urwah bin Az Zubair] da [Aisyah] –a Moæ di Mu’minin-, ch’a l’à dito: ‘O comenso da revelaçion ch’o peu ëse un sonnâ in sonno. E O no sogna se o no vëgne comme a luxe de l’arba. Dapeu o l'é stæto benedito con un amô pe-a solitudine, donca o l'à çernou a barma de Hiro e o l'à sopportâ, saieiva à dî o venerâ a-a neutte pe quarche tempo avanti de tornâ inta seu famiggia pe inandiâ e provixoin pe sopravive torna. Dapeu o l'à conosciuo a Khadijah pe inandiâ e provixoin. Fin à quande in sciâ fin o Al Haq o l'é vegnuo quand'o l'ea inta barma do Hiro, un angelo o l'é vegnuo e o l'à dito: «Leze?» O l'à respòsto: «No posso leze». O Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam o l'à spiegou: Coscì l'angelo o m'à arreiso e o m'à abbrassou ben ben dapeu o m'à lasciou anâ e o l'à dito torna: 'Leze!' O l'à respòsto: «No posso leze». Coscì l'angelo o m'à arreiso e o m'à abbrassou ben ben dapeu o m'à lasciou anâ e o m'à dito torna: «Leggi!». O l'à respòsto: «No posso leze». L’angelo o m’à torna afferrou e o m’à abbrassou pe-a tersa vòtta ben ben fòrtemente dapeu o m’à lasciou anâ, e o m’à dito torna: -Leggi -mençionando- o nomme do teu Dio ch’o l’à creou, O l’à creou i òmmi da un còllo de sangue. Leze, e o to Segnô o l'é o Ciù Graçioso-'. O Profeta o l'é tornou inta seu famiggia co-e poule da revelaçion inte un stato anxioso. O l'à conosciuo Khadijah bint Khawailidh e o l'à dito: «Coprîme, coprîme!». O l'é stæto avvolto fin à quande o l'à perso a paura. Dapeu o l'à dito a-a Khadija quello ch'o l'ea avvegnuo: «Son preoccupou pe mi mæximo». Coscì a Khadijah a l'à dito: 'Pe Allah, Allah o no ti farà mâ pe sempre, perché ti l'é unna persoña ch'a pòrta avanti l'amixiçia'. Dapeu a Khadijah a l'à invitou à conosce o Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, o figgio do tio da Khadijah, ch'o l'ea un crestian inte l'era Jahiliyyah. O l'à scrito ascì di libbri in ebraico, e o l'à scrito ascì a Bibbia in ebraico co-o permisso de Allah. À quelli tempi o Waroqoh o l'ea vegio e i seu euggi ean òrbi. A Khadijah a l'à dito: «O figgio de mæ tio, stæ à sentî quello che o figgio de to fræ o l'à da dî». O Waroqoh o l'à dito: «O figgio de mæ fræ, cöse t'æ sperimentou». Coscì o Rasulullah o l'à contou quello ch'o gh'é avvegnuo. O Waroqoh o l’à dito: ‘Questo o l’é Namus, comme Allah o l’à revelou unna vòtta a-o Mosè. Oh, vorrieiva ëse ancon zoeno e ancon vivo quande ti l'æ scorrio da-o to pòpolo». O Rasulullah o l'à domandou: «Saiò cacciou feua da loiatri?» O Waroqoh o l'à respòsto: «Sì. Pecöse nisciun o vegnià con quello che ti porti se no seggian ferii - fæti nemixi -. Se fïse stæto lì quande l'é avvegnuo quello, t'avieiva aggiuttou do megio che poeiva». Waroqoh o no l'à sperimentou l'evento ch'o creddeiva perché o l'ea mòrto primma inta revelaçion do fatroh – veuo. [O Ibn Shihab] o l’à dito; m'aiva informou [Abu Salamah bin Abdurrahman] che [Jabir bin Abdullah Al Ansari] o parlava do veuo da revelaçion, comme o Messaggê de Allah o l'à dito: «Mentre camminava ò sentio unna voxe da-o çê, ò guardou verso de lê e o s'é descoverto che l'ea vegnuo in sce mi un angelo ch'o l'ea tra o chairro». çê e tæra. Me son avuo paû e son anæto à cà, e ò dito: «Coprîme. Coprîme'. Coscì Allah Ta'ala o l'à mandou zu unna revelaçion: -O ti che ti te copri- fin a-a paròlla de Allah -e lasci i idoli-. Da aloa in avanti e revelaçioin son anæte avanti à vegnî zu delongo». Sto hadith o l'é stæto contou ascì da-o [Abdullah bin Yusuf] e da-o [Abu Shalih] coscì comme da-o [Hilal bin Raddad] da-o [Az Zuhri]. E [Giona] o l’à dito; e [Ma'mar] o l'à açettou ch'o l'agge ottegnuo da Az Zuhri.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
O n'à dito [Musa bin Isma'il] o l'à dito, O n'à dito [Abu 'Awanah] o l'à dito, che O n'à dito [Musa bin Abu Aisyah] o l'à dito, O n'à dito [Sa'id bin Jubair] da [Ibn 'Abbas] in scê poule de Allah Ta'ala perché -No mesciâ a voentæ a-a lengua - o-'. O Ibn 'Abbas o l'à dito: 'O Messaggê de Allah o l'aiva un dexidëio ben ben fòrte de memorizzâ quello ch'o l'ea stæto revelou – o Coran – e o l'à mesciou e seu labre'. O l'à dito o Ibn 'Abbas: 'Me mesciò e mæ labre - pe lezila - à ti comme o Messaggê de Allah, sallallallaahu 'alaihi wasallam, o m'à fæto'. O Sa'id o l'à dito: «E mi me mescio e mæ labre -pe lezila- à ti comme ò visto fâlo o Ibn 'Abbas. Coscì o Profeta o l'à mesciou e labre. Allora a paròlla de Allah Ta'ala a l'é vegnua zu: No mesciâ a lengua pe -leze- o Coran perché o -dominiæ a-a spedia. De fæto, l’é a-e Nòstre speise arrecheuggeili –into vòstro seno – e –rendeve intelligenti- into lezile». Quello che questo o veu dî o l’é che Allah o ô recugge into seu peto – pe memorizzâlo – e dapeu o leze: ‘Quande l’emmo finio de leze, aloa anæ apreuvo a-a lettua’. O veu dî: ‘Scoltâ e stæ zitto’. Allora Allah Ta’ala o l’à dito: ‘Allora, de fæto, l’é à Noi de spiegâlo. O veu dî: ‘E o l’é o Nòstro òbrigo de reçitâlo’ E o Messaggê de Allah da quello tempo quande o Jibril ‘Alaihis Salam o l’é vegnuo da lê, o l’à ascoltou. E quande o Jibril Salam o l'ea anæto, o Profeta o l'à lezzuo – a-i seu compagni – comme o Jibril Salam o gh'à lezzuo
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
O n'à dito [Abdullah] o l'à dito, o n'à dito [Abdullah] o n'à dito [Yunus] da [Az Zuhri] e co-a mæxima narraçion, o n'à dito ascì [Bisyir bin Muhammad] o l'à dito, o n'à dito [Abdullah] o l'à dito, o n'à dito [Yunus] e [atro ZuriUld] o l'à dito [Adullah] o l'à [Adullah], O bin Abdullah] da [Ibn 'Abbas] o l'à dito, che o Rasulullah o l'ea l'òmmo ciù gentile, sorvetutto into mê de Ramadlan quande l'angelo Jibril 'Alaihis Salam o l'à incontrou, e o l'ea Jibril 'Alaihis Salam ch'o ghe vegniva tutte e neutte into mê de Ramadlan. De fæto, o Rasulullah o l'ea ben ben ciù gentile che o vento ch'o soffiava.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
O n’à dito [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] o l’à dito, o n’à dito [Syu’aib] da [Az Zuhri] o m’à dito [Ubaidlah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] che [Abdullah bin ‘Abbas] o gh’à dito che [Abu] o l’à Harbdullah bin Tofyan; che Eraclio o l'aiva reçevuo un gruppo de commercio Quraish, ch'o l'ea inte unna spediçion de commercio inta Tæra da Sciria a-o tempo che l'accòrdio tra o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam e Abu Sufyan e i infedeli Quraish o l'é introu in vigô. Quande se son fermæ à Iliya' an conosciuo Eraclio in sce l'invito de Eraclio pe ëse invitæ à dialogo inta seu assemblea, à quello momento Eraclio o l'ea insemme a-i dignitäi romoen. Eraclio o ghe parlava pe mezo de un interprete. Eraclio o l'à dito; «Quæ de voscià o l’à a relaçion de famiggia ciù streita co-a persoña ch’a se dixe o Profeta?». O Abu Sufyan o l'à dito; coscì ò respòsto; «Son quello ch'o l'à a relaçion de famiggia ciù streita con lê». Eraclio o l'à dito; «Portâlo ciù vexin à mi e ascì a-i seu amixi». Coscì an misso i Quraysh derê à Abu Sufyan. Dapeu Eraclio o l’à dito pe mezo do seu interprete: «Dighe che gh’ò domandou in sce l’òmmo ch’o se dixeiva un Profeta». Se o m'à mensou, aloa ti gh'æ da mentî'. Pe Allah, se no fïse pe-a vergogna provocâ da-e accuse de mensonge che m’avieivan fæto de mensonge, gh’avieiva dito de mensonge.» O Abu Sufyan o l'à dito; Coscì a primma cösa ch’o m’à domandou in sce de lê – o Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam – a l’é stæta: ‘quæ a l’é a poxiçion da seu lignaggio tra de voscià?’. Mi ò respòsto: «O l’é de bon – nòbile – lignaggio». O l’à domandou torna: «L’à dito quarchedun atro avanti de lê?» Mi ò respòsto: «Niente». O l'à domandou torna: «O poæ o l'é un re?» Mi ò respòsto: «No». Quelli che ghe van apreuvo son de persoñe de rango erto ò de persoñe basse?» Mi ò respòsto: «Anche quelli che ghe van apreuvo son de gente basse». O l’à domandou torna: «I seguitoî son apreuvo à cresce ò à diminuî?» Mi ò respòsto: «Aumentâ». O l’à domandou torna: «Gh’é quarchedun ch’o s’é apostatizzou perché o l’ea in raggia co-a seu religion?» Mi ò respòsto: «Niente». O l’à domandou torna: «L’æ mai attrovou à mentî avanti de dî quello ch’o l’aiva dito?» Mi ò respòsto: «Mai». O l'à domandou torna: «O l'à mai fæto de fäscitæ?» Mi gh’ò respòsto: «Mai. Quande emmo passou con lê, o no l'à mai fæto quello». O Abu Sufyan o l'à dito: «No poscio poscibilmente trasmette ninte d'atro che de poule comme questa». O l'à domandou torna: «O l'é apreuvo à scombatte?» Mi ò respòsto: «Sì». O l'à domandou torna: «Com'a l'é finia a guæra?» Mi gh’ò respòsto: «A guæra tra de nòsci e lê a l’é ben ben. De vòtte o ne picca, de vòtte ô piccammo'. O l'à domandou torna: «Cose t'à commandou de fâ?» Mi ò respòsto: «O n’à commandou; «Adorâ Allah sensa assoçiâ ninte con lê, e abbandonâ quello che divan i vòstri antighi. "O n'à ordenou ascì de pregâ, pagâ o zakat, dî a veitæ, perdonase un con l'atro e mantegnî l'amixiçia." Coscì Eraclio o l’à dito a-o seu interprete: «Dighe che t’ò domandou a genitorialitæ da persoña, ti m’æ dito che a persoña a l’é de nascion nòbile». Coscì ascì, l’òmmo o l’é resciuscitou tra i descendenti do seu pòpolo. E ti domando se quarchedun o l'aiva mai dito quello ch'o l'aiva dito avanti, ti l'æ dito de no. Se se dixeiva che quarchedun o l'aiva dito primma, de seguo presummieiva che sta persoña a l'ea apreuvo à copiâ quarchedun avanti ch'o l'aiva dito quarcösa comme quello. Ti ò domandou ascì se seu poæ o l’ea de discendensa reale, donca ti l’æ respòsto de no. Ò dito che se seu poæ o l'ea de discendensa reale, de seguo sta persoña a l'avieiva revendicou o regno de seu poæ. E t'ò domandou anche se t'æ mai capio . Se o l’aiva mensou avanti de dî quello ch’o l’aiva dito, ti gh’æ respòsto de no. Capisco pe in davei che anche i umoen no osan mentî, e ni tanto meno mentî à Allah. E t’ò domandou anche ti, quelli che ghe van apreuvo son i nòbili ò i bassi?» Ti respondeiva a-i bassi che ghe vegnivan apreuvo. De fæto, son i seguitoî do Profeta. Ti domando anche se o numero de seguitoî o l'é cresciuo ò diminuio, ti l'æ respòsto ch'o l'é cresciuo. E questo o l’é o caxo da fæ fin à quande a no vëgne perfetta. Ti ò domandou ascì se quarchedun o s’é apostatizzou perché o l’ea in raggia co-a seu religion. Ti l'æ respòsto de no. E l’é coscì che a fæ a l’é quande a cresce e a cresce into cheu. Ti domando anche s'o l'aiva mai ingannou, ti t'æ respòsto mai. E l’é stæto coscì che i Apòstoli no poeivan fâ de fäscitæ. E t’ò domandou ascì cöse t’à commandou de fâ, ti l’æ respòsto ch’o t’à commandou de venerâ Allah co-o no assoçiâ ninte con Lê, e o t’à proibio de venerâ di idoli, o t’à commandou ascì de sostegnî a preghea, de pagâ o zakat, de parlâ a veitæ, de perdonase un con l’atro e de mantegnî l’amixiçia. Se tutto quello che ti dixe o l’é veo, o governià de seguo o regno sotta i mæ pê. Sospettava pe in davei ch'o no fïse tra de voscià ancheu, se saveiva a mainea pe arrivâghe, de seguo çerchiæ tanto de attrovâlo che quande gh'ea da-a seu parte ghe lavava de seguo i pê. Dapeu Eraclio o l'à domandou unna lettia da-o Profeta ch'a l'ea stæta portâ da-a Dihyah pe-i governanti de Basrah. Coscì o l’à dæto a lettia à Eraclio, donca o l’à lezzuo e o contegnuo o l’ea: «Bismillahir Rahmanir Rahim». Da-o Mahomed, servitô de Allah e do seu Messaggê à Eraclio. Governante roman, Sarvessa pe quelli che van apreuvo a-e istruçioin. Allora ciù che quello, ve invito co-o ciammo de l’Islam; Entra inte l’Islam, alloa ti saiæ al seguo, Allah o t’arrecompensa doe vòtte. Ma se ti te desviæ, aloa ti portiæ i pecchi do teu pòpolo, e: ò pòpolo do libbro, vegnî – tegnî – à unna frase – un decreto – che no ghe segge nisciuña disputa tra de nòsci e ti, che no veneremmo nisciun d’atro che Allah e no assoçiemmo ninte con Lê e ni – ni – nisciun de nòscio o piggia di atri comme Rabbs feua che Allah’. Se se desvian, aloa dighe: «Ecco, semmo quelli ch’an sottomisso -à Allah-». O Abu Sufyan o l’à dito: ‘Dòppo che o Eraclio o l’à trasmisso quello ch’o l’aiva dito e o l’à finio de leze a lettia, gh’é stæto unna commoçion e de voxe bruxose, che n’an cacciou via. Dixeivo a-i mæ amixi dòppo ëse stæti cacciæ feua; — De fæto o l'é stæto invitou inti affari do figgio de Abu Kabsyah. Eraclio o l’ea preoccupou pe l’impëio roman. Anche à quelli tempi m'ea anche preoccupou che o Muhammad o l'aise avuo successo, fin à quande in sciâ fin – quello sentimento o l'é scentou dòppo – Allah o m'à açettou inte l'Islam. E Ibn An Nazhur, un fonçionäio de Iliya’ e Eraclio o l’ea un vesco crestian, o l’à dito che un giorno quande Eraclio o l’à vixitou Iliya’ o l’ea ben ben anxioso, e o l’à dito à quarchedun di seu comandanti de guæra: ‘De fæto neghemmo a vòstra scituaçion. Pe de ciù, Ibn Nazhhur o l’à dito che «Eraclio o l’ea un astròlogo ch’o dava delongo attençion a-o movimento de stelle». Unna vòtta o l’à responduo a-e domande che i prævi gh’aivan fæto; — Unna neutte quande osservavo o passaggio de stelle, ò visto che o re Khitan o l’ea nasciuo, chi tra sto pòpolo o l’ea çirconçiso? Responde a-i prævi; — I soli pòpoli che prattican a çirconçiscion son i ebrëi, no ti preoccupâ pe caxon di ebrëi. Ordina solo che tutti i paixi do teu regno, coscì che i ebrëi inte quelli paixi vëgnan ammassæ». K À quelli tempi, o Eraclio, un messaggê do re de Bani Ghassan, o l'é stæto presentou pe contâ in sciô Messaggê de Allah (paxe e e benediçioin de Allah in sce de lê), dòppo che l'òmmo o l'aiva finio de contâ l'istöia, o Eraclio o l'à ordenou de ëse examinou pe vedde s'o l'aiva unna çirconçiscion ò no. Dòppo avei controllou, s'é descoverto ch'o l'ea in veitæ möo. Then people told Heraclius. Eraclio o l’à domandou à l’òmmo in scî atri arabi, ean çirconçisci ò no?» O l'à respòsto; 'All Arabs are circumcised'. Eraclio o l'à dito; «Questo o l'é o re de l'Umma, de fæto o l'é nasciuo». Dapeu Eracliso o l’à mandou unna lettia à un amigo à Romma che a seu conoscensa a l’ea pægia à quella d’Eracliso – pe contâghe a nascion do profeta Mahomed sallallaahu ‘alaihi wasallam –. Into mentre, o l'é anæto avanti co-o seu viægio into paise de Himsha, ma avanti d'arrivâ à Himsha, unna respòsta a-a lettia do seu amigo a l'ea arrivâ primma. O seu amigo o l’ea d’accòrdio con l’opinion de Eraclio che o Mahomed o l’ea nasciuo e ch’o l’ea de fæto un profeta. Eraclio dapeu o l'à invitou i fonçionäi romoen à vegnî a-o seu pòsto à Himsha, dòppo che tutti ean presenti a-a riunion, Eraclio o l'à ordenou che tutte e pòrte fïsan serræ. Allora o l'à dito; — O naçion de ron, ottëgniæ tutti a vittöia gloriosa e o progresso, tanto che o regno o l’arresta intatto inte nòstre man? Se ti veu, reconosce o Mahomed comme un Profeta!». Sentî ste poule, son scappæ comme di aseni sarvæghi, anche se tutte e pòrte ean serræ. Veddendo unna scituaçion comme questa, Eraclio o l’à perso a speransa che creddessan inta profeçia de Mahomed. Dapeu o l’à ordenou à tutti de tornâ inti seu respettivi pòsti e o l’à dito; — De fæto, quello che ò dito solo che oua o l’ea solo pe mette a-a preuva a fermetæ de tutti voscià. Now I have seen that determination'. Dapeu se son inclinæ davanti à Eraclio e se son contenti de lê. Thus ends the story of Heraclius. O l'é stæto narrao da-o [Salih bin Kaisan] e da-o [Yunus] e da-o [Ma'mar] da-o [Az Zuhri].
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
O n’à dito [Abdullah bin Musa] o l’à dito, o n’à dito [Hanzhalah bin Abu Sufyan] da [’Ikrimah bin Khalid] da [Ibn Umar] o l’à dito: O Rasulullah o l’à dito: ‘L’Islam o l’é construto in sce çinque -fondaçioin-; testimoniansa che no gh'é nisciun dê che Allah e de fæto o Mahomed o l'é o messaggê de Allah, ch'o stabilisce e preghee, o paga o zakat, o hajj e o digiuna into Ramadan'.
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
O n'à dito [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] o l'à dito, O n'à dito [Abu 'Amir Al 'Aqadi] ch'o l'à dito, che O n'à dito [Sulaiman bin Bilal] da [Abdullah bin Dinar] da [Abu Salih] da [Abu Hurairah] da-o Profeta o l'à dito ciù che o l'à dito: ramme, e a vergogna a fa parte da fede’.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
O l'é stæto narrao à niatri [Adam bin Abu Iyas] o l'à dito, O l'é stæto narrato à niatri [Syu'bah] da [Abdullah bin Abu As Safar] e [Isma'il bin Abu Khalid] da [Asy Sya'bi] da [Abdullah bin 'Amru] che o Profeta o l'ea o mossulman o l'à dito: seguo pe-i mossulmen, e un Muhajir o l'é unna persoña ch'a l'abbandona quello che Allah o l'à proibio. ' O Abu Abdolla o l'à dito; e [Abu Muawiyah] o l’à dito; O n'à dito [Daud], o l'é o figgio de Ibn Hind, de ['Amir] o l'à dito; Ho sentio [Abdullah], ch'o veu dî ibn 'Amru, da-o Profeta E ò dito [Abdul A'laa] da [Daud] da ['Amir] da [Abdullah] da-o Profeta
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
O n’à dito [o Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Qurasyi] o l’à dito, o n’à dito [o mæ poæ] o l’à dito, ch’o n’à dito [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] da [Abu Burdah] da [Abu Musa] o l’à dito: ‘O Messaggê de Allah, quæ Islam o l’é o ciù importante?’ O Rasulullah o l'à respòsto: «Chi i mossulmen son a-o seguo da-a seu bocca e da-e seu moen».
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
O n’à dito [’Amru bin Khalid] o l’à dito, O n’à dito [Al Laits] da [Yazid] da [Abu Al Khair] da [Abdullah bin Amru]; Gh'ea quarchedun ch'o l'à domandou a-o Profeta; «Quæ l'Islam o l'é o megio?» O Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam o l'à respòsto: 'Ti dai mangiâ, dighe di saluti a-e gente che conosci e à quelle che no conosci'.
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
O l'à relaçionou à niatri [Musaddad] o l'à dito, o l'à relaçionou à niatri [Yahya] da [Syu'bah] da [Qotadah] da [Anas] da-o Profeta sallallahu 'alaihi wasallam E da [Husain Al Mu'alim] o l'à dito, o l'à relaçionou à niatri [Qotadah] da [Anas] da-o 'o l'à dito creddei: l'amma pe seu fræ comme o l'amma pe lê mæximo'.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
O l'é stæto dito à niatri [Abu Al Yaman] o l'à dito, o l'é stæto segnallou à niatri [Syu'aib] o l'à dito, o l'é stæto dito à niatri [Abu Az Zanad] da [Al A'raj] da [Abu Hurairah], che o Messaggê de Allah (paxe e benediçioin de Allaah seggian in sce de lê) o l'à dito: 'Donca da quello de quello che son coscì ammou fin à quello ch'o l'é ciù amou che i seu genitoî e i seu figgi'.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
O l'é stæto ligou à niatri [Ya'qub bin Ibrahim] o l'à dito, o l'é stæto ligou à niatri [Ibn 'Ulayyah] da [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] da [Anas] da-o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam E o l'é stæto ascì ligou à niatri [Adam] o l'à dito, o l'é stæto ligou à niatri da [S] O profeta sallallaahu 'alaihi wasallam o l'à dito: «Nisciun de voscià o creddià fintanto che mi o no l'ammia ciù che i seu genitoî, i seu figgi e tutta l'umanitæ».
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
O l'é stæto dito à niatri [o Muhammad bin Al Mutsanna] o l'à dito, o l'é stæto dito à niatri [o Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] o l'à dito, o l'é stæto dito à niatri [Ayyub] da [Abu Qilabah] da [Anas bin Malik] da-o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam de cöse, o l'à dito o fæto ch'o l'à dito: fede: O l’à reiso Allah e o seu Messaggê ciù amæ pe lê che di atri che sti doî. Se o l’amma quarchedun, o no ô ama feua che pe-o ben de Allah. E o no veu tornâ a-a descredensa tanto quante o no veu ëse cacciou inte l’inferno.»
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
O n’à dito [Abu Al Walid] o l’à dito, o n’à dito [Syu’bah] o m’à dito [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], o l’à dito; Ho sentio [Anas] da-o Profeta, o l’à dito: ‘O segno da fæ o l’é d’ammâ -i- Ansar e o segno do nifaq o l’é d’odiâ -i- Ansar’.
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
O n'à dito [Abu Al Yaman] o l'à dito, o n'à dito [Syu'aib] da [Az Zuhri] o l'à dito, o n'à dito [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], che ['Ubadah bin Ash Shamit] o l'ea un amigo ch'o l'à piggiou parte a-a battaggia de Badr e o l'ea ascì un de quelli ch'an piggiou o neutte do Abahdo; che o Messaggê de Allah sallallaahu 'alaihi wasallam o l'à dito quand'o l'ea tra quarchedun di seu amixi: 'Credde a fedeltæ à mi de no assoçiâ di compagni con Allah con ninte, de no arröbâ, de no commette l'adultëio, de no ammassâ i to figgi, de no inventâ de böxie che ti inventi tra e to man e i to pê, no de disobey. Chi de voscià o ê compisce, a seu compensaçion a l’é con Allah, e chi o viola ste cöse e dapeu Allah o ô castiga inte sto mondo, o l’é kafarat pe lê, e chi o viola ste cöse e dapeu Allah o ê copre – o no ô castiga inte sto mondo – aloa o seu travaggio o torna à Allah, se o veu, o ô perdona. Coscì gh’emmo promesso fedeltæ pe ste cöse.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
O ne l'é stæto dito da [Abdullah bin Maslamah] da [Malik] da [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] da [seu poæ] da [Abu Sa'id Al Khudri] ch'o l'à dito: un mossulman o l’ea a crava ch’o pasceiva in scê çimme de montagne e in scî pòsti remöti, o l’ea anæto via con lê. a seu religion a l'é dovua a-a paura d'ëse calunniâ».
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
O n’à dito [o Muhammad bin Salam] o l’à dito, o n’à dito o [‘Abdah] da [Hysam] da [seu poæ] da [Aisha] o l’à dito: ‘O Messaggê de Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam quande o l’à ordenou a-i compagni, o gh’à ordenou de fâ de açioin che ean boin à fâ, dapeu i compagni an dito; «No semmo comme ti, o Messaggê de Allah, perché ti l’æ perdonou pe-i to pecchi passæ e futui». Coscì o s’é inraggiou ch’o se poeiva vedde da-a seu faccia, e dapeu o l’à dito: ‘De fæto, quello ch’o l’é ciù pio e o capisce Allah o ciù tra de voscià o l’é mi’.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
O l’é stæto dito à niatri [o Sulaiman bin Harb] o l’à dito, o l’é stæto dito à niatri [Syu’bah] da [Qotadah] da [Anas bin Malik] da-o Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, o l’à dito: ‘Trei -cöse- che se unna persoña a l’à, a l’ottëgnià a doçessa atre che ste chì son ciù che Hilosse doe pe lê: Allah. E chi, se o l’ammia quarchedun, o no l’ammia quella persoña feua che pe Allah ‘azza wajalla. E ch’o l’òdia tornâ a-a descredensa tanto quante o l’òdia ëse cacciou inte l’inferno».
