Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Бицун бугила нижеда [Аль ХӀумайди ГӀабдуллагь бин Аз Зубайрида] гьес абуна, Бицун бугила нижеда [Суфянида] абурав, Бицун вугин нижеда [ЯхӀя бин СагӀид Аль Ансарица] абун вугин, нижеда [МухӀамад бин Ибрагьим Ат Таймида] бицун вугин, гьесда рагӀанин [Алкъама бин Вакъаш Аль Лайци]; Дида цо нухалъ рагӀана [ГӀумар бин Аль ХатсхӀабица] минбаралда абулеб; Дида рагӀана Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам абулеб: «Киналго гӀамалал нияталда бараб буго, щивав чиясе щолеб кири нияталда бараб буго; Жиндие щвезе бокьараб дунял сабаблъун яги жиндие росасе ине бокьарай чӀужугӀадан сабаблъун гьижра гьабизе ракӀалда бугев чиясул гьижра ккола жиндие ракӀалда букӀараб бакӀалде».
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Нижеда бицун букӀана [ГӀабдуллагь бин Юсуфица] абуна, нижеда [Маликица] [ХӀисам бин Урваца] [жиндирго инсудасан] муъминазул эбелалдасан [Айсият] муъмининазул эбелалдасан бицана, Ал ХӀарис бин ХӀишамица Расулуллагь гьикъун букӀанин: «Я Расулюллагь саллаллагьу гӀалайгьи дов диваллагьу? Гьединлъидал Расулуллагь шаллагьу гӀалайгьи васалламалъ жаваб кьуна: «Цо-цо мехалъ дихъе гьеб бачӀуна хъирщулел цӀумуразул гьаракь гӀадин ва гьеб къагӀида дие бищунго захӀматаб букӀуна, хадуб гьеб чӀола, бицунеб жо бичӀчӀизелъун. Ва цо-цо мехалъ малаик вачӀуна инсан гӀадин ва дида кӀалъала гьединлъидал дун гьес абураб жоялда хадуб хьвадула'. ГӀайсиятица абуна: «ХӀакъикъаталдаги дида цо нухалъ бихьана цӀакъго квачараб къоялъ гьесухъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам рещтӀараб вахӀю ва цинги гьеб чӀана, дида бихьана гьесул гьурмада хӀур бачӀунеб букӀин».
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Нижеда бицун букӀана [ЯхӀя бин Букаирица] абуна, Нилъеда бицунеб букӀана [Аль-Лаитсалдаса] [Укъаилалдаса] [Ибн Шигьабалдаса] [Урва бин Аз Зубайридаса] [ГӀайсияталдаса] -Муъмининазул Эбелалдаса-, гьелъ абуна: «ВахӀюялъул байбихьуда букӀана трулагьуллагьи с макьуялда анищ. Ва гьесда макьу бихьуларо, рогьалил канлъи гӀадин бачӀун гурони. Цинги гьесие баркат щвана жалголъиялде бугеб рокьиялъ, гьединлъидал гьес тӀаса бищана ХӀироялъул нохъо ва гьеб хӀехьана, ай цо заманалъ къаси гӀибадатги гьабун, хъизаналде тӀадвуссун, цӀидасан чӀаго хутӀизе ризкъи хӀадур гьабизе. Цинги гьев дандчӀвана Хадижатида ризкъи хӀадуризе. Ахирги Хирол нохъода вугеб мехалъ Ал ХӀакъ вачӀинегӀан, цо малаик вачӀун абуна: «ЦӀале?» Гьес жаваб кьуна: «Дида цӀализе лъаларо». Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам баян гьабуна: Гьединлъидал малаикас дун ккун цӀакъ къвакӀун къвал бана цинги дун йиччана ва нахъеги абуна: «ЦӀале!» Гьес жаваб кьуна: «Дида цӀализе лъаларо». Гьединлъидал малаикас дун ккуна ва цӀакъ къвакӀун къвал бана цинги дун йиччана ва нахъеги абуна: «ЦӀале!». Гьес жаваб кьуна: «Дида цӀализе лъаларо». Малаикас дун нахъеги ккун лъабабилеб нухалъ цӀакъ щулияб къагӀидаялъ къвал бана цинги дун йиччана, ва нахъеги абуна: -ЦӀале -рехсон- дур бижарав Аллагьасул цӀар, Гьес бидул тӀанкӀалдаса гӀадамал рижун руго. ЦӀале, дур БетӀергьан вуго рахӀмаяв-'. Авараг саллаллагьу гӀалайгьи васаллам ургъел бугеб хӀалалда вахӀюялъул рагӀабиги росун жиндирго хъизаналде тӀадвуссун вуго. Гьев дандчӀвана Хадижат бинт Хаваилидгун ва гьес абуна: «Дун къан, къан!» ХӀинкъи лъугӀизегӀан гъоркьан къан вукӀана гьев. Цинги гьес Хадижатида бицана ккараб жоялъул: «Дун дирго ургъелалда вуго», - ян. Гьединлъидал Хадижатица абуна: «Валлагь, Аллагьас дуе абадиялъго зарал гьабиларо, мун гьудуллъи халат бахъинабулев чи вугелъул», - ян. Хадуб Хадижатица гьев ахӀана жагьилиялъул заманалда насранияв вукӀарав Хадижатил имгӀаласул вас ВарокъухӀ бин Науфал бин Асад бин ГӀабдулӀуззагун дандчӀвазе. Он также писал книги на иврите, а также написал Библию на иврите с разрешения Аллаха. Гьеб заманалда Варокъох херлъун вукӀун вуго, бералги къанщун рукӀун руго. Хадижатица абуна: «Я дир имгӀаласул вас, гӀенекке дурго вацасул васас бицунеб жоялъухъ», - ян. Варокъоца абуна: «Я дир вацасул вас, щиб дуда ккараб», - ян. Гьединлъидал Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам бицана жиндир ккараб жоялъул. Варокъоца абуна: «Гьаб буго Намус, цо нухалъ Аллагьас Мусаде вахӀю гьабураб гӀадин. Огь, дун жеги гӀолохъанав вукӀаравани, мун дур халкъалъ нахъе виччараб мехалъ чӀаго вукӀаравани» - ян. Расулуллагь саллалагьу гӀалайгьи васаллам гьикъана: «Дун гьез къватӀиве рехизе вугищ?» Варокъоца жаваб кьуна: «У. Щайгурелъул нужеца бачӀунеб жогун щивниги вачӀине гьечӀо, гьезие зарал гьабичӀони - тушбаби гьарун -. Гьеб лъугьа-бахъин ккараб мехалъ дун гьенив вукӀарав ватани, дица дуе дирго ресалда рекъон кумек гьабилаан» - ян. ВарокъохӀас живго божараб лъугьа-бахъиналъул хӀалбихьичӀо, щай гурелъул гьев цеве хвана фатрохалъул - чӀобоголъиялъул - вахӀюялъул заманалда. [Ибн Шигьабица] абуна; лъазабун букӀана дида [Абу Салама бин ГӀабдуррахӀманида], [Жабир бин ГӀабдуллагь Аль Ансарица] вахӀюялъул чӀобоголъиялъул хӀакъалъулъ бицунеб букӀиналъул, Аллагьасул Расулас с.т.гӀ.в. зобалги ракьги. Дун хӀинкъун рокъове ана, ва абуна: «Дун къан те», - ян. Дун къан'. Гьединлъидал Аллагьас ТагӀалаца вахӀю рещтӀана: -Я нуж жалго рахчун ругел- Аллагьасул калам щвезегӀан -ва жалго жалго тезегӀан-. Гьелдаса нахъе гьоркьоса къотӀичӀого рачӀунел рукӀана вагьиял'. Гьеб хӀадисги бицана [ГӀабдуллагь бин Юсуфица] ва [Абу ШалихӀица] ва гьединго [ХӀилал бин Раддадица] [Аз Зухриялдаса]. Юнусица абуна: ва [Маъмар] разилъана жиндие гьеб Аз Зугьридасан щванин абун.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Бицун буго нижеда [Муса бин ИсмагӀилица] гьес абуна, Бицун буго нижеда [Абу Аванахица] абуна, Бицун буго нижеда [Муса бин Абу Айсиятица] абуна, Бицун буго нижеда [СагӀид бин Джубайрида] [Ибн ГӀаббасида] Аллагьасул рагӀабазул хӀакъалъулъ Аллагь ТаӀалае: -Не двигайте свой воля-язык к - гьеб-'. Ибну ГӀаббасица абуна: «Аллагьасул Аварагасул цӀакъ кӀудияб гъира букӀана рещтӀараб жо - Къуръан - рекӀехъе лъазабизе ва гьесул кӀутӀби хьвагӀана», - ян. Ибн ГӀаббасица абуна: «Дица дирго кӀутӀби -гьеб цӀализе- нужехъе хьвагӀила, Аллагьасул Аварагас дие гьабураб гӀадин». СагӀидица абуна: «Дица дирго кӀутӀби -гьеб цӀализе- духъе хьвагӀила, дида Ибн ГӀаббасица гьеб гьабулеб бихьараб гӀадин. Гьединлъидал Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам кӀутӀби хьвагӀана. Цинги Аллагьасул ТӀалаялъул рагӀи рещтӀана: Къуръан -цӀализе- мацӀ багъа-бачаруге, щай гурелъул дуца гьеб хехго -бетӀергьабизе бугелъул. ХӀакъикъаталдаги, гьел -дур каранда- ракӀари ва -гьел цӀалиялъулъ мун цӀодоравлъун гьави Нижер харжалдалъун'. Гьелъул магӀна ккола Аллагьас гьеб дур каранда бакӀари - рекӀехъе лъазе - цинги дуца гьеб цӀали: «Нижеца гьеб цӀалун лъугӀараб мехалъ, цинги цӀалиялда хадуб лъугьа». Гьелъул магӀна ккола: «ГӀенекке ва сихӀ къотӀун чӀа». Цинги Аллагьас ТӀагӀалаца абуна: «Гьедин батани, хӀакълъунго, Нижеда бараб буго гьеб баян гьаби. Гьелъул магӀна ккола: «Ва гьеб цӀализе нижеда тӀадаб жо ккола» Ва Аллагьасул Расул саллаллагьу гӀалайгьи васаллям доб заманалдаса нахъе Жибрил ГӀалайхӀис Салам гьесухъе вачӀараб мехалъ, гьес гьесухъ гӀенеккана. Ва Жибрил ГӀалайхӀис Салам ун вукӀараб мехалъ, Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи васаллам гьеб цӀалана - асхӀабзабазе - Жибрил ГӀалайхӀис Салам гьесие цӀалулеб букӀараб гӀадин
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Бицун бугищ нижеда [ГӀабдани] гьес абуна, бицун бугила нижеда [ГӀабдуллагьица] нижеда бицун бугила [Юнус] [Аз Зухриялдаса] ва гьебго риваятгун, гьединго бицун бугищ нижеда [Бисир бин МухӀамадица] абуна, бицун бугила нижеда [ГӀабдуллагьица] абуна, бицун бугила нижеда [Юнус] ва [Маъмарица абуна] нижеда [АдулУлдида] гӀадин, [Адулулагьица] абун. бин ГӀабдуллагьица] [Ибн ГӀаббасица] абуна, Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам бищунго хӀеренав инсан вукӀанин, хасго Рамазан моцӀалда Жибрил ГӀалайхӀис Салам малаик гьесда дандчӀвараб мехалъ, ва гьеб букӀана Жибрил ГӀалайхӀис Салам щибаб сордоялъ гьесухъе вачӀунев вукӀарав Къулай Салам моцӀалъ, Рамазан моцӀалда. ХӀакъикъаталдаги, Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам вукӀана гьури балеб гьуриялдаса гӀемерго хӀеренав.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Бицун бугила нижеда [Абу Ал Яман Аль ХӀакам бин НафиӀ] гьес абуна, бицун бугила нижеда [СюгӀайбица] [Аз Зухриялдаса] дида [ГӀубайдуллагь бин ГӀабдуллагь бин ГӀутба бин МасгӀудида] [ГӀабдуллагь бин ГӀаббасица] гьесда абунин [Абу Суфьян би тофиян; Ираклиясухъе щвараб къурайшазул дармил къокъа, гьеб букӀана Сириялъул ракьалде дармил экспедициялда, аварагасдаги Абу Суфьянидаги Абу Суфьянидаги къурайшазул капурзабаздаги гьоркьоб къотӀи-къай къуваталде бачӀараб заманалда. Илияялда чӀараб мехалъ гьезда дандчӀвана Гераклий ахӀиялдалъун, гьесул мажлисалде диалогалде ахӀизе, гьеб заманалда Гераклий вукӀана румазул хӀурматиял гӀадамалгун цадахъ. Гераклий гьезда кӀалъана таржамачиясдасан. Гераклица абуна; — Авараг вугин абулев чиясулгун нужер лъил хъизаналъулаб гьоркьоблъи бищунго гӀагараб бугеб? Абу Суфьяница абуна; гьединлъидал дица жаваб кьуна; — Дун вуго гьесулгун бищунго гӀагараб хъизаналъулаб гьоркьоблъи бугев чи. Гераклица абуна; — Дида аскӀове ваче гьевги гьесул гьудулзабиги. Гьединлъидал гьез къурайшиял Абу Суфьянида нахъа лъуна. Цинги Гераклица жиндирго таржамачиясдалъун абуна: «Бице гьесда дица гьесда гьикъун букӀанин жив авараг вугин абулев чиясул хӀакъалъулъ». Гьес дида гьереси бицунеб батани, дуцаги гьесда гьереси бицине ккола». Аллагьасдалъун, гьереси бицунел гӀайибаз дида ращад гьарулел рукӀинчӀелани, дица гьесда гьереси бицинаан». Абу Суфьяница абуна; Гьединлъидал гьес дида гьесул хӀакъалъулъ - Аварагасда с.т.гӀ.в. Дица жаваб кьуна: «Гьев вуго лъикӀаб - къиматаб - наслуялъул чи», - ян. Гьес нахъеги гьикъана: «Жиндаса цебе цогидав чияс абунищ гьеб?» Дица жаваб кьуна: «Щибго гьечӀо». Нахъеги гьикъана: — Гьесул эмен пача вугищ? Дица жаваб кьуна: «ГьечӀо». Гьесда хадур унел чагӀи тӀадегӀанал чагӀийищ яги гӀодоре ккарал чагӀийищ?» Дица жаваб кьуна: «Гьесда хадур рилълъаралгицин гӀодоре риччарал гӀадамал руго», - ян. Гьес нахъеги гьикъана: «Муридзаби цӀикӀкӀунел ругищ яги дагьлъулел ругищ?» Дица жаваб кьуна: «ЦӀикӀкӀе», - ян. Гьес нахъеги гьикъана: «Жиндирго диналда ццим бахъун, диналдаса ватӀалъарав чи вугищ?» Дица жаваб кьуна: «Щибго гьечӀо». Гьес нахъеги гьикъана: — Жинца абураб жо абизегӀан гьереси бицунев ватичӀищ дуда гьев? Дица жаваб кьуна: «Кидаго». Гьес нахъеги гьикъана: «Гьес киданиги хӀилла гьабурабищ?» Дица жаваб кьуна: «Кидаго. Ниж гьесда цадахъ рукӀараб мехалъ, гьес киданиги гьедин гьабулароан». Абу Суфьяница абуна: «Дида гьадинал рагӀаби гурони, цогидаб жо кьезе кӀоларо», - ян. Гьес нахъеги гьикъана: «Мун гьесда данде рагъулевищ вугев?» Дица жаваб кьуна: «У». Гьес нахъеги гьикъана: «Рагъ кин лъугӀараб?» Дица жаваб кьуна: «Нилъедаги гьесдаги гьоркьоб рагъ цӀакъ гӀемер буго. Цо-цо мехалъ гьес ниж рухула, цо-цо мехалъ нижеца гьев вухула'. Гьес нахъеги гьикъана: — Щиб гьес дуда тӀадкъай кьураб? Дица жаваб кьуна: «Гьес нижее амру гьабуна; — ТӀадегӀанав Аллагьасе гӀибадат гьабе, гьесде шикги жубачӀого, умумуз абурабги рехун те. «Гьес нижедаги тӀадкъана как базе, закагӀат кьезе, битӀараб бицине, цоцазда тӀаса лъугьине ва гьудуллъи цӀунизе». Гьединлъидал Гераклица жиндирго таржамачиясда абуна: «Бице гьесда дица дуда гьикъун бугин гьев чиясул эбел-инсул хӀакъалъулъ, дуца дида абулеб бугин гьев чи ханзабазул наслуялъул вугин». Гьединго гьев чи чӀаголъана жиндирго къавмалъул наслуялда гьоркьов. Ва дица дуда гьикъана гьес абураб жо цебе лъицаниги абунищан, дуца абуна гьечӀин. Цебе лъицаялиго абун букӀанин абулеб букӀарабани, узухъда дица рикӀкӀинаан гьев чияс цебе гьединабго жо абурав чиясул копия гьабулеб бугин. Гьединго дица дуда гьикъана гьесул эмен ханзабазул наслуялъул вугищан, гьединлъидал дуца жаваб кьуна гьечӀин. Дица абуна, гьесул эмен ханзабазул наслуялъул вукӀарав ватани, узухъда, гьев чияс инсул ханлъиялъул тӀалаб гьабулеб букӀинаанин. Ва дица дуда гьикъана киданиги щванищ дуе гьеб . Гьес абураб жо абизегӀан гьереси бицун батани, дуца гьесие жаваб кьолаан гьечӀин. Дида унго-унголъунги бичӀчӀула Аллагьасда гьереси бицинецин инсанасулцин яхӀ бахъулареблъи. Дица дуда гьикъана, гьесда хадур рилълъарал лъикӀалищ яги гӀодоре ккаралищ?» Гьесда хадур рачӀарал гӀодоре риччарал чагӀазе дуца жаваб кьуна. ХӀакълъунго гьел руго Аварагасул муридзаби. Гьединго дица дуда гьикъана хадув лъугьунезул къадар цӀикӀкӀанищ яги дагьлъанищин, дуца жаваб кьуна гьеб цӀикӀкӀанин. Гьедин букӀуна иманалъулги, гьеб камиллъизегӀан. Гьединго дица дуда гьикъана, жиндир диналда ццим бахъун муртад вахъарав чи вугищан. Дуца жаваб кьуна гьечӀин. Ва гьединаб букӀуна иман рекӀелъ гӀемерлъулеб ва гӀемерлъулеб мехалъ. Дицаги гьикъана дуда киданиги хӀилла гьабунищ дуцаян, дуца жаваб кьуна киданиги гьечӀин. Ва гьедин букӀана Чапарзабазда хӀилла гьабизе кӀолареблъи. Ва дица дуда гьединго гьикъана гьес дуда щиб гьабизе тӀадкъай кьурабали, дуца жаваб кьуна гьес дуда амру гьабуна Аллагьасда щибго жогун хурхен гьабичӀого гӀибадат гьабейилан, ва дуе гьукъана идилиязде лагълъи гьабизе, гьединго гьес дуда амру гьабуна как кквезе, закагӀат кьезе, битӀараб бицине, цоцада тӀаса лъугьаян ва гьудуллъи цӀунизеян. Дуца бицунебщинаб битӀараб батани, гьес ракӀчӀун дир хӀатӀазда гъоркь бугеб ханлъи гьабила. Дир унго-унгояб щаклъи букӀана гьабсагӀат гьев нужеда гьоркьов гьечӀолъиялда, гьесухъе щвезе нух лъалеб букӀарабани, узухъда дица гьев ватизе гьедигӀан хӀаракат бахъилаан, гьесул аскӀов вугеб мехалъ дица чӀванкъотӀун гьесул хӀатӀал чурулаан. Цинги Гераклияс гьарана Басраялъул хӀакимзабазе ДихӀяца бачӀараб саллаллагьу гӀалайгьи васаллям аварагасул кагъат. Гьединлъидал гьес гьеб кагъат Гераклиясухъе кьуна, гьединлъидал гьес гьеб цӀалана ва жаниб хъван букӀана: «Бисмиллагьир рахӀманир РахӀим. Аллагьасул ва гьесул аварагасул лагъ МухӀаммадидаса Ираклиясде щвезегӀан. Рималъул хӀаким, Хвасарлъи тӀадкъаязда рекъон хьвадулел чагӀазе. Цинги дица нуж ахӀулел руго исламалъул ахӀигун; Исламалде лъугьа, гьебмехалъ мун сахлъун вукӀина, Аллагьас дуе кӀиго нухалъ кири кьела. Амма нуж нахъе руссун ратани, цинги нужеца нужерго халкъалъул мунагьал чурила, ва: Я тӀехьалъул агьлу, рачӀа - ккве - предложениялде - хӀукмуялде - нижедаги нужедаги гьоркьоб дагӀба гьечӀолъи, нижеца Аллагь гурони лъиениги гӀибадат гьабулареблъи ва нижеца гьесда щибго жо жубалеб гьечӀолъи ва я - яги - нижер цонигияс Аллагь гурев цогидал раббилъун росулел гьечӀолъи'. Гьел нахъе руссун ратани, дуца гьезда абе: «Гьале, ниж руго -Аллагьасе- мутӀигӀлъарал чагӀи». Абу Суфьяница абуна: «Гьераклияс жинцаго абураб жо щвезабун хадуб ва кагъат цӀалун лъугӀун хадуб, ахӀи-хӀур бахъана ва ахӀи-хӀур бахъарал гьаркьал лъугьана, гьелъ ниж нахъе гъуна. Дица гьудулзабазда абуна ниж къватӀире рехун хадуб; — ХӀакъикъаталдаги гьев ахӀун вуго Абу КъабсяхӀил васасда ишалде. Ираклил ургъел букӀана Рималъул империялъул. Гьеб мехалъцин дирги ургъел букӀана МухӀамадие икъбал ккезе бугин абун, ахирги - гьеб асар тӀагӀана хадуб - Аллагьас дун исламалде къабул гьавизегӀан. Ва Ибн Ан Нажур, Илиялъул хъулухъчи ва Ираклий вукӀана христианазул епископ, гьес абуна цо къоялъ Ираклий Илиялде щвараб мехалъ жиндир цӀакъ ургъел букӀанин, жиндирго цо-цо рагъул бутӀрузда абун: «ХӀакъикъаталдаги нижеца нужер ахӀвал-хӀалалдаса инкар гьабулеб бугин. Гьелда тӀадеги Ибн Нажурица абуна: «Гьераклий вукӀана кидаго цӀвабзазул хьвадиялде кӀвар кьолев астролог», - ян. Гьес цо нухалъ кашишзабаз кьурал суалазе жавабал кьолаан; — Цо сордоялъ цӀваби унел рукӀиналда хадуб халккун вукӀаго, дида бихьана ХъитӀан хан гьавун вукӀин, гьаб халкъалда гьоркьоса щив сунат гьабурав? Кашишзабазе жаваб кье; — Сунат гьабулел гӀадамал жугьутӀал гурони гьечӀо, жугьутӀал сабаблъун ургъел гьабуге. ЦохӀо дур ханлъиялда ругел киналго улкабазда амру гьабе, гьел улкабазда ругел жугьутӀал чӀвазелъун», - ян. К Гьеб заманалда Бани ГӀассанил падишагьасдасан вачӀарав чапар Гераклиясда цеве вахъинавуна Аллагьасул аварагасул (с.т.гӀ.в.) хӀакъалъулъ бицине, гьев чияс хабар бицун лъугӀун хадуб, Гераклияс амру гьабуна гьесул хал гьабизе, сунат бугищ гьечӀищали хал гьабизе. Хал гьабун хадуб баянлъана гьев хӀакъикъаталдаги чӀегӀерав вукӀин. Цинги гӀадамаз Ираклиясда бицана. Гераклица гьев чиясда гьикъана цогидал гӀарабазул хӀакъалъулъ, гьел сунат гьаруралищ яги гьечӀищали?» Гьес жаваб кьуна; — Киналго гӀарабал сунат гьарун руго. Гераклица абуна; «Гьав вуго умматалъул хан, хӀакъикъаталдаги гьев гьавуна». Цинги Гьераклисуца кагъат битӀана Рималда вугев гьудуласухъе, жиндир гӀелму Гераклисулалда бащадаб бугев - МухӀаммад авараг саллаллагьу гӀалайгьи васаллам гьавиялъул хӀакъалъулъ гьесда бицине -. Гьеб заманалда жаниб гьес жиндирго сапар халат бахъинабуна ХӀимша улкаялде, амма ХӀимшаялде щвелалде цебе гьудуласул кагътие жаваб щун букӀана. Гьесул гьудул разилъана Ираклиясул пикруялда МухӀаммад гьавунин ва гьев хӀакъикъаталдаги авараг вугин абураб пикруялда. Гьеб мехалъ Гераклица румазул хӀакимзаби ахӀана Химшаялда бугеб жиндирго бакӀалде рачӀаян, данделъиялда киналго рукӀун хадуб, Гераклица амру гьабуна киналго нуцӀби къазе. Цинги гьес абуна; — Я румалъул миллат, нужее киназего щвезе бугищ машгьураб бергьенлъи ва цебетӀей, нилъер кодоб ханлъи лъугӀичӀого хутӀулаго? Бокьани, МухӀамад Авараглъун мукӀурлъе!» Гьел рагӀаби рагӀун, киналго нуцӀби къан рукӀаниги, гӀалхул гьакал гӀадин лъутун ана гьел. Гьединаб ахӀвал-хӀал бихьун, Гьераклиясул хьул къотӀана гьел МухӀамадил авараглъиялда божилилан. Цинги гьес киналго жидерго бакӀазде тӀадруссаян амру гьабуна ва абуна; — ХӀакъикъаталдаги, гьанжего гьанже дица абураб жо букӀана нужер киназего къвакӀиялъул хӀалбихьизе. Гьанже дида бихьана гьеб ракӀчӀей'. Цинги гьел Гераклида цере сужда гьаруна ва гьесдаса разилъана. Гьедин лъугӀула Гераклил хабар. Гьеб бицана [СалихӀ бин Къайсаница] ва [Юнусица] ва [Маъмарица] [Аз Зухриялдаса].
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Бицен гьабуна нилъеда [ГӀабдуллагь бин Мусаца] гьес абуна, бицана нилъеда [Ханжалагь бин Абу Суфьяница] [Икрима бин Халидица] [Ибн ГӀумарица] абуна: Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламица абуна: «Ислам бараб бугин щуго -кьучӀалда тӀад-; Аллагь гурев цоги аллагь гьечӀолъиялъе ва хӀакъикъаталдаги МухӀамад Аллагьасул авараг вукӀиналъе нугӀлъи гьаби, Рамазан моцӀалъ какал ралагьулев, закагӀатги, хӀежги, кӀалги ккун, Аллагьасул авараг вугин».
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Бицун буго нижеда [ГӀабдуллагь бин МухӀамад Аль ДжугӀфида] гьес абуна, Бицун буго нижеда [Абу ГӀамир Аль ГӀакъадица], жинца абурав, Бицун буго нижеда [Сулайман бин Билал] [ГӀабдуллагь бин Динар] [Абу СалихӀ] [Абу ХӀурайра] Аварагасдасан абуна салляллагьаллагьу. гӀаркьалаби, инжитлъиги иманалъул цо бутӀа ккола».
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Нижее бицана [Адам бин Абу Иясица] абуна, Нижее [СюгӀба] [ГӀабдуллагь бин Абу Ас Сафар] ва [ИсмагӀил бин Абу Халид] [Асы Сяъби] [ГӀабдуллагь бин Амру] руго Аварагасдасан ва Муслимица абуна: бусурбабазе хӀинкъи гьечӀеб, мугьажирги ккола Аллагьас хӀарам гьабураб жо рехун тарав чи. — Абу ГӀабдуллагьица абуна; ва [Абу МугӀавиятица] абуна; Нижеда [Даудица] бицана, гьев вугин Ибн ХӀиндил вас, [ГӀамирица] абуна; Я слышал [Абдуллагь], значение ибн Амру, от Пророка саллаллагьу гӀалайгьи васаллям И сказал [Абдуллагьа] от [Дауда] от [Амира] от [Абдуллагьа] от Пророка саллаллагьу гӀалайгьи васаллям
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Бицун бугищ нижеда [СагӀид бин ЯхӀя бин СагӀид Аль Къурасияс] гьес абуна, Бицун бугищ нижеда [дир инсуца] абуна, Бицун бугищ нижеда [Абу Бурда бин ГӀабдуллагь бин Абу Бурдаца] [Абу Бурдаца] [Абу Мусаца] абуна: «Я Аллагьасул Расул, кинаб ислам бищунго кӀвар бугеб?» Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам жаваб кьуна: «Бусурбаби жидерго кӀалдисаги квераздасаги хӀинкъи гьечӀого ругел», - ян.
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Бицана нижеда [ГӀамру бин Халидица] абуна, Бицана нижеда [Ал Лайтс] [Язидидаса] [Абу Аль Хаиралдаса] [ГӀабдуллагь бин ГӀамруялдаса]; Цо чи вукӀана Аварагасда саллаллагьу гӀалайгьи васаллам гьикъулев; — Кинаб ислам бищун лъикӀаб? Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам жаваб кьуна: «Дуца квен кьола, дуда лъалел гӀадамазеги лъаларездаги салам абе», - ян.
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Рассказал нам [Мусаддад] сказал, рассказал нам [ЯхӀя] от [Сюъба] от [Къотада] от [Анаса] от Пророка саллаллагьу гӀалайгьи васаллям Ва от [ХӀусайн Аль МугӀалима] сказал, рассказал нам [Къотада] от [Анаса] от 'Пророка саллаллагьу сказал вас: живго вокьулев гӀадин вацасеги вокьула» абун.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Нижеда бицун букӀана [Абу Аль Яманица] абуна, нижеда бицун букӀана [СюгӀайбица] абуна, нижеда [Абу Аз Занадица] [Аль Аражалдаса] [Абу ХӀурайраялдаса] бицун букӀана, Аллагьасул Аварагас (с.т.гӀ.в.) абуна: «Так что нет того, что в моем Ханнее так больше я верю, эбел-инсудасаги лъималаздасаги» абун.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Гьеб нижеда хурхараб букӀана [Якъуб бин Ибрагьимица] абуна, гьеб нижеда хурхараб букӀана [Ибн Улайяца] [ГӀабдул ГӀазиз бин ШухӀайбидасан] [Анас] Аварагасдасан саллаллагьу гӀалайгьи васаллам Ва гьебги нижеда хурхараб букӀана [Адамица] абуна, гьеб нижеда хурхараб букӀана [Сюбах] [С. Аварагас абуна: «Нужер цонигияв божиларо дун гьесие эбел-инсудаса, лъималаздаса ва тӀолабго инсанияталдаса цӀикӀкӀун вокьизегӀан».
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Нижеда бицун букӀана [МухӀамад бин Аль Муцаннаца] абуна, нижеда бицун букӀана [ГӀабдул Вагьаб Ац Цакъафица] абуна, нижеда [Айюбида] [Абу Килабаца] [Анас бин Маликица] Аварагасдасан саллаллагьу гӀалайгьи васалламалъул, гьес абуна жал ругони, хеисвеет а. иман: Гьаб кӀиябго гуреб цогидаздаса Аллагьги гьесул аварагги жиндие хирияллъун гьавуна. Цо чи вокьулев вугони, Аллагьасе гӀоло гурони вокьуларо. Ва гьесие рихараб жо ккола куфруялде тӀадвуссин, жужахӀалде рехи рихараб гӀадин».
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Бицун бугила нижеда [Абу Аль Валидица] абуна, бицун бугила нижеда [СюгӀбаца] дида [ГӀабдуллагь бин ГӀабдуллагь бин Жабарида] бицун буго, абуна; Дида рагӀана [Анас] аварагасдасан, гьес абуна: «Иманалъул гӀаламат ккола -ансар- рокьи ва нифакъалъул гӀаламат - -ансар- рихин».
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Бицун бугищ нижеда [Абу Аль Яманица] абуна, бицун бугищ нижеда [СюгӀайбица] [Аз Зухри] абун, бицун бугищ нижеда [Абу Идрис ГӀайзуллагь бин ГӀабдуллагь], [ГӀубада бин Аш Шамит] вукӀанин Бадралъул рагъда гӀахьаллъарав гьудул ва гьединго вукӀанин сордоялъ хӀедо абурал чагӀазул цояв; жиндирго цо-цо гьудулзабазда гьоркьов вукӀаго, Аллагьасул Расулас саллаллагьу гӀалайгьи васаллам абун букӀин: «БигӀат гьабе дида Аллагьасулгун щибго жоялда гӀахьаллъи гьабичӀого, бикъи гьабичӀого, зина гьабичӀого, дурго лъимал чӀвачӀого, дурго кверазда ва хӀатӀазда гьоркьоб ургъулеб гьереси ургъичӀого, битӀараб жо гурин. Нужеда гьоркьоса гьел тӀуразарурав чиясул кири Аллагьасда аскӀоб букӀуна, гьел жал хвезарурав чиясе, хадуб Аллагьас гьесие дунялалда тамихӀ гьабурав чиясе гьеб кафарат ккола, гьел жал хвезарурав чиясе ва хадуб Аллагьас гьел рахчун ругел чагӀазе - дунялалда гьесие тамихӀ гьабуларо - гьеб мехалъ гьесул иш Аллагьасухъе тӀадбуссунеб букӀуна, гьесие бокьани, гьес гьесие тамихӀ гьабила. Гьединлъидал нижеца гьесие рагӀи кьуна гьел ишазулъ.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Нилъеда бицунеб букӀана [ГӀабдуллагь бин Масламатица] [Маликица] [ГӀабдуррахӀман бин ГӀабдуллагь бин ГӀабдуррахӀман бин Абу ШагӀшаца] [жиндирго инсудаса] [Абу СагӀид Аль Худрица], гьес абун букӀанин, Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам абун букӀанин: «It bepened time o -mo бусурбанчи вукӀана мугӀрузул тӀогьазда ва рикӀкӀадал бакӀазда гьес хьихьулеб гьве, гьебги босун унаан. гьесул дин бугьтан лъеялдаса хӀинкъиялдалъун лъугьунеб бугин» абун.
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Бицен гьабуна [МухӀамад бин Саламица] абуна, бицана [ГӀабдаца] [ХӀисамидаса] [жиндирго инсудаса] [ГӀайшатидаса] абуна: «Аллагьасул Расулас асхӀабзабазда амру гьабураб мехалъ, гьес гьезда амру гьабуна жидедаго кӀолеб гӀамал гьабизе, цинги асхӀабзабаз абуна; «Ниж дуда релълъарал гьечӀо, я Аллагьасул Расул, дур цереселги хадуселги мунагьал чурун рукӀиналъ». Гьединлъидал гьесул гьурмадасан бихьулеб ццин бахъана, цинги абуна: «ХӀакъикъаталдаги, нужеда гьоркьоса бищунго динияб рахъалъ лъикӀав ва Аллагь бищунго бичӀчӀулев чи вуго дун», - ян.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Нилъеда бицун букӀана [Сулайман бин Харбица] абуна, нилъеда бицун букӀана [СюгӀбаца] [Къотадаялдаса] [Анас бин Маликица] Аварагасдасан, гьес абуна: «Лъабго -щиб- жо-, нагагьлъун чиясул букӀунеб батани, гьесие щвезе бугин гьуинлъи цогидаб, гьал гьесие кӀигоялдаса цӀикӀкӀун: Аллагьасдаса цӀикӀкӀун букӀа иманалъул ва Аллагьасул. Ва лъие, нагагьлъун жиндие чи вокьулев вугони, гьев чи вокьуларев Аллагь гӀазза важалла гурони. Ва жужахӀалде рехи рихарав гӀадин, куфруялде тӀадвуссин рихарав чи».
