Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadisi
Hadisi
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Ó ti sọ fún wa [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] pé, Ó ti sọ fún wa [Sufyan] ẹni tí ó sọ pé, Ó ti sọ fún wa [Yahya bin Sa'id Al Ansari] pé, ó ti sọ fún wa [Muhammad bin Ibrahim At Taimi] pé òun ti gbọ́ [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] pé; mo gbọ́ nígbà kan rí [Umar bin Al Khaththab] lórí àga ìjókòó pé; mo gbọ́ tí Ànábì Sallallahu 'alaihi wasallam sọ pé: 'Gbogbo ìṣe sinmi lórí èrò ọkàn, èrè fún olúkúlùkù sì sinmi lórí ohun tí a ní lọ́kàn; Ẹnikẹ́ni tí ó bá ní èrò láti ṣí lọ nítorí ayé tí ó fẹ́ dé tàbí nítorí obìnrin tí ó fẹ́ fẹ́, nígbà náà ìṣílọ rẹ̀ yóò jẹ́ sí ohun tí ó ní lọ́kàn.'
Hadisi
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Wọ́n sọ fún wa pé [Abdullah bin Yusuf] sọ pé, [Malik] sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ [Hisham bin 'Urwah] láti ọ̀dọ̀ [baba rẹ̀] láti ọ̀dọ̀ [Aisha] Ìyá àwọn onígbàgbọ́, pé Al Harith bin Hisham béèrè lọ́wọ́ Ojiṣẹ́ Allah (ìkáàfin àti ìbùkún Allah kí ó wà pẹ̀lú rẹ̀): 'Ìwọ Ojiṣẹ́ Allah, báwo ni ìfihàn ṣe ń sọ̀kalẹ̀ wá fún ọ?' Ojiṣẹ́ Allah (ìkáàfin àti ìbùkún Allah kí ó wà pẹ̀lú rẹ̀) dáhùn pé: 'Nígbà míìrán ó máa ń dé bá mi bí ìró agogo tí ń dún, èyí sì ni ọ̀nà tí ó le jùlọ fún mi, lẹ́yìn náà ó máa ń dúró kí n lè lóye ohun tí wọ́n ń sọ. Nígbà míìrán, áńgẹ́lì kan máa ń wá ní ìrísí ọkùnrin kan, ó sì máa ń bá mi sọ̀rọ̀, nítorí náà mo máa ń tẹ̀lé ohun tí ó ń sọ.' Aisha sọ pé: 'Lóòótọ́, mo rí ìfihàn tí ń sọ̀kalẹ̀ wá fún un (ìkáàfin àti ìbùkún Allah kí ó wà pẹ̀lú rẹ̀) ní ọjọ́ kan tí ó tutù gan-an, lẹ́yìn náà ó dúró, mo sì rí i tí òógùn ń sàn láti iwájú orí rẹ̀.'
Hadisi
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
ti sọ fún wa [Yahya bin Bukair] pé, A ti sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ [Al Laits] láti ọ̀dọ̀ [Uqail] láti ọ̀dọ̀ [Ibn Shihab] láti ọ̀dọ̀ [Urwah bin Az Zubair] láti ọ̀dọ̀ [Aisyah] - Ìyá àwọn Mu'minin - pé ó sọ pé: 'Ìbẹ̀rẹ̀ ìṣípayá tí ó dé sí Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam jẹ́ pẹ̀lú àlá tòótọ́ nínú oorun. Kò sì lá àlá àyàfi tí ó bá dé bí ìmọ́lẹ̀ òwúrọ̀. Lẹ́yìn náà, ó ní ìfẹ́ ìdákẹ́jẹ́ẹ́, nítorí náà ó yan ihò Hiro ó sì fara dà á, èyí ni jíjọ́sìn ní òru fún ìgbà díẹ̀ kí ó tó padà sí ọ̀dọ̀ ìdílé rẹ̀ láti pèsè àwọn oúnjẹ fún ìwàláàyè lẹ́ẹ̀kan sí i. Lẹ́yìn náà ó pàdé Khadijah láti pèsè àwọn oúnjẹ. Títí di ìgbà tí Al Haq dé nígbà tí ó wà nínú ihò Hiro, áńgẹ́lì kan dé, ó sì wí pé: 'Ka?' Ó dáhùn pé: 'Mi ò lè kà'. Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallam ṣàlàyé pé: Nítorí náà, áńgẹ́lì náà gbá mi mú, ó sì dì mí mú gidigidi, lẹ́yìn náà ó fi mí sílẹ̀, ó sì tún sọ pé: 'Ka!' Ó dáhùn pé: 'Mi ò lè kà'. Nítorí náà, áńgẹ́lì náà gbá mi mú, ó sì dì mí mú gidigidi, lẹ́yìn náà ó fi mí sílẹ̀, ó sì tún sọ pé: 'Ka!'. Ó dáhùn pé: 'Mi ò lè kà'. Áńgẹ́lì náà tún gbá mi mú, ó sì dì mí mú fún ìgbà kẹta pẹ̀lú agbára, lẹ́yìn náà ó jẹ́ kí n lọ, ó sì tún sọ pé: -Ka nípa -mímẹ́nuba- orúkọ Ọlọ́run rẹ tí ó ṣẹ̀dá, Ó ti dá ènìyàn láti inú ìdìpọ̀ ẹ̀jẹ̀. Ka, Olúwa rẹ sì ni Olóore-ọ̀fẹ́ jùlọ-'. Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallam padà sí ìdílé rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ìṣípayá náà nínú ipò àníyàn. Ó pàdé Khadijah bint Khawailidh, ó sì wí pé: 'Bọ́ mi, bo mi!'. Wọ́n fi bò ó mọ́lẹ̀ títí tí ó fi pàdánù ìbẹ̀rù rẹ̀. Lẹ́yìn náà, ó sọ fún Khadijah ohun tí ó ṣẹlẹ̀ pé: 'Mo ń ṣàníyàn nípa ara mi'. Nítorí náà, Khadijah wí pé: 'Nípasẹ̀ Allah, Allah kò ní ṣe ọ́ ní ibi títí láé, nítorí pé ìwọ jẹ́ ẹni tí ó ń bá ìbádọ́rẹ̀ẹ́ lọ'. Lẹ́yìn náà ni Khadijah pè é láti pàdé Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, ọmọ àbúrò Khadijah, ẹni tí ó jẹ́ Kristẹni nígbà ayé Jahiliyyah. Ó tún kọ ìwé ní èdè Heberu, ó sì tún kọ Bíbélì ní èdè Heberu pẹ̀lú àṣẹ Allah. Ní àkókò náà Waroqoh ti darúgbó, ojú rẹ̀ sì fọ́. Khadijah sọ pé: 'Ìwọ ọmọ àbúrò mi, fetí sí ohun tí ọmọ àbúrò rẹ ní láti sọ'. Waroqoh sọ pé: 'Ìwọ ọmọ àbúrò mi, kí ni o ti ní ìrírí rẹ̀'. Nítorí náà, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam sọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ sí i. Waroqoh sọ pé: 'Èyí ni Namus, gẹ́gẹ́ bí Allah ti fi hàn Mose nígbà kan rí. Ó dára, ìbá ṣe pé mo ṣì wà ní kékeré, mo sì wà láàyè nígbà tí àwọn ènìyàn rẹ lé ọ jáde'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam béèrè pé: 'Ṣé wọ́n yóò lé mi jáde?' Waroqoh dáhùn pé: 'Bẹ́ẹ̀ ni. Nítorí pé kò sí ẹni tí yóò wá pẹ̀lú ohun tí o ń mú wá àyàfi tí wọ́n bá farapa - tí wọ́n sọ di ọ̀tá -. Tí mo bá wà níbẹ̀ ní àkókò ìṣẹ̀lẹ̀ yẹn, ìbá ti ràn ọ́ lọ́wọ́ dé ibi tí agbára mi bá gbé e dé. Waroqoh kò ní ìrírí ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó gbàgbọ́ nítorí pé ó ti kú ní ìbẹ̀rẹ̀ nígbà ìfihàn - òfo -. [Ibn Syihab] sọ; ó ti sọ fún mi [Abu Salamah bin Abdurrahman] pé [Jabir bin Abdullah Al Anshari] sọ̀rọ̀ nípa òfo ìfihàn, gẹ́gẹ́ bí Ojiṣẹ Allah Sallallahu 'alaihi wasallam ṣe sọ: 'Nígbà tí mo ń rìn, mo gbọ́ ohùn kan láti ọ̀run, mo wò ó, Áńgẹ́lì ni ó wá sí ọ̀dọ̀ mi nínú ihò Hiro, ó jókòó lórí àga láàárín ọ̀run àti ilẹ̀ ayé. Mo bẹ̀rù, mo sì lọ sílé, mo sì wí pé: 'Ẹ bò mí. Ẹ bò mí.' Nítorí náà, Allah Ta'ala ṣí ìfihàn náà payá: -Ẹ̀yin tí a bò mọ́lẹ̀ - títí di ọ̀rọ̀ Allah - kí ẹ sì fi àwọn òrìṣà sílẹ̀ -. Láti ìgbà náà ni ìfihàn náà ti ń sọ̀kalẹ̀ nígbà gbogbo.' [Abdullah bin Yusuf] àti [Abu Salih] tún sọ ìfihàn yìí, àti láti ọwọ́ [Hilal bin Raddad] láti [Az Zuhri] pẹ̀lú. [Yunus] sì wí pé; [Ma'mar] sì gbà pé ó gbà á láti ọ̀dọ̀ Az Zuhri.
Hadisi
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Ó ti sọ fún wa [Musa bin Isma'il] pé, Ó ti sọ fún wa [Abu 'Awanah] pé, èyí ti sọ fún wa [Musa bin Abu Aisyah] pé, Ó ti sọ fún wa [Sa'id bin Jubair] láti ọ̀dọ̀ [Ibn 'Abbas] nípa àwọn ọ̀rọ̀ Allah Ta'ala pé: -Má ṣe gbé ahọ́n rẹ láti ka -Kùránì nítorí pé o máa fẹ́ kíákíá - kọ́ ọ-'. Ibn 'Abbas sọ pé: 'Ojiṣẹ Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ní ìfẹ́ gidigidi láti kọ́ ohun tí a fihàn -Kùránì - ó sì gbé ètè rẹ̀'. Ibn 'Abbas sọ pé: 'Èmi yóò gbé ètè mi - láti kà á - fún ọ gẹ́gẹ́ bí Ojiṣẹ Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ṣe sí mi'. Sa'id sọ pé: 'Èmi yóò sì gbé ètè mi - láti kà á - fún ọ gẹ́gẹ́ bí mo ti rí Ibn 'Abbas tí ó ń ṣe é. Nítorí náà, Ànábì sallallaahu 'alaihi wasallam gbé ètè rẹ̀.' Lẹ́yìn náà ni ọ̀rọ̀ Allah Ta'ala sọ̀kalẹ̀ pé: Má ṣe gbé ahọ́n rẹ láti ka -Kùránì - nítorí pé ìwọ yóò yára - kọ́ ọ. Dájúdájú, owó wa ni láti kó wọn jọ - sí àyà rẹ - kí o sì - jẹ́ kí o gbọ́n - nínú kíkà wọ́n. Ohun tí èyí túmọ̀ sí ni pé Allah yóò kó o jọ sínú àyà rẹ - láti kọ́ ọ sórí - lẹ́yìn náà o yóò kà á: 'Nígbà tí A bá ti parí kíkà á tán, lẹ́yìn náà tẹ̀lé kíkà náà'. Ó túmọ̀ sí: 'Fetí sílẹ̀ kí o sì dákẹ́'. Lẹ́yìn náà Allah Ta'ala sọ pé: 'Lẹ́yìn náà, ní tòótọ́, ó wà ní ọwọ́ Wa láti ṣàlàyé rẹ̀. Ó túmọ̀ sí: 'Àti pé ó jẹ́ ojúṣe wa láti ka á' Àti Ojiṣẹ Allah Sallalámù láti ìgbà tí Jibril 'Alaihis Salam dé ọ̀dọ̀ rẹ̀, ó fetí sí i. Nígbà tí Jibril 'Alaihis Salam ti lọ, Annabi Sallalahu 'alaihissalam' kà á - fún àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ - bí Jibril 'Alaihis Salam ṣe kà á fún un Sallalahu 'alaihissalam'
Hadisi
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Ó ti sọ fún wa [Abdan], ó ní, ó ti sọ fún wa pé [Abdullah] ti sọ fún wa [Yunus] láti [Az Zuhri] àti pẹ̀lú ìtàn kan náà, ó tún ti sọ fún wa [Bisyir bin Muhammad] pé, ó ti sọ fún wa [Abdullah] pé, ó ti sọ fún wa [Yunus] àti [Ma'mar] láti [Az Zuhri] gẹ́gẹ́ bí àwọn mìíràn ti sọ, ó ti sọ fún wa [Ubaidullah bin Abdullah] láti [Ibn 'Abbas] pé, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ni ènìyàn onírẹ̀lẹ̀ jùlọ, pàápàá jùlọ ní oṣù Ramadlan nígbà tí áńgẹ́lì Jibril 'Alaihis Salam pàdé rẹ̀, Jibril 'Alaihis Salam sì ni ó máa ń tọ̀ ọ́ wá ní gbogbo òru ní oṣù Ramadlan, níbi tí Jibril 'Alaihis Salam ti kọ́ Al-Qur'an. Lóòótọ́, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam jẹ́ onírẹ̀lẹ̀ ju afẹ́fẹ́ tí ń fẹ́ lọ.
Hadisi
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Ó sọ fún wa pé [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'], ó ní, ó ti sọ fún wa pé [Syu'aib] láti [Az Zuhri] ti sọ fún mi [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] pé [Abdullah bin 'Abbas] ti sọ fún un pé [Abu Sufyan bin Harb] ti sọ fún un pé; pé Heraclius gba ẹgbẹ́ ìṣòwò Quraish kan, tí wọ́n wà lórí ìrìn àjò ìṣòwò sí Ilẹ̀ Siria ní àkókò tí àdéhùn láàrín Ànábì sallallaahu 'alaihi wasallam àti Abu Sufyan àti àwọn aláìgbàgbọ́ Quraish bẹ̀rẹ̀ sí ní ipa. Nígbà tí wọ́n dúró ní Iliya, wọ́n pàdé Heraclius nígbà tí Heraclius pè wọ́n sí ìjíròrò ní ìpàdé rẹ̀, nígbà náà ni Heraclius wà pẹ̀lú àwọn ọlọ́lá Róòmù. Heraclius bá wọn sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ ògbufọ̀ kan. Heraclius sọ pé: 'Ta ni nínú yín tí ó ní ìbátan ìdílé tí ó sún mọ́ ẹni tí ó sọ pé òun ni Wòlíì?'. Abu Sufyan sọ pé; nítorí náà mo dáhùn pé; 'Èmi ni ẹni tí ó ní ìbátan ìdílé tí ó sún mọ́ ọn jùlọ'. Hérákíọ́sì sọ pé; ‘Ẹ mú un sún mọ́ mi àti àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú.’ Nítorí náà, wọ́n fi àwọn ará Kúráíṣì sí ẹ̀yìn Ábú Súfyànì. Lẹ́yìn náà Hérákíọ́sì sọ nípasẹ̀ olùtúmọ̀ rẹ̀ pé: ‘Sọ fún un pé mo bi í nípa ọkùnrin tí ó sọ pé òun jẹ́ Wòlíì. Tí ó bá purọ́ fún mi, nígbà náà o gbọ́dọ̀ purọ́ fún un. Láti ọwọ́ Allāhu, tí kì í bá ṣe nítorí ìtìjú tí wọ́n fi ń fẹ̀sùn èké tí wọ́n fi kàn mí, ì bá ti purọ́ fún un.’ Ábú Súfyànì sọ pé; Nítorí náà, ohun àkọ́kọ́ tí ó béèrè lọ́wọ́ mi nípa rẹ̀ - Wòlíì sọ́láláá ... Mo dáhùn pé: 'Ẹ pọ̀ sí i'. Ó tún béèrè pé: 'Ṣé ẹnikẹ́ni ti pẹ̀yìndà nítorí pé ó bínú sí ẹ̀sìn rẹ̀?' Mo dáhùn pé: 'Kò sí nǹkan kan.' Ó tún béèrè pé: 'Ṣé o rí i tí ó ń purọ́ rí kí ó tó sọ ohun tí ó sọ?' Mo dáhùn pé: 'Kò sí nǹkan kan rí'. Ó tún béèrè pé: 'Ṣé ó ti tàn jẹ rí?' Mo dáhùn pé: 'Kò sí nǹkan kan rí. Nígbà tí a bá ń bá a ṣeré, kò ṣe bẹ́ẹ̀ rí'. Abu Sufyan sọ pé: 'Mi ò lè sọ ohunkóhun yàtọ̀ sí irú ọ̀rọ̀ báyìí'. Ó tún béèrè pé: 'Ṣé o ń bá a jà ni?' Mo dáhùn pé: 'Bẹ́ẹ̀ ni'. Ó tún béèrè pé: 'Báwo ni ogun náà ṣe parí?' Mo dáhùn pé: 'Ogun láàárín àwa àti òun pọ̀ gan-an. Nígbà míì ó máa ń lù wá, nígbà míì a máa ń lù ú'. Ó tún béèrè pé: 'Kí ló pa láṣẹ fún yín láti ṣe?' Mo dáhùn pé: 'Ó pa láṣẹ fún wa; 'Ẹ máa jọ́sìn Allāhu láìsí pé ẹ so ohunkóhun pọ̀ mọ́ Rẹ̀, kí ẹ sì fi ohun tí àwọn baba ńlá yín sọ sílẹ̀.' Ó tún pa á láṣẹ fún wa láti máa gbàdúrà, san zakat, sọ òtítọ́, dáríjì ara wa, kí ẹ sì máa ní ìbátan.' Lẹ́yìn náà ni Hérákíọ́sì sọ fún olùtúmọ̀ rẹ̀ pé, 'Sọ fún un, mo bi ọ́ nípa ìran ọkùnrin náà, o sì sọ fún mi pé ó jẹ́ ọmọ ọlọ́lá. Wọ́n tún tọ́ ọ dàgbà láàrín àwọn ọmọ ènìyàn rẹ̀. Mo bi ọ́ bóyá ẹnikẹ́ni ti sọ ohun tí ó sọ tẹ́lẹ̀, o sì sọ pé rárá. Tí ẹnikẹ́ni bá ti sọ ọ́ tẹ́lẹ̀, èmi ìbá ti kà á sí ẹni tí ó ń fara wé ẹni tí ó ti sọ ohun kan náà tẹ́lẹ̀. Mo tún bi ọ́ bóyá èyíkéyìí nínú àwọn baba rẹ̀ jẹ́ ọmọ ọba, o sì sọ pé rárá. Mo ní tí àwọn baba rẹ̀ bá jẹ́ ọmọ ọba, ìbá ti máa béèrè fún ìjọba baba rẹ̀. Mo tún bi ọ́ bóyá o ti rí i tí ó ń purọ́ kí ó tó sọ ohun tí ó sọ, o sì sọ pé rárá. Mo lóye pé bí kò bá tilẹ̀ ní ìgboyà láti purọ́ fún àwọn ènìyàn, kí a má tilẹ̀ sọ fún Ọlọ́run. Mo sì ti bi ọ́ pé, ṣé àwọn tí ó tẹ̀lé e ni ọlọ́lá tàbí àwọn aláìníláárí?' O dáhùn àwọn onírẹ̀lẹ̀ tí wọ́n tẹ̀lé e. Ní tòótọ́, àwọn ni ọmọlẹ́yìn Wòlíì náà. Mo tún bi ọ́ bóyá iye àwọn ọmọlẹ́yìn pọ̀ sí i tàbí wọ́n dínkù, o dáhùn pé ó pọ̀ sí i. Bẹ́ẹ̀ náà ni ìgbàgbọ́ títí yóò fi pé. Mo tún ti bi ọ́ bóyá ẹnikẹ́ni ti ṣọ̀tẹ̀ nítorí pé ó bínú sí ẹ̀sìn rẹ̀. O dáhùn pé rárá. Bẹ́ẹ̀ náà ni ìgbàgbọ́ rí nígbà tí ó bá dàgbà tí ó sì dàgbà nínú ọkàn. Mo tún bi ọ́ bóyá ó ti ṣẹ̀tàn rí, o kò dáhùn rárá. Bẹ́ẹ̀ náà ni ó ṣe rí tí àwọn Àpósítélì kò lè ṣẹ̀tàn. Mo sì ti bi ọ́ pé kí ni ó pàṣẹ fún ọ láti ṣe, o dáhùn pé ó pàṣẹ fún ọ láti jọ́sìn Allah nípa àìsopọ̀ mọ́ Rẹ̀, ó sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀ láti máa jọ́sìn òrìṣà, ó tún pàṣẹ fún ọ láti máa gbàdúrà, san zaka, sọ òtítọ́, dáríjì ara rẹ kí o sì máa bá ọ̀rẹ́ rẹ ṣọ̀rẹ́. Tí gbogbo ohun tí o bá sọ bá jẹ́ òótọ́, dájúdájú yóò ṣe àkóso ìjọba lábẹ́ ẹsẹ̀ mi. Ní tòótọ́, mo ti fura pé kò sí láàárín yín nísinsìnyí, tí mo bá mọ ọ̀nà láti pàdé rẹ̀, dájúdájú èmi ìbá ti gbìyànjú láti pàdé rẹ̀ títí tí mo fi wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, dájúdájú èmi yóò fọ ẹsẹ̀ rẹ̀. Lẹ́yìn náà, Hérákíọ́sì béèrè fún lẹ́tà tí Ójíṣẹ́ Ọlọ́run, sọ́láláálááláálááláá, èyí tí Díháyà mú wá fún àwọn olórí ìlú Basrah, Ó sì fún Hérákíọ́sì, lẹ́yìn náà ó kà á, ó sì wí pé: 'Bísímílàhírì rahmanir rahim. Láti ọ̀dọ̀ Muhammad, ìránṣẹ́ Allah àti Òjíṣẹ́ Rẹ̀ sí Hérákíọ́sì. Alákòóso Róòmù, Àlàáfíà fún ẹni tí ó tẹ̀lé ìtọ́sọ́nà. Lẹ́yìn náà, láti ibẹ̀, mo pè yín pẹ̀lú ìpè Islam; ẹ gba Islam, nígbà náà ni ẹ ó wà ní ààbò, Allah yóò fún yín ní èrè méjì. Ṣùgbọ́n tí ẹ bá yípadà, nígbà náà ni ẹ ó ru ẹ̀ṣẹ̀ àwọn ènìyàn yín, àti pé: Ẹ̀yin ènìyàn ìwé, ẹ wá - di - àṣẹ kan mú - láàárín àwa àti ẹ̀yin kò sí ìyàtọ̀, pé àwa kò sin ẹnikẹ́ni àyàfi Allah àti pé àwa kò - pẹ̀lú - mú àwọn mìíràn gẹ́gẹ́ bí Olúwa lẹ́yìn Allah.' Tí wọ́n bá yípadà, nígbà náà sọ fún wọn pé: 'Ẹ jẹ́rìí pé àwa ni àwọn tí wọ́n tẹrí ba fún Allah.' Abu Sufyan sọ pé: ‘Lẹ́yìn tí Heraclius sọ ohun tó sọ, tó sì parí kíkà lẹ́tà náà, ariwo àti ariwo ńlá kan bẹ̀rẹ̀, tó bẹ́ẹ̀ tí wọ́n fi lé wa jáde. Mo sọ fún àwọn ọ̀rẹ́ mi lẹ́yìn tí wọ́n lé wa jáde pé: ‘Lóòótọ́, wọ́n ti pè é sí ọ̀ràn ọmọ Abu Kabsyah. Heraclius ní àníyàn nípa ìjọba Róòmù.’ Ní àkókò yẹn, mo tún ní àníyàn pé Muhammad yóò ṣẹ́gun, títí tí ó fi di pé - ìmọ̀lára yẹn pòórá lẹ́yìn náà - Allah mú mi gba ẹ̀sìn Islam. Ibn An Nazhur, ọlọ́lá kan ní Iliya' àti Heraclius jẹ́ bíṣọ́ọ̀bù Kristẹni, ó sọ pé ní ọjọ́ kan nígbà tí Heraclius ṣèbẹ̀wò sí Iliya, ó ní àníyàn gidigidi, ó sọ fún àwọn olórí ogun rẹ̀ pé: ‘Lóòótọ́, a sẹ́ ipò rẹ.’ Ibn Nazhur sọ pé, ‘Heraclius jẹ́ awòràwọ̀ tí ó máa ń kíyèsí ìrìn àjò àwọn ìràwọ̀ nígbà gbogbo. Ó dáhùn ìbéèrè àwọn àlùfáà tí wọ́n bi í pé: ‘Ní alẹ́ kan nígbà tí mo ń wo bí àwọn ìràwọ̀ ṣe ń kọjá lọ, mo rí i pé wọ́n bí ọba Khitan, ta ni nínú àwọn ènìyàn yìí tí wọ́n kọlà fún?’ Dá àwọn àlùfáà lóhùn; ‘Àwọn Júù nìkan ló ń ṣe ìkọlà, má ṣe dààmú nítorí àwọn Júù. Kàn pàṣẹ fún gbogbo orílẹ̀-èdè ní ìjọba rẹ, kí a lè pa àwọn Júù ní àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyẹn’. Nígbà náà, ìránṣẹ́ kan láti ọ̀dọ̀ ọba Bani Ghassan gbé Heraclius kalẹ̀ láti sọ fún un nípa Ojiṣẹ Allah (ìkáànú àti ìbùkún Ọlọ́run kí ó wà pẹ̀lú rẹ̀), lẹ́yìn tí ọkùnrin náà ti parí sísọ ìtàn náà, Heraclius pàṣẹ pé kí wọ́n ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ láti mọ̀ bóyá ó kọlà tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. Lẹ́yìn tí ó ṣàyẹ̀wò, ó hàn gbangba pé ó jẹ́ dúdú ní tòótọ́. Lẹ́yìn náà ni àwọn ènìyàn sọ fún Heraclius. Heraclius béèrè lọ́wọ́ ọkùnrin náà nípa àwọn ará Arabia yòókù, ṣé wọ́n kọlà tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́?’ Ó dáhùn pé; ‘Gbogbo àwọn ará Arabia ni wọ́n kọlà’. Heraclius sọ pé; ‘Èyí ni ọba Ummah, ní tòótọ́ ni a bí i’. Lẹ́yìn náà Heraclisu fi lẹ́tà ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ kan ní Róòmù tí ìmọ̀ rẹ̀ dọ́gba pẹ̀lú ti Heraclisu - láti sọ fún un nípa ìbí Ànábì Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Ní àkókò kan náà, ó tẹ̀síwájú ìrìn àjò rẹ̀ sí ìlú Himsha, ṣùgbọ́n kí ó tó dé Himsha, ìdáhùn sí lẹ́tà ọ̀rẹ́ rẹ̀ ti dé àkọ́kọ́. Ọ̀rẹ́ rẹ̀ gbà pẹ̀lú èrò Heraclius pé wọ́n bí Muhammad àti pé wòlíì ni òun. Lẹ́yìn náà Heraclius pe àwọn aláṣẹ Róòmù láti wá sí ipò rẹ̀ ní Himsha, lẹ́yìn tí gbogbo ènìyàn wà níbi ìpàdé náà, Heraclius pàṣẹ pé kí wọ́n ti gbogbo ilẹ̀kùn pa. Lẹ́yìn náà ó wí pé: ‘Ẹ̀yin orílẹ̀-èdè rum, ṣé gbogbo yín yóò ṣe àṣeyọrí àti ìlọsíwájú ológo, nígbà tí ìjọba náà bá wà ní ọwọ́ wa? Tí ẹ bá fẹ́, ẹ gbà Muhammad gẹ́gẹ́ bí Wòlíì!’. Nígbà tí wọ́n gbọ́ ọ̀rọ̀ wọ̀nyí, wọ́n sá lọ bí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ ìgbẹ́, bó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo ilẹ̀kùn ti tì. Nígbà tí Heraclius rí irú ipò bẹ́ẹ̀, ó pàdánù ìrètí pé wọn yóò gbàgbọ́ nínú jíjẹ́ Wòlíì Muhammad. Lẹ́yìn náà ó pàṣẹ fún gbogbo ènìyàn láti padà sí ipò wọn ó sì wí pé: ‘Ní tòótọ́, ohun tí mo sọ nísinsìnyí ni láti dán ìdúróṣinṣin gbogbo yín wò. Nísinsìnyí mo ti rí ìpinnu yẹn’. Lẹ́yìn náà wọ́n tẹrí ba fún Heraclius wọ́n sì ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú rẹ̀. Bẹ́ẹ̀ ni ìtàn Heraclius parí. [Salih bin Kaisan] ati [Yunus] ati [Ma'mar] ti sọ ọ́ lati [Az Zuhri].
Hadisi
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Ó sọ fún wa pé [Abdullah bin Musa], ó ní, ó ti sọ fún wa [Hanzhalah bin Abu Sufyan] láti ọ̀dọ̀ [Ikrimah bin Khalid] láti ọ̀dọ̀ [Ibn Umar] sọ pé: “Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallama sọ pé: ‘Ẹ̀sìn Islam ni a kọ́ sórí ìpìlẹ̀ márùn-ún-; ẹ̀rí pé kò sí ọlọ́run mìíràn àyàfi Allah àti pé dájúdájú Muhammad jẹ́ ojiṣẹ Allah, gbígbé àdúrà kalẹ̀, sísan zakat, sísin Hajji àti ààwẹ̀ ní àkókò Ramadan.”
Hadisi
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Ó ti sọ fún wa [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] ó ní, Ó ti sọ fún wa [Abu 'Amir Al 'Aqadi] ẹni tí ó sọ pé, Ó ti sọ fún wa [Sulaiman bin Bilal] láti ọ̀dọ̀ [Abdullah bin Dinar] láti ọ̀dọ̀ [Abu Salih] láti ọ̀dọ̀ [Abu Hurairah] láti ọ̀dọ̀ Anabi sallallaahu 'alaihi wasallam, ó ní: 'Ìgbàgbọ́ ní ẹ̀ka tó ju ọgọ́ta lọ, ìtìjú sì jẹ́ ara ìgbàgbọ́'.
Hadisi
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Wọ́n ti sọ ọ́ fún wa [Adam bin Abu Iyas] pé, “A ti sọ ọ́ fún wa [Syu’bah] láti ọ̀dọ̀ [Abdullah bin Abu As Safar] àti [Isma’il bin Abu Khalid] láti ọ̀dọ̀ [Asy Sya’bi] láti ọ̀dọ̀ [Abdullah bin 'Amru] láti ọ̀dọ̀ Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama, ó sọ pé: “Musulumi ni ẹni tí ọ̀rọ̀ àti ọwọ́ rẹ̀ wà ní ààbò fún àwọn Musulumi, Muhajir sì ni ẹni tí ó kọ ohun tí Allah ti kọ̀ sílẹ̀.” Abu Abdullah sọ pé; Abu Mu’awiyah sì sọ pé; Ó ti sọ fún wa [Daud] pé, òun ni ọmọ Ibn Hind, nípa [Amir] sọ pé; Mo gbọ́ [Abdullah], ìtumọ̀ rẹ̀ ni ibn 'Amru, láti ọ̀dọ̀ Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama, Ó sì sọ pé [Abdullah] láti ọ̀dọ̀ [Daud] láti ọ̀dọ̀ [Amir] láti ọ̀dọ̀ [Abdullah] láti ọ̀dọ̀ Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama.
Hadisi
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Ó ti sọ fún wa [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] ó ní, Ó ti sọ fún wa [baba mi] pé, Ó ti sọ fún wa [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] láti [Abu Burdah] láti [Abu Musa] sọ pé: 'Ìwọ Ojiṣẹ Allah, èwo ni Islam tó ṣe pàtàkì jùlọ?' Rasulullah 'alaihi wasallam dáhùn pé: 'Ta ni àwọn Musulumi wà ní ààbò kúrò lọ́wọ́ ẹnu àti ọwọ́ wọn'.
Hadisi
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Ó ti sọ fún wa pé [‘Amru bin Khalid’] sọ pé, Ó ti sọ fún wa [Al Laits] láti ọ̀dọ̀ [Yazid] láti ọ̀dọ̀ [Abu Al Khair] láti ọ̀dọ̀ [Abdullah bin 'Amru]; Ẹnìkan wà tí ó béèrè lọ́wọ́ Ànábì Sallallahu 'alaihi wasallam pé: ‘Èwo ni ẹ̀sìn Islam tó dára jùlọ?’ Ànábì Sallallahu 'alaihi wasallam dáhùn pé: ‘Ẹ máa fún oúnjẹ ní oúnjẹ, kí àwọn ènìyàn tí ẹ mọ̀ àti àwọn tí ẹ kò mọ̀.’
Hadisi
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Ó ti sọ fún wa [Musaddad] pé, ó ti sọ fún wa [Yahya] láti [Syu'bah] láti [Qotadah] láti [Anas] láti ọ̀dọ̀ Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallama. Àti láti ọ̀dọ̀ [Husain Al Mu'alim] pé, ó ti sọ fún wa [Qotadah] láti ọ̀dọ̀ [Anas] láti ọ̀dọ̀ Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallama, ó sọ pé: 'Kò sí ẹnìkan nínú yín tó gbàgbọ́ títí ó fi fẹ́ràn arákùnrin rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ó ṣe nífẹ̀ẹ́ ara rẹ̀'.
Hadisi
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
A ti sọ fun wa [Abu Al Yaman] pe, a ti royin fun wa [Syu'aib] pe, a ti sọ fun wa [Abu Az Zanad] lati [Al A'raj] lati [Abu Hurairah] pe Ojise Allah (ike ati ola Olohun ki o ma ba a) sọ pe: 'Nitorinaa nipasẹ Ẹni ti ẹmi mi wa ni ọwọ rẹ, ẹnikẹni ninu yin kii yoo gbagbọ titi a o fi fẹran mi ju awọn obi rẹ ati awọn ọmọ rẹ lọ'.
Hadisi
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Ó ti jẹ́ ìtàn wa [Ya’qub bin Ibrahim] sọ pé, ó ti jẹ́ ìtàn wa [Ibn Ulayyah] láti ọ̀dọ̀ [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] láti ọ̀dọ̀ [Anas] láti ọ̀dọ̀ Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama. Ó sì ti jẹ́ ìtàn wa [Adam] sọ pé, ó ti jẹ́ ìtàn wa [Syu’bah] láti ọ̀dọ̀ [Qotadah] láti ọ̀dọ̀ [Anas] sọ pé, Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama sọ pé: ‘Ẹnikẹ́ni nínú yín kò ní gbàgbọ́ títí tí mo fi fẹ́ràn ju àwọn òbí rẹ̀, àwọn ọmọ rẹ̀ àti gbogbo ènìyàn lọ.’
Hadisi
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
ti sọ fún wa [Muhammad bin Al Mutsanna] pé, a ti sọ fún wa [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] pé, a ti sọ fún wa [Ayyub] láti ọ̀dọ̀ [Abu Qilabah] láti ọ̀dọ̀ [Anas bin Malik] láti ọ̀dọ̀ Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallam, ó sọ pé: 'Àwọn nǹkan mẹ́ta tí ẹnìkan bá ní, yóò ní adùn ìgbàgbọ́: Ó sọ Allah àti Òjíṣẹ́ Rẹ̀ di ẹni tí ó fẹ́ràn ju àwọn méjì wọ̀nyí lọ. Tí ó bá fẹ́ràn ẹnìkan, kò nífẹ̀ẹ́ rẹ̀ àyàfi nítorí Allah. Ó sì kórìíra pípadà sí àìgbàgbọ́ bí ó ṣe kórìíra kí a jù ú sínú iná àpáàdì.'
Hadisi
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Ó sọ fún wa pé [Abu Al Walid] sọ pé, ó ti sọ fún wa pé [Syu'bah] ti sọ fún mi [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], ó ní; mo gbọ́ [Anas] láti ọ̀dọ̀ Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallam, ó ní: 'Àmì ìgbàgbọ́ ni láti nífẹ̀ẹ́ -Ansar àti àmì nifaq ni láti kórìíra -Ansar'.
Hadisi
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Ó sọ fún wa pé [Abu Al Yaman], ó sọ fún wa pé [Syu'aib] láti ọ̀dọ̀ [Az Zuhri], ó sọ fún wa pé [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah] jẹ́ ọ̀rẹ́ kan tí ó kópa nínú ogun Badr, ó sì tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí ó búra ní alẹ́ Aqobah, ó sọ pé; pé Ojiṣẹ́ Allah Sallallahu Alaihi Wasallama sọ nígbà tí ó wà láàrín àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ pé: 'Ẹ gbàgbọ́ ìfọkànsìn sí mi pé kí ẹ má ṣe fi ohunkóhun ṣe àjọṣepọ̀ pẹ̀lú Allah, kí ẹ má ṣe jalè, kí ẹ má ṣe panṣágà, kí ẹ má ṣe pa àwọn ọmọ yín, kí ẹ má ṣe pa irọ́ tí ẹ hùmọ̀ láàrín ọwọ́ àti ẹsẹ̀ yín, kí ẹ má ṣe tako ohunkóhun tí ó tọ́. Ẹnikẹ́ni nínú yín bá mú wọn ṣẹ, èrè rẹ̀ wà lọ́dọ̀ Allāhu, ẹnikẹ́ni tí ó bá sì rú àwọn nǹkan wọ̀nyí, lẹ́yìn náà Allāhu yóò fìyà jẹ ẹ́ ní ayé yìí, ó jẹ́ kafarat fún un, ẹnikẹ́ni tí ó bá sì rú àwọn nǹkan wọ̀nyí, lẹ́yìn náà Allāhu yóò bò wọ́n mọ́lẹ̀ - kò fìyà jẹ ẹ́ ní ayé yìí - lẹ́yìn náà iṣẹ́ rẹ̀ yóò padà sí ọ̀dọ̀ Allāhu, tí Ó bá fẹ́, yóò dáríjì í tàbí yóò fìyà jẹ ẹ́. Nítorí náà, a ṣe ìlérí ìdúróṣinṣin fún un fún àwọn nǹkan wọ̀nyí.
Hadisi
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
[Abdullah bin Maslamah] ti sọ fun wa lati ọdọ [Malik] lati ọdọ [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] lati ọdọ [baba rẹ] lati ọdọ [Abu Sa'id Al Khudri] pe o sọ pe, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam sọ pe: 'O fẹrẹ ṣẹlẹ - ni igba kan - pe iṣura ti o dara julọ ti Musulumi ni ewúrẹ ti o n jẹ lori awọn oke ati awọn ibi jijin, o lọ pẹlu rẹ. Ẹsin rẹ jẹ nitori ibẹru ti a ba a sọrọ odi'.
Hadisi
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Ó sọ fún wa pé [Muhammad bin Salam] sọ pé, ó ti sọ fún wa pé [Abdah] láti [Hism] láti ọ̀dọ̀ [baba rẹ̀] láti ọ̀dọ̀ [Aisha] sọ pé: ‘Ojiṣẹ Allah sallallahu 'alaihi wasallam' nígbà tí ó pàṣẹ fún àwọn sahabban, ó pàṣẹ fún wọn láti ṣe àwọn iṣẹ́ tí wọ́n lè ṣe, lẹ́yìn náà àwọn sahabban náà sọ pé: ‘Àwa kò dà bí rẹ, ìwọ Ojiṣẹ Allah, nítorí pé a ti dáríjì ọ́ fún ẹ̀ṣẹ̀ rẹ àtijọ́ àti ọjọ́ iwájú.’ Nítorí náà, Sallallaahu 'alaihi wasallam bínú, èyí tí a lè rí ní ojú rẹ̀, lẹ́yìn náà ó wí pé: ‘Dájúdájú, ẹni tí ó jẹ́ olùfọkànsìn jùlọ tí ó sì lóye Allah jùlọ nínú yín ni èmi’.
Hadisi
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Wọ́n ti sọ fún wa pé [Sulaiman bin Harb] sọ pé, wọ́n ti sọ fún wa [Syu'bah] láti [Qotadah] láti [Anas bin Malik] láti ọ̀dọ̀ Ànábì Sallallahu Alaihi Wasallam, ó sọ pé: 'Àwọn nǹkan mẹ́ta- tí ó bá jẹ́ pé ẹnìkan ní, yóò ní adùn ìgbàgbọ́: Allah àti Òjíṣẹ́ Rẹ̀ jẹ́ olùfẹ́ ju àwọn méjì wọ̀nyí lọ. Àti ẹni tí, tí ó bá fẹ́ràn ẹnìkan, tí kò fẹ́ràn ẹni náà àyàfi fún Allah 'azza wajalla. Àti ẹni tí ó kórìíra pípadà sí àìgbàgbọ́ bí ó ṣe kórìíra kí a jù ú sínú iná àpáàdì'.
