Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Милемлы вераз [Аль-Хумаиди Абдулла бин Аз Зубайр] со шуиз, вераз милемлы [Суфьян], кин шуиз, со вераз милемлы [Яхья бин Саид Аль-Ансари] шуиз, вераз милемлы [Мухаммад бин Ибрагим Ат Тайми], со кылӥз [Алькама бин Вакаш Аль-Лайци] шуыса; Мон одӥг пол кылӥ [Умар бин Аль Хатхаблэсь] амвон вылын шуиз; Мон кылӥ, кызьы пророк саллаллаху алейхи ва саллям шуиз: «Вань ужъёс малпан бордысь пото, нош котькуд адями понна тырон потэ со бордысь, мар малпамын вал; Кин ке но эмиграцие кошкыны малпа, со дуннее вуэмез понна яке кышнояськыны мылкыд каремез понна, соку солэн эмиграциез со малпамъя луэ».
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Милемлы верамын вал [Абдулла бин Юсуф] шуиз, милемлы [Малик] [Хисям бин Урва] [атаезлэсь] [Айся] Мумининлэн анаезлэсь верамын вал, Аль-Харит бин Хишам Расулуллахлэсь юаз: «О, Расулуллах, кызьы тон доры лыктӥд откровение?» Соин ик Расулуллах алейхи васаллам валэктӥз: «Куддыръя со мыным лыктэ, кызьы жингыртӥсь гырлыослэн куараоссы, нош та амал мыным тужгес но секыт, собере со дугдэ, мон валаны быгатӥсько, мар вераське. Нош куддыръя адями кадь кылчин лыктэ но монэн вераське, соин ик мон солэсь верамзэ быдэсъясько». Айся шуиз: «Зэмзэ но, мон одӥг пол адӟи, кызьы Со доры туж кезьыт нуналэ усьтӥськон вуиз, собере со дугдӥз, нош мон адӟи, Солэн ымныраз потэ шуыса».
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Милемлы верамын вал [Яхья бин Букаир] шуиз, милемлы верамын вал [Аль Лайц] ['Укаил] [Ибн Шихаб] ['Урва бин Аз Зубайр] ['Урва бин Аз Зубайр] [Айся] -Му'мининлэн Анай-, со шуиз: 'Кутсконэз усьтон, кудзэ лыктӥз Расуллаллах саллаллах, вал трулалалахилала уйвӧтаз уйвӧт. Нош Со уг малпаськы, со ӵукна югыт кадь уг ке лыкты. Собере солы огшоры улонэз яратонэн бакель каремын вал, соин ик со Хиролэсь пещеразэ бырйиз но сое чидаз, нимысьтыз ӝытъёсы кӧня ке дыр ӵоже йыбыртъяз, собере семьяез доры берытскиз, выльысь улэп кылён понна сиён-юон дасяны. Собере со Хадиджаен пумиськиз, сиён-юон дасяны. Берло дыре Аль-Хак вуиз, куке со Хиролэн пещераяз вал, кылчин лыктӥз но шуиз: «Лыдӟиськод-а?» Со валэктӥз: «Мон лыдӟиськыны уг быгатӥськы». Пророк саллаллаху алейхи васаллам валэктӥз: Озьыен, кылчин монэ кутӥз но туж зол ӟыгыртӥз, собере монэ лэзиз но выльысь шуиз: «Лыдӟе!» Со валэктӥз: «Мон лыдӟиськыны уг быгатӥськы». Соин ик кылчин монэ кутӥз но туж зол ӟыгыртӥз, собере лэзиз но нош ик шуиз: «Лыдӟе!». Со валэктӥз: «Мон лыдӟиськыны уг быгатӥськы». Кылчин монэ нош ик кутӥз но куинетӥ ползэ туж зол ӟыгыртӥз, собере монэ лэзиз, нош ик шуиз: -Лыдӟе -пусйыса- тӥляд Инмардылэсь нимзэ, кудӥныз со кылдытӥз, Со адямиосты вир тромблэсь кылдытӥз. Лыдӟе, нош тӥляд Кузёды — Тужгес но ӟечлыко-'. Пророк саллаллаху алейхи васаллям семьяез доры берытскиз, откровение кылъёсын ӝожомыса. Со пумиськиз Хадиджа бинт Хавайлид но шуиз: «Монэ ӵушылэ, ӵушылэ!». Сое ӵошкытато вал, кышкасьтэм луиз. Собере со Хадиджалы вераз, мар луиз: «Мон ачим сярысь сюлмаськисько». Соин ик Хадиджа шуиз: «Аллахен, Аллах тыныд пыраклы уз люкеты, малы ке шуоно тон эшъяськонэз азьланьтӥсь адями». Собере Хадиджа сое ӧтиз пумиськыны Варокох бин Науфал бин Асад бин Абдул Уззаен, Хадиджалэн дядяезлэн пиеныз, кудӥныз со христиан вал Джахилия вакытэ. Со озьы ик гожтӥз книгаос еврей кылын, озьы ик гожтӥз Библиез еврей кылын Аллахлэн лэземезъя. Со вакытэ Варокох пересь ни вал, синъёсыз сӧсырмемын вал. Хадиджа шуиз: «О, дядяелэн пиез, кылзӥськы, мар вералоз агаедлэн пиез». Варокох шуиз: «О, мынам агаелэн пиез, мар тон адӟид». Озьы Расулуллах салляллаху алейхи васаллям вераз, мар соин луиз. Вароко шуиз: «Та Намус, кызьы Аллах одӥг пол Моисейлы усьтӥз». Ой, мон егит на вал, мон улэп на вал, куке тонэ калыкед поттӥз». Расулуллах алейхи ва саллям юаз: «Монэ соос поттозы-а?» Варокох валэктӥз: «Да. Малы ке шуоно нокин но уз лыкты, мар тон ваиськод, соос ӧз ке сӧсырмы - тушмонъёс лэсьтэмын -. Мон отын ке луысал, куке со луиз, мон тыныд юрттысал, вань кужымме сётысал». Варокох ӧз адӟы со ужрадэз, кудзэ со оскиз, малы ке шуоно со азьвылгес кулӥз fatroh дыръя — бушлык — усьтон. [Ибн Шихаб] шуиз; мыным [Абу Салама бин Абдуррахманлы] ивортӥз, [Джабир бин Абдулла Аль Ансари] усьтонлэн буш луэмез сярысь вераз шуыса, кызьы шуиз Аллахлэн ыстэм муртэз саллаллаху алейхи васаллам: «Мон мыныкум, мон инмысь куараез кылӥ, мон со шоры учки но, мон доры лыктэм кылчин пукон вылын пуке вал». инбам но музъем. Мон кышкай но дорам бертӥ, шуи: «Монэ ӵушылэ». Монэ ӵушылэ'. Соин ик Аллах Таала ыстћз усьтон: -О, тон, кин асьтэды ӵушылэ- Аллахлэн кылыз дорозь -но идолъёсты кельтэ-. Со дырысен усьтонъёс ӵемысь лыкто». Та хадисэз озьы ик веразы [Абдулла бин Юсуф] но [Абу Шалих], озьы ик [Хилал бин Раддад] [Аз Зухриысь]. Нош [Иона] шуиз; нош [Ма'мар] соглаш луиз, сое Аз Зухрилэсь басьтӥз шуыса.
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Милемлы вераз [Муса бин Исмаил] со шуиз, милемлы вераз [Абу Авана] шуиз, со вераз милемлы [Муса бин Абу Айся] шуиз, вераз милемлы [Саид бин Джубайр] [Ибн Аббаслэсь] Аллах Таалалэн кылъёсыз сярысь: -Эн ӝуты кылдэ Коранэз ӝоггес лыдӟыны, малы ке шуоно тон сое ӝоггес лыдӟод - Ибн Аббас шуиз: «Аллахлэн ыстэм муртэзлэн туж юн мылкыдыз вал наизусть тодыны, мар усьтӥськиз — Коран — но ымнырзэ ӝутӥз». Ибн Аббас шуиз: «Мон тӥледлы ымнырме ӝуто, сое лыдӟыны, кызьы мыным лэсьтӥз Аллахлэн ыстэм муртэз». Саид шуиз: «Мон ымнырме ӝуто - сое лыдӟыны- тӥледлы, кызьы мон адӟи Ибн Аббаслэсь сое лэсьтэмзэ». Озьы пророк саллаллаху алейхи васаллям ымдуръёссэ ӝутӥз. Собере Аллах Таалалэн кылыз лыктӥз: кылдэ эн ӝуты Коранэз лыдӟыны, малы ке шуоно тон сое ӝог дышетод. Зэмзэ но, соосты -тӥляд ымнырады- люканы но -тӥледыз визьмо карыны- соосты лыдӟыны Милям чотын». Со возьматэ, Аллах сое тӥляд сандыкады люка шуыса — сое наизусть тодыны — собере тӥ сое лыдӟиськоды: «Куке Ми сое лыдӟыса быдтомы, соку лыдӟонэз чакла». Со возьматэ: «Кылзӥське но шып улэ». Собере Аллах Таала шуиз: «Соку, зэмзэ но, сое валэктыны асьмелы кулэ». Со возьматэ: «Милям сое лыдӟыны обязательствомы». Нош Аллахлэн ыстэм муртэз со дырысен, куке со доры Джибрил Алейхис Салам лыктӥз, со сое кылзӥськиз. Нош куке Джибрил Алейхис Салам ӧз ни луы, Пророк саллаллаху алейхи васаллям сое лыдӟиз — аслаз эшъёсызлы — кызьы Джибрил Алейхис Салам солы лыдӟиз
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Вераз милемлы [Абдан] со шуиз, вераз милемлы [Абдулла] вераз милемлы [Юнус] [Аз Зухри] но со ик веранэн, озьы ик вераз милемлы [Бисир бин Мухаммад] шуиз, вераз милемлы [Абдулла] шуиз, вераз милемлы [Юнус] но [Ма'мар] [Аз Зухри]лэсь], кызьы шуиз милемлы [Ульд Убалид, Абдулла] [Ибн Аббас] шуиз, Расулуллах шаллаллаху алейхи васаллам тужгес но небыт адями вал шуыса, тужгес но Рамадлан толэзе, куке соин пумиськылӥз Джибрил Алейхис Салам кылчин, нош со вал Джибрил Алейхис Салам, кудӥныз со доры котькуд ӝыт лыктылӥз Рамадлан толэзе, кытын Рамадлан Саламлы дышетскиз Коран. Зэмзэ но, Расулуллах шаллаллаху алейхи васаллам трослы небытгес вал, ӟырдыт тӧллэсь.
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Вераз милемлы [Абу Аль Яман Аль Хакам бин Нафи'] со шуиз, милемлы вераз [Сю'аиб] [Аз Зухри]-ысь мыным вераз [Убайдулла бин Абдулла бин Утба бин Мас'уд], [Абдулла бин Аббас] солы вераз, [Абу Суфьян бин Харб] солы вераны кулэ шуыса; Гераклий басьтэм курейш вузкарон группаез, кудӥныз Сири музъем вылэ вузкарон экспедициын вал, куке пророк но Абу Суфьян но курейш кафиръёс куспын огкыл кужыме пыриз. Куке соос дугдӥллям Илия дорын, соос пумиськизы Гераклиен, Гераклилэн ӧтемезъя, сое ӧтьыны диалоге солэн собранияз, со вакытэ Гераклий римысь дано адямиосын ӵош вал. Гераклий соосын переводчик пыр вераськиз. Гераклий шуиз; — Кинлэн тӥ пӧлысь тужгес но матысь семья кусыпъёсыз вань со адямиен, кудӥныз со ассэ пророк шуыса нима? Абу Суфьян шуиз; озьы мон ответ сётӥ; — Мон солы тужгес но матысь семья кусыпъёсын луисько. Гераклий шуиз; — Сое мыным но эшъёсызлы матынгес каре. Озьы соос курейшъёсты Абу Суфьян сьӧры пуктӥзы. Соку Гераклий переводчикез пыр шуиз: «Вералэ солы, мон солэсь юалляськи со адями сярысь, кудӥныз со ассэ пророк шуиз. Со мыным алдаське ке, тон солы алдаськыны кулэ». Аллахен, мон солы алдаськысал, алдаськон понна янгыше уськытонъёслэсь возьдаськон ӧй ке луысал, мон солы алдаськысал». Абу Суфьян шуиз; Соин ик нырысьсэ со мынэсьтым со сярысь юаз — пророк саллаллаху алейхи васаллям — вал: «кыӵе интыез солэн выжыез тӥ пӧлын?» Мон ответ сётӥ: «Со ӟеч - дворян - выжыысь». Со нош ик юаз: — Солэсь азьвыл кин ке но вераз-а? Мон ответ сётӥ: «Нош». Со нош ик юаз: — Атаез эксэй-а? Мон валэктӥ: «Ӧвӧл». Со сьӧры мынӥсьёс вылӥ кивалтӥсьёс-а, ляб адямиос-а?» Мон валэктӥ: «Со сьӧры мынӥсьёс но — ляб адямиос». Со нош ик юаз: «Сьӧраз мынӥсьёс йыло-а, кулэсмо-а?» Мон ответ сётӥ: «Будэтон». Со нош ик юаз: «Кин ке но осконлэсь палэнскиз-а, малы ке шуоно солэн религиезлы вожез потӥз?» Мон ответ сётӥ: «Нош ик». Со нош ик юаз: «Тон сое куке но алдаськыса шедьтӥд-а, со верамзэ верамезлэсь азьло?» Мон валэктӥ: «Ноку но». Со нош ик юаз: — Со куке но алдаськылӥз-а? Мон валэктӥ: «Ноку но. Куке ми соин ӵош ветлӥмы, со ноку озьы ӧз лэсьтылы. Абу Суфьян шуиз: «Мон уг быгатӥськы, таӵе кылъёс сяна, мукетсэ вераны». Со нош ик юаз: «Тон соин ожмаськиськод-а?» Мон валэктӥ: «Да». Нош ик юаз: — Кызьы война йылпумъяськиз? Мон валэктӥ: «Милям но солэн куспын ожмаськон туж зол. Куддыръя со милемыз жуге, куддыръя ми сое жугиськом». Со нош ик юаз: «Мар со тыныд косӥз?» Мон валэктӥ: «Со милемыз косӥз; — Аллахлы йыбыртъялэ, соин номыр герӟаськытэк, нош выжыостылэсь верамзэс куштэ. — Озьы ик со милемыз вӧсяськыны, закат тырыны, зэмлыкез вераны, ог-огмес простить карыны но эшъяськонэз возьыны косӥз. Соин ик Гераклий аслаз переводчикезлы шуиз: «Вералэ солы, мон тӥлесьтыд адямилэсь анай-атайзэ юалляськи шуыса, тӥ мыным вералоды, со адями дворян выжыысь шуыса». Озьы ик адями улӟытэмын вал ас калыкезлэн выжыосыз пӧлын. Нош мон юай, кин ке но ӧз-а вера, мар со вераз, тон шуид, уг. Сое ке верало вал, кин ке сое азьвыл вераз шуыса, конечно, мон малпасько, та адями азьвыл кинлэсь ке копировать каре шуыса, кудӥныз со озьы ик вераз. Мон тӥлесьтыд но юай, атаез эксэй выжыысь-а шуыса, тӥ уг шуиды. Мон шуи, атаез эксэй выжыысь ке, конечно, та адями атаезлэсь эксэйлыксэ басьтоз. Нош мон тӥлесьтыд юай, тӥ сое куке но басьтӥды-а Со верамезлэсь азьло алдаськиз ке, тон солы уг шуид. Мон туж валасько, адямиос но уг дӥсьто алдаськыны, Аллахлы алдаськыны гинэ ӧвӧл. Нош мон тӥлесьтыд юай: со сьӧры мынӥсьёс ӟеч-а, ляб-а?» Тон валэктӥд со сьӧры мынӥсь ляб адямиослы. Зэмзэ но, соос пророклэн сьӧраз мынӥсьёс. Мон но тӥлесьтыд юай, будӥз-а яке кулэсмиз подписчикъёслэн лыдзы, тӥ валэктӥды, будӥз шуыса. Нош осконэн озьы луэ, со тырбыдэс луытозь. Мон тӥлесьтыд но юай, кин ке но отступничество лэсьтӥз-а, малы ке шуоно со аслаз религиезлы ӝожомиз. Тон ӧвӧл шуыса валэктӥд. И вот кыӵе луэ оскон, куке со будэ но будэ сюлэмын. Мон но тӥлесьтыд юай, алдаськиз-а со куке но, тӥ ноку ӧз шуиды. Озьы вал, Апостолъёс алдаськыны ӧз быгатэ шуыса. Нош мон тӥлесьтыд юай, мар со тӥледлы косӥз, тӥ ответ сётӥды, со тӥледыз косӥз шуыса, Аллахлы йыбыртъяны, соин номыр уг герӟаськы, нош тӥледыз идолъёслы йыбыртъяны люкетэ, со озьы ик тӥледлы косӥз нимаз луыны, закат тырыны, зэмлыкез вераны, ог-огдэс простить карыны но эшъяськонэз возьыны. Ваньмыз, мар тон вераськод, зэм ке, со одно ик мынам пыд улын эксэйлыкен кивалтоз. Мон туж шекъяськи, со али тӥ пӧлын ӧвӧл шуыса, мон со доры сюресэз тодысал ке, конечно, мон сое шедьтыны сокем тыршысал, куке мон со сьӧрын луысал, мон одно ик солэсь пыдъёссэ миськысал. Собере Гераклий пророклэсь гожтэт куриз, кудзэ Дихия Басралэн кивалтӥсьёсызлы вайиз. Соин ик со гожтэтсэ Геракллы сётӥз, соин ик со сое лыдӟиз но пуштросэз гожтэмын вал: «Бисмиллахир рахманир Рахим». Мухаммедлэсь, Аллахлэн ужась-тыршисезлэсь но солэн ыстэм муртэзлэсь Гераклийлы. Рим кивалтӥсь, утиськон понна, кин куронъёсты быдэсъя. Собере, со интые, мон тӥледыз ӧтисько исламлэн ӧтёнэныз; Ислам пыре, соку тон кышкыттэмлыко луод, Аллах тыныд кык поллы дун сётоз. Нош тӥ палэнскиды ке, соку тӥ асьтэлэн калыктылэсь сьӧлыкъёссэ нуоды, нош: о, книгаысь адямиос, лыктэ - возе - приговор - декрет - ми но тӥ куспын нокыӵе споръяськон ӧвӧл шуыса, ми нокинлы но ум йыбыртъялэ, Аллахлы гинэ но ми соин номыр ум герӟаське но нокыӵе - но - нокин но асьмеос пӧлысь мукетъёссэ Аллах сяна раввинъёс кадь уг басьты'. Соос палэнскизы ке, соослы вералэ: «Тани ми соос, кинъёс -Аллахлы-» сётскизы. Абу Суфьян шуиз: «Гераклий верамез бере но гожтэтсэ лыдӟыса быдтэмез бере, ӝожомон но ӟырдыт куараос кылдӥллям, кудъёсыз милемыз палэнтӥзы. Мон эшъёсылы шуи, милемыз поттэмзы бере; — Зэмзэ но, сое ӧтизы Абу Кабсялэн пиезлэн ужъёсаз. Геракл Рим империя сярысь сюлмаськиз. Со вакытэ но мон сюлмаськи, Мухаммедлы удалтоз шуыса, берло — со шӧдон быриз бере — Аллах монэ исламлы кутӥз. Нош Ибн Ан Нажур, Илиялэн чиновникез но Гераклий христиан епископ вал, со шуиз, одӥг нуналэ, куке Гераклий Илияе вуылӥз, со туж сюлмаськиз, куд-ог ожгарчиосызлы шуиз: «Зэмзэ но, ми тӥлесьтыд югдурдэс уг валаськы». Со сяна, Ибн Нажхур шуиз: «Гераклий астролог вал, кудӥз котьку саклык висъяз кизилиослэсь ветлэмзэс». Одӥг пол со священникъёслэн юанъёссылы валэктон сётӥз; — Огпол уйин, кизилиослэсь ортчемзэс чакласа пукыкум, адӟи: хитан эксэй вордскиз, кин та калык пӧлысь кесяськемын? Священникъёслы валэктон сётэ; — Еврейёс гинэ кесясько, еврейёс понна эн сюлмаське. Тӥляд эксэйлыкады вань кунъёсты гинэ кос, со кунъёсысь еврейёс мед бырозы шуыса». К Со вакытэ Гераклий, Бани Гассан эксэйлэн ыстэм муртэз, лыктӥз Аллахлэн ыстэм муртэз сярысь вераны (Аллахлэн тупаса улонэз но бакель каронэз солы мед луоз), адями верамез бере, Гераклий сое эскерыны косӥз, вань-а солэн кесяськемез яке ӧвӧл. Эскеремзы бере тодмо луиз: со зэмзэ но тӧдьы вылэм. Соку адямиос Гераклийлы веразы. Гераклий адямилэсь юаз мукет арабъёс сярысь, соос кесяськемын-а, ӧвӧл-а?» Со валэктӥз; — Вань арабъёс кесяськемын. Гераклий шуиз; — Та уммалэн эксэйез, зэмзэ но, со вордӥськиз. Собере Гераклису Римысь эшезлы гожтэт келяз, кудӥныз тодон-валанъёсыз Гераклисулэн кадь вал — солы Мухаммад пророклэн вордӥськемез сярысь вераны салляллаху алейхи васаллям —. Со куспын со Химша шаере сюрессэ азьланьтӥз, нош Химшае вуытозь, эшезлэн гожтэтэзлы валэктон нырысь ик вуиз. Солэн эшез Гераклийлэн малпанэныз соглаш луиз, Мухаммед вордӥськиз шуыса, со зэмзэ но пророк шуыса. Собере Гераклий рим кивалтӥсьёсты Химшае ас интыяз лыктыны ӧтиз, пумиськонын ваньзы люкаськем бере, Гераклий вань ӧсъёсты пытсаны косӥз. Собере со шуиз; — О, ром калык, тӥ ваньды данлыко вормонъёс но азинсконъёс басьтоды-а, нош эксэйлык асьме киямы юн кыле? Тӥляд потэ ке, Мухаммедэз пророк шуыса лыдъялэ!'. Та кылъёсты кылыса, вань ӧсъёс пытсамын ке но, тылобурдоос кадь пегӟизы. Таӵе югдурез адӟыса, Гераклийлэн осконэз быриз, соос Мухаммедлэн пророк луэмезлы оскозы шуыса. Собере ваньзэсты асьсэ интыосазы бертыны косӥз но шуиз; — Зэмзэ ке, мар мон али верай, ваньдылэсь юн луэмдэс эскерон понна гинэ. Табере мон адӟи со мылкыдэз». Собере соос Гераклий азьын йыбырттӥзы но солы шумпоттӥзы. Озьы йылпумъяське Гераклийлэн веросэз. Сое верало [Салих бин Кайсан] но [Юнус] но [Ма'мар] [Аз Зухри]-ысь.
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Милемлы вераз [Абдулла бин Муса] со шуиз, вераз милемлы [Ханжалах бин Абу Суфьян] ['Икрима бин Халид]-ысь [Ибн Умар] шуиз: Расулулла салляллаху алейхи васаллам шуиз: 'Ислам вить -фундаментъёс вылын лэсьтэмын-; свидетельство, ӧвӧл шуыса, инмар сяна, Аллах но зэмзэ но Мухаммед-со Аллахлэн ыстэм муртэз, радъян молитваос, тырон закат, хадж но пост дыръя Рамадан'.
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Милемлы вераз [Абдулла бин Мухаммад Аль-Джуфи] со шуиз, милемлы вераз [Абу Амир Аль-Акади], кин шуиз, со милемлы вераз [Сулайман бин Билал] [Абдулла бин Динар] [Абу Салих] [Абу Хурайра] пророк саллаллаху 'Фалахиллэсь тросгес вал: сизьымдон вайёс, нош возьдаськон — осконлэн люкетэз».
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Со милемлы верамын вал [Адам бин Абу Ияс] шуиз, Со милемлы верамын [Сю'ба] [Абдулла бин Абу Ас Сафар] но [Исмаил бин Абу Халид] [Асы Ся'би] [Абдулла бин Амру] пророк саллаллаху алаиал шуиз, мусульманъёслэн кылзы вал, нош мусульманъёслэн кылзы: мусульманъёс понна киос кышкыттэмлыко, нош мухаджир — со адями, кудӥз Аллахлэсь лэземзэ куштэ. — шуиз Абу Абдулла; но [Абу Муавия] шуиз; Милемлы вераз [Дауд], со Ибн Хиндлэн пиез, ['Амир] шуиз; Мон кылӥ [Абдулла], валамон ибн Амру, пророклэсь салляллаху 'алейхи васаллям но шуи [Абдул А'лаа] [Дауд]лэсь ['Амир]лэсь [Абдулла] пророклэсь саллаллаху алейхи васаллямлэсь
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Милемлы вераз [Саид бин Яхья бин Саид Аль Кураси] со шуиз, вераз милемлы [атае] шуиз, со вераз милемлы [Абу Бурда бин Абдулла бин Абу Бурда] [Абу Бурда]лэсь [Абу Муса] шуиз: «О, Аллахлэн ыстэм муртэз, кыӵе ислам тужгес но кулэ?» Расулуллах шаллаллаху 'алейхи васаллам ответ сётӥзы: 'Кин мусульманъёс кышкыттэмлыко ымныръёссылэсь но киоссылэсь'.
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Милемлы вераз [Амру бин Халид] шуиз, вераз милемлы [Аль Лайтс] [Язидлэсь] [Абу Аль Хаирлэсь] [Абдулла бин Амру]лэсь; Кин ке юаз пророклэсь салляллаху алейхи васаллямлэсь; — Кыӵе ислам тужгес но умой? Пророк саллаллаху алейхи васаллям ответ сётӥз: «Тон сиён сётӥськод, ӟечкыланъёс вераськод адямиослы, кудъёссэ тон тодӥськод но кинъёсты тон уд тодӥськы».
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Милемлы герӟаськиз [Мусаддад] шуиз, герӟаськиз милемлы [Яхья] [Сю'ба] лэсь [Котада] лэсь [Анас] пророклэсь салляллаху алейхи васаллямлэсь Нош [Хусейн Аль-Муалим] шуиз, милемлы герӟаськиз [Котада] [Анас] пророклэсь саллаллахи вал: — Тӥ пӧлысь нокин но уг оскиськы, со аслэсьтыз вынзэ яратэмезлэсь азьло, кызьы со ассэ яратэ.
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Милемлы верамын вал [Абу Аль Яман] шуиз, милемлы ивортэмын вал [Сюаиб] шуиз, милемлы верамын вал [Абу Аз Занад] [Аль А'радж] [Абу Хурайра]лэсь, Аллахлэн ыстэм муртэз (Аллахлэн тупаса улонэз но бакель каронэз солы мед луоз) шуиз: «Соин ик, кинлэн Инмарез, кудӥныз мон уг оскиськы, мон тӥледыз яратытэк анай-атаезлэсь но нылпиосызлэсь тросгес.
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Со милемын герӟаськемын вал [Якуб бин Ибрагим] шуиз, со милемын герӟаськемын [Ибн Улайя] [Абдул Азиз бин Шухайб] [Анас] пророклэсь салляллаху алейхи васаллямлэсь Нош со озьы ик герӟаськемын вал милемын [Адам] шуиз, со милемын герӟаськемын [Анба] шуиз, Пророк саллаллаху алейхи васаллам шуиз: «Тӥ пӧлысь нокин но уз оскы, мон солэсь анай-атаезлэсь, нылпиосызлэсь но вань адямиослэсь тросгес яратэ шуыса».
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Милемлы верамын вал [Мухаммад бин Аль Мутсанна] шуиз, милемлы верамын вал [Абдул Ваххаб Ац Цахафи] шуиз, милемлы верамын вал [Айюб] [Абу Килаба] [Анас бин Малик] пророклэсь саллаллаху алейхи васалламлэсь, со шуиз: «Та адями вань ке, мар вань, со луоз, осконлэн ческытлыкез: Со Аллахез но Солэсь Посланниксэ та кыкезлэсь яратоногес кариз. Со кин ке но яратэ ке, сое уг яраты, Аллах понна сяна. Нош со уг яратӥськы осконтэмлыке берытскыны, кызьы со уг яратӥськы адэ лэзьыны».
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Вераз милемлы [Абу Аль Валид] шуиз, вераз милемлы [Сю'ба] вераз мыным [Абдулла бин Абдулла бин Джабар], шуиз; Мон кылӥ [Анас] пророклэсь, со шуиз: «Осконлэн тодметэз — Ансарез яратон, нош нифаклэн тодметэз — Ансарез адӟемпотостэм карон».
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Вераз милемлы [Абу Аль Яман] шуиз, вераз милемлы [Сю'аиб] [Аз Зухри] шуиз, вераз милемлы [Абу Идрис 'Аидзулла бин Абдулла], со ['Убада бин Аш Шамит] эшез вал, кудъёсыз пыриськизы ожмаськонэ Бадр но озьы ик одӥгез вал, кин присяга басьтӥзы ӝыт ӝыт, шуиз Ако; Аллахлэн ыстэм муртэз салляллаху алейхи васаллам шуиз, куке со куд-ог эшъёсыз пӧлын вал: «Оскиськод, мыным оскымон луэ шуыса, Аллахен нокыӵе ужъёсын эн герӟаське, эн лушкаське, эн люкиське, эн нылпиостэс вие, эн лэсьтэ алдаськонъёс, кудъёссэ тӥ киосыд но пыдъёсыд вискын малпаськод, эн кылзӥське котьмае, мар шонер. Кин тӥ пӧлысь соосты быдэсъя, солэн вознаграждениез Аллах дорын, нош кин та ужъёсты тӥя но собере Аллах сое та дуннеын янгыше уськытэ, со понна со кафарат, нош кин та ужъёсты тӥя но собере Аллах соосты ӵушылэ — та дуннеын сое уг янгыше уськыты — соку солэн ужез Аллахлы берытске, Солэн потэ ке, Со сое простить кароз яке Со сое янгыше уськытоз’. Соин ик ми солы та ужъёс понна оскымон луыны кыл сётӥмы.
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Милемлы вераз [Абдулла бин Маслама] [Малик] [Абдурахман бин Абдулла бин Абдуррахман бин Абу-Ша'а] [атаез] [Абу Саид Аль-Худри]-лэсь [атаезлэсь] [Абу Саид Аль-Худри]-лэсь, со шуиз: «Со почти луиз - одӥг пол - мусульманъёслэн тужгес но ӟеч узырлыксы вал со гурезь йылъёсын но кыдёкысь интыосын пудо ветлӥз, соин ӵош кошкиз. солэн религиез янгыше уськытонлэсь кышкаса кылдэ'.
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Вераз милемлы [Мухаммад бин Салам] шуиз, вераз милемлы [Абда] [Хисям] [атаезлэсь] [Айша] шуиз: «Аллахлэн Посланникез салляллаху алейхи васаллям, куке со эшъёссэ косӥз, соослы косӥз ужъёсты лэсьтыны, кудъёссэ соос лэсьтыны быгатӥзы, собере эшъёсыз шуизы; «Ми тӥ кадь ӧвӧл, о, Аллахлэн ыстэм муртэз, малы ке шуоно тӥледлы простить каремын вал азьвыл но вуоно сьӧлыкъёсты». Соин ик со ӝожомиз, кудзэ солэн ымнырыз вылысь адӟыны луэ вал, собере шуиз: «Зэмзэ но, тӥ пӧлысь тужгес но оскымон но Аллахез тужгес но валась — со мон».
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Милемлы верамын вал [Сулайман бин Харб] шуиз, милемлы верамын вал [Сю'ба] [Котада]-ысь [Анас бин Малик] пророклэсь салляллаху алейхи васаллямлэсь, со шуиз: «Куинь -арбериос-, кудъёсыз адямилэн вань ке, со басьтоз осконлэсь ческытлыксэ: Аллах солы таослэсь тросгес яратэ кык. Нош кин, кин ке яратэ ке, со адямиез уг яраты, Аллах 'azza wajalla сяна. Нош кин уг яратӥськы осконтэмлыке берытскыны, кызьы со уг яратӥськы адэ лэзьыны».