Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 1

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

hi byerile [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] u te, U hi byerile [Sufyan] loyi a vuleke, leswaku U hi byerile [Yahya bin Sa’id Al Ansari] u te, u hi byerile [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], leswaku u twile [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] va ku; Ndzi tshame ndzi twa [Umar bin Al Khaththab] epulpiti a ku; Ndzi twe Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Swiendlo hinkwaswo swi titshege hi xikongomelo, naswona hakelo ya munhu un’wana na un’wana yi titshege hi leswi a swi kunguhatiwile; Loyi a kunguhataka ku rhurha hikwalaho ka misava leyi a lavaka ku yi fikelela kumbe hikwalaho ka wansati loyi a navelaka ku n’wi teka, kutani ku rhurha ka yena ku ya eka leswi a a kunguhate swona.’

Hadith

Imam Bukhari : 2

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا

Ku hlamuseriwe eka hina leswaku [Abdullah bin Yusuf] u te, [Malik] u hi hlamuserile ku suka eka [Hisham bin ‘Urwah] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Aisha] Mana wa Vapfumeri, leswaku Al Harith bin Hisham u vutisile Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah swi ve ehenhla ka yena): ‘Oho Murhumiwa wa Allah, nhlavutelo yi fika njhani eka wena?’. Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve na yena) u hlamurile a ku: ‘Minkarhi yin’wana swi ta eka mina ku fana na mpfumawulo wa bele leyi rilaka, naswona leyi i ndlela yo tika swinene eka mina, kutani yi yima leswaku ndzi ta kota ku twisisa leswi hundziseriwaka. Naswona minkarhi yin’wana ntsumi yi ta hi xivumbeko xa wanuna yi vulavula na mina, kutani ndzi landzela leswi yi swi vulaka.’ Aisha u te: ‘Hakunene, ndzi tshame ndzi vona nhlavutelo yi rhelela eka yena (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) hi siku ro titimela swinene, kutani yi yima, kutani ndzi vona nyuku wu khuluka wu huma enhan’wini ya yena.’

Hadith

Imam Bukhari : 3

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ

Ku byeriwile hina [Yahya bin Bukair] u te, Swi byeriwe eka hina ku suka eka [Al Laits] ku suka eka ['Uqail] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka ['Urwah bin Az Zubair] ku suka eka [Aisyah] -Manana wa Mu'minin-, leswaku u te: 'Masungulo ya nhlavutelo leyi nga ta eka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a ku ri na ntiyiso.' lorha u etlele. Naswona A nga lorhi handle ka loko swi ta ku fana ni ku vonakala ka dyambu. Kutani u katekisiwile hi ku rhandza ku va yexe, kutani u hlawule bako ra Hiro kutani a ri tiyisela, ku nga ku gandzela nivusiku nkarhinyana a nga si tlhelela endyangwini wa ka vona leswaku a ya lunghiselela malunghiselelo ya ku pona nakambe. Kutani u hlangane na Khadijah leswaku a lunghiselela malunghiselelo. Ku fikela loko eku heteleleni Al Haq a fika loko a ri ebakweni ra Hiro, ntsumi yi tile yi ku: ‘Hlaya?’. U hlamurile a ku: 'A ndzi swi koti ku hlaya'. Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlamuserile: Hiloko ntsumi yi ndzi khomile yi ndzi angarha swinene kutani yi ndzi tshika yi tlhela yi ku: 'Hlaya!' U hlamurile a ku: 'A ndzi swi koti ku hlaya'. Hiloko ntsumi yi ndzi khomile yi ndzi angarha swinene kutani yi ndzi tshika yi tlhela yi ku: ‘Hlaya!’. U hlamurile a ku: 'A ndzi swi koti ku hlaya'. Ntsumi yi ndzi khomile nakambe yi ndzi angarha ra vunharhu hi matimba swinene kutani yi ndzi tshika ndzi famba, yi tlhela yi ku: -Hlaya hi -ku boxa- vito ra Xikwembu xa wena lexi tumbuluxeke, Xi tumbuluxe vanhu hi xirhumbana xa ngati. Hlaya, kutani Hosi ya wena i ya Tintswalo-'. Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u tlhelele endyangwini wa yena na marito ya nhlavutelo a ri eka xiyimo xo vilela. U hlangane na Khadijah bint Khawailidh kutani a ku: ‘Ndzi funengete, ndzi funengete!’. U funengetiwile kukondza a lahlekeriwa hi ku chava. Kutani a byela Khadija leswi humeleleke: ‘Ndzi vilerisiwa hi mina’. Kutani Khadijah u te: ‘Hi Allah, Allah a nge ku vavisi hilaha ku nga heriki, hikuva u munhu loyi a yaka emahlweni na vunghana’. Khadijah u tlhele a n’wi rhamba leswaku a ya hlangana na Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul ‘Uzza, n’wana wa buti wa Khadijah, loyi a a ri Mukreste hi nkarhi wa Jahiliyyah. U tlhele a tsala tibuku hi Xiheveru, naswona u tlhele a tsala Bibele hi Xiheveru hi mpfumelelo wa Allah. Hi nkarhi wolowo Waroqoh a a dyuharile naswona mahlo yakwe a ma nga voni. Khadijah aku: ‘Oho n’wana wa buti wa mina, yingisa leswi n’wana wa makwenu a swi vulaka’. Waroqoh aku: ‘Oho n’wana wa makwerhu, u langutane na yini’. Kutani Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u byele leswi n’wi humeleleke. Waroqoh u te: ‘Loyi i Namus, hilaha Allah a tshameke a paluxela Muxe hakona. Oh, ndzi navela onge ndzi nga ha ri ntsongo naswona a ndza ha hanya loko u hlongoriwa hi vanhu va wena'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u vutisile: 'Xana ndzi ta lahleriwa ehandle hi vona?' Waroqoh u hlamule a ku: ‘Ina. Hikuva a nga kona loyi a nga ta ta na leswi u swi tisaka handle ka loko a ta vaviseka - a endliwa valala -. Loko a ndzi ri kona hi nkarhi wa xiendlakalo xexo, a ndzi ta va ndzi ku pfunile hi laha ndzi nga kotaka ha kona. Waroqoh a nga hlangananga na xiendlakalo lexi a pfumelaka eka xona hikuva u file khale hi nkarhi wa fatroh - ku pfumala nchumu - ka nhlavutelo. [Ibn Syhab] u te; yi ndzi tivise [Abu Salamah bin Abdurrahman] leswaku [Jabir bin Abdullah Al Anshari] u vulavule hi ku pfumala nchumu ka nhlavutelo, tani hi leswi Murhumiwa wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam a hlamuseleke: ‘Loko ndzi ri karhi ndzi famba ndzi twe rito leri humaka empfhukeni, ndzi langute eka rona naswona a ku ri Ntsumi leyi a yi ta eka mina ebakweni ra Hiro, yi tshame ehenhla ka xitulu exikarhi tilo ni misava. Ndzi chava kutani ndzi ya ekaya, kutani ndzi ku: ‘Ndzi funengete. Ndzi funengete.’ Ku vula yena. Kutani Allah Ta'ala u paluxe nhlavutelo: -Oho n'wina lava funengetiweke- ku fikela rito ra Allah -naswona siya swifaniso-. Ku sukela kwalaho nhlavutelo yi ye emahlweni yi rhelela hi ku ya emahlweni.’ Hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa hi [Abdullah bin Yusuf] na [Abu Salih] naswona yi tlhele yi hlamuseriwa hi [Hilal bin Raddad] ku suka eka [Az Zuhri]. Naswona [Yunus] u te; naswona [Ma’mar] u pfumerile leswaku u yi kume eka Az Zuhri.

Hadith

Imam Bukhari : 4

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ

hi byerile [Musa bin Isma'il] u te, U hi byerile [Abu 'Awanah] u te, leswaku U hi byerile [Musa bin Abu Aisyah] u te, U hi byerile [Sa'id bin Jubair] ku suka eka [Ibn 'Abbas] hi marito ya Allah Ta'ala: -U nga tshuki u susumeta ririmi ra wena ku -hlaya- Koran hikuva u ta hatla u lava ku -master it-'. Ibn 'Abbas u te: 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam a ri na ku navela lokukulu swinene ku nhlokohata leswi paluxiweke - Qur'an - naswona a fambisa milomu ya yena'. U te Ibn ‘Abbas: ‘Ndzi ta fambisa milomu ya mina -ku yi hlaya- eka wena tani hi leswi Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam a ndzi endleke ha yona’. Sa’id u te: ‘Naswona ndzi ta fambisa milomu ya mina -ku yi hlayela- eka wena tani hi leswi ndzi voneke Ibn ‘Abbas a swi endla. Hiloko Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a fambisa milomu ya yena. Kutani rito ra Allah Ta'ala ri rhelerile: U nga tshuki u tshukatshukisa ririmi ra wena ku -hlaya- Koran hikuva u ta hatlisa u -yi tiva kahle. Hakunene, swi le ka mali ya Hina ku swi hlengeleta -exifuveni xa wena- na -ku ku endla u tlhariha- eku swi hlayeni'. Leswi swi vulaka swona hileswaku Allah u yi hlengeleta exifuveni xa wena - ku yi nhlokohata - ivi u yi hlaya: ‘Loko Hi hetile ku yi hlaya, kutani landzela ku hlaya’. Swi vula leswaku: 'Yingisa u miyela'. Kutani Allah Ta’ala a ku: ‘Kutani, hakunene, swi le ka Hina ku swi hlamusela. Swi vula leswaku: ‘Naswona i vutihlamuleri bya Hina ku swi hlaya’ Naswona Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ku sukela hi nkarhi wolowo loko Jibril ‘Alaihis Salam a ta eka yena, u n’wi yingisile. Naswona loko Jibril 'Alaihis Salam a nga ha ri kona, Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u yi hlayile - eka vanghana va yena - tani hi leswi Jibril 'Alaihis Salam a n'wi hlayeleke yona sallallaahu 'alaihi wasallam

Hadith

Imam Bukhari : 5

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ

hi byerile [Abdan] u te, u hi byerile [Abdullah] u hi byerile [Yunus] ku suka eka [Az Zuhri] naswona hi ku hlamusela loku fanaka, u tlhele a hi byela [Bisyir bin Muhammad] u te, u hi byerile [Abdullah] u te, u hi byerile [Yunus] na [Ma’mar] ku suka eka [Az Zuhri] tani hi leswi van’wana va vuleke, u hi byerile [Ubaidullah bin Abdullah] ku suka eka [Ibn ‘Abbas] u vule, leswaku Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam a a ri munhu wo olova swinene, ngopfu-ngopfu hi n’hweti ya Ramadlan loko ntsumi Jibril ‘Alaihis Salam yi hlangana na yena, naswona a ku ri Jibril ‘Alaihis Salam loyi a a ta eka yena vusiku byin’wana na byin’wana hi n’hweti ya Ramadlan, laha Jibril ‘Alaihis Salam a a dyondzisa Qur’an. Hakunene, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam a a olova swinene ku tlula moya lowu a wu hunga.

Hadith

Imam Bukhari : 6

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

hi byerile [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] u te, u hi byerile [Syu’aib] ku suka eka [Az Zuhri] u ndzi byerile [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] leswaku [Abdullah bin ‘Abbas] u n’wi byerile leswaku [Abu Sufyan bin Harb] u n’wi byerile; leswaku Heraclius u amukele ntlawa wa vaxavisi va Quraish, lowu a wu ri eka riendzo ro xaviselana eTikweni ra Syria hi nkarhi lowu ntwanano exikarhi ka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na Abu Sufyan na vapfumeri va Quraish wu sunguleke ku tirha. Loko va yima eIliya’ va hlangane na Heraclius hi xirhambo xa Heraclius leswaku a rhambiwa ku ya burisana enhlengeletanweni ya yena, hi nkarhi wolowo Heraclius a a ri swin’we ni vanhu lava xiximekaka va le Rhoma. Heraclius u vulavule na vona hi ku tirhisa mutoloki. Heraclius u te; 'Hi wihi eka n'wina loyi a nga na vuxaka bya ndyangu bya le kusuhi swinene na munhu loyi a tivulaka Muprofeta?'. Abu Sufyan u te; kutani ndzi hlamula; 'Hi mina loyi a nga na vuxaka bya ndyangu bya le kusuhi swinene na yena'. Heraclius u te; 'N'wi tshinele ekusuhi na mina na vanghana va yena'. Hiloko va veka Vaquraysh endzhaku ka Abu Sufyan. Kutani Heraclius u te hi ku tirhisa mutoloki wa yena: ‘N’wi byele leswaku ndzi n’wi vutisile hi wanuna loyi a tivulaka Muprofeta. Loko a ndzi hembela, kutani u fanele ku n'wi hembela'. Hi Allah, loko a ku nga ri hi tingana leti vangiweke hi swihehlo swa mavunwa leswi a swi ta ndzi ringanisa, a ndzi ta va ndzi n’wi hemberile.’ Abu Sufyan u te; Kutani nchumu wo sungula lowu a ndzi vutiseke wona hi yena - Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam - a ku ri: ‘xana xiyimo xa rixaka ra yena i yini exikarhi ka n’wina?’. Ndzi hlamurile ndzi ku: 'I wa rixaka lerinene - ra xiyimo xa le henhla'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana u kona un’wana loyi a swi vuleke emahlweni ka yena?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: 'A ku na nchumu'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana tata wakwe i hosi?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: 'E-e'. Xana lava va n’wi landzelaka i vanhu va xiyimo xa le henhla kumbe i vanhu va xiyimo xa le hansi?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: ‘Hambi lava va n’wi landzelaka i vanhu va xiyimo xa le hansi’. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana valandzeri va andza kumbe va hunguteka?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: 'Ku engeteleka'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana u kona loyi a hambukeke hikwalaho ka leswi a hlundzukisiweke hi vukhongeri bya yena?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: 'A ku na nchumu'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana u tshame u n’wi kuma a hemba a nga si vula leswi a swi vuleke?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: 'Never'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana u tshame a kanganyisa?’ Ndzi hlamule ndzi ku: ‘A ndzi nge pfuki. Loko hi hungasa na yena, a nga si tshama a endla sweswo'. Abu Sufyan u te: ‘A ndzi nge swi koti ku hundzisela swin’wana handle ka marito yo fana na lawa’. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana wa lwa na yena?’ Ndzi hlamurile ndzi ku: 'Ina'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Nyimpi yi hele njhani?’ Ndzi hlamule ndzi ku: ‘Nyimpi exikarhi ka hina na yena yi tele ngopfu. Minkarhi yin'wana wa hi ba, nkarhi wun'wana hi n'wi ba'. U tlhele a vutisa a ku: ‘Xana u ku lerise ku endla yini?’ Ndzi hlamule ndzi ku: ‘U hi lerisile; 'Gandzela Allah handle ko tihlanganisa na Yena, naswona tshika leswi vakokwa wa n'wina va swi vuleke.' U tlhele a hi lerisa leswaku hi simeka xikhongelo, hi hakela zakat, hi vulavula ntiyiso, hi rivalelana ni ku hlayisa vuxaka bya rixaka.’ Kutani Heraclius a byela muhundzuluxeri wa yena a ku, ‘N’wi byele, ndzi ku vutisile hi rixaka ra wanuna loyi, kutani u ndzi byele leswaku i wa rixaka ra xiyimo xa le henhla. U tlhele a kurisiwa exikarhi ka vatukulu va vanhu va ka vona. Ndzi ku vutisile loko ku ri ni munhu loyi a tshameke a vula leswi a swi vuleke, kutani u ku e-e. Loko ku ri ni munhu loyi a a swi vule khale, a ndzi ta va a n’wi teke a ri loyi a tekelelaka munhu loyi a tshameke a vula mhaka leyi fanaka. Ndzi tlhele ndzi ku vutisa loko ku ri na vatata wa yena loyi a humaka eka rixaka ra vuhosi, kutani u ku e-e. Ndzi te loko vatata wa yena a va ri va rixaka ra vuhosi, a a ta va a lava mfumo wa tata wa yena. Ndzi tlhele ndzi ku vutisa loko u tshame u n’wi kuma a hemba a nga si vula leswi a swi vuleke, ivi u ku e-e. Ndza swi twisisa leswaku loko a nga ri na xivindzi xo hembela vanhu, hi nga ha vuli eka Allah. Naswona ndzi ku vutisile, xana lava va n'wi landzela i va xiyimo xa le henhla kumbe i va xiyimo xa le hansi xana?' U hlamule vanhu va xiyimo xa le hansi lava a va n’wi landzela. Hakunene, i valandzeri va Muprofeta. Ndzi tlhele ndzi ku vutisa leswaku nhlayo ya valandzeri yi engetelekile kumbe yi hungutekile, u hlamule leswaku yi engetelekile. Naswona sweswo swi tano hi ripfumelo kukondza ri va leri hetisekeke. Ndzi tlhele ndzi ku vutisa loko ku ri ni loyi a hambukeke hikwalaho ka leswi a hlundzukisiweke hi vukhongeri bya yena. U hlamule leswaku e-e. Naswona hi swona leswi ripfumelo ri nga xiswona loko ri kula ni ku kula embilwini. Ndzi tlhele ndzi ku vutisa loko a tshame a cheate, u hlamule leswaku never. Nakona hi yona ndlela leyi a swi ri ha yona leswaku Vaapostola a va nga swi koti ku kanganyisa. Naswona ndzi tlhele ndzi ku vutisa leswaku u mi lerisile ku endla yini, u hlamurile leswaku u mi lerisile ku gandzela Allah hi ku ka mi nga tihlanganisi na yena, naswona u mi yirisile ku gandzela swifaniso, u tlhele a mi lerisa ku seketela xikhongelo, ku hakela zakat, ku vulavula ntiyiso, ku rivalelana na ku hlayisa vunghana. Loko hinkwaswo leswi u swi vulaka swi ri ntiyiso, hakunene u ta fuma mfumo ehansi ka milenge ya mina. Hakunene, ndzi ehlekete leswaku a nga kona exikarhi ka n’wina sweswi, loko a ndzi tiva ndlela yo hlangana na yena, hakunene a ndzi ta tikarhatela ku hlangana na yena ku kondza loko ndzi ri etlhelo ka yena hakunene ndzi ta n’wi hlamba milenge. Kutani Heraclius u kombele papila ra Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam leri tisiweke hi Dihyah eka vafumi va Basrah, Hiloko a ri nyika Heraclius, kutani a ri hlaya kutani ri ku: 'Bismillahir rahmanir rahim.' Ku suka eka Muhammad, nandza wa Allah na Murhumiwa wa Yena ku ya eka Heraclius. Mufumi wa Rhoma, Ku rhula a ku ve na loyi a landzelaka nkongomiso. Kutani ku suka eka sweswo, ndzi mi rhamba hi xirhambo xa Vuislem; amukela Islam wena, kutani u ta hlayiseka, Allah u ta ku nyika hakelo leyi phindhiweke kambirhi. Kambe loko mi fularhela, kutani mi ta rhwala xidyoho xa vanhu va n'wina, naswona: N'wina vanhu va buku, tana - khoma - eka rito - xileriso - exikarhi ka hina na n'wina a ku na ku hambana, leswaku a hi gandzeli un'wana handle ka Allah naswona a hi hlanganisi nchumu na Yena na leswaku a hi - nakambe - van'wana va hina va teka van'wana tanihi Tihosi handle ka Allah.' Loko va fularhela, kutani u va byela u ku: ‘Vona vumbhoni bya leswaku hi hina lava titsongahataka eka Allah.’ Abu Sufyan u te: ‘Endzhaku ka loko Heraclius a nyikele leswi a swi vuleke naswona a hete ku hlaya papila, ku ve ni mpfilumpfilu ni mimpfumawulo leyikulu, lerova va hi hlongole ehandle. Ndzi byele vanghana va mina endzhaku ka loko hi hlongoriwile ndzi ku: ‘Hakunene, u rhambiwile eka mhaka ya n’wana wa Abu Kabsyah. Heraclius a a karhatekile hi mfumo wa Rhoma.’ Hi nkarhi wolowo a ndzi tlhela ndzi vilerisiwa hi leswaku Muhammad u ta hlula, ku fikela eku heteleleni - ku titwa koloko ku nyamalarile endzhaku ka - Allah u ndzi endle ndzi amukela Islam. Naswona a ku ri na Ibn An Nazhur, wanuna wa xiyimo xa le henhla wa le Iliya’ naswona Heraclius a a ri bixopo wa Mukriste, u vule leswaku siku rin’wana loko Heraclius a endzela Iliya’ a a karhatekile swinene, u byele van’wana va varhangeri va yena va nyimpi: ‘Hakunene, hi kaneta xiyimo xa wena.’ Kutani Ibn Nazhur u te, ‘Heraclius a a ri mutivi wa tinyeleti loyi minkarhi hinkwayo a a nyikela nyingiso eka riendzo ra tinyeleti. U tshame a hlamula swivutiso swa vaprista lava n’wi vutiseke va ku: ‘Vusiku byin’wana loko ndzi ri karhi ndzi languta ku hundza ka tinyeleti, ndzi vone leswaku hosi ya Khitan yi velekiwile, i mani exikarhi ka vanhu lava la yimbeke?’ Hlamulani vaprista; 'Vanhu lava endlaka ku yimba i Vayuda ntsena, mi nga vileli hikwalaho ka Vayuda.' Ntsena lerisa matiko hinkwawo ya mfumo wa wena, leswaku Vayuda va le matikweni wolawo va dlayiwa'. Hi nkarhi wolowo, murhumiwa loyi a humaka eka hosi ya Bani Ghassan u nyike Heraclius leswaku a n’wi byela hi Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena), endzhaku ka loko wanuna loyi a hete ku vula xitori lexi, Heraclius u lerise leswaku a kamberiwa ku vona loko a yimba kumbe e-e. Endzhaku ko kambela, swi kume leswaku entiyisweni a a ri wa ntima. Kutani vanhu va byele Heraclius. Heraclius u vutise wanuna loyi hi Maarabu man’wana, xana a ma yimbisiwa kumbe e-e?’ A hlamula; 'Maarabu hinkwawo ya yimbisiwa'. Heraclius u te; 'Leyi i hosi ya Ummah, hakunene yi velekiwile'. Kutani Heraclisu u rhumele papila eka munghana wa yena eRhoma loyi vutivi bya yena a byi ringana na bya Heraclisu - ku n'wi byela hi ku velekiwa ka Muprofeta Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Hi nkarhi wolowo, u ye emahlweni ni riendzo rakwe ro ya etikweni ra Himsha, kambe loko a nga si fika eHimsha, nhlamulo ya papila ra munghana wakwe a yi fikile ku sungula. Munghana wa yena u pfumelelane ni vonelo ra Heraclius ra leswaku Muhammad u velekiwile ni leswaku hakunene a a ri muprofeta. Kutani Heraclius u rhambe vatirhela-mfumo va le Rhoma leswaku va ta endhawini yakwe eHimsha, endzhaku ka loko vanhu hinkwavo va ve kona enhlanganweni, Heraclius u lerise leswaku tinyangwa hinkwato ti lotleriwa. Kutani a ku; ‘Wena rixaka ra rum, xana hinkwenu mi ta fikelela ku hlula loku vangamaka ni nhluvuko, kasi mfumo wu tshama wu nga onhakanga emavokweni ya hina? Loko u swi lava, amukela Muhammad tanihi Muprofeta!'. Loko va twa marito lawa, va balekile ku fana ni timbhongolo ta nhova, hambileswi tinyangwa hinkwato a ti lotleriwile. Hi ku vona xiyimo xo tano, Heraclius u lahlekeriwe hi ntshembo wa leswaku va ta pfumela eka vuprofeta bya Muhammad. Kutani a lerisa un’wana ni un’wana leswaku a tlhelela etindhawini ta yena kutani a ku; ‘Entiyisweni, leswi ndzi swi vuleke sweswi ntsena a ku ri ku ringeta ku tiya ka n’wina hinkwenu. Sweswi ndzi vonile ku tiyimisela koloko'. Kutani va nkhinsama emahlweni ka Heraclius kutani va n’wi tsakela. Xisweswo ku hela xitori xa Heraclius. Yi hlamuseriwe hi [Salih bin Kaisan] na [Yunus] na [Ma’mar] ku suka eka [Az Zuhri].

Hadith

Imam Bukhari : 7

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ

hi byerile [Abdullah bin Musa] u te, u hi byerile [Hanzhalah bin Abu Sufyan] ku suka eka ['Ikrimah bin Khalid] ku suka eka [Ibn Umar] u te: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Islam yi akiwile eka ntlhanu -masekelo-; vumbhoni bya leswaku a ku na xikwembu handle ka Allah naswona hakunene Muhammad i murhumiwa wa Allah, a simeka swikhongelo, a hakela zakat, hajj na ku titsona swakudya hi nkarhi wa Ramadan’.

Hadith

Imam Bukhari : 8

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ

U hi byerile [Abdullah bin Muhammad Al Ju’fi] u te, U hi byerile [Abu ‘Amir Al ‘Aqadi] loyi a vuleke, leswaku U hi byerile [Sulaiman bin Bilal] ku suka eka [Abdullah bin Dinar] ku suka eka [Abu Salih] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Ripfumelo ri na marhavi yo tlula makume-nhungu, naswona tingana i xiphemu xa ripfumelo'.

Hadith

Imam Bukhari : 9

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Swi hlamuseriwile eka hina [Adam bin Abu Iyas] u te, Swi hlamuseriwile eka hina [Syu’bah] ku suka eka [Abdullah bin Abu As Safar] na [Isma’il bin Abu Khalid] ku suka eka [Asy Sya’bi] ku suka eka [Abdullah bin ‘Amru] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi a a ri allam, u te: ‘Mumoslem i munhu loyi marito ya yena na mavoko ya yena swi hlayisekile eka Mamoslem, naswona Muhajir i munhu loyi a tshikaka leswi Allah a swi yiriseke. ' Abu Abdullah u te; naswona [Abu Mu’awiyyah] u te; U hi byerile [Daud], i n’wana wa Ibn Hind, wa [’Amir] u te; Ndzi twe [Abdullah], leswi vulaka ibn 'Amru, eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam Naswona ndzi te [Abdul A'laa] ku suka eka [Daud] ku suka eka ['Amir] ku suka eka [Abdullah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam

Hadith

Imam Bukhari : 10

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ

hi byerile [Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Qurasyi] u te, U hi byerile [tatana] u te, leswaku U hi byerile [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] ku suka eka [Abu Burdah] ku suka eka [Abu Musa] u te: ‘Oho Murhumiwa wa Allah, hi xihi Islam lexi nga xa nkoka swinene?’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam u hlamurile: ‘I vamani Mamoslem lava hlayisekeke enon’wini na mavoko ya vona’.

Hadith

Imam Bukhari : 11

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ

U hi byerile [‘Amru bin Khalid] u te, U hi byerile [Al Laits] ku suka eka [Yazid] ku suka eka [Abu Al Khair] ku suka eka [Abdullah bin ‘Amru]; A ku ri na munhu loyi a vutiseke Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam; 'Hi xihi Vuislem lebyi nga kahle ngopfu?' Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u hlamurile: ‘U nyika swakudya, u xeweta vanhu lava u va tivaka na lava u nga va tiviki’.

Hadith

Imam Bukhari : 12

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ

hlamuserile na hina [Musaddad] u te, u hlamuserile na hina [Yahya] ku suka eka [Syu’bah] ku suka eka [Qotadah] ku suka eka [Anas] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam Naswona ku suka eka [Husain Al Mu’alim] u te, u hlamusele na hina [Qotadah] ku suka eka [Anas] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘A nga kona eka n’wina u pfumela ku kondza a rhandza makwavo tani hi leswi a tirhandzaka'.

Hadith

Imam Bukhari : 13

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ

Ku byeriwile hina [Abu Al Yaman] u te, ku vikiwile eka hina [Syu’aib] u te, ku byeriwile hina [Abu Az Zanad] ku suka eka [Al A’raj] ku suka eka [Abu Hurairah], leswaku Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve ehenhla ka yena) u te: ‘Kutani hi Loyi moya wa mina wu nga evokweni ra yena, a nga kona eka n’wina loyi a nga ta pfumela ku kondza ndzi rhandziwa ku tlula vatswari va yena na vana va yena'.

Hadith

Imam Bukhari : 14

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Swi fambelanisiwile na hina [Ya'qub bin Ibrahim] u te, swi fambelanisiwile na hina [Ibn 'Ulayyah] ku suka eka [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] ku suka eka [Anas] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam Naswona swi tlhele swi hlanganisiwa na hina [Adam] u te, swi fambelanisiwile na hina [Syu'bah] ku suka eka [Qotadah] ku suka eka [Anas] u te, The Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'A nga kona eka n'wina loyi a nga ta pfumela ku kondza ndzi n'wi tsakela ku tlula vatswari va yena, vana va yena na vanhu hinkwavo.'

Hadith

Imam Bukhari : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ

Swi byeriwe hina [Muhammad bin Al Mutsanna] u te, swi byeriwe hina [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] u te, swi byeriwe hina [Ayyub] ku suka eka [Abu Qilabah] ku suka eka [Anas bin Malik] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Swilo swinharhu leswi loko munhu a ri na swona, u ta kuma ku nandziha ka ripfumelo: U endle Allah naswona Murhumiwa wa Yena u rhandze ngopfu eka yena ku tlula van’wana handle ka lavambirhi. Loko a rhandza munhu, a nga n’wi rhandzi handle ka hikwalaho ka Allah. Naswona u venga ku tlhelela eku nga pfumeli ku fana ni ku venga ku lahleriwa etiheleni.’

Hadith

Imam Bukhari : 16

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ

U hi byerile [Abu Al Walid] u te, u hi byerile [Syu’bah] u ndzi byerile [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], u te; Ndzi twe [Anas] eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Xikombiso xa ripfumelo i ku tsakela -the- Ansar naswona xikombiso xa nifaq i ku venga -the- Ansar’.

Hadith

Imam Bukhari : 17

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك

hi byerile [Abu Al Yaman] u te, u hi byerile [Syu’aib] ku suka eka [Az Zuhri] u te, u hi byerile [Abu Idris ‘Aidzullah bin Abdullah], leswaku [‘Ubadah bin Ash Shamit] a a ri munghana loyi a tekeke xiphemu enyimpini ya Badr naswona u tlhele a va un’wana wa lava va hlambanyeke hi vusiku bya Aqobah, u te; leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam u vule loko a ri exikarhi ka van’wana va vanghana va yena: ‘Pfumela ku tshembeka eka mina leswaku u nga tihlanganisi vatirhisani na Allah na nchumu, u nga yivi, u nga endli vuoswi, u nga dlayi vana va wena, u nga endli mavunwa lawa u ma tumbuluxaka exikarhi ka mavoko ni milenge ya wena, u nga yingisi nchumu lowunene. Loyi a nga ta swi hetisisa, hakelo ya yena yi le ka Allah, naswona loyi a tlulaka swilo leswi ivi Allah a n’wi xupula emisaveni leyi, i kafarat eka yena, naswona loyi a tlulaka swilo leswi ivi Allah a swi funengeta - a nga n’wi xupuli emisaveni leyi - kutani bindzu ra yena ri tlhelela eka Allah, loko A swi lava, U ta n’wi rivalela kutani U ta n’wi xupula’. Hiloko hi tshembisa ku tshembeka eka yena hikwalaho ka swilo leswi.

Hadith

Imam Bukhari : 18

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Swi hi byeriwile hi [Abdullah bin Maslamah] ku suka eka [Malik] ku suka eka [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha’Sha’ah] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Abu Sa’id Al Khudri] leswaku u te, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Swi hetelele swi humelerile - khale ka khaleni - leswaku rifuwo lerinene ra Mumoslem a ku ri mbuti a a risa etinhlohlorhini ta tintshava ni le tindhawini ta le kule, a famba na yona. vukhongeri bya yena byi vangiwa hi ku chava ku onhiwa vito’.

Hadith

Imam Bukhari : 19

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا

hi byerile [Muhammad bin Salam] u te, u hi byerile ['Abdah] ku suka eka [Hisyam] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Aisha] u te: 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam loko a lerisa vanghana, u va lerisile ku endla mintirho leyi va koteke ku yi endla, kutani vanghana va ku; 'A hi fani na wena, Wena Murhumiwa wa Allah, hikuva u rivaleriwile swidyoho swa wena swa nkarhi lowu hundzeke na swa nkarhi lowu taka'. Kutani u sallallaahu ‘alaihi wasallam u hlundzukile leswi a swi vonaka hi xikandza xa yena, kutani a ku: ‘Hakunene, loyi a chavaka Xikwembu ngopfu naswona a twisisaka Allah ngopfu exikarhi ka n’wina hi mina’.

Hadith

Imam Bukhari : 20

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ

Swi byeriwe hina [Sulaiman bin Harb] u te, swi byeriwe hina [Syu’bah] ku suka eka [Qotadah] ku suka eka [Anas bin Malik] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Swilo swinharhu- leswi loko munhu a nga na swona, u ta kuma ku nandziha ka ripfumelo: Allah na Murhumiwa wa Yena va rhandzeka ngopfu eka yena ku tlula van’wana lavambirhi. Naswona loyi, loko a rhandza munhu, a nga n’wi tsakeriki munhu yoloye handle ka Allah 'azza wajalla. Naswona loyi a vengaka ku tlhelela eku nga pfumeli ku fana ni ku venga ku lahleriwa etiheleni’.