Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Usitjele [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] watsi, Usitjele [Sufyan] lowatsi, kutsi Usitjele [Yahya bin Said Al Ansari] watsi, usitjele [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], kutsi uvile [Alqamah bin Waqash Al Laitsi atsi]; Ngake ngeva [Umar bin Al Khaththab] epulpitini atsi; Ngeva Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam atsi: ‘Tonkhe tento tincike enjongweni, futsi umvuzo wemuntfu ngamunye uncike kuloko lebekuhlosiwe; Noma ngubani lohlose kutfutsela kulelinye live ngenca yemhlaba lafuna kuwufinyelela noma ngenca yemfati lafuna kumshada, ngako-ke kutfutsela kwakhe kuya kuloko labekuhlosile.'
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Kutjelwe kitsi [Abdullah bin Yusuf] watsi, kubikwe kitsi [Malik] ku [Hysyam bin Urwah] ku [babe wakhe] ku [Aisyah] make we Mu'minin, kutsi Al Harith bin Hisham wabuta Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam: 'O Rasulullah, Ngako Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam waphendvula watsi: ‘Ngalesinye sikhatsi kufika kimi njengemsindvo wetinsimbi letikhalako futsi lendlela ngiyo lelukhuni kakhulu kimi, bese iyama kute ngikhone kuvisisa loko lokushiwo. Futsi ngalesinye sikhatsi ingilosi ita njengemuntfu ikhulume nami ngako ngilandzela loko lekushoko'. Aisyah watsi: ‘Ngempela, ngake ngabona sembulo sehlela kuye, Shallallahu Alaihi Wasallam, ngelilanga lelibandza kakhulu, kwase kuyama, ngabona kutsi simongo sakhe besicondzisa umjuluko’.
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Kutjelwe kitsi [Yahya bin Bukair] watsi, Kutjelwe kitsi kusuka [Al Laits] kusuka [‘Uqail] kusuka [Ibn Shihab] kusuka [Urwah bin Az Zubair] kusuka [Aisyah] -Make weMu’minin-, kutsi watsi: ‘Kucala kwesambulo lesafika ku-Salaam Wallahulla a kulala. Futsi akaphuphi ngaphandle kwekutsi kufike njengekukhanya kwekusa. Wabese ubusiswa ngekutsandza kuba yedvwa, ngako wakhetsa umhume waHiro futsi wawubeketelela, lokungukukhonta ebusuku sikhatsi lesitsite ngaphambi kwekutsi abuyele emndenini wakhe kute ayolungiselela emalungiselelo ekuphindze aphile. Wabese uhlangana naKhadijah kute alungiselele kudla. Kwaze kwaba sekugcineni Al Haq afika ngesikhatsi asemhumeni waHiro, kwafika ingilosi yatsi: 'Fundza?' Waphendvula watsi: 'Angikwati kufundza'. Umphrofethi sallallaahu alaihi wasallam wachaza: Ngako-ke ingilosi yangibamba yangigona kakhulu yase iyangikhulula yaphindze yatsi: 'Fundza!' Waphendvula watsi: 'Angikwati kufundza'. Ngako lengilosi yangibamba yangigona kakhulu yase iyangikhulula yaphindze yatsi: 'Fundza!'. Waphendvula watsi: 'Angikwati kufundza'. Lengilosi yaphindze yangibamba yangigona kwesitsatfu kakhulu yase iyangikhulula, yaphindze yatsi: -Fundza ngekutsi -usho- ligama laNkulunkulu wakho lowadala, udale bantfu ngesicumbi sengati. Fundza, futsi iNkhosi yakho nguMusa-'. Umphrofethi sallallaahu alaihi wasallam wabuyela emndenini wakhe ngemavi esambulo asesimeni sekukhatsateka. Wahlangana naKhadijah bint Khawailidh watsi: 'Ngimbonye, ngimbonye!'. Wagocotwa waze walahlekelwa kwesaba kwakhe. Wabese utjela Khadija ngaloko lokwenteka: 'Ngikhatsatekile ngami'. Ngako Khadijah watsi: 'Nga Allah, Allah angeke akulimate phakadze, ngoba ungumuntfu lochubeka nebungani'. Khadijah wabese ummema kutsi ahlangane na Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, indvodzana yamalume wa Khadijah, lobekangumKhristu ngesikhatsi se Jahiliyyah. Waphindze wabhala tincwadzi ngesiHebheru, futsi wabhala neliBhayibheli ngesiHebheru ngemvume ya Allah. Ngaleso sikhatsi Waroqoh abesakhulile futsi emehlo akhe abephuphutsekile. Khadijah watsi: 'O ndvodzana yamalume wami, lalela kutsi indvodzana yemnakakho utsini'. Waroqoh watsi: 'O ndvodzana yemnaketfu, yini lohlangabetene nayo'. Ngako-ke Rasulullah wakhuluma ngaloko lokwenteka kuye. Waroqoh watsi: ‘Lona nguNamus, njengobe Allah wake wembula kuMosi. Hawu ngifisa shengatsi bengisemncane ngisaphila ngesikhatsi ucoshwa bantfu bakini'. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam wabuta watsi: 'Ngitawulahlwa ngibo yini?' Waroqoh waphendvula watsi: ‘Yebo. Ngoba kute lotawufika naloku lenikuletsako ngaphandle nangabe batawulimala - bentiwe titsa -. Kube bengikhona ngesikhatsi loko kwenteka, ngabe ngikusite ngawo onkhe emandla ami'. Waroqoh akazange ahlangabetane nesigameko lakholelwa kuso ngoba wafa ekucaleni ngesikhatsi se-fatroh - kungabi nalutho - kwembulwa. [Ibn Shihabi] watsi; bekangitjele [Abu Salamah bin Abdurrahman] kutsi [Jabir bin Abdullah Al Ansari] wakhuluma ngekungabi nalutho kwesambulo, njengobe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam atsi: ‘Ngesikhatsi ngihamba ngeva livi lelivela esibhakabhakeni, ngalibuka futsi kwavela kutsi lengilosi lebeyifike kimi emkhatsini wa-Hi. umhlaba. Ngesaba ngabuyela ekhaya, ngatsi: ‘Ngimbonyeni. Ngimbonye'. Ngako-ke Allah Ta'ala wehlisa sembulo: -O wena lotimbonyako- kuze kube livi la-Allah -futsi ushiye tithico-. Kusukela lapho kwembulwa kwachubeka kwehla njalo'. Le hadith yaphindze yalandziswa ngu [Abdullah bin Yusuf] na [Abu Shalih] kanye na [Hilal bin Raddad] kusuka ku [Az Zuhri]. [Jona] watsi: futsi [Ma'mar] wavuma kutsi wayitfola ku-Az Zuhri.
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Usitjele [Musa bin Ismail] watsi, Usitjele [Abu Awanah] watsi, kutsi Usitjele [Musa bin Abu Aisyah] watsi, Usitjele [Watsi bin Jubair] kusuka [Ibn Abbas] ngemavi a-Allah Ta'ala: -Unganyakatisi lulwimi lwakho kutsi -ufundze- usheshe-'. Ibn Abbas watsi: ‘Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bekanesifiso lesikhulu kakhulu sekubamba ngekhanda loko lokwembulwe - iQur’an - futsi wanyakata tindzebe takhe’. Ibn Abbas watsi: 'Ngitawunyakata tindzebe tami -kutsi ngikufundze- njengobe Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam enta kimi'. Said Said: 'Futsi ngitawunyakata tindzebe tami -kutsi ngikufundze- njengobe ngibone Ibn Abbas enta. Ngako-ke uMphrofethi wanyakata tindzebe takhe. Kwase kwehla livi la-Allah Ta'ala: Unganyakatisi lulwimi lwakho kutsi -ufundze- i-Koran ngobe utawusheshe -uyifundze- kahle. Ngempela, kusekucitseni kwetfu kutsi siwabutsele ndzawonye -esifubeni sakho- futsi -sikukwente uhlakaniphe- ekutifundzeni'. Loku lokushiwo nguloku kutsi Allah uyayibutsa esifubeni sakho - kutsi uyibambe ngekhanda - bese uyayifundza: 'Nasesicedzile kuyifundza, bese ulandzela lokufundvwako'. Lisho kutsi: 'Lalelani nithule'. Allah Ta'ala wabese utsi: 'Ngako-ke, ngempela, kukutsi Kitsi sikuchaze. Kusho kutsi: ‘Futsi kusibopho Setfu kutsi siyifundze’ Futsi Sitfunywa sa-Allah Shallallahu Alaihi Wasallam kusukela ngaleso sikhatsi ngesikhatsi Jibril Alaihis Salam eta kuye, wamlalela. Futsi ngesikhatsi Jibril Alaihis Salam asahambile, khona-ke uMphrofethi wafundza - kubangani bakhe - njengobe Jibril Alaihis Salam amfundzela yena
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Usitjele [Abdan] watsi, usitjele [Abdullah] usitjele [Yunus] kusuka [Az Zuhri] futsi ngekulandisa lokufanako, uphindze wasitjela [Bisyir bin Muhammad] watsi, usitjele [Abdullah] watsi, usitjele [Yunus] kanye [Ma'zurlah] usitjele njengoba [Adullah] bin Abdullah] wase [Ibn Abbas] watsi, kutsi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bekangumuntfu lomnene kakhulu, ikakhulukati ngenyanga ya Ramadlan ngesikhatsi ingilosi Jibril Alaihis Salam ihlangana naye, futsi bekungu Jibril Alaihis Salam lobekafika kuye njalo ebusuku ngenyanga ya Ramadlan, lapho khona Jibril Alaihis Salam lobekafika kuye njalo ebusuku ngenyanga ya Ramadlan. Ngempela, Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam umnene kakhulu kunemoya lophephetsako.
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Usitjele [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi] watsi, usitjele [Shuaib] kusuka [Az Zuhri] ungitjele [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] kutsi [Abdullah bin Abbas] umtjele kutsi [Abu Sufyald bin Harb]; kutsi Heraclius watfola licembu lekuhweba le Quraish, lebeliseluhambo lwekuhweba eVeni lase Syria ngalesikhatsi sivumelwano emkhatsini weMphrofethi sallallaahu Alaihi Wasallam na Abu Sufyan kanye nebantfu labangakholwa be Quraish sacala kusebenta. Ngesikhatsi bema e Iliya’ bahlangana na Heraclius ngesimemo sa Heraclius sekutsi amenywe kutsi akhulume emhlanganweni wakhe, ngaleso sikhatsi Heraclius bekanye netikhulu temaRoma. Heraclius wakhuluma nabo asebentisa umhumushi. Heraclius watsi; 'Nguyiphi kini lenebudlelwane lobusedvute nemndeni nalomuntfu lotsi unguMphrofethi?'. Abu Sufyan watsi; ngako ngaphendvula ngatsi; 'Nginguye lonebudlelwane lobusedvute kakhulu nemndeni wakhe'. Heraclius watsi; 'Msondzete kimi kanye nebangani bakhe'. Ngako babeka emaQuraysh ngemuva kwa-Abu Sufyan. Heraclius wabese utsi ngemhumushi wakhe: ‘Mtjele kutsi ngimbute ngalendvodza lebeyitsi inguMphrofethi. Uma angicambela emanga kufanele umcambele emanga'. Nga Allah, kube bekungasilo lihlazo lelibangelwa tinsolo temanga lebebatangibeka ngato, ngabe ngibacambele emanga.' Abu Sufyan watsi; Ngako-ke intfo yekucala langibuta ngayo ngaye - uMphrofethi sallallaahu alaihi wasallam - bekutsi: 'siyini sikhundla seluhlu lwakhe emkhatsini wenu?' Ngaphendvula ngatsi: 'Uvela eluhlwini loluhle - loluhloniphekile'. Waphindze wabuta watsi: ‘Kukhona yini lomunye lowakusho ngaphambi kwakhe?’ Ngaphendvula ngatsi: 'Kute'. Waphindze wabuta watsi: ‘Uyinkhosi yini babe wakhe?’ Ngaphendvula ngatsi: 'Cha'. Labo labamlandzelako bantfu labasesigabeni lesiphakeme yini nobe bantfu labaphansi?’ Ngaphendvula ngatsi: ‘Ngisho nalabo labamlandzelako bantfu labaphansi’. Waphindze wabuta watsi: ‘Balandzeli bayakhula yini nobe bayancipha?’ Ngaphendvula ngatsi: 'Khulisa'. Waphindze wabuta watsi: ‘Ukhona yini umuntfu lohlubukile ngenca yekutsi abetfukutselele inkholo yakhe?’ Ngaphendvula ngatsi: 'Kute'. Waphindze wabuta watsi: ‘Wake wamtfola yini acala emanga angakasho loko lakushoko?’ Ngaphendvula ngatsi: 'Ungalokotsi'. Waphindze wabuta watsi: ‘Wake wakhohlisa yini?’ Ngaphendvula ngatsi: ‘Angikaze. Ngesikhatsi sihlala naye, akazange akwente loko'. Abu Sufyan watsi: 'Angikhoni kudlulisela lokunye ngaphandle kwemagama lafana nalawa'. Waphindze wabuta watsi: ‘Uyalwa naye yini?’ Ngaphendvula ngatsi: 'Yebo'. Waphindze wabuta watsi: ‘Lempi yaphela njani?’ Ngaphendvula ngatsi: ‘Imphi emkhatsini wetfu naye inkhulu kakhulu. Ngalesinye sikhatsi uyasishaya, ngalesinye sikhatsi siyamshaya'. Waphindze wabuta watsi: ‘Ukuyale kutsi wenteni?’ Ngaphendvula ngatsi: ‘Wasiyala; 'Khonta Allah ngaphandle kwekuhlanganisa lutfo naye, futsi ulahle loko bokhokho bakho labakusho. "Waphindze wasiyala kutsi sithandaze, sikhokhe i-zakat, sikhulume liciniso, sicolelane futsi sigcine bungani." Ngako Heraclius watsi kumhumushi wakhe: ‘Mtjele kutsi ngikubute ngebatali balomuntfu, ungitjele kutsi lomuntfu utalwa ngebukhosi. Kanjalo-ke, nalendvodza yavuswa emkhatsini wetitukulwane tebantfu bakubo. Futsi ngakubuta kutsi kukhona yini lowake washo loku lakusho ngaphambili, watsi cha. Uma bekutsiwa kukhona lowakusho ngaphambilini, vele bengitawutsatsa kutsi lomuntfu bekakopa umuntfu ngaphambilini lowake washo intfo lefanako. Ngiphindze ngakubuta kutsi babe wakhe uvela ebukhosini yini, ngako-ke waphendvula watsi cha. Ngatsi uma babe wakhe bekavela ebukhosini, vele lomuntfu utawube afuna umbuso wababe wakhe. Futsi ngiphindze ngakubuta kutsi wake wayitfola yini . wacala emanga angakasho loko lakushoko, wamphendvula kutsi cha. Ngiyavisisa mbamba kutsi ngisho nebantfu abafuni kucala emanga, ingasaphathwa yekucala emanga ku-Allah. Futsi ngibute futsi kutsi, labo labamlandzelako bantfu labahloniphekile yini nobe labaphansi?’ Wabaphendvula labaphansi labamlandzela. Ngempela, balandzeli beMphrofethi. Ngiphindze ngakubuta kutsi linani lebalandzeli likhulile noma liyehla, uphendvule watsi likhulile. Futsi kunjalo nangekukholwa kuze kube ngulapho sekuphelele. Nginibutile futsi kutsi ukhona yini umuntfu lohlubukile ngenca yekutsi bekatfukutselele inkholo yakhe. Uphendvule ngekutsi cha. Futsi kukholwa kunjalo uma kukhula futsi kukhula enhlitiyweni. Ngiphindze ngakubuta kutsi wake yini wakhohlisa, waphendvula waphendvula never. Futsi kwaba njalo kutsi Baphostoli bangakhoni kukhohlisa. Futsi ngiphindze ngakubuta kutsi ukuyale kutsi wenteni, waphendvula watsi ukuyale kutsi ukhonte Allah ngekungahlanganisi lutfo naye, futsi wakuvimbela kutsi ukhonte tithico, uphindze wakuyala kutsi usekele umthandazo, ubhadale i-zakat, ukhulume liciniso, ucolelane futsi ugcine bungani. Nangabe konkhe lokushoko kuliciniso, nakanjani utawubusa umbuso ngephansi kwetinyawo tami. Bengisola mbamba kutsi akakho emkhatsini wenu nyalo, kube bengati indlela yekuya kuye, vele bengitawuzama kakhulu kumtfola kangangekutsi uma ngiseceleni kwakhe bengitawugeza tinyawo takhe nakanjani. Heraclius wabese ucela incwadzi levela kuRasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam lebeyiletfwe nguDihyah kubabusi baseBasrah. Ngako waniketa Heraclius lencwadzi, ngako wayifundza futsi lokucuketfwe kwatsi: ‘Bismillahir rahmanir sibeletho. Kusukela kuMuhammad, inceku ya-Allah neSitfunywa sakhe kuya kuHeraclius. Umbusi waseRoma, Insindziso kulabo labalandzela ticondziso. Bese kunekutsi, ngikumema ngekubita kwebuSulumane; Ngena Islam, khona-ke utawuphepha, Allah utakuvuza kabili. Kepha uma nifulatsela, khona-ke nitawutfwala tono tebantfu benu, futsi: O bantfu bencwadzi, wotani - nibambe - umusho - umtsetfo - kutsi kute ingcoco emkhatsini wetfu nani, kutsi asikhonti lomunye ngaphandle kwa Allah futsi asihlanganisi lutfo naye futsi kute - noma - kute kitsi lotsatsa labanye njenge Rabbs ngaphandle kwa Allah'. Uma bafulatsela, bese utsi kubo: 'Bukani, tsine silabo labatitfobile -ku-Allah-'. Abu Sufyan watsi: ‘Ngemuva kwekutsi Heraclius adlulisele loko lakusho futsi wacedza kufundza lencwadzi, kwaba nesiphitsiphitsi kanye nemavi lanemsindvo, lasicosha. Ngatsi kubangani bami ngemuva kwekutsi sesicoshiwe; 'Ngempela umenywe etindzabeni tendvodzana ya-Abu Kabsyah. Heraclius bekakhatsatekile ngembuso waseRoma'. Ngisho ngaleso sikhatsi, bengiphindze ngikhatsateke kutsi Muhammad utawuphumelela, kwaze kwaba sekugcineni - lowo muva wanyamalala ngemuva - Allah wangemukela Islam. Futsi Ibn An Nazhur, sikhulu sase Iliya’ futsi Heraclius bekangumbhishobhi longumKhristu, watsi ngalelinye lilanga ngesikhatsi Heraclius avakashele Iliya’ bekakhatsateke kakhulu, watsi kulabanye baholi bakhe bemphi: ‘Ngempela siyakuphika simo senu. Ngetulu kwaloko, Ibn Nazhhur watsi, ‘Heraclius bekangumfundzisi wetinkhanyenti lobekahlale anaka kuhamba kwetinkhanyeti. Wake waphendvula imibuto baphristi lebebambuta yona; 'Ngalelinye lilanga ebusuku ngibuka kuhamba kwetinkhanyeti, ngabona kutsi inkhosi yaseKhitan seyitalwe, ngubani emkhatsini walabantfu lobekasokile?' Phendvulani labaphristi; ‘Bantfu labasokako ngemaJuda kuphela, ningakhatsateki ngenca yemaJuda. Vele uyale onkhe emave lasembusweni wakho, kute emaJuda lakulawo mave abulawe'. Luhlobo Wetfulwa kuHeraclius, sitfunywa lesivela enkhosini yaseBani Ghasssan, kutsi amtjele ngaRasulullah. Ngemuva kwekutsi lendvodza seyicedzile kulandzisa lendzaba, Heraclius wayala kutsi ayihlolwe kute kubonakale kutsi isokile yini nobe cha. Ngemuva kwekuhlola, kwavela kutsi empeleni bekamnyama. Bantfu babese batjela Heraclius. Heraclius wabuta lendvodza ngalamanye ema-Arabhu, bekasokile yini nobe cha?’ Waphendvula watsi: 'Onkhe ema Arab asokile'. Heraclius watsi; 'Lena yinkhosi ye Ummah, ngempela seyitelwe'. Heraclisu wabese utfumela incwadzi kumngani wakhe eRoma lobekanelwati lolulingana nelwaHeraclisu - kutsi amtjele ngekutalwa kweMphrofethi Muhammad -. Ngaleso sikhatsi, wachubeka neluhambo lwakhe waya eveni laseHimsha, kepha ngaphambi kwekutsi afike eHimsha, imphendvulo yencwadzi yemngani wakhe beyifike kucala. Umngani wakhe wavumelana nembono waHeraclius wekutsi Muhammad watalwa nekutsi ngempela bekangumphrofethi. Heraclius wabese umema tikhulu temaRoma kutsi tite endzaweni yakhe eHimsha, ngemuva kwekutsi wonkhe umuntfu abekhona kulomhlangano, Heraclius wayala kutsi yonkhe iminyango ivalwe. Wase utsi; ‘Awu sive seramu, nonkhe nitawuzuza yini kuncoba lokukhatimulako kanye nenchubekelembili, ngesikhatsi umbuso uhlala ucinile esandleni setfu? Uma ufuna, vuma Muhammad njengeMphrofethi!'. Nabeva lamavi, babaleka njengetimbongolo tesiganga, nome yonkhe iminyango yayikhiyiwe. Ngekubona simo lesinjalo, Heraclius walahlekelwa litsemba lekutsi batawukholelwa ebuphrofethini baMuhammad. Wabese uyala wonkhe umuntfu akabuyele etindzaweni takhe watsi; ‘Ecinisweni, loko lengikushito nyalo nje bekukuvivinya kucina kwenu nonkhe. Nyalo sengikubonile loko kutimisela'. Base bakhotsama embikwaHeraclius futsi bajabula ngaye. Ngaleyo ndlela iphela indzaba yaHeraclius. Kulandziswe ngu [Salih bin Kaisan] kanye [Yunus] kanye [Ma'mar] kusuka [Az Zuhri].
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Usitjele [Abdullah bin Musa] watsi, usitjele [Hanzhalah bin Abu Sufyan] kusuka [‘Ikrimah bin Khalid] kusuka [Ibn Umar] watsi: ‘Islam yakhiwe nge -tisekelo letisihlanu-; bufakazi bekutsi kute nkulunkulu ngaphandle kwa Allah futsi ngempela Muhammad sitfunywa sa Allah, asungulela imithandazo, akhokha i-zakat, i-hajj kanye nekuzila kudla ngesikhatsi se-Ramadan'.
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Usitjele [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] watsi, Usitjele [Abu Amir Al 'Aqadi] lowatsi, kutsi Usitjele [Sulaiman bin Bilal] kusuka [Abdullah bin Dinar] kusuka [Abu Salih] kusuka [Abu Hurairah] kusuka kuMphrofethi emagala, futsi lihlazo liyincenye yekukholwa’.
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kutjelwe kitsi [Adamu bin Abu Iyas] watsi, Kutjelwe kitsi [Syubah] ku [Abdullah bin Abu As Safar] kanye [Ismail bin Abu Khalid] ku [Asy Sya’bi] ku [Abdullah bin Amru] kuMphrofethi sallallaahu alaihi sandla sakhe umSulumane, watsi: ' futsi iMuhajir ngumuntfu loshiya loko Allah lakuvinjelile' Abu Abdullah watsi; futsi [Abu Muawiyyah] watsi; Usitjele [Daud], uyindvodzana ya-Ibn Hind, kusuka [Amir] watsi; Ngive [Abdullah], lokusho Ibn Amru, kuMphrofethi futsi ngatsi [Abdul A’laa] ku [Daud] ku [Amir] ku [Abdullah] kuMphrofethi
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Wasitjela [Watsi bin Yahya bin Said Al Qurasyi] watsi, Wasitjela [babe wami] watsi, kutsi wasitjela [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] kusuka [Abu Burdah] kusuka [Abu Musa] watsi: 'O Sitfunywa sa Allah, nguyiphi i-Islam lebaluleke kakhulu?' Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam waphendvula watsi: 'Ngubani emaSulumane laphephile emlonyeni nasetandleni tabo'.
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Usitjele [Amru bin Khalid] watsi, Usitjele [Al Laits] kusuka [Yazid] kusuka [Abu Al Khair] kusuka [Abdullah bin Amru]; Kwakukhona umuntfu lowabuta uMphrofethi; 'Nguyiphi i-Islam lehamba embili?' Umphrofethi sallallaahu alaihi wasallam waphendvula watsi: 'Uniketa kudla, ubingelele bantfu lobatiko nalabo longabati'.
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Usilandzisele [Musaddad] watsi, usilandzisele [Yahya] kusuka [Syubah] kusuka [Qotadah] kusuka [Anas] kusuka kuMphrofethi sallallaahu alaihi Wasallam Futsi kusuka [Husain Al MuAlim] watsi, usilandzisele [Qotadah] kusuka [Anas watsi: uyamtsandza umnakabo njengobe atitsandza yena'.
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Kutjelwe kitsi [Abu Al Yaman] watsi, kubikwe kitsi [Syuaib] watsi, kutjelwe kitsi [Abu Az Zanad] kusuka [Al Araj] kusuka [Abu Hurairah], kutsi Sitfunywa sa-Allah, kuthula netibusiso kube kuye, watsi: 'Ngako-ke nguLoyo loseSandleni sakhe kute umphefumulo wami longakholwa ngaphezu kwakhe. bantfwana'.
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Kutjelwe kitsi [Yaqub bin Ibrahim] watsi, kutjelwe kitsi [Ibn 'Ulayyah] kusuka [Abdul Aziz bin Shuhaib] kusuka [Anas] kusuka kuMphrofethi. Futsi kuphindze kwatjelwa kitsi [Adamu] watsi, kutjelwe kitsi [Syubah] kusuka [Qotadah] kusuka [Anas] watsi, Umphrofethi sallallaahu alaihi wasallam watsi: 'Kute kini lotawukholwa kuze kube ngulapho ngitsandzeka kakhulu kwendlula batali, bantfwana nabo bonkhe bantfu'.
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Kutjelwe kitsi [Muhammad bin Al Mutsanna] watsi, kutjelwe kitsi [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] watsi, kutjelwe kitsi [Ayyub] kusuka [Abu Qilabah] kusuka [Anas bin Malik] kusuka kuMphrofethi sallallaahu alaihi Wasallam, watsi tintfo letikhona kubo, 'T kukholwa: Wenta Allah neSitfunywa sakhe kutsi bamtsandze kakhulu kunalabanye ngaphandle kwalaba lababili. Uma atsandza umuntfu, akamtsandzi ngaphandle kwa Allah. Futsi uyakutondza kubuyela ekungakholweni njengobe akutondza kulahlwa esihogweni.’
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Usitjele [Abu Al Walid] watsi, usitjele [Syubah] ungitjele [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], watsi; Ngive [Anas] kuMphrofethi Sallallahu Alaihi Wasallam, watsi: 'Luphawu lwekukholwa kutsandza -ema- Ansar kantsi luphawu lwe nifaq kutondza -ema- Ansar'.
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Usitjele [Abu Al Yaman] watsi, usitjele [Syuaib] kusuka [Az Zuhri] watsi, usitjele [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], kutsi ['Ubadah bin Ash Shamit] bekangumngani lowatsatsa incenye emphini yase Badr futsi bekaphindze abe ngulomunye walabo labatsatsa sifungo se Aq watsi nga, kutsi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam watsi ngesikhatsi asekhatsi kwalabanye bangani bakhe: 'Fula kwetsembeka kimi kutsi ungahlanganisi balingani na-Allah nganoma yini, ungakwebi, ungaphingi, ungabulali bantfwana bakho, ungacambi emanga lowakhako emkhatsini wetandla takho netinyawo takho, hhayi kutsi disobey. Noma ngubani kini lotigcwalisako, umvuzo wakhe uku Allah, futsi noma ngubani lowephula letintfo bese Allah uyamjezisa kulomhlaba, kuyi kafarat kuye, futsi noma ngubani lowephula letintfo bese Allah uyatimbonya - akamjezisi kulomhlaba - khona-ke ibhizinisi yakhe ibuyela ku Allah, uma afuna, Utamcolela'. Ngako safunga kutsi sitawetsembeka kuye ngaletintfo.
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Sitjelwe ngu [Abdullah bin Maslamah] kusuka [Malik] kusuka [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] kusuka [babe wakhe] kusuka [Abu Said Al Khudri] kutsi watsi, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam watsi: 'Kucishe kwenteke bekutimbuti labetidla eticongweni tetintsaba nasetindzaweni letikhashane, wahamba nenkholo yakhe ngoba esaba kunyundvwa’.
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Usitjele [Muhammad bin Salam] watsi, usitjele [‘Abdah] kusuka [Hsyam] kusuka [babe wakhe] kusuka [Aisyah] watsi: ‘Ngesikhatsi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ayala bangani, wabayala kutsi bente tento lebebakhona kutenta, khona-ke bangani batsi; 'Asifani nawe, O Sitfunywa sa Allah, ngoba ucolelwe tono takho tesikhatsi lesengcile netesikhatsi lesitako'. Ngako-ke sallallaahu alaihi wasallam watfukutsela lebekubonakala ebusweni bakhe, wase utsi: 'Ngempela, loyo lohlonipha kakhulu futsi locondza Allah kakhulu emkhatsini wenu ngimi'.
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Usitjele [Sulaiman bin Harb] watsi, usitjele [Syubah] kusuka [Qotadah] kusuka [Anas bin Malik] kusuka kuMphrofethi sallallaahu alaihi Wasallam, watsi: 'Tintfo letintsatfu -leto, uma umuntfu unato, utawutfola bumnandzi bekukholwa: Allah kanye naletinye tibe letimbili kuye kunaye. Futsi ngubani, uma atsandza umuntfu, akamtsandzi lowo muntfu ngaphandle kwa-Allah 'azza wajalla. Futsi ngubani lotondza kubuyela ekungakholweni njengobe atondza kulahlwa esihogweni'.