Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 1

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

Aboe lại akada [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] uni doe menkeda, Aboe lại akada [Sufyan] okoe doe menkeda, ona doe lại akada [Yahya bin Sa’id Al Ansari] doe menkeda, ona doe lại akada [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], uni doe ańjom akada [Alqamah bin Waqash Al Laitsi]; Iń do mit́ dhao [Umar bin Al Khaththab] khon ạḍi ãṭ kathań ańjom keda; Iń do Probhu sallallahu ‘alaihi wasallam aḱ kathań ańjom keda: ‘Sanam kạmi do ạḍi jạruṛ gea, ar mit́́ ṭen hoṛaḱ sạriaḱ do ạḍi jạruṛ gea okaṭaḱ do ạḍi jạruṛ gea; Jahae hõ dhạrti re seṭer lạgit́e khojkan se mit́ṭen maejiu bapla lạgit́e khojkan khan uni do okae khojkan ona sećgeye calaoḱ kana.’

Hadith

Imam Bukhari : 2

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا

Abo ṭhen noa katha lại akana [Abdullah bin Yusuf] doe menkeda, noa do abo [Malik] ṭhen [Hisyam bin ‘Urwah] khon [uniren baba] ṭhen khon [Aisyah] Mu’minin ren ayọ ṭhen khon lại akana, je Al Harith bin Hisham do Rasulullah ṭhen khone kuli kedea, ‘O Rasulullah doe kuli kedea. Onate Rasulullah doe roṛ ruạṛ keda: ‘Kạṭic̕-kạṭic̕ gạḍi reak̕ aṛaṅ leka iń ṭhen hijuk̕ kana ar noa kạmi do̠ iń lạgit̕ ạḍi muskil gea, ona tayom do̠ thir calak̕ kana jemon cet̕ ko roṛet̕kan onań bujhạu daṛeak̕. Ar ạḍi ghạṛić mit́́ ṭen dut do manwa lekae heć kat́e iń sãoteye roṛeda onate uniak katha doń pańjaeda’. Aisyah doe menkeda: ‘Sạri ge iń do mit́́ ṭen ạḍi rạskạ dinre uni ṭhen mit́́ ṭen sodor hijuḱ iń ńel keda ar ona tayom ona do thir ena, ar iń doń ńel keda je uniaḱ koṭha re ạḍi rạskạ te ạḍi rạskạ te ạḍi rạskạ te ạḍi rạskạ te ạḍi rạskạ te ạḍi rạskạ teń ńel keda’.

Hadith

Imam Bukhari : 3

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ

Ona do abo ṭhen lại akana [Yahya bin Bukair] doe menkeda, [Al Laits] khon [‘Uqail] khon [Ibn Shihab] khon [Urwah bin Az Zubair] khon [Aisyah] khon -Mu’minin ren Mami-, uni doe menkeda: ‘Sạriaḱ reaḱ ehop’ do tahẽkana jạpit́ re̱ kukmu. Ar uni do bae kukmuḱa tin hạbić ona do ạḍi rạskạ reaḱ marsal leka baṅ hijuḱa. Ado uni do ekla dulạṛ teye bhor ocoyena, onate uni do Hiroaḱ guhae bachao keda ar onae sahao keda, metak̕me thoṛa ghạṛić nindhạnre pujạ kate arhõ jion reaḱ jinisko sapṛao lạgit̕ gharońjre ruạṛ calaoena. Ado̠ jom lạgit́ te̠ Khadijah sãote̠ye̠ ńapamlena. Tin hạbić mucạt́ re Al Haq doe heć ena tinre uni do Hiroaḱ guha reye tahekana, mit́́ ṭen dut doe heć ena arye menkeda: ‘Paṛhao me? Uni doe menkeda: ‘Iń do bań paṛhao daṛeaḱa’. Probhu doe lại keda: Onate uni dut do ińe jạpit́ kedińa ar ạḍi ãṭe jạpit́ kedińa ar ona tayom ińe bạgiạṛińa ar arhõe menkeda: ‘Paṛhao me!’. Uni doe menkeda: ‘Iń do bań paṛhao daṛeaḱa’. Onate uni dut do ińe jạpit́ kedińa ar ạḍi ãṭe jạpit́ kedińa ar ona tayom iń doe bạgiạṛ ket́ ińa ar arhõe menkeda: ‘Paṛhao me!’. Uni doe menkeda: ‘Iń do bań paṛhao daṛeaḱa’. Serma dut do arhõe jạpit́ kedińa ar tesar dhao ạḍi kajak teye jạpit́ kedińa ona tayom iń doń bạgiạṛ ket́ ińa, ar arhõe menkeda: -Paṛhao me - menjoṅ- amren Isor reaḱ ńutum okoe doe sirjạu akat́, uni do manwa ko do mit́́ ṭen mayaḱ khon sirjạu akat́ koa. Paṛhao me, ar amren Probhu do ạḍi dayaan hoṛ kanae-'. Probhu do ạḍi bhabna salaḱ ạḍi bhabna reaḱ katha ko ạgu kate aćaḱ gharońj reye ruạṛ heć ena. Uni do Khadijah bint khawailidh sãoteye ńapam ena are menkeda : Tolope, tolope ! Uni do ạḍi bạṛić teye ḍoboḱ ena tin hạbić uni do aćaḱ botor bae bạgi ada. Ado uni do Khadija cet́ hoe akana onae lạiadea: ‘Iń do ińaḱ kạmi lạgit́ iń bhabnaḱ kana’. Onate Khadijah doe menkeda: ‘Allah reaḱ katha, Allah do jaejug hạbić bae bạṛić ocoea, cedak̕ je am do̠ gateḱ kạmi calao idiet̕kan hoṛ kaname’. Ona tayom khadijah do̠ uni ạḍi ãṭe neota kedea, uni do̠ ạḍi ãṭe ạyur kedea. Uni do̠ Hebru pạrsi te puthi hõe olkeda, ar Allahaḱ hukumte Hebru pạrsi te Baebel hõe olkeda. Ona okte Waroqoh doe b^ri^tgea ar met do j^pitge tahekana. Khadijah doe menkeda : E ińren babaren hopon, am boeharen hopon cet́e menet́ kana ona do ańjomme. Waroqoh doe menkeda : E boeharen hopon, cet́em aṭkar akada’. Onate Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam uniak’ cet’ hoe akana onae lạikeda. Waroqoh doe menkeda : Noa do Namus kana, oka do mit́ dhao Allah do Musa ṭhene sodor akada. Oh, iń do̠ ạḍi juạn geń tahena ar jivạt́ geń tahena tinre am do̠ amren ho̠ṛko ạgu akat́mea’. Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam doe kuli kedea: ‘Iń do onko hoteteń oḍok ocoḱa? Waroqoh ror ruarkeda : He. Ente am oka em ạguet́kan ona sãote okoe hõ bako hijuḱa tinre onko do bako hạsuḱa - bạiri benao -. Ona ghoṭna hoelen khan iń doń tahen khan iń do ạḍi jạruṛ lekateń goṛo leda’. Waroqoh do ona ghoṭna do bae aṭkar leda okaṭaḱ re uni doe pạtiạuḱ kan tahẽkana ente uni do fatroh - khali - sodor okte re lahareye goć ena. [Ibn Shihab] doe menkeda; 10:10, 11. 10 Iń doń baḍae ocokeda je [Jabir bin Abdullah Al Ansari] do ạḍi jạruṛaḱ kạmi reaḱ kathae roṛ keda, jeleka Allah ren Rasool doe menkeda: ‘Taṛam jokheć iń do serma khon mit́́ ṭen aṛaṅ iń ańjom keda, iń do ona seć iń ńel keda ar ona do iń ṭhen heć akana je uni do mit́́ ṭen dut doe heć akana serma ar dhạrti. Inj botorkate orak teye ru^r calaoena, ar menkeda : Ma tobe ocope. Iń do̠ ḍoboḱ me'. Onate Allah Ta'ala do mit́́ ṭen wahyue ạgu keda: -E okoe ko apnar tepe ḍoboḱet́ kan- Allahaḱ katha hạbić -ar murti ko bạgi kateć-. Ona khon ge sodor do ạḍi usạrate hạbić hijuḱ kana’. Noa hadith do [Abdullah bin Yusuf] ar [Abu Shalih] sãote [Hilal bin Raddad] hõ [Az Zuhri] khon ko lại akada. Ar [Jonah] doe menkeda; ar [Ma’mar] doe aṅgoc keda je uni do Az Zuhri ṭhen khon ńamkeda.

Hadith

Imam Bukhari : 4

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ

Has abo [Musa bin Ismail] uni doe menkeda, Has abo [Abu Awanah] doe menkeda, Has abo [Musa bin Abu Aisyah] doe menkeda, Has [Said bin Jubair] [Ibn Abbas] khon Allah Ta’alaak katha ko lại akada ente - noa-'. Ibn Abbas doe menkeda: ‘Allah ren Rasool do ạḍi ãṭ monsubạe tahekana okaṭaḱ do ạḍi jạruṛ gea - Kurạn - ona do ạḍi jạruṛ gea ar uniaḱ bohoḱ doe ạcur keda’. Ibn Abbas doe menkeda: ‘Iń do ińaḱ bohoḱ -ona paṛhao lạgit́- ape ṭhenń ạcur ocoea, jeleka Allah ren Rasool do iń sãoteye kạmi leda’. Said doe menkeda: ‘Ar iń do ińaḱ bohoḱ iń ạcur ocoea -ona paṛhao lạgit́- am ṭhen cet́ leka Ibn Abbas doe ńelkedea. Onate Probhu do ac̕ak̕ bohoḱe ạcurkeda. Ado Allah Ta’ala aḱ katha do heć ena: Koran -paṛhao lạgit́ te apnaraḱ jibạl do alom ạcur ocoea ente am do usạra te -master em ńam daṛeaḱa. Sarige, ona ko -amak̕ bohoḱ re- jạmạu ar -ona ko paṛhao re ạkilạṅ benao do Aboak̕ khoroc tege'. Noa reaḱ mane do noa kana je Allah do amaḱ bohoḱ reye ạgu eda - ona do ạḍi usạrate ạḍi usạrate - ar ona tayom am do paṛhao me: ‘Oka okte abo do ona paṛhao mucạt́ len khan ona do paṛhaoḱ reaḱ pańjae me’. Ona reaḱ mane do hoyoḱ kana: ‘Ańjom ar thir hapẽpe’. Ado Allah Ta’ala doe menkeda: ‘Tobe, sạri ge, ona bujhạu do aboak’ ge. Ona reaḱ mane do hoyoḱ kana: ‘Ar ona paṛhao do aboaḱ ạidạri kana’ Ar ona okte khon ge Jibril ‘Alaihis Salam uni ṭhen heć len khan uni do uniaḱ kathae ańjom keda. Ar tinre Jibril Salam doe calaoena, unre Probhu doe paṛhao ket́ koa - uniren gate ko ṭhen - cet́ leka Jibril Salam doe paṛhao ket́ koa

Hadith

Imam Bukhari : 5

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ

Aboe lại akada [Abdan] uni doe menkeda, lại akada [Abdullah] do [Az Zuhri] khon [Yunus]e lại akada ar ona sãote, ona hõe lại akada [Bisyir bin Muhammed] doe menkeda,e lại akada [Abdullah] doe menkeda, [Abdullah] doe menkeda, [Abdullah] doe menkeda bin Abdullah] khon [Ibn Abbas] doe menkeda, je Rasulullah do ạḍi nãwã manwa kanae, khasge Ramadlan cando re tinre Jibril ‘Alaihis Salam’ ren dut doe ńapamlena, ar uni do Jibril ‘Alaihis Salam kanae okoe do dinke din uni ṭhen heć lena. Hapramaḱ do̠ ạḍi lạṭu lạṭu kạmi khon hõ ạḍi lạṭu lạṭu kạmi kana.

Hadith

Imam Bukhari : 6

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

Has [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] uni doe menkeda, [Syu’aib] khon [Az Zuhri] doe lại akada [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] je [Abdullah bin Abbas] doe lại akada je [Abu Sufyan] uni do Harbdullah bin Mas’ud; je Heraclius do mit́́ ṭen Quraish kạmiạ dol ńam keda, ona do Syria disom reaḱ kạmiạ kạmi lạgit́́ te kạmi kan tahẽkana ona okte re Probhu ar Abu Sufyan ar Quraish kafir ko talare bondobos do ạḍi jạruṛ gea. Iliya’ re ko thirlen khan onko do Heraklius aḱ neota te Heraklius sãote ko ńapam ena jemon uniaḱ jạṛuṛaḱ jạṛuṛaḱ kạmi lạgit́ ko neota ocoḱ, ona okte Heraklius do Romi ren ạḍi namḍak hoṛko sãote mit́́ ṭenreye tahẽkana. Heraklius do mit́́ ṭen ạḍi usạrate onko sãoteye galmarao keda. Heraklius doe menkeda; ‘Ape modre okoe do Probhu kanae menteye lạiet́kan uni sãote ạḍi sạgại gharońj reaḱ sombond menak̕a?’. Abu Sufyan doe menkeda; onate iń doń roṛ ruạṛkeda; ‘Iń do̠ uni sãote ạḍi jạsti gharońj reaḱ sombond menak̕tińa’. Heraklius doe menkeda; ‘Uni do iń ṭhen ar uniren gate ko hõ soṅgete ạgu me’. Onate onko do Abu Sufyan tayomre Quraysh ko doho ket́ koa. Ado Heraklius do ac ren ạḍi uskur hoṛ hoteteye menkeda, uni doe lại me je iń do uni hoṛ reaḱ kathań kuli kedea okoe do Probhu kanae menteye lại et́ kan. Uni do iń ṭhen eṛe men khan am do uni ṭhen eṛe em jạruṛa’. Allah reaḱ katha, judi eṛe katha reaḱ dos te lajao baṅ tahen khan onko do iń ṭhen level ko ạgu lekhan iń do uni eṛe kathań roṛ leda.’ Abu Sufyan doe menkeda; Onate uni do pạhil kathae kuli ket́ iń do uni babot́ - Probhu sallallahu aleyhi wasallam - ona do noage: ‘uniaḱ bõs reaḱ sạjại do ape talare cet́ kana?’. Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Uni do bhage - ạḍi - bõs ren kanae’. Arhoe kuli kedea : Uni khon lahare arho okoe ho bako men akada ? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Cet́ hõ baṅ’. Arhoe kuli kedea : Cet uniren baba do raj kanae ? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Baṅ’. Okoe ko uni ko pańjaet́ kan onko do ạḍi jạruṛan hoṛ kanako se ḍher kạmiạko kanako?’ Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Okoe ko uni ko pańjaet́ kan onko hõ ḍher kạṭic hoṛ kana ko’. Uni do arhoe kuli kedea : Cet’ pańjako do bạṛti calak’ kana se komgea? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Bạṛti’. Uni do arhõe kuli kedea, cet́ okoe hõ aćaḱ dhorom reaḱ rạgi ńamkate dhorom khon pharak akana? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Cet́ hõ baṅ’. Uni do arhoe kuli kedea : Cet uniak katha roṛ lahare tis hõ eṛe kathaem ńelkedea ? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Tis hõ baṅ’. Uni do arhoe kuli kedea : Cet uni do tis ho bae j^pit akada ? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Tis hõ baṅ. Tinre uni sãote bon jạpit́et́ kan tãhẽkana, uni do tis hõ onka do bae kạmi leda’. Abu Sufyan doe menkeda: ‘Iń do nonkan katha begor eṭaḱ cet́ hõ bạń pasnao daṛeaḱa’. Uni do arhoe kuli kedea : Am do uni tulucem larhai kana ? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Hẽ’. Arhoe kuli kedea : Cekate lạṛhại do cabaena ? In doń roṛ ruạṛ keda : ‘Abo ar uni talare lạṛhại do ạḍi maraṅgea. Mit́ dhao do̠ uni do̠e ḍoboḱa, mit́ dhao do̠ abo do̠bon ḍoboḱa’. Arhoe kuli kedea : Cet em hukum akada ? Iń doń roṛ ruạṛ keda: ‘Uni doe hukum akada; ‘Allah sãote cet́ hõ baṅ joṛao kate sewawae me, ar amren ạyurko cet́ ko menlet́ ona do bạgi me. "Uni do̠ hõe hukum akada, nạbi, zakat em, sạriaḱ roṛ, mit́-mit́ te ikạ ar gateḱ dohoe lạgit́." Onate Heraclius do acren ạri-cạliren hoṛe metadea : Uni doe lạiae me je iń do uni hoṛaḱ go-baba babot́ iń kuli kedea, am do uni hoṛ do ạḍi maraṅ janamren hoṛ kanae mentem lạiạńa. Onkage uni hoṛ do ać ren bõs ko tala reye jiwet́́ beret́ ena. Ar iń doń kuli kedea je uni do cet́e menlet́ ona do lahare okoe hõ bako roṛ akada, am do bam menkeda. Judi noa ko menlen khan okoe do lahareye roṛ akada, tobe sạrige iń doń hudis keda je noa hoṛ do lahare okoe hõ nonkae roṛ akada uni doe copy akada. Iń doń kuli kedea je uniren baba do raj bõsren kanae se baṅ, onate am do bam roṛ ruạṛ keda. Iń doń menkeda je uniren baba do raj bõsren hoṛ kanae khan sạrige noa hoṛ do acren babawak̕ raj reaḱe dabiet̕ kana. Ar iń hõń kuli ket́ koa je tis hõ bam ńam akada se baṅ Uni do cet́e menket́ onae roṛ lahare eṛe men lekhan am do uni bam roṛ ruạṛadea. Iń do̠ sạri geń bujhạueda manwa hõ eṛe katha do̠ bako roṛeda, Allah ṭhen eṛe katha do̠ baṅ. Ar iń do ape hõń kuli ket́pea, okoe ko uni ko pańjaet́ kan onko do ạḍi maraṅ hoṛ kanako se ḍher kạṭic̕ hoṛ kanako? Am do uni tayom tayom te calaoen ḍher kạṭicʼ hoṛkoakʼ telaem emkeda. Sarige onko do Probhu ren pạtiạuḱ ko kana ko. Iń do̠ ape ko hõń kuli ket́ koa je follower ko do̠ bạṛti akana se kom akana, ape do̠pe ro̠ṛ ruạṛ keda je bạṛti akana. Ar pạtiạu do onkage kana tin hạbić ona do purạ baṅ hoe ocoḱa. Iń do ape ko hõń kuli ket́pea je okoe hõ apnaraḱ dhorom reaḱ rạgi kate dhorom khon pharak akana se baṅ. Am do̠ baṅem ro̠ṛ ruạṛ keda. Ar onkage biswas do ontor re haraḱ ar haraḱ kan okte ge hoyoḱ kana. Iń do̠ hõń kuli ket́ me̠ uni do̠ tis hõ̠ bae ḍaṅrao̠ akada se̠ baṅ, am do̠m ro̠ṛ ruạṛ akada tis hõ̠ baṅ. Ar onka leka ge hoe ena je Apostol ko do bako ḍaṅrao daṛeaḱa. Ar iń do ape hõń kuli ket́ pe kana je uni do cet́e hukum akada, ape dope roṛ ruạṛ keda je uni do ape ko hukum akat́ pe kana jemon Allah sãote cet́ hõ baṅ joṛao kate, ar murti ko pujạu khon hõe manao akada, uni do ape hõ namaz dohoe, zakat em, sạriaḱ roṛ, mit́́ ṭen ikạ ar gateḱ dohoe reaḱ hõe hukum akada. Apeak joto katha sạri ge khan uni do sạrige ińakʼ jaṅga latar re rajreye calaoa. Iń do sạri geń hudiskeda je uni do nit do ape talare bae tahekana, uni ṭhen calaḱ reaḱ ạt doń baḍae lekhan sạrige uni ńam lạgit́́ te ạḍi ãṭiń kurumuṭueda je tinre uni ṭhen iń tahen khan uniaḱ jaṅga do pạtiạr lekateń ạkhrińa. Ado Heraclius do Probhu khon mit́́ ṭen ciṭhi khoj keda oka do Dihyah hotete Basrah ren rajko lạgit́́ te ạgu akana. Onate uni do Heraklius cithii emadea, onate parhaokeda ar ona reak cithi ol akana: ‘Bismillahir rahmanir rajim. Muhammed khon, Allah ren kạmiạ ar uniren Rasool khon Heraklius hạbić. Roman Raj, Okoe ko hukum ko pańjaet́ kan onko lạgit́ bańcao. Ado ona khon hõ Isại dhorom reaḱ hoho teń neota ape kana; Islam re bolok̕ me, unre am do̠m bańcaoḱa, Allah do̠ bar dhao ạḍi rạskạe emama. Menkhan judi am dom ạcur len khan am do amaḱ hoṛkoaḱ kại ko sahaoa ar: E puthi ren hoṛko, hijuḱ me - mit́́ ṭen hukum - mit́́ ṭen hukum - jemon abo ar am talare jãhãn jạṛuṛ do bạnuḱa, je abo do Allah chada okoe hõ babon sewawa ar uni sãote cet́ hõ babon joṛaoet́ kana ar abo modre okoe hõ Allah begor eṭaḱ hoṛ do Rabb leka do babon ạgu koa’. Judi onko do ko ạcur ena, tobe onko do ko metakoa: ‘Nelme, abo do onko kanabon okoe do -Allah- ṭhen ko ạgu akana’. Abu Sufyan doe menkeda: Heraclius do cet́e menket́ onae pasnao ket́ tayom ar ona ciṭhi paṛhao mucạt́en khan ạḍi rạskạ ar ạḍi rạskạ reaḱ aṛaṅko heć ena, ona do aboe ạgu ket́ bona. Iń do̠ ińren gate koń metakoa, ale do̠le oḍok calaoen tayom; ‘Sạrige uni do Abu Kabsyah hoponaḱ kạmi koreye neota ocoakana. Heraklius do Romi raj reaḱ bhabnae ńam keda. Ona okte hõ iń doń bhabnaena je Muhammed doe jitạuḱa, hạbić mucạt́ re - ona bhabna do tayom te caba ena - Allah do Isại dhorom reye aṅgoć ket́ iń. Ar Ibn An Nazhur, mit́́ ṭen Iliya’ ren ạyurić ar Heraklius do mit́́ ṭen Isại Bishop kanae, uni doe menkeda je mit́́ ṭen din Heraklius do Iliya’ reye calaḱ kan tahẽkana unre uni do ạḍi bhabna reye tahẽkana, uni do ać ren aema lạṛhại ren ạyurić ko ṭhen noa kathae roṛ keda je ‘Sạri ge ale do apeaḱ sạriaḱ le nạlis eda. Ona chaḍa Ibn Nazhur doe menkeda, ‘Heraclius do mit́́ ṭen jạt́ pạrsiren hoṛe tahẽkana okoe do jaoge jạt́ koaḱ calaḱ reaḱe dhạrạe emoḱ kan tahẽkana. Uni do mit́́ ṭen kạlisiạ ren kạlisiạ ren kạlisiạ ren ko kuli ket́́ ko reaḱ jobab e em keda; ‘Mit́́ ṭen nindhạnre iń doń ńel keda je Khitan raja doe janam akana, noa hoṛko modre okoe do sunạt́e ńamkeda? Naekekoakʼ roṛ ruạṛpe; ‘Eken Jihudikoge sunạtko kạmi kana, Jihudiko iạte alom bhabnaḱa. Bas amaḱ raj reaḱ joto disom ko hukumako me, jemon ona disom reaḱ Jihudi ko goć ocoḱ’. K Ona okte Bani Ghassan ren raja khon mit́́ ṭen rạsiạ Heraclius do Allah ren rạsiạ (SAW) reaḱ kathae lại lạgit́́ te ko sodor ledea, uni hoṛ do kathae lại mucạt́ len khan Heraclius do uni hoṛaḱ sunạt hoe akana se baṅ ona lạgit́́ te uni doe biḍạu ocoye lạgit́́ e hukumadea. Check katet’ bujhau ena je uni do̠ sạri ge ạḍi gạhir geye tahẽkana. Ado hoṛko do Herakliusko laiadea. Heraclius do uni hoṛ eṭaḱ arbạṛiạko babot́e kuli kedea, onko do sunạt ko hoe akana se baṅ?' Uni doe roṛ ruạṛkeda; ‘Joto Arab ko do sunnat ko hoe akana’. Heraklius doe menkeda; ‘Noa do̠ Ummah ren raja kanae, sạri ge uni do̠e janam akana’. Ado Heraklisu do Rom re mit́́ ṭen gate ṭhen mit́́ ṭen ciṭhi kolkeda okoeaḱ gạhir ạkil do Heraklisu lekage tahẽkan - jemon uni do Probhu Muhammad sallallaahu alayihi wasallam reaḱ janam reaḱ kathae lạiae -. Ona talare uni do Himsha disom sec calaoena, menkhan Himsha re seter lahare uniren gateak ciṭhi reak̕ jobab do̠ lahare hec̕ akana. Uniren gate do Herakliusaḱ hudis sãoteye aṅgoc keda je Muhammed doe janam akana ar uni do sạri ge mit́́ ṭen nạbi kanae. Ona tayom Heraklius do Rom ren ạyurić ko Himsha reaḱ aćaḱ jaega re heć lạgit́́ e neota ket́ koa, joto ko mit́́ ṭen jạṛuṛaḱ kạmi re ko heć len tayom Heraklius do joto duạr ko kạṭić lạgit́́ e hukumat́́ koa. Adoe menkeda; ‘E rum jạt, cet́ ape joto koge mạhima reaḱ jitạu ar laha sećpe ńam daṛeaḱa, menkhan raj do aboaḱ ti re ạḍi sạri ge tahena? Am do̠m kho̠jo̠ḱ khan Muhammed do̠ Probhu lekae aṅgo̠ć me!’. Ona katha adjomkate joto duarko sung tahekanre ho bir gadha lekako darkeda. Onko do nonkan ạri cạli ńelte Heraklius do as hõe bạgi ada je onko do Muhammedaḱ nạbi kạmi re ko pạtiạuḱa. Ado joto ko apan apin jaegate ruar calao lạgit́e hukumatkoa are menkeda; ‘Sạri ge, nit́ okań menlet́ ona do eken ape joto koaḱ sạriaḱ biḍạu lạgit́ ge. Nit do̠ ona thir kạmiń ńel akada’. Ado Heraklius samaṅre onko do ko nimbak ena ar uni reko kusi ena. Onka lekate Herakliusak̕ katha do̠ mucạt̕ena. Ona do [Salih bin Kaisan] ar [Yunus] ar [Ma’mar] hotete [Az Zuhri] khon ko lại akada.

Hadith

Imam Bukhari : 7

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ

Has aboe lại akada [Abdullah bin Musa] uni doe menkeda, lại akada [Hanzhalah bin Abu Sufyan] khon [‘Ikrimah bin Khalid] khon [Ibn Umar] doe menkeda: Rasullah sallallaahu ‘alaihi wasallam doe menkeda: ‘Islam do pe -pạhilre benao akana-; goha emoḱ kana je Allah chada jahan dev do bạnuḱa ar sạri ge Muhammed do Allah ren dut kanae, uni do Ramadan re nạbi ko sạbit́et́ kana, zakat, hajj ar rojạe emet́ kana’.

Hadith

Imam Bukhari : 8

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ

Has abo [Abdullah bin Muhammad Al Ju’fi] uni doe menkeda, Has abo [Abu’Amir Al’Aqadi] okoe doe menkeda, Has abo [Sulaiman bin Bilal] khon [Abdullah bin Dinar] khon [Abu Salih] khon [Abu Hurairah] khon Probhu doe menkeda ḍạrko, ar lajao do biswạs reaḱ bhageaḱ kana’.

Hadith

Imam Bukhari : 9

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ona do abo ṭhen lại akana [Adam bin Abu Iyas] doe menkeda, Noa do abo ṭhen [Syu’bah] [Abdullah bin Abu As Safar] ṭhen khon lại akana ar [Isma’il bin Abu Khalid] [Asy Sya’bi] ṭhen khon [Abdullah bin ‘Amru] ṭhen khon [Abdullah bin ‘Amru] doe lại akada okoe do Probhu sallallalahuh ‘ala doe menkeda muslạ ko lạgit́ safe, ar Muhajir do̠ uni ho̠ṛ kanae okoe do̠ Allah okae manao akat́ onae bạgi oṭaḱet́ kana. ’ Abu Abdullah doe menkeda; ar [Abu Muawiya] doe menkeda; Aboe lại akada [Daud], uni do Ibn Hind ren hopon kanae, [Amir] doe menkeda; Iń do [Abdullah], metak̕me ibn Amru, Probhu ṭhen khonń ańjom keda Ar [Abdullah] ṭhen khon [Amir] khon [Abdullah] ṭhen khon Probhu ṭhen khon iń menkeda

Hadith

Imam Bukhari : 10

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ

Has aboe lại akada [Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Qurasyi] uni doe menkeda, Has aboe lại akada [ińren baba] doe menkeda, Has aboe lại akada [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] khon [Abu Burdah] khon [Abu Musa] doe menkeda: ‘E Allah ren Rasool, oka Isại dhorom do ạḍi jạruṛa? Rasulullah do̠e ro̠ṛ ruạṛ keda: ‘Okoe muslạko do̠ akoaḱ mo̠ca ar ti khon ko bańcao akana’.

Hadith

Imam Bukhari : 11

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ

Has abo [Amru bin Khalid] doe menkeda, Has [Al Laits] [Yazid] khon [Abu Al Khair] khon [Abdullah bin Amru] khon; Mit̕ṭen ho̠ṛ do̠ Probhu ṭhen kuli kedea; ‘Oka Isại dhorom do̠ ạḍi bhagea?’ Probhu doe roṛ ruạṛ keda: ‘Am do jomaḱem em, am baḍaekan hoṛko ar bam baḍaekan hoṛko ṭhen johar em’.

Hadith

Imam Bukhari : 12

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ

Abo sãote [Musaddad] doe menkeda, [Yahya] khon [Syu’bah] khon [Qotadah] khon [Anas] khon Probhu khon ar [Husan Al Mu’alim] khon doe menkeda, abo sãote [Qotadah] khon [Anas] khon ‘uni doe menkeda am do pạtiạuḱ kan tahẽkana ac̕ lekage ac̕ren boeha hõe dulạṛeda’.

Hadith

Imam Bukhari : 13

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ

Ona do abo ṭhen lại akana [Abu Al Yaman] doe menkeda, noa do abo ṭhen lại akana [Syu’aib] doe menkeda, noa do abo ṭhen lại akana [Abu Az Zanad] ṭhen khon [Abu Hurairah] ṭhen khon, je Allah ren Rasool (SAW) doe menkeda: ‘Onate uniak’ mit’ṭen hoṛ hotet’ iń do bạń pạtiạuk’ kana uniren go-baba ar gidrạko khon hõ’.

Hadith

Imam Bukhari : 14

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Ona do abo sãote jopoṛao menak̕a [Adam] doe menkeda, ona do abo sãote jopoṛao menak̕a [Ibn Ulayyah] khon [Abdul Aziz bin Shuhaib] khon [Anas] khon Probhu khon Ar noa do abo sãote joṛao akana [Adam] doe menkeda, noa do abo sãote joṛao akana [Adam] khon [S] khon Nabi do noa kathae menkeda: ‘Ape modre okoe hõ bako pạtiạuḱa tin hạbić iń do uni do aćren go-baba, aćren gidrạ ar sanam manwa ko khon hõ bạṛti dulạṛe ńam koa.’

Hadith

Imam Bukhari : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ

Ona do̠ ạḍi jạruṛ gea, ona do̠ ạḍi jạruṛ gea, ona do̠ ạḍi jạruṛ gea, ona do̠ ạḍi jạruṛ gea, ona do̠ ạḍi jạruṛ gea, ona do̠ ạḍi jạruṛ gea, ona do̠ ạḍi jạruṛ gea biswas: Uni do Allah ar uni ren Rasool do noa banar khon hõ bạṛti dulạṛe benao ket́ koa. Jahae hõe dulạṛet́ khan uni do Allah lạgit́ begor do bae dulạṛea. Ar uni do pạtiạu baṅ ńam khon hõe hirkhạḱ kana, tinạḱ do narok re ḍoboḱ khon hõe hirkhạḱ kana.’

Hadith

Imam Bukhari : 16

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ

Abo do̠e lại akada [Abu Al Walid] do̠e menkeda,e lại akada [Syu’bah] do̠ ińe lại akada [Abdullah bin Abdullah bin Jabar],e menkeda; Iń do [Anas] Probhu ṭhen khonń ańjom keda, uni doe menkeda: ‘Pạtiạu reaḱ cinhạ do -Ansar ko dulạṛ ar nifaq reaḱ cinhạ do -Ansar ko hirkhạ’.

Hadith

Imam Bukhari : 17

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك

Ạḍi lại akada [Abu Al Yaman] doe menkeda, [Az Zuhri] khon [Syu’aib] doe lại akada, ona doe lại akada, je [Ubadah bin Ash Shamit] do mit’ṭen gate kanae okoe do Badr lạṛhại reye bhag hatao leda ar onko modre mit’ hoṛe tahekana okoe do night re Abah ko menkeda; je Allah ren Rasool sallallaahu ‘alaihi wasallam doe menkeda tinre uni do acren aema gate ko talareye tahekana: ‘Iń ṭhen pạtiạuḱ me jemon jãhãn jinis sãote Allah sãote jopoṛao do baṅ hoyoḱa, kạmi do baṅ hoyoḱa, bạṛić kạmi do baṅ hoyoḱa, apnar gidrạ ko do baṅ goć hoyoḱa, eṛe katha do baṅ benaoa oka do apeaḱ ti ar jaṅga talarepe benaoet́ kana, jãhãnaḱ do baṅ kana oka do disobey kana. Ape modre okoe ona ko purạu lekhan uniak sạjại do Allah ṭhen menak̕a, ar okoe noa ko bạṛić lekhan ar ona tayom Allah do noa dhạrti reye sạjại ocoea uni lạgit̕ kafarat kana, ar okoe noa ko bạṛić lekhan ar ona tayom Allah doe ḍoboḱa - uni do noa dhạrti re bae sạjại ocoea - unre uniak̕ kạmi do Allah ṭhen ruạṛ hijuk̕a, uni doe khoj lekhan se uni doe ikạea. Onate noako lạgitʼ uniakʼ ạidạri bon emkeda.

Hadith

Imam Bukhari : 18

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Ona do [Abdullah bin Maslamah] hotete [Malik] khon [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurlahman bin Abu Sha’sha] khon [uniren baba] khon [Abu Sa’id Al Khudri] ṭhen khon [Abu Sa’id Al Khudri] ṭhen khon [Abdurlah bin Maslamah] hotete lại akana je uni doe menkeda, Rasullah doe menkeda: ‘Noa do ạḍi rạskạ reaḱ okte kana mit́́ ṭen muslạ do uni meṛhet́ kanae okoe do buru reaḱ ḍạrkore ar ḍher sạṅgiń reaḱ jaega koreye jom ńũet́ kan tahẽkana, uni do ona sãoteye calaoena. uniak dhorom do ạḍi bạṛić kạmi reaḱ botor te kana’.

Hadith

Imam Bukhari : 19

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا

Has aboe lại akada [Muhammad bin Salam] doe menkeda, [‘Abdah] do [Hisyam] khon [uniren baba] khon [Aisha] doe menkeda: ‘Allah ren Rasool sallallaahu ‘alaihi wasallam tinre uni do sahae ko hukumat́ koa, uni do onko kạmi ko kạmi lạgit́e hukumat́ koa, ona tayom sahaba ko do ko menkeda; ‘Abo do̠ am leka do̠ baṅ, he Allah ren Rasool, ce̠dak̕ je am do̠ amaḱ pạhil ar tayom daram kại khon ikạ akana’. Onate uni do ạḍi ãṭe rạskạyena oka do uniaḱ met́hã khon ńeloḱ kan tahẽkana, ona tayom doe menkeda: ‘Sạrige ape modre okoe do ạḍi bạṛti dhorom ar Allahe bujhạuet́ kan uni do iń geń kana’.

Hadith

Imam Bukhari : 20

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ

Ona do abo ṭhen lại akana [Sulaiman bin Harb] doe menkeda, ona do abo ṭhen lại akana [Syu’bah] khon [Qotadah] khon [Anas bin Malik] ṭhen khon Probhu ṭhen khon, uni doe menkeda: ‘Pea -jinis- oka do mit́ṭen hoṛe ńam lekhan uni do eṭaḱ khon hõ bạṛti biswạs reaḱ mãhãm ńam daṛeaḱa: Allah do uni khon hõ bạṛti biswạs kanae ar Allah do. Ar okoe do̠ jãhãe ho̠ṛe dulạṛet́ khan uni ho̠ṛ do̠ Allah ‘azza wajalla begor do̠ bae dulạṛea. Ar okoe do kạpạṛ re ruạṛ khon tinạḱe hirkhạḱ kana tinạḱ do narok re ḍoboḱ khon hõe hirkhạḱ kana’.