Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
A bisa nos [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] el a bisa, A bisa nos [Sufyan] ken a bisa, ku A bisa nos [Yahya bin Said Al Ansari] a bisa, a bisa nos [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], ku el a tende [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] bisa; Un biaha mi a tende [Umar bin Al Khaththab] riba e púlpito bisa; Mi a tende Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bisa: ‘Tur akshon ta dependé di e intenshon, i e rekompensa pa kada persona ta dependé di loke tabata intenshoná; Ken ku tin intenshon di emigrá pa motibu di e mundu ku e ke yega òf pa motibu di un muhé ku e ke kasa kuné, e ora ei su emigrashon ta na loke e tabata pretendé.’
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
A wòrdu bisá na nos [Abdullah bin Yusuf] a bisa, a wòrdu informá na nos [Malik] for di [Hisyam bin Urwah] for di [su tata] for di [Aisyah] e mama di e Mu’minin, ku Al Harith bin Hisham a puntra Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam: ‘O Rasulullah, kon e revelashon a bini pa bo’? Asina Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a kontestá: ‘Tin bia e ta bini serka mi manera e zonido di klok ta bati i e método aki ta esun di mas duru pa mi, despues e ta stòp pa mi por komprondé kiko ta wòrdu bisá. I tin bia un angel ta bin manera un hende i ta papia ku mi pa mi sigui loke e ta bisa'. Aisyah a bisa: ‘En bèrdat, un biaha mi a mira un revelashon baha serka djE, Shallallahu Alaihi Wasallam, riba un dia hopi friu, despues el a stòp, i mi a mira ku Su frenta tabata basha ku sodó’.
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
A wòrdu bisá na nos [Yahya bin Bukair] a bisa, A wòrdu bisá na nos for di [Al Laits] for di ['Uqail] for di [Ibn Shihab] for di [Urwah bin Az Zubair] for di [Aisyah] -Mama di e Mu'minin-, ku ela bisa: 'E komienso di e revelashon ku a bini na Rasulullah Sallalah Alahualalai Alahuallam tabata den soño. I E no ta soña a ménos ku e ta bini manera e lus di mainta. Despues el a wòrdu bendishoná ku un amor pa soledat, pues el a skohe e kueba di Hiro i a wanta esaki, esta adorá anochi pa algun tempu promé ku e regresá serka su famia pa prepará provishonnan pa sobrebibí atrobe. Despues el a topa Khadijah pa prepará provishonnan. Te ora ku finalmente Al Haq a yega ora e tabata den e kueba di Hiro, un angel a bin i a bisa: 'Lesa?' El a kontestá: ‘Mi no por lesa’. E Profeta sallallaahu alaihi wasallam a splika: Asina e angel a gara mi i a brasa mi hopi duru anto a laga mi bai i a bolbe bisa: 'Lesa!' El a kontestá: ‘Mi no por lesa’. Asina e angel a gara mi i a brasa mi hopi duru anto a laga mi bai i a bolbe bisa: ‘Lesa!’. El a kontestá: ‘Mi no por lesa’. E angel a bolbe gara mi i a brasa mi pa di tres biaha hopi fuerte anto a laga mi bai, i a bolbe bisa: -Lesa dor di -menshoná- e nòmber di bo Dios ku a krea, El a krea hende for di un klompi di sanger. Lesa, i bo Señor ta Esun Mas Grasioso-'. E Profeta sallallaahu alaihi wasallam a regresá serka su famia ku e palabranan di revelashon den un estado ansioso. El a topa Khadijah bint Khawailidh i a bisa: ‘Tapa mi, tapa mi!’. E tabata envolví te ora el a pèrdè su miedu. Despues el a konta Khadija kiko a pasa: ‘Mi ta preokupá pa mi mes’. Pues Khadijah a bisa: ‘Pa Allah, Allah lo no hasi bo daño pa semper, pasobra bo ta un persona ku ta sigui amistat’. Despues Khadijah a invit’é pa topa Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul ‘Uzza, e yu di e tio di Khadijah, kende tabata un kristian durante e era di Jahiliyyah. Tambe el a skirbi buki na hebreo, i tambe a skirbi Beibel na hebreo ku pèrmit di Allah. E tempu ei Waroqoh tabata bieu i su wowonan tabata siegu. Khadijah a bisa: ‘O yu di mi tio, skucha kiko e yu di bo ruman tin di bisa’. Waroqoh a bisa: ‘O yu di mi ruman, kiko bo a eksperensiá’. Asina Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a konta kiko a pasa kuné. Waroqoh a bisa: ‘Esaki ta Namus, manera Allah a revelá na Moises un biaha. Oh, mi ta deseá ku mi tabata yòn ainda i mi tabata na bida ainda ora bo a wòrdu ekspulsá pa bo hendenan’. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a puntra: ‘Lo mi wòrdu tirá afó pa nan?’ Waroqoh a kontestá: ‘Si. Pasobra niun hende lo no bin ku loke bo ta trese a ménos ku nan lo wòrdu heridá - hasi enemigu -. Si mi tabata einan ora esei a sosodé, lo mi a yuda bo lo mihó ku mi por’. Waroqoh no a eksperensiá e suseso ku e tabata kere pasobra el a muri mas trempan durante e fatroh - bashí - revelashon. [Ibn Shihab] a bisa; a informá mi [Abu Salamah bin Abdurrahman] ku [Jabir bin Abdullah Al Ansari] a papia tokante e bashí di revelashon, manera Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bisa: ‘Miéntras mi tabata kana mi a tende un bos for di shelu, mi a wak e i a resultá ku e angel ku a bin serka mi den kueba di Hiro, tabata sinta riba un stul di shelu i shelu’. tera. Mi tabatin miedu i a bai kas, i a bisa: ‘Tapa mi. Tapa mi'. Pues Allah Ta'ala a manda un revelashon: -O abo ku ta tapa bo mes- te ora e palabra di Allah -i laga e ídolonan-. Desde e tempu ei revelashonnan a sigui baha kontinuamente’. E hadith aki tambe a wòrdu nará pa [Abdullah bin Yusuf] i [Abu Shalih] i tambe pa [Hilal bin Raddad] di [Az Zuhri]. I [Jonas] a bisa; i [Ma’mar] a bai di akuerdo ku el a hañ’é for di Az Zuhri.
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
A bisa nos [Musa bin Ismail] el a bisa, A bisa nos [Abu Awanah] a bisa, ku A bisa nos [Musa bin Abu Aisyah] a bisa, A bisa nos [Said bin Jubair] di [Ibn Abbas] tokante e palabranan di Allah Ta’ala: -No move bo lenga pa -lesa- e Koran lihé pasobra bo lo ke pa e bira mas lihé. Ibn Abbas a bisa: ‘Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam tabatin un deseo hopi fuerte pa memorisá loke a wòrdu revelá – e Koran – i a move su lipnan’. Ibn Abbas a bisa: ‘Lo mi move mi lipnan -pa les’é- pa bo manera Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a hasi ku mi’. Said Said: ‘I lo mi move mi lipnan -pa les’é- pa bo manera mi a mira Ibn Abbas hasié. Asina e Profeta Sallallahu Alaihi Wasallam a move su lipnan. Despues e palabra di Allah Ta'ala a baha: No move bo lenga pa -lesa- e Koran pasobra bo lo -domin'é lihé. En bèrdat, ta riba Nos gastu pa rekohé nan -den bo pechu- i -hasi bo inteligente- den lesa nan'. Loke esaki ta nifiká ta ku Allah ta rekohé esaki den bo pechu - pa memorisá esaki - i despues bo ta les'é: 'Ora Nos kaba di les'é, sigui e lesamentu'. E ta nifiká: ‘Skucha i keda ketu’. E ora ei Allah Ta'ala a bisa: 'E ora ei, enbèrdat, ta keda na Nos pa splika esaki. E ta nifiká: ‘I ta Nos obligashon pa resit’é’ I e Mensahero di Allah Shallallahu Alaihi Wasallam for di e tempu ei ora Jibril Alaihis Salam a bini serka dje, el a skuch’é. I ora Jibril Alaihis Salam a bai, e ora ei e Profeta sallallaahu alaihi wasallam a les’é - na su kompañeronan - manera Jibril Alaihis Salam a les’é p’e
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
A bisa nos [Abdan] el a bisa, a bisa nos [Abdullah] a bisa nos [Yunus] di [Az Zuhri] i ku e mesun narashon, a bisa nos tambe [Bisyir bin Muhammad] a bisa, a bisa nos [Abdullah] a bisa, a bisa nos [Yunus] i [Ma’mar] di [Az bin Muhammad] manera otronan Zuullah a bisa nos [Uullah Abdullah] di [Ibn Abbas] a bisa, ku Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam tabata e ser humano di mas suave, spesialmente den e luna di Ramadlan ora e angel Jibril Alaihis Salam a topa kuné, i tabata Jibril Alaihis Salam ku tabata bini serka dje tur anochi den e luna di Ramadlan, kaminda Jibril Salam’s a siña e Qur’an. En berdat, Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam ta muchu mas suave ku e bientu ku ta supla.
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
A bisa nos [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi] el a bisa, a bisa nos [Shuaib] di [Az Zuhri] a bisa mi [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] ku [Abdullah bin Abbas] a bis'é ku [Abu Sufyan bin Harb] a bis'é; ku Heraclius a risibí un grupo di komersio Quraish, ku tabata riba un ekspedishon di komersio pa e Tera di Siria na momentu ku e akuerdo entre e Profeta sallallaahu Alaihi Wasallam i Abu Sufyan i e infielnan Quraish a drenta na vigor. Ora nan a para na Iliya’ nan a topa Heraclius riba invitacion di Heraclius pa wordo invita pa dialoga na su asamblea, na cual momento Heraclius tabata hunto cu e dignatarionan Romano. Heraklio a papia ku nan pa medio di un intérprete. Heraklio a bisa; ‘Kua di boso tin e relashon familiar mas estrecho ku e persona ku ta pretendé di ta e Profeta?’. Abu Sufyan a bisa; asina mi a kontestá; ‘Ami ta esun ku tin e relashon familiar mas yegá kuné’. Heraklio a bisa; ‘Trese mas serka di mi i tambe di su amigunan’. Pues nan a pone e Quraysh tras di Abu Sufyan. E ora ei Heraklio a bisa pa medio di su intérprete: ‘Bis’é ku mi a puntr’é tokante e hòmber ku a pretendé di ta un Profeta. Si e ta gaña mi anto abo mester gaña e’. Pa Allah, si no tabata pa e bèrgwensa kousa pa e akusashonnan mentiroso ku nan lo a pone riba mi, lo mi a gaña nan.’ Abu Sufyan a bisa; Pues e promé kos ku el a puntra mi tokante di dje - e Profeta sallallaahu alaihi wasallam - tabata: 'kiko ta e posishon di su liñahe entre boso?' Mi a kontestá: ‘E ta di bon - noble - liñahe’. El a bolbe puntra: ‘Tin otro hende a bis’é promé kuné?’ Mi a kontestá: ‘Nada’. El a bolbe puntra: ‘Su tata ta un rei?’ Mi a kontestá: ‘No’. Esnan ku ta siguié ta hende di rango haltu òf hende humilde?’ Mi a kontestá: ‘Asta esnan ku ta siguié ta hende humilde’. El a bolbe puntra: ‘E siguidónan ta oumentá òf ta mengua?’ Mi a kontestá: ‘Aumentá’. El a bolbe puntra: ‘Tin hende ku a apostatá pasobra e tabata rabiá ku su religion?’ Mi a kontestá: ‘Nada’. El a bolbe puntra: ‘Bo a yega di hañ’é ta gaña promé ku el a bisa loke el a bisa?’ Mi a kontestá: ‘Nunka’. El a bolbe puntra: ‘El a yega di gaña?’ Mi a kontestá: ‘Nunka. Ora nos tabata sali kuné, e no a hasi esei nunka’. Abu Sufyan a bisa: ‘Mi no por transmití nada otro ku palabranan manera esaki’. El a bolbe puntra: ‘Bo ta bringa kuné?’ Mi a kontestá: ‘Si’. El a puntra atrobe: ‘Kon e guera a kaba?’ Mi a kontestá: ‘E guera entre nos kuné ta hopi. Tin biaha e ta bati nos, tin biaha nos ta bati’é’. El a bolbe puntra: ‘Kiko el a ordená bo pa hasi?’ Mi a kontestá: ‘El a ordená nos; ‘Adorá Allah sin asosiá nada kuné, i bandoná loke bo antepasadonan a bisa. “El a ordená nos tambe pa hasi orashon, paga zakat, bisa e bèrdat, pordoná otro i mantené amistat.” Pues Heraclius a bisa su intérprete: ‘Bis’é ku mi a puntra bo tokante e persona su paternidat, bo ta bisa mi ku e persona ta di nasementu noble. Asina tambe e hòmber a wòrdu resusitá meimei di e desendientenan di su pueblo. I mi a puntra bo si un hende a yega di bisa loke el a bisa promé, bo a bisa nò. Si a bisa ku un hende a bis’é promé, naturalmente mi lo a asumí ku e persona aki tabata kopia un hende promé ku a bisa algu similar. Mi a puntra bo tambe si su tata tabata di desendensia real, anto bo a kontestá nò. Mi a bisa ku si su tata tabata di desendensia real, naturalmente e persona aki lo tabata reklamá e reino di su tata. I mi a puntra bo tambe si bo a yega di hañ’é el a gaña promé ku el a bisa loke el a bisa, bo a kontest’é nò. Mi ta komprondé di bèrdat ku ni hende no ta durf di gaña, pa no papia mes di gaña Allah. I mi a puntra bo tambe, esnan ku ta siguié ta esnan noble òf esnan humilde?’ Bo a kontestá e humildenan ku a siguié. En bèrdat, nan ta e siguidónan di e Profeta. Mi a puntra bo tambe si e kantidat di siguidónan a oumentá òf a baha, bo a kontestá ku el a oumentá. I esei ta e kaso ku fe te ora e bira perfekto. Mi a puntra bo tambe si tin un hende ku a apostatá pasobra e tabata rabiá ku su religion. Bo a kontestá nò. I ta asina fe ta ora e krese i krese den kurason. Mi a puntra bo tambe si el a yega di gaña, bo a kontestá nunka. I ta asina tabata ku e Apòstelnan no por a gaña. I mi a puntra bo tambe kiko el a ordená bo pa hasi, bo a kontestá ku el a ordená bo pa adorá Allah dor di no asosiá nada kuné, i a prohibí bo di adorá ídolonan, el a ordená bo tambe pa sostené orashon, paga zakat, papia e bèrdat, pordoná otro i mantené amistat. Si tur loke bo ta bisa ta bèrdat, sigur e lo goberná e reino bou di mi pia. Di bèrdat mi tabata sospechá ku e no tabata meimei di boso awor aki, si mi tabata sa e kaminda pa yega serka dje, naturalmente mi lo a purba asina duru pa hañ’é ku ora mi tabata na su banda mi lo a laba su pianan definitivamente. Despues Heraclius a pidi e karta di Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ku Dihyah a trese pa e gobernantenan di Basrah. Pues el a duna e karta na Heraklio, pues el a les’é i e kontenido tabata bisa: ‘Bismillahir rahmanir matris. For di Muhammad, sirbidó di Allah i Su Mensahero pa Heraclius. Gobernante Romano, Salbashon pa esnan ku ta sigui e instrukshonnan. Anto en bes di esei, mi ta invitá bo ku e yamada di Islam; Drenta Islam, e ora ei lo bo ta safe, Allah lo rekompensá bo dos biaha. Pero si bo bira bai, e ora ei lo bo karga e pikánan di bo pueblo, i: O hendenan di e buki, bin - tene - na un sentensia - un dekreto - ku no tin disputa entre nos i boso, ku nos no ta adorá ningun otro ku Allah i nos no ta asosiá nada kuné i ni - ni - ningun di nos no ta tuma otronan komo Rabbs ku no ta Allah'. Si nan bira bai, anto bisa nan: ‘Mira, nos ta esnan ku a someté -na Allah-’. Abu Sufyan a bisa: ‘Despues ku Heraclius a transmití loke el a bisa i a kaba di lesa e karta, tabatin un komoshon i bosnan brutu, ku a kore ku nos. Mi a bisa mi amigunan despues ku nos a wòrdu saka afó; ‘En bèrdat el a wòrdu invitá den e asuntunan di e yu hòmber di Abu Kabsyah. Heraclius tabata preokupá pa e imperio romano’. Asta e tempu ei, mi tabata preokupá tambe ku Muhammad lo tabata eksitoso, te ora ku finalmente - e sintimentu ei a disparsé despues - Allah a aseptá mi den Islam. I Ibn An Nazhur, un ofisial di Iliya’ i Heraclius tabata un obispu kristian, el a bisa ku un dia ora Heraclius a bishitá Iliya’ e tabata hopi ansioso, bisando na algun di su komandantenan di guera: ‘Enbèrdat nos ta nenga boso situashon. Ademas, Ibn Nazhhur a bisa, ‘Heraclius tabata un astrólogo ku semper tabata paga tinu na e moveshon di e streanan. Un biaha el a kontestá preguntanan ku e saserdotenan a hasié; ‘Un anochi ora mi tabata opservá e pasashi di e streanan, mi a mira ku e rei Khitan a nase, ken entre e pueblo aki tabata sirkunsidá?’ Kontestá e saserdotenan; ‘E úniko hendenan ku ta praktiká sirkumsishon ta hudiu, no preokupá pa motibu di e hudiunan. Djis ordená tur e paisnan den bo reino, pa e hudiunan den e paisnan ei wòrdu matá’. Tipo El a wòrdu presentá na Heraclius, un mensahero di e rei di Bani Ghasssan, pa kont’é tokante Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam. Despues ku e hòmber a kaba di konta e historia, Heraklio a ordená pa samin’é pa wak si e tabatin un sirkunsishon òf nò. Despues di a controla, a resulta cu enberdad e tabata color preto. Despues hende a bisa Heraclius. Heraclius a puntra e hòmber tokante e otro arabirnan, nan tabata sirkunsidá òf nò?’ El a kontestá; ‘Tur arabir ta sirkunsidá’. Heraklio a bisa; ‘Esaki ta e rei di e Ummah, enbèrdat el a nase’. Despues Heraclisu a manda un karta pa un amigu na Roma kende su konosementu tabata igual na esun di Heraclisu - pa konta e tokante e nasementu di e Profeta Muhammad sallallaahu alaihi wasallam -. Miéntras tantu, el a sigui su biahe pa pais di Himsha, pero promé ku el a yega Himsha, un kontesta riba e karta di su amigu a yega promé. Su amigu tabata di akuerdo ku Heraclius su opinion ku Muhammad a nase i ku enbèrdat e tabata un profeta. E ora ei Heraklio a invitá e ofisialnan romano pa bini na su lugá na Himsha, despues ku tur hende tabata presente na e reunion, Heraklio a ordená pa sera tur e portanan na yabi. Despues el a bisa; ‘O nashon di ròm, boso tur lo logra viktoria i progreso glorioso, miéntras e reino ta keda intakto den nos man? Si bo ke, rekonosé Muhammad komo un Profeta!’. Ora nan a tende e palabranan aki, nan a kore bai manera buriku di mondi, ounke tur e portanan tabata na yabi. Mirando un situashon asina, Heraclius a pèrdè speransa ku nan lo a kere den e profesia di Muhammad. Despues el a ordená tur hende pa regresá na nan respektivo lugá i a bisa; ‘De echo, loke mi a bisa awor tabata djis pa tèst e firmesa di boso tur. Awor mi a mira e determinashon ei’. Despues nan a bùig dilanti di Heraklio i nan a keda kontentu kuné. Asina e historia di Heraclius ta terminá. El a wòrdu nará pa [Salih bin Kaisan] i [Yunus] i [Ma’mar] for di [Az Zuhri].
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
A bisa nos [Abdullah bin Musa] el a bisa, a bisa nos [Hanzhalah bin Abu Sufyan] for di ['Ikrimah bin Khalid] for di [Ibn Umar] a bisa: Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bisa: 'Islam ta konstruí riba sinku -fundashon-; testimonio ku no tin otro dios sino Allah i enbèrdat Muhammad ta e mensahero di Allah, establesiendo orashonnan, pagando zakat, hajj i yuna durante Ramadan’.
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
A bisa nos [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] el a bisa, A bisa nos [Abu Amir Al 'Aqadi] ku a bisa, ku A bisa nos [Sulaiman bin Bilal] for di [Abdullah bin Dinar] for di [Abu Salih] for di [Abu Hurairah] for di e Profeta sallallaahu alaihi Wallaihi Wallaihi, silan a bisa: ramanan, i bèrgwensa ta parti di fe’.
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A wòrdu bisá na nos [Adam bin Abu Iyas] a bisa, A wòrdu bisá na nos [Syubah] di [Abdullah bin Abu As Safar] i [Ismail bin Abu Khalid] di [Asy Sya’bi] di [Abdullah bin Amru] di e Profeta sallallaahu alaihi Wasallam, a bisa: ‘A ta un persona ku ta salba e Moslimnan for di su mannan, i un Musulman Muhajir ta un persona ku ta bandoná loke Allah a prohibí’ Abu Abdullah a bisa; i [Abu Muawiyyah] a bisa; A bisa nos [Daud], e ta yu di Ibn Hind, for di [Amir] a bisa; Mi a tende [Abdullah], ku ta nifiká Ibn Amru, di e Profeta sallallaahu alaihi wasallam i a bisa [Abdul A’laa] di [Daud] di [Amir] di [Abdullah] di e Profeta sallallaahu alaihi wasallam
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
El a bisa nos [Said bin Yahya bin Said Al Qurasyi] el a bisa, El a bisa nos [mi tata] a bisa, ku El a bisa nos [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] for di [Abu Burdah] for di [Abu Musa] a bisa: ‘O Mensahero di Allah, kua Islam ta esun mas importante?’ Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a kontestá: ‘Ken e Moslimnan ta sigur di nan boka i mannan’.
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
A bisa nos [Amru bin Khalid] a bisa, A bisa nos [Al Laits] di [Yazid] di [Abu Al Khair] di [Abdullah bin Amru]; Tabatin un hende ku a puntra e Profeta Sallallahu Alaihi Wasallam; ‘Kua Islam ta e mihó?’ E Profeta sallallaahu alaihi wasallam a kontestá: ‘Bo ta duna kuminda, bisa saludo na hendenan ku bo konosé i esnan ku bo no konosé’.
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
A konta nos [Musaddad] a bisa, a konta nos [Yahya] for di [Syubah] for di [Qotadah] for di [Anas] for di e Profeta sallallaahu alaihi Wasallam I for di [Husain Al MuAlim] a bisa, a konta nos [Qotadah] for di [Anas] for di e Profeta sallallaahu alaihi di Wasallam: bo ta kere te ora e stima pa su ruman manera e ta stima pa su mes’.
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
A wòrdu bisá na nos [Abu Al Yaman] a bisa, a wòrdu informá na nos [Syuaib] a bisa, a wòrdu bisá na nos [Abu Az Zanad] for di [Al Araj] for di [Abu Hurairah], ku e Mensahero di Allah, pas i bendishon sea riba dje, a bisa: ‘Asina ta pa Esun den Kende Su Man mi alma ta, lo no kere bo mas ku su mayornan i su amor muchanan’.
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
A wòrdu bisá na nos [Yaqub bin Ibrahim] a bisa, a wòrdu bisá na nos [Ibn 'Ulayyah] for di [Abdul Aziz bin Shuhaib] for di [Anas] for di e Profeta sallallaahu alaihi wasallam. I tambe a wòrdu bisá na nos [Adam] a bisa, a wòrdu bisá na nos [Syubah] for di [Qotadah] for di [Anas] a bisa, e Profeta sallallaahu alaihi wasallam a bisa: ‘Ningun di boso lo no kere te ora mi ta mas stimá ku mayornan, yunan i tur hende’.
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
A wòrdu bisá na nos [Muhammad bin Al Mutsanna] a bisa, a wòrdu bisá na nos [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] a bisa, a wòrdu bisá na nos [Ayyub] for di [Abu Qilabah] for di [Anas bin Malik] for di e Profeta sallallaahu alaihi Wasallam, el a bisa: 'Thhhhhhhhhh, si algun hende lo haña dushi kosnan ku nan lo haña nan dushi, dushi. di fe: El a hasi Allah i Su Mensahero mas stimá p’e ku otro ku e dosnan aki. Si e ta stima un hende, e no ta stim’é eksepto pa motibu di Allah. I e ta odia regresá na inkredulidat mes tantu ku e ta odia wòrdu bentá den fièrnu.’
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
A bisa nos [Abu Al Walid] a bisa, a bisa nos [Syubah] a bisa mi [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], a bisa; Mi a tende [Anas] di e Profeta Sallallahu Alaihi Wasallam, el a bisa: ‘E señal di fe ta stima -e- Ansar i e señal di nifaq ta odia -e- Ansar’.
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
A bisa nos [Abu Al Yaman] a bisa, a bisa nos [Syuaib] for di [Az Zuhri] a bisa, a bisa nos [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], ku ['Ubadah bin Ash Shamit] tabata un amigu ku a tuma parti na e bataya di Badr i tambe tabata un di esnan ku a hura riba e anochi di Aqobah, el a bisa; ku Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bisa ora e tabata meimei di algun di su kompañeronan: ‘Primintí lealtat na mi pa no asosiá partnernan ku Allah ku nada, pa no hòrta, pa no kometé adulterio, pa no mata bo yunan, pa no fabriká mentiranan ku bo ta inventá entre bo mannan i pia, pa no desobedesé nada ku ta birtuoso. Ken di boso kumpli ku nan, su rekompensa ta serka Allah, i ken ku violá e kosnan aki i despues Allah kastig’é den e mundu aki, ta kafarat p’e, i ken ku violá e kosnan aki i despues Allah tapa nan – no ta kastig’é na e mundu aki – e ora ei su negoshi ta regresá serka Allah, si E ke, E lo pordon’é òf E lo kastig’é’. Pues nos a primintí lealtat na dje pa e kosnan aki.
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Nos a wòrdu bisá pa [Abdullah bin Maslamah] di [Malik] di [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha’Sha’ah] di [su tata] di [Abu Said Al Khudri] ku el a bisa, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bisa: ‘Kasi a sosodé - un tempu - ku e mihó tesoro musulman di e goatnan pasto riba puntanan di seru i lugánan remoto, el a bai ku su religion pasobra miedu di wòrdu kalumniá’.
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
A bisa nos [Muhammad bin Salam] a bisa, a bisa nos [‘Abdah] di [Hisyam] di [su tata] di [Aisyah] a bisa: ‘Ora Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a ordená e kompañeronan, el a ordená nan pa hasi echonan ku nan tabata kapas pa hasi, e ora ei e kompañeronan a bisa; ‘Nos no ta manera abo, O Mensahero di Allah, pasobra bo a wòrdu pordoná pa bo pikánan di pasado i futuro’. Asina el a rabia loke por a wòrdu mira for di su kara, despues a bisa: ‘En bèrdat, esun ku ta mas piadoso i ta komprondé Allah mas entre boso ta ami’.
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
A bisa nos [Sulaiman bin Harb] a bisa, a bisa nos [Syubah] for di [Qotadah] for di [Anas bin Malik] for di e Profeta sallallaahu alaihi Wasallam, el a bisa: ‘Tres -kos- ku, si un hende tin nan, e lo haña e dulsura di fe: Allah i Su Mensahero ta mas stimá p’e ku esakinan dos. I ken, si e ta stima un hende, no ta stima e persona ei ku eksepshon di Allah 'azza wajalla. I ken ta odia regresá na inkredulidat mes tantu ku e ta odia wòrdu bentá den fièrnu’.