Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Usitjele [u-Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] wathi, Usitjele [u-Sufyan] owathi, ukuthi Usitjele [u-Yahya bin Sa'id Al Ansari] wathi, usitjele [u-Muhammad bin Ibrahim At Taimi], bona uzwile [u-Alqamah bin Waqash Al Laitsi] athi; Ngake ngezwa [u-Umar bin Al Khaththab] epulpiti athi; Ngezwa uMphorofidi athi: 'Zonke izenzo ziya ngenhloso, begodu umvuzo womuntu ngamunye uya ngokuthi bekuhloswe ngani; Nanyana ngubani ohlose ukufuduka ngebanga lomhlaba afuna ukufikelela kiwo namkha ngebanga lomfazi afisa ukumtjhada, khona-ke ukufuduka kwakhe kuzokuba ngilokho egade ahlose khona.'
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Kutjelwe kithi [u-Abdullah bin Yusuf] wathi, kubikwe kithi [u-Malik] ukusuka ku-[Hisyam bin 'Urwah] ukusuka [kuyise] ukusuka ku-[Aisyah] unina we-Mu'minin, ukuthi u-Al Harith bin Hisham wabuza u-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Rasulullah, wehla njani kuwe isambulo?' Ngalokho uRasulullah shallallahu 'alaihi wasallam waphendula wathi: 'Kwesinye isikhathi kuza kimi njengomsindo weensimbi ezikhalako begodu indlela le yiyo enzima kimi, bese iyajama ukwenzela bona ngizwisise ukuthi kutjhiwoni. Begodu kesinye isikhathi ingilozi iza njengendoda ikhulume nami ngalokho ngilandela lokho ekutjhoko'. U-Aisyah wathi: 'Kwamambala, ngake ngabona isambulo sehlela kuye ngelanga elibandako khulu bese sama, ngabona bona ipandla lakhe beliconsa umjuluko'.
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Sitjelwe bona [u-Yahya bin Bukair] wathi, Sitjelwe ku-[Al Laits] ukusuka ku-['Uqail] ukusuka ku-[Ibn Shihab] ukusuka ku-['Urwah bin Az Zubair] ukusuka ku-[Aisyah] -uMama we-Mu'minin-, ukuthi wathi: 'Ukuthoma kwesambulo esafika ku-Rasulullah sallahulahualalam bekuyiqiniso iphupho ebuthongweni. Begodu akaphuphi ngaphandle kobana kufike njengokukhanya kokusa. Bese wabusiswa ngokuthanda ukuba yedwa, ngalokho wakhetha umrhoba ka-Hiro begodu wawubekezelela, okutjho ukukhonza ebusuku isikhathi esithileko ngaphambi kobana abuyele emndeninakhe ukuyokulungiselela amalungiselelo wokuphila godu. Bese wahlangana no-Khadijah ukulungiselela ukudla. Kwaze kwaba sekugcineni u-Al Haq afika lokha nakasemgedeni ka-Hiro, ingilozi yeza yathi: 'Ufunde?' Waphendula wathi: 'Angikwazi ukufunda'. UmPhrofethi wahlathulula wathi: Ngalokho ingilozi yangibamba yangigona khulu bese yangikhulula begodu yathi: 'Funda!' Waphendula wathi: 'Angikwazi ukufunda'. Ngalokho ingilozi yangibamba yangigona khulu bese yangitjhaphulula begodu yathi godu: 'Funda!'. Waphendula wathi: 'Angikwazi ukufunda'. Ingelosi yangibamba godu yangigona kwesithathu ngamandla khulu bese yangivumela bona ngikhambe, yaphinda yathi: -Funda ngokuthi -ukhulume- ngebizo lakaZimu wakho owadala, udale abantu ngegazi. Funda, begodu iKosi yakho inguMusa khulu-'. Umphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam wabuyela emndeninakhe ngamezwi wesambulo asebujameni bokukhathazeka. Wahlangana no-Khadijah bint Khawailidh wathi: 'Ngimboze, ngimboze!'. Bekagoqelwe bekwaba kulapho alahlekelwa khona ukwesaba kwakhe. Bese watjela u-Khadija bona kwenzekeni: 'Ngikhathazekile ngami'. Njeke u-Khadijah wathi: 'Ngo-Allah, u-Allah angeze akulimaza unomphela, ngombana ungumuntu oragela phambili nobungani'. U-Khadijah wammema bona ayokuhlangana no-Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, indodana kamalume ka-Khadijah, obekangumKrestu ngesikhathi se-Jahiliyyah. Watlola neencwadi ngesiHebheru, begodu watlola neBhayibheli ngesiHebheru ngemvumo ka-Allah. Ngaleso sikhathi uWaroqoh besele amdala amehlo wakhe gade angaboni. UKhadijah wathi: 'O ndodana kamalume wami, lalela bona indodana yomfowenu ithini'. U-Waroqoh wathi: 'O ndodana yomfowethu, uhlangabezane nani'. Nje-ke u-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam watjela bona kwenzekeni kuye. U-Waroqoh wathi: 'Lo ngu-Namus, njengombana u-Allah wake wembulela uMosi. O, ngifisa ngathana bengisesemutjha begodu ngisaphila lokha nawuqotjhwa babantu bakho'. U-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wabuza: 'Ngizokukhishwa ngibo na?' UWaroqoh waphendula wathi: 'Iye. Ngombana akekho umuntu ozokuza nalokho okulethako ngaphandle kobana balinyazwe - benziwe izitha -. Ngathana bengikhona lokha lokho nakwenzekako, bengizokusiza ngendlela engingakghona ngayo'. U-Waroqoh akhenge ahlangabezane nesenzakalo ebekakholelwa kiso ngombana wahlongakala ngaphambilini ngesikhathi se-fatroh - ukungabi nalutho - isambulo. [U-Ibn Shihab] wathi; wangitjela [u-Abu Salamah bin Abdurrahman] bona [u-Jabir bin Abdullah Al Ansari] wakhuluma ngokungabi nalutho kwesambulo, njengombana uMthunywa ka-Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wathi: 'Ngesikhathi ngikhamba ngezwa ilizwi elivela esibhakabhakeni, ngaqala kilo begodu kwavela bona ingilozi eyafika kimi emgedeni' izulu nephasi. Ngesaba ngabuyela ekhaya, ngathi: 'Ngimboze. Ngimboze'. Ngalokho-ke u-Allah Ta'ala wathumela isambulo: -O wena ozimbozako- bekube lilizwi laka-Allah -begodu utjhiye iinthombe-. Solo kwalokho izambulo ziragela phambili nokwehla ngokuragela phambili'. I-hadith le yalandiswa ngu-[Abdullah bin Yusuf] no-[Abu Shalih] kanye no-[Hilal bin Raddad] ovela ku-[Az Zuhri]. [UJona] wathi; begodu [uMa'mar] wavuma bona uyithole ku-Az Zuhri.
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Usitjele [u-Musa bin Isma'il] wathi, Usitjele [u-Abu 'Awanah] wathi, ukuthi Usitjele [u-Musa bin Abu Aisyah] wathi, Usitjele [u-Sa'id bin Jubair] avela ku-[Ibn 'Abbas] ngamazwi ka-Allah Ta'ala: -Ungahambisani nelimi lakho ukufunda i-Koran msinyana ngombana uzokufuna - U-Ibn 'Abbas wathi: 'Isithunywa saka-Allah sallallalaahu 'alaihi wasallam besinesifiso esikhulu sokukhumbula ngehloko lokho okwavezwa - i-Qur'an - begodu wanyakazisa imilomo yakhe'. U-Ibn 'Abbas wathi: 'Ngizakunyakazisa imilomo yami -ukuyifunda- kuwe njengombana uMthunywa ka-Allah sallallaahu 'alaihi wasallam enze kimi'. U-Sa'id wathi: 'Begodu ngizokutjhukumisela imilomo yami -ukuyifunda- kuwe njengombana ngibone u-Ibn 'Abbas enza njalo. Ngalokho uMphorofidi sallallalaahu 'alaihi wasallam wanyakazisa imilomo yakhe. Kwabe sekwehla ilizwi laka-Allah Ta'ala: Ungatjhukumisi ilimi lakho ukufunda i-Koran ngombana uzoyifunda msinyana. Kwamambala, kuseendleko zethu ukuzibuthelela -esifubeni sakho- begodu -senze ube mhlakaniphi- ekuzifundeni'. Lokhu kutjho bona u-Allah uyayibuthelela esifubeni sakho - ukuyibamba ngehloko - bese uyayifunda: 'Nasele siqedile ukuyifunda, bese ulandela ukufundwa'. Litjho ukuthi: 'Lalela begodu uthule'. U-Allah Ta'ala wathi: 'Nje-ke, kwamambala, kukukithi ukukuhlathulula. Litjho ukuthi: 'Begodu kusibopho sethu ukuyifunda' Begodu isiThunywa saka-Allah sallallallaahu 'alaihi wasallam kusukela ngesikhatheso lapho uJibril 'Alaihis Salam eza kuye, wamlalela. Begodu lokha u-Jibril 'Alaihis Salam nakasekho, uMphorofidi wayifunda - ebantwini abakhambisana nabo - njengombana u-Jibril 'Alaihis Salam wayifunda kuye
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Usitjele [u-Abdan] wathi, usitjele [u-Abdullah] usitjele [u-Yunus] avela ku-[Az Zuhri] begodu ngokulandisa okufanako, usitjele nokuthi [u-Bisyir bin Muhammad] wathi, usitjele [u-Abdullah] wathi, usitjele [u-Yunus] no-[Ma'mar] avela ku-[Az Zuhri] njengombana uZullah athi kithi, U-Abdullah] ovela ku-[Ibn 'Abbas] wathi, u-Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam bekangumuntu omnene khulu, khulukhulu ngenyanga ka-Ramadlan lokha ingilozi u-Jibril 'Alaihis Salam nakahlangana naye, begodu bekungu-Jibril 'Alaihis Salam obekafika kuye qobe ebusuku ngenyanga ka-Ramad 'Alaihis Salam, lapho u-Rasulullah Alaihis Salam afundisa khona I-Qur'an. Kwamambala, u-Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam bekamnene ukudlula umoya ovunguzako.
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Usitjele [u-Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] wathi, usitjele [u-Syu'aib] ovela ku-[Az Zuhri] ungitshele [u-Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] bona [u-Abdullah bin 'Abbas] umtjele bona [u-Abu Sufyan bin Harb] kufanele amtjele; ukuthi u-Heraclius wathola isiqhema sezokurhweba se-Quraish, ebesisekhambweni lokurhweba ukuya eNarheni ye-Syria ngesikhathi isivumelwano hlangana noMphorofidi u-sallallaahu 'alaihi wasallam no-Abu Sufyan namakholwa we-Quraish sithoma ukusebenza. Lokha nabajama e-Iliya' bahlangana no-Heraclius ngesimemo saka-Heraclius kobana bamenywe emhlanganweni wakhe, ngesikhatheso u-Heraclius bekaneenkhulu zeRoma. U-Heraclius wakhuluma nabo ngomtoliki. U-Heraclius wathi; 'Ngubani kini onobudlelwano bomndeni obuseduze nomuntu othi unguMphorofidi?'. U-Abu Sufyan wathi; ngalokho ngaphendula; 'Ngimi onobudlelwano bomndeni obuseduze naye'. U-Heraclius wathi; 'Msondeze eduze kwami kanye nabangani bakhe'. Njeke babeka ama-Quraysh ngemva kuka-Abu Sufyan. U-Heraclius wathi ngokusebenzisa umrhumutjhi wakhe: 'Mtjele bona ngimbuze ngendoda eyathi ingumPhrofethi. Nangabe angiqambela amanga, kufanele nawe umqambele amanga'. Ngo-Allah, ngathana bekungasi ngebanga lokuhlazeka okubangelwa ziinsolo zokuqamba amanga egade bangibeka kizo, bengizomqambela amanga.' U-Abu Sufyan wathi; Njeke into yokuthoma angibuza yona ngaye - uMphorofidi - bekukuthi: 'siphi isikhundla somndeni wakhe hlangana nani?' Ngaphendula ngathi: 'Ungowesizukulwana esihle - esihle'. Wabuza godu: 'Kghani ukhona omunye umuntu oke watjho ngaphambi kwakhe?' Ngaphendula ngathi: 'Akukho'. Wabuza godu: 'Uyise uyinkosi na?' Ngaphendula ngathi: 'Awa'. Labo abamlandelako ngabantu abaphezulu namkha babantu abaphasi?' Ngaphendula ngathi: 'Ngitjho nalabo abamlandelako ngabantu abaphasi'. Wabuza godu wathi: 'Ingabe abalandeli bayayanda namkha bayancipha?' Ngaphendula ngathi: 'Khuphula'. Waphinda wabuza wathi: 'Kghani ukhona umuntu ohlubukileko ngombana bekathukuthelele ikolo yakhe?' Ngaphendula ngathi: 'Akukho'. Wabuza godu wathi: 'Kghani wake wamthola amanga ngaphambi kobana atjho lokho akutjhoko?' Ngaphendula ngathi: 'Angikaze'. Wabuza godu: 'Kghani wake wakhohlisa?' Ngaphendula ngathi: 'Angikaze. Lokha nasihlala naye, azange enze njalo'. U-Abu Sufyan wathi: 'Angikghoni ukudlulisa enye into ngaphandle kwamagama anje'. Wabuza godu: 'Uyalwa naye?' Ngaphendula: 'Iye'. Wabuza godu: 'Ipi yaphela njani?' Ngaphendula ngathi: 'Ipi hlangana nathi naye yikulu khulu. Kwesinye isikhathi uyasitshaya, kwesinye isikhathi siyamtshaya'. Wabuza godu: 'Ukuyalele bona wenzeni?' Ngaphendula ngathi: 'Wasiyala; 'Khonzani u-Allah ngaphandle kokuthintana naye, begodu utjhiye lokho okwatjhiwo bokhokho benu. "Waphinda wasilayela bona sithandaze, sibhadele i-zakat, sikhulume iqiniso, silibalelane begodu silondoloze ubungani." Njeke u-Heraclius wathi kumtoliki wakhe: 'Mtjele bona ngikubuzile ngobubelethi bomuntu loyo, ungitjela bona umuntu loyo ngowesizukulwana. Ngokufanako, indoda yavuswa hlangana neenzukulwana zabantu bayo. Ngikubuzile bona ukhona na owake watjho lokho akutjhoko ngaphambilini, wathi awa. Nangabe bekungathiwa omunye umuntu uke watjho lokho ngaphambilini, vele bengizokuthatha ngokuthi umuntu lo bekakopa umuntu othileko ngaphambilini obekade atjho into efanako. Ngibuye ngakubuza bona uyise bekavela ebukhosini na, waphendula wathi awa. Ngathi nangabe uyise bekavela ebukhosini, vele umuntu lo bekazokufuna umbuso kayise. Begodu ngikubuzile bona khewayifumana na Nangabe aqambe amanga ngaphambi kobana atjho lokho akukhulumileko, bewumphendula ngokuthi awa. Ngiyazwisisa bona ngitjho nabantu abakwazi ukuqamba amanga, ingasaphathwa eyokuqamba amanga ku-Allah. Ngikubuzile nokuthi, labo abamlandelako babantu abahloniphekileko namkha abaphasi?' Wabaphendula abantu abaphasi ebebamlandela. Kwamambala, babalandeli bakaMphorofidi. Ngibuye ngakubuza bona inani labalandeli likhuphukile namkha lehla, uphendule wathi likhuphukile. Begodu kunjalo ngokukholwa bekube kulapho sele kuphelele. Ngikubuzile nokuthi ukhona na umuntu ohlubukileko ngombana bekathukuthelele ikolo yakhe. Uphendule ngokuthi awa. Begodu lokho kunjani ukukholwa lokha nakukhula begodu kukhule ehliziyweni. Ngibuye ngakubuza bona khewakhohlisa na, waphendula wathi akhenge. Kwaba njalo ukuthi abaPhostoli bebangakghoni ukukhohlisa. Ngikubuzile nokuthi wakuyala bona wenzeni, waphendula wathi wakuyalela bona ukhonze u-Allah ngokungahlanganyeli nanyana yini naye, begodu wakuvimbela bona ungalotjhi iinthombe, godu wakuyala bona nigcine umthandazo, nibhadele i-zakat, nikhulume iqiniso, nicolelane begodu nigcine ubungani. Nangabe koke okutjhoko kuliqiniso, nakanjani uzokubusa umbuso ngaphasi kweenyawo zami. Bengisola kwamambala bona akakho hlangana nani njenganje, ngathana bengazi indlela yokufika kuye, vele bengizokuzama ngamandla ukumthola kangangobana nangiseceleni kwakhe ngizomgezisa iinyawo. Bese u-Heraclius wabawa incwadi evela kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam eyalethwa ngu-Dihyah yababusi be-Basrah. Ngalokho wanikela incwadi ku-Heraclius, yeke wayifunda begodu okuqukethwe kwathi: 'Bismillahir rahmanir Rahim. Ukusuka ku-Muhammad, inceku ka-Allah nesithunywa sakhe ukuya ku-Heraclius. Umbusi wamaRoma, Insindiso yalabo abalandela imiyalo. Bese kunokuthi lokho, ngikumema ngebizo le-Islam; Ngena nge-Islam, khona-ke uzokuphepha, u-Allah uzokuvuza kabili. Kodwana nayiphenduka, khona-ke nizokuthwala izono zabantu benu, begodu: O bantu bencwadi, wozani - bamba - isigwebo - umthetho - ukuthi akukho ukuphikisana hlangana nathi nani, ukuthi asikhonzi omunye ngaphandle kwaka-Allah begodu asihlanganisi litho naye begodu - namkha - omunye wethu ongathathi abanye njengama-Rabbs ngaphandle kuka-Allah'. Nabaphendukako, uthi kibo: 'Bhekani, thina ngilabo abazithobileko -ku-Allah-'. U-Abu Sufyan wathi: 'Ngemva kobana u-Heraclius adlulise lokho akutjhoko begodu aqede ukufunda incwadi, kwaba nesiphithiphithi namaphimbo anomsindo, okwasiqotjha. Ngathi ebanganini bami ngemva kobana silahlwe ngaphandle; 'Kwamambala umenyelwe eendabeni zendodana ka-Abu Kabsyah. U-Heraclius bekatshwenyeke ngombuso wamaRoma. Ngitjho nangesikhatheso bengitshwenyekile ngokuthi u-Muhammad uzokuphumelela, bekwaba kulapho - umuzwa loyo wanyamalala ngemva - u-Allah wangamukela e-Islam. Begodu u-Ibn An Nazhur, isikhulu se-Iliya' begodu u-Heraclius bekangumbhishobhi wamaKrestu, wathi ngelinye ilanga lokha u-Heraclius nakavakatjhela i-Iliya' bekatshwenyeke khulu, wathi kwabanye babaphathi bakhe bepi: 'Kwamambala siyakuphika ubujamo benu. Ukudlula lapho, u-Ibn Nazhhur wathi, 'U-Heraclius bekayisazi seenkwekwezi ebegade atjheja ukukhamba kweenkwekwezi. Wake waphendula imibuzo ebegade ibuzwa baphristi; 'Ngobunye ubusuku lokha nangiqalisisa ukudlula kweenkwekwezi, ngabona bona ikosi yamaKhitan sele ibelethiwe, ngubani hlangana nabantu laba obekasokiwe?' Phendulani abaphristi; 'Abantu abenza ukusoka ngamaJuda kwaphela, ungakhathazeki ngebanga lamaJuda. Yalela woke amazwe asebukhosini bakho, ukwenzela bona amaJuda akulawo mazwe abulawe'. K Ngaleso sikhathi, u-Heraclius, isithunywa esivela enkosini ye-Bani Ghassan, wethulwa bona azokutjela ngeSithunywa saka-Allah (ukuthula neembusiso zika-Allah kube kuye), ngemva kokuthi indoda leyo iqede ukucoca indatjana, u-Heraclius wayala bona ihlolwe ukubona bona gade isokwe na. Ngemva kokuhlola, kwatholakala bona gade amnyama kwamambala. Bese abantu batjela u-Heraclius. U-Heraclius wabuza indoda ngamanye ama-Arabhu, bekasokiwe na?' Waphendula wathi; 'Wonke ama-Arabhu asokiwe'. U-Heraclius wathi; 'Lo yikosi ye-Ummah, kwamambala ubelethiwe'. Bese u-Heraclisu wathumela incwadi kumnganakhe e-Rome ebegade ilwazi lakhe belilingana nelika-Heraclisu - ukumtjela ngokubelethwa komPhrofethi u-Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Ngalesosikhathi, waragela phambili nekhambo lakhe lokuya enarheni ye-Himsha, kodwana ngaphambi kobana afike e-Himsha, ipendulo yencwadi yomnganakhe beyifike kuqala. Umnganakhe wavumelana nombono ka-Heraclius wokobana u-Muhammad wabelethwa begodu bekangumphorofidi kwamambala. U-Heraclius wamema iinkhulu zamaRoma bona zize endaweni yakhe e-Himsha, ngemva kobana woke umuntu abekhona emhlanganweni, u-Heraclius wayala bona yoke iminyango ivalwe. Bese wathi; 'O sitjhaba seramu, ingabe nonke nizokuzuza ukunqoba okukhazimulako nentuthuko, ngesikhathi umbuso usamile ezandleni zethu? Nawufuna, vuma u-Muhammad njengoMphorofidi!'. Bezwa amezwi la, babaleka njengeembongolo zeganga, nanyana yoke iminyango beyikhiyiwe. Ukubona ubujamo obunjalo, u-Heraclius walahlekelwa lithemba lokuthi bazokukholelwa ebuphorofidini baka-Muhammad. Wase wayala woke umuntu bona abuyele eendaweni zakhe wathi; 'Eqinisweni, engikutjhoko nje bekukuhlola ukuqina kwenu noke. Nje ngikubonile ukuzimisela lokho'. Bese bakhothama phambi kwaka-Heraclius begodu bathokoza ngaye. Iphela njalo indatjana ka-Heraclius. Ilandiswe ngu-[Salih bin Kaisan] no-[Yunus] no-[Ma'mar] ku-[Az Zuhri].
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Usitjele [u-Abdullah bin Musa] wathi, usitjele [u-Hanzhalah bin Abu Sufyan] ukusuka ku-['Ikrimah bin Khalid] ukusuka ku-[Ibn Umar] wathi: 'U-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wathi: 'I-Islam yakhiwe phezu kwezisekelo ezihlanu; ubufakazi bokuthi akekho uZimu ngaphandle kwaka-Allah begodu kwamambala u-Muhammad mthunywa ka-Allah, obeka imithandazo, ukhokha i-zakat, i-hajj nokuzila ukudla ngesikhathi se-Ramadan'.
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Usitjele [u-Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] wathi, Usitjele [u-Abu 'Amir Al 'Aqadi] owathi, ukuthi Usitjele [u-Sulaiman bin Bilal] ukusuka ku-[Abdullah bin Dinar] ukusuka ku-[Abu Salih] ukusuka ku-[Abu Hurairah] ukusuka kuMphorofidi u-sallallaahu 'sallah, wathi: amagatja amatjhumi asithandathu, begodu ihlazo liyingcenye yokukholwa'.
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kukhulunywe kithi [u-Adam bin Abu Iyas] wathi, Kukhulunywe kithi [Syu'bah] ku-[Abdullah bin Abu As Safar] kanye no-[Isma'il bin Abu Khalid] ku-[Asy Sya'bi] ku-[Abdullah bin 'Amru] kuMphorofidi u-sallallaahu 'alahial, wathi: izandla ziphephile kumaSulumane, begodu i-Muhajir mumuntu otjhiya lokho u-Allah akunqabele. ' U-Abu Abdullah wathi; begodu [u-Abu Mu'awiyyah] wathi; Usitjele [u-Daud], uyindodana ka-Ibn Hind, ka-['Amir] wathi; Ngizwe [u-Abdullah], okutjho u-ibn 'Amru, kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam Ngathi [u-Abdul A'laa] ku-[Daud] ku-['Amir] ku-[Abdullah] kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Usitjele [u-Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] wathi, Usitjele [ubaba] wathi, ukuthi Usitjele [u-Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] ukusuka ku-[Abu Burdah] ukusuka ku-[Abu Musa] wathi: 'O Mthunywa ka-Allah, ngiyiphi i-Islam eqakatheke khulu?' U-Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam waphendula wathi: 'Ngubani amaSulumane aphephileko emlonyeni nasezandleni zawo'.
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Usitjele ['Amru bin Khalid] wathi, Usitjele [u-Al Laits] ukusuka ku-[Yazid] ukusuka ku-[Abu Al Khair] ukusuka ku-[Abdullah bin 'Amru]; Kwaba nomuntu owabuza uMphorofidi; 'Ngiyiphi i-Islam engcono khulu?' Umphorofidi waphendula wathi: 'Upha ukudla, ulotjhisa abantu obaziko nalabo ongabaziko'.
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Ukhulume nathi [u-Musaddad] wathi, ukhulume nathi [u-Yahya] ukusuka ku-[Syu'bah] ukusuka ku-[Qotadah] ukusuka ku-[Anas] ukusuka kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam Futhi ukusuka ku-[Husain Al Mu'alim] wathi, ukhulume nathi [Qotadah] ukusuka ku-[Anas] ukusuka kuMphorofidi sallallaahulahi wathi: 'Akekho kini okholwako aze athande umfowabo njengombana azithanda yena'.
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Kutjelwe kithi [u-Abu Al Yaman] wathi, kubikwe kithi [u-Syu'aib] wathi, kutjelwe kithi [u-Abu Az Zanad] kusuka ku-[Al A'raj] kusuka ku-[Abu Hurairah], bona isithunywa saka-Allah (ukuthula neembusiso zika-Allah kube kuye) wathi: 'Ngalokho-ke ngoZimu kaZimu, bekube kulapho ngikholwa ithando lami ukudlula ababelethi bakhe nabantwana bakhe'.
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Bekuhlobene nathi [u-Ya'qub bin Ibrahim] wathi, bekuhlobene nathi [u-Ibn 'Ulayyah] ukusuka ku-[Abdul 'Aziz bin Shuhaib] ukusuka ku-[Anas] ukusuka kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam Begodu bekuhlotjaniswa nathi [u-Adamu] wathi, bekuhlobene nathi [u-Syuh] wathi, Umphorofidi wathi: 'Akekho kini ozokukholwa bekube kulapho ngithanda ukudlula ababelethi bakhe, abantwana bakhe nabo boke abantu.'
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Kutjelwe kithi [u-Muhammad bin Al Mutsanna] wathi, kutjelwe kithi [u-Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] wathi, kutjelwe kithi [u-Ayyub] ukusuka ku-[Abu Qilabah] ukusuka ku-[Anas bin Malik] ukusuka kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam, wathi: 'Ngabe umuntu uzokuthola izinto, ' ubumnandi bokukholwa: Wenza u-Allah nesithunywa sakhe bathandeka khulu kuye ukudlula abanye laba ababili. Nangabe athanda umuntu, akamthandi ngaphandle kwaka-Allah. Begodu uyakuzonda ukubuyela ekungakholweni njengombana akuzonda ukuphoselwa esihogweni.'
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Usitjele [u-Abu Al Walid] wathi, usitjele [u-Syu'bah] ungitshele [u-Abdullah bin Abdullah bin Jabar], wathi; Ngizwe [u-Anas] kumPhrofethi, wathi: 'Itshwayo lokukholwa kukuthanda i-Ansar begodu itshwayo le-nifaq kukuzonda i-Ansar'.
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Usitjele [u-Abu Al Yaman] wathi, usitjele [u-Syu'aib] ukusuka ku-[Az Zuhri] wathi, usitjele [u-Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], bona ['u-Ubadah bin Ash Shamit] bekangumngani owabamba iqhaza epini ye-Badr begodu bekangomnye walabo abathatha isifungo ebusuku be-Hiba, wathi u-Aqoh; ukuthi isiThunywa saka-Allah sallallalaahu 'alaihi wasallam wathi lokha nakahlangana nabanye babangani bakhe: 'Kholwani ukuthembeka kimi ukungahlanganyeli no-Allah nganoma yini, ukungabi, ukungaphingi, ukungabulali abantwana benu, ukungaqambi amanga owaqamba phakathi kwezandla neenyawo zakho, ukungalaleli nanyana yini elungileko. Nanyana ngubani kini ozifezako, umvuzo wakhe ukhona ku-Allah, begodu nanyana ngubani owephula izinto lezi bese u-Allah amjezisa ephasini, kuba yi-kafarat kuye, begodu nanyana ngubani owephula izinto lezi bese u-Allah azimboza - akamjezisi ephasini - khona-ke indaba yakhe ibuyela ku-Allah, nangabe uyafuna, uzomlibalela namkha uzomjezisa'. Ngalokho sathembisa ukuthembeka kuye ngezinto lezi.
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Sitjelwe ngu-[Abdullah bin Maslamah] ovela ku-[Malik] avela ku-[Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] avela [kayise] avela ku-[Abu Sa'id Al Khudri] bona wathi, u-Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wathi: 'Kwenzeka - ngesikhathi esihle khulu - bekuligugu lamaSulumane bekadla iinhloko zeentaba neendaweni ezikude, wakhamba nayo. ikolo yakhe ibangelwa kukwesaba ukuhlambalazwa'.
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Usitjele ['u-Muhammad bin Salam] wathi, usitjele ['Abdah] ovela ku-[Hisyam] ukusuka [kuyise] ukusuka ku-[Aisha] wathi: 'Isithunywa saka-Allah sallallaahu 'alaihi wasallam lokha nakayalela abangani, wabayala bona benze izenzo ebebangakghona ukuzenza, bese kubangani bathi; 'Asifani nawe, Mthunywa ka-Allah, ngombana uthethelelwe izono zakho zangaphambilini nezesikhathi esizako'. Nje-ke yena sallallaahu 'alaihi wasallam wathukuthela okubonakala ebusweni bakhe, bese wathi: 'Ngempela, loyo ohlonipha uZimu khulu begodu ozwisisa u-Allah khulu hlangana nani ngimi'.
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Kutjelwe kithi [u-Sulaiman bin Harb] wathi, kutjhiwo kithi [u-Syu'bah] ukusuka ku-[Qotadah] ukusuka ku-[Anas bin Malik] ukusuka kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam, wathi: 'Izinto ezintathu nangabe umuntu unazo, uzokufumana ubumnandi bokukholwa: u-Allah akathandwa khulu kunezinye ezimbili. Ngubani, nangabe athanda umuntu, ongamthandi umuntu loyo ngaphandle kwaka-Allah 'azza wajalla. Begodu ngubani ozonda ukubuyela ekungakholweni njengombana azonda ukuphoselwa esihogweni'.