Abraza el Islam, haz clic aquí
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 1

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

Kixye qe [laj Humaidi Abdullah bin Az Zubair] naq kixye, Kixye qe [laj Sufyan] li kixye, naq Kixye qe [laj Yahya bin Sa’id Al Ansari] kixye, kixye qe [laj Muhammad bin Ibrahim At Taimi], naq kirab’i [laj Alqamah bin Waqash Al Laitsi]; Jun sut xwab’i [laj Umar bin Al Khaththab] sa’ xb’een li b’atz’unleb’aal chixyeeb’al; Kiwab’i li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Chixjunil li b’aanuhom naxk’e rib’ sa’ xb’een li na’leb’, ut li q’ajkamunk choq’ re li junjunq chi winq naxk’e rib’ sa’ xb’een li k’a’ru ki’uxman; Ani naxk’oxla elk sa’ jalan chik tenamit sa’ xk’ab’a’ li ruchich’och’ naraj wulak sa’ malaj xb’aan jun li ixq li naraj sumlaak rik’in, toja’ naq lix elk sa’ jalan chik tenamit a’an li k’a’ru kixk’oxla chaq’.’

Hadith

Imam Bukhari : 2

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا

Kiyehe’ qe [laj Abdullah bin Yusuf] kixye, ak yeeb’il resil qe [laj Malik] rik’in [laj Hisyam bin ‘Urwah] rik’in [lix yuwa’] rik’in [lix Aisyah] xna’eb’ laj Mu’minin, naq laj Al Harith bin Hisham kixpatz’ re li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi kub’enaq chaq laa’at? Jo’kan naq li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixsume: “Wan naq nachal wik’in jo’ xyaab’eb’ li kampaan li neke’xjap re ut li na’leb’ a’in jwal ch’a’aj choq’ we, toja’ naq naxkanab’ re naq tinruuq xtawb’al ru li k’a’ru yoo chi yeemank. Ut wan naq jun li anjel nachal jo’ jun winq ut na’aatinak wik’in jo’kan naq nintaaqe li naxye’. Li xAisyah kixye: ‘Relik chi yaal, jun sut kiwil jun li k’utb’esinb’il na’leb’ chi kub’eek rik’in sallallaahu ‘alaihi wasallam sa’ jun kutan jwal tiq ut chirix a’an kikana, ut kiwil naq lix b’een yoo chi t’ane’k rik’in li b’aqlaq ch’iich’’.

Hadith

Imam Bukhari : 3

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ

Ak yeeb’il qe [laj Yahya bin Bukair] kixye, Ak yeeb’il qe chalen chaq [Al Laits] chalen chaq [’Uqail] chalen chaq [Ibn Shihab] chalen chaq [’Urwah bin Az Zubair] chalen chaq [’Aisyah] -lix Na’eb’ laj Mu’minin-, naq a’an kixye: “Li xtiklajik li k’utb’esinb’il na’leb’ a’an li naru chi yaal rik’in li matk’ sa’ li wark. Ut ink’a’ namatk’ek wi ink’a’ nachal jo’ lix saqen li eq’la. Toja’ naq ki’osob’tesiik rik’in jun rahok re wank xjunes, jo’kan naq kixsik’ ru lix jul laj Hiro ut kixkuy, a’an li loq’onink chiru q’ojyin chiru jarub’aq hoonal rub’elaj naq kisutq’i rik’in lix junkab’al re xkawresinkil li k’a’ru taak’anjelaq re naq taawanq wi’chik chi yo’yo. Toja’ naq kixk’ul li xKhadijah re xkawresinkil li k’a’ru taak’anjelaq. Toj reetal naq sa’ roso’jik kiwulak laj Al Haq naq wan sa’ lix jul laj Hiro, kichal jun li anjel ut kixye: “Ilomaq ru?” Kixsume: «Inkʼaʼ ninnaw ilok ru hu». Li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixch’olob’: Jo’kan naq li anjel kinixchap ut kinixq’alu chi kaw toja’ naq kinixkanab’ ut kixye wi’chik: “Ilomaq ru!” Kixsume: «Inkʼaʼ ninnaw ilok ru hu». Jo’kan naq li anjel kinixchap ut kinixq’alu chi kaw toja’ naq kinixkanab’ ut kixye wi’chik: “Ilomaq ru!”. Kixsume: «Inkʼaʼ ninnaw ilok ru hu». Li anjel kinixchap wi’chik ut kinixq’alu sa’ rox sut chi jwal kaw toja’ naq kinixkanab’ chi xik, ut kixye wi’chik: -Ilomaq rik’in -xyeeb’al- xk’ab’a’ laa Dios li kiyo’ob’tesink, A’an kixyo’ob’tesiheb’ li winq rik’in jun li b’olotz’ kik’. Yaab’asi, ut laa Qaawa’ a’an li Q’axal Uxtaan-’. Li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kisutq’i rik’in lix junkab’al rik’in li raatin li k’utb’esinb’il na’leb’ sa’ jun li ch’a’ajkilal. Kixnaw ru li xKhadijah bint Khawailidh ut kixye: “Chintz’ap, chintz’ap!”. Kib’ak’e’ toj reetal naq kisach lix xiw. Toja’ naq kixye re li xKhadija li kik’ulman: ‘Nink’oxla wib’ laa’in’. Jo’kan naq li xKhadijah kixye: ‘Sa’ xk’ab’a’ li Allah, li Allah ink’a’ tixb’aanu aawe li rahilal chi junelik, xb’aan naq laa’at jun li winq li naxk’e chi uxmank li amiiwil’. Chirix a’an li xKhadijah kixb’oq chixk’ulb’al rib’ rik’in laj Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul ‘Uzza, li ralal lix tio li xKhadijah, li kiwan choq’ aj Kristiano sa’ xkutankil li Jahiliyyah. Kixtz’iib’a ajwi’ li hu sa’ Hebreo, ut kixtz’iib’a ajwi’ li Santil Hu sa’ Hebreo rik’in lix kanab’ankil li Allah. Sa’ li hoonal a’an laj Waroqoh ak tiix chik ut mutz’ li rilob’aal. Li xKhadijah kixye: «At ralal lin yuwaʼchin, abʼi li naxye li ralal laawas». Laj Waroqoh kixye: ‘At ralal li was, k’a’ru xanumsi’. Jo’kan naq li Rasulullah kixye resil li k’a’ru kik’ulman rik’in. Laj Waroqoh kixye: ‘A’an a’in laj Namus, jo’ kixk’utb’esi junxil li Allah chiru laj Moises. Ay, nawaj raj naq toj saaj ut toj yo’yo naq xat-isiik xb’aaneb’ laa tenamit’. Li xRasulullah kixpatzʼ: «Ma tinʼisiiq chaq xbʼaanebʼ?». Laj Waroqoh kixsume: «Yaal. Xb’aan naq maajun taachalq rik’in li k’a’ru yookat chixk’amb’al wi ink’a’ te’rahob’tesiiq - yiib’anb’ileb’ choq’ aj xik’ ilonel -. Wi ta wankin chaq aran naq kikʼulmank aʼin, xintenqʼa raj aawe joʼ chanru xinruuk’. Laj Waroqoh ink’a’ kixnumsi li k’a’ru kik’ulman li kixpaab’ xb’aan naq kikam junxil sa’ xkutankil li fatroh - maak’a’ xyaalal - k’utb’esinb’il na’leb’. [Laj Ibn Shihab] kixye; kixye we [laj Abu Salamah bin Abdurrahman] naq [laj Jabir bin Abdullah Al Ansari] ki’aatinak chirix li maak’a’ xyaalal li k’utb’esinb’il na’leb’, jo’ kixye li taqlanb’il aj k’amol esil re li Dios: “Naq yookin chi b’eek kiwab’i jun xyaab’ kuxej chalen chaq sa’ choxa, kin’ilok chiru ut ki’el chaq chiwu naq li anjel kichal chaq sa’ inb’een ca Hiro li chairro sa’ xyanq”. li choxa ut li chʼochʼ. Xinxuwak ut xkohin saʼ wochoch, ut xinye: «Chinatzʼap». Xtz’apb’al wu’. Jo’kan naq li Allah Ta’ala kixtaqla chaq jun li k’utb’esinb’il na’leb’: -At laa’at li nakatz’ap aawib’- toj reetal naq li raatin li Allah -ut nakakanab’eb’ li pak’b’il yos-. Chalen chaq a’an eb’ li k’utb’esinb’il na’leb’ toj yookeb’ chi kub’eek rajlal’. Li hadith a’in ki’aatinak ajwi’ xb’aan [laj Abdullah bin Yusuf] ut [laj Abu Shalih] jo’ ajwi’ xb’aan [laj Hilal bin Raddad] chalen chaq [laj Az Zuhri]. Ut [laj Jonás] quixye; ut [laj Ma’mar] kixk’ulub’a naq kixtaw rik’in laj Az Zuhri.

Hadith

Imam Bukhari : 4

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ

Kixye qe [laj Musa bin Isma’il] naq kixye, Kixye qe [laj Abu Awanah] kixye, naq Kixye qe [laj Musa bin Abu Aisyah] kixye, Kixye qe [laj Sa’id bin Jubair] chalen chaq [laj Ibn Abbas] chirix li raatin li Allah Ta’ala xb’aan naq ink’a’ taa’eek’asi laa waatin chi junpaat re - a’an-’. Lix Ibn ‘Abbas kixye: ‘Lix taql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam jwal kaw rajom xch’ool chixk’uulankil sa’ xch’ool li k’a’ru kik’utb’esiman - li Alcorán - ut kixb’eresi li ru’. Kixye laj Ibn ‘Abbas: “Tinb’eresi li ru’uj waq’ -re xyaab’asinkil- chawu jo’ kixb’aanu we li xtaql li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Kixye laj Sa’id: ‘Ut tinb’eresi li ru’uj waq’ -re xyaab’asinkil- chawu jo’ chanru naq kiwil laj Ibn ‘Abbas chixb’aanunkil. Jo’kan naq li Profeet kixb’eresi li ru. Toja’ naq kikub’e chaq li raatin li Allah Ta’ala: Maak’e chi b’eek laa we re -rilb’al- ru- li Alcorán xb’aan naq sa’ junpaat -taanaw ru. Relik chi yaal, a’an sa’ qatojb’al xch’utub’ankileb’ -sa’ laa ch’ool- ut -xk’eeb’al aana’leb’- sa’ rilb’aleb’ ru’. Li k’a’ru naraj naxye a’in, a’an naq li Allah naxch’utub’ sa’ laa sa’ - re xk’uulankil sa’ aach’ool - ut chirix a’an nakawil ru: ‘Naq xqachoy rilb’al ru, toja’ naq taataaqe li ilok ru hu’. Naraj xyeebʼal: «Abʼi ut chʼanchʼooq aawibʼ». Toja’ naq li Allah Ta’ala kixye: ‘Toja’ naq, relik chi yaal, wan sa’ qab’een laa’o xch’olob’ankil. Naraj naxye: ‘Ut teneb’anb’il sa’ qab’een xyaab’asinkil’ Ut li xtaql li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam chalen chaq sa’ li hoonal a’an naq kiwulak laj Jibril ‘Alaihis Salam rik’in, kirab’i. Ut naq maak’a’ chik laj Jibril, li Profeet kixyaab’asi - reheb’ li rochb’een - jo’ chanru naq laj Jibril kixyaab’asi chiru

Hadith

Imam Bukhari : 5

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ

Kixye qe [laj Abdan] kixye, kixye qe [laj Abdullah] kixye qe [laj Yunus] chalen chaq [Az Zuhri] ut rik’in li seraq’ ajwi’ a’an, kixye ajwi’ qe [laj Bisyir bin Muhammad] kixye, kixye qe [laj Abdullah] kixye, kixye qe [laj Yunus] ut [laj Zuriba] kixye qe jo’ [Adullah] Li xBin Abdullah] chalen chaq [laj Ibn ‘Abbas] kixye, naq li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam a’an li winq q’axal q’un xch’ool, mas wi’chik sa’ li po Ramadlan naq li anjel Jibril ‘Alaihis Salam kixk’ul, ut a’an laj Jibril ‘Alaihis Salam li kichal rik’in rajlal q’ojyin sa’ li po Ramadlan, li po Ramadlan. Relik chi yaal, li Rasulullah jwal q’un wi’chik xch’ool chiru li iq’ li yoo chi q’axonk.

Hadith

Imam Bukhari : 6

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

Kixye qe [laj Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] kixye, kixye qe [laj Syu’aib] chalen chaq [laj Az Zuhri] kixye we [laj Abdullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] naq [laj Abdullah bin ‘Abbas] kixye re naq [laj Abu] a’an wan laj Harbdullah tofyan; naq laj Heraclio kixk’ul jun ch’uut aj k’ay aj Quraish, li wan sa’ jun li b’eenik re k’ayink toj sa’ li Ch’och’ Siria sa’ li hoonal naq ki’ok chi k’anjelak li sumwank sa’ xyanq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam ut laj Abu Sufyan ut eb’ laj maak aj Quraish. Naq ke’xkanab’ rib’ sa’ Iliya’ ke’xtaw laj Heraclio sa’ xb’oqb’al laj Heraclio re naq te’b’oqe’q chi aatinak sa’ lix ch’utam, sa’ li hoonal a’an laj Heraclio wan rochb’eeneb’ li ninqeb’ xwankil aj Romano. Laj Heraclio ki’aatinak rik’ineb’ rik’in jun aj jalol ru aatin. Laj Heraklio kixye; ‘B’ar wan eere li q’axal nach’ wan rik’in li junkab’al rik’in li ani naxye naq a’an li Profeet?’. Laj Abu Sufyan kixye; jo’kan naq kinsume; ‘Laa’in li ani q’axal nach’ wan rik’in li junkab’al rik’in’. Laj Heraklio kixye; ‘K’am chi nach’ wik’in ut jo’kan ajwi’ rik’ineb’ li ramiiw’. Jo’kan naq ke’xk’eheb’ laj Quraysh chirix laj Abu Sufyan. Tojaʼ naq laj Heraclio kixye rikʼin laj jalol ru aatin: «Ye re naq xinpatzʼ re chirix li winq li naxye naq aʼan Profeet». Wi naxtikʼtiʼi we, laaʼat tento tattikʼtiʼiq chiru’. Sa’ xk’ab’a’ li Allah, wi ta maawa’ xb’aan li xutaan li naxk’am chaq li jitb’al chirix li tik’ti’ naq te’xk’e raj wib’ chi juntaq’eet, laa’in raj tintik’ti’iq chiru.’ Laj Abu Sufyan kixye; Jo’kan naq li xb’een k’a’ru kixpatz’ we chirix a’an - li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam - a’an: ‘k’a’ru xk’ojlajik lix xe’toonil sa’ eeyanq?’. Xinsume: ‘A’an re chaab’il - loq’laj - xxe’toonil’. Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma wank chik ani xyehom aʼin rubʼelaj aʼan?». Xinsume: «Maakʼaʼ». Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma awabʼej li xyuwaʼ?». Xinsume: «Inkʼaʼ». Ma nim xwankilebʼ li nekeʼtaaqenk re malaj kubʼenaq xwankilebʼ?». Kinsume: «Us ta li nekeʼtaaqenk re, aʼanebʼ li qʼetqʼet». Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma yookebʼ chi kʼiik malaj yookebʼ chi kubʼeek li nekeʼtaaqenk re?». Xinsume: «Kʼihomaq». Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma wank junaq li poyanam kixtzʼeqtaana li xpaabʼal xbʼaan naq kijosqʼoʼk rikʼin li xpaabʼal?». Xinsume: «Maakʼaʼ». Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma xaataw naq yook chi tikʼtiʼik naq toj maajiʼ naxye li kixye?». Xinsume: «Maajun wa». Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma ak xbʼalaqʼik junsutaq?». Xinsume: «Maajunwa. Naq xoo’el rik’in, maajun wa kixb’aanu a’an’. Laj Abu Sufyan kixye: ‘Ink’a’ naru tink’utb’esi k’a’ruhaq chik chiru li aatin jo’ a’in’. Kixpatzʼ wiʼ chik: «Ma yookat chi yalok rikʼin?». Xinsume: «Yaal». Kixpatzʼ wiʼ chik: «Chanru kiraqeʼk li yalok u?». Kinsume: «Qʼaxal nim li yalok qʼe saʼ qayanq ut aʼan. Wan naq nokoxsak’, wan naq laa’o naqasak’’. Kixpatzʼ wiʼ chik: «Kʼaru xatxtaqla xbʼaanunkil?». Xinsume: «Aʼan xooxtaqla; ‘Cheloq’oni li Allah chi ink’a’ nekexjunaji k’a’ruhaq rik’in, ut chekanab’ li k’a’ru ke’xye lee xe’toonil. “Kixtaqla ajwi’ chiqatijok, chixtojb’al li zakat, chixyeeb’al li yaal, chiqakuy qamaak chiqib’il qib’ ut chixk’uulankil li amiiwil”. Joʼkan naq laj Heraclio kixye re laj jalol ru aatin: «Ye re naq xinpatzʼ aawe chirix li xnaʼ xyuwaʼ li poyanam, laaʼat nakaaye we naq li poyanam aʼan aj loqʼlaj yoʼlajik». Jo'can ajcui' li cui̱nk quicuacli cui'chic chi yo'yo sa' xya̱nkeb li ralal xc'ajol lix tenamit. Ut xinpatz’ eere ma wan ani xye chaq li k’a’ru kixye junxil, laa’ex xeye naq ink’a’. Wi ta kiyehe’ naq wan ani xye chaq junxil, relik chi yaal naq tink’oxla naq li winq a’in yoo chixk’amb’al reetal anihaq junxil li xye chaq k’a’ruhaq chanchan a’an. Xinpatzʼ ajwiʼ eere ma xxeʼtoonil li awabʼej li xyuwaʼ, joʼkan naq xesume naq inkʼaʼ. Kinye naq wi lix yuwa’ a’an re li awa’b’ejihom, relik chi yaal naq li winq a’in yoo raj chixpatz’b’al lix awa’b’ejihom lix yuwa’. Ut xinpatz’ ajwi’ aawe ma jun sutaq xataw . Wi kitikʼtiʼik naq toj maajiʼ naxye li kixye, laaʼat xasume naq inkʼaʼ. Nintaw ru chi yaal naq us ta eb’ li winq ink’a’ neke’xk’e xch’ool chi tik’ti’ik, ut ink’a’ chik neke’tik’ti’ik chiru li Allah. Ut xinpatzʼ ajwiʼ eere: ma ebʼ li nekeʼtaaqenk re aʼanebʼ li ninqebʼ xwankil malaj li kubʼenaqebʼ xloqʼal?». Laa'at xasumeheb' li q'etq'eteb' li neke'taaqenk re. Relik chi yaal, a’aneb’ aj taaqenel re li Profeet. Xinpatz’ aj wi’ eere ma xnumta malaj xkub’e li xk’ihaleb’ laj taaqenel, laa’ex xesume naq xnumta. Ut joʼkan ajwiʼ nakʼulmank rikʼin li paabʼaal toj reetal tzʼaqal re ru. Xinpatzß ajcuiß êre ma cuan ani quixtzßektâna lix pa̱ba̱l xban nak quijoskˈoˈ riqˈuin lix pa̱ba̱l. Laa’at xasume naq ink’a’. Ut jo’kan ajwi’ li paab’aal naq nak’iik ut nak’iik sa’ li ch’oolej. Xinpatz’ ajwi’ aawe ma ak xb’alaq’i jun sutaq, laa’at xasume naq maajun wa. Ut jo’kan naq eb’ li Apostol ink’a’ ke’ru chi b’alaq’ink. Ut laa’in xinpatz’ ajwi’ eere k’a’ru kixtaqla eere xb’aanunkil, laa’ex xesume naq xextaqla chi loq’onink re li Allah rik’in naq ink’a’ nekexjunaji k’a’ruhaq rik’in, ut xexram cheru xloq’oninkileb’ li pak’b’il yos, xextaqla ajwi’ chi xwaklesinkil li tijok, chixtojb’al li zakat, chi aatinak chi yaal, chi kuyuk maak cherib’il eerib’ ut chixk’uulankil li amiiwil. Wi yaal chixjunil li nekeye, relik chi yaal naq a'an taajolominq re li awab'ejihom rub'el li woq. Xink’oxla chi yaal naq moko wan ta sa’ eeyanq anajwan, wi ta ninnaw li b’e re wulak aran, relik chi yaal naq tinyal raj inq’e chi kaw chixtawb’al jo’kan naq naq wanqin chixk’atq tinch’aj raj chi yaal li roq. Toja’ naq laj Heraclio kixpatz’ jun li hu rik’in li Profeet li kik’ame’ xb’aan li xDihyah choq’ reheb’ li awa’b’ej re Basrah. Joʼkan naq kixkʼe li hu re laj Heraclio, joʼkan naq kixyaabʼasi ut li naxye: «Bismillahir rahmanir Rahim». Chalen chaq laj Muhammad, aj k’anjel chiru li Allah ut lix taql toj sa’ laj Heraclio. Awa’b’ej re Roma, Kolb’a-ib’ choq’ reheb’ li neke’taaqenk re li k’utul. Toja’ naq chiru a’an, nekexinb’oq rik’in lix b’oqb’al li Islam; Okan sa’ li Islam, toja’ naq tatwanq chi kolb’il aawib’, li Allah tatxq’ajkamu wiib’ sut. A’b’an wi nekexsutq’i, toja’ naq teek’am lix maak lee tenamit, ut: Ex tenamit re li hu, chalqex - chechap - jun li ch’ol aatin - jun li chaq’rab’ - naq maak’a’aq li wech’ok-ib’ sa’ qayanq laa’o ut laa’ex, naq maajun chik naqaloq’oni ka’ajwi’ li Allah ut ink’a’ naqajunaji k’a’ruhaq rik’in ut chi moko - chi moko - junaq qe naxk’am jalaneb’ jo’ Rabbs jalaneb’ chiru li Allah’. Wi neke’xsutq’isi rib’, toja’ naq taaye reheb’: “K’ehomaq reetal, laa’o li xqakanab’ qib’ -chiru li Allah-”. Laj Abu Sufyan kixye: ‘Chirix naq laj Heraclio kixk’ut li k’a’ru kixye ut kixchoy rilb’al ru li hu, kiwan jun li choqink ut xyaab’ kuxej li neke’xjap re, li xoo’isiik chaq. Kinye reheb’ li wamiiw chirix naq xoo’isiik chaq; —Relik chi yaal naq b’oqb’il sa’ lix k’anjel li ralal laj Abu Kabsyah. Laj Heraclio kixk’oxla li awa’b’ejihom re Roma. Us ta sa’ li hoonal a’an kink’oxla ajwi’ naq laj Muhammad taa’elq chi us, toj reetal naq sa’ roso’jik - li eek’ahom a’an kisach chirix naq - li Allah kinixk’ulub’a sa’ li Islam. Ut laj Ibn An Nazhur, jun aj k’anjel re Iliya’ ut laj Heraclio a’an jun obiisp aj Kristiano, kixye naq sa’ jun kutan naq laj Heraclio kirula’ani Iliya’ jwal ki’ok xk’a’uxl, ut kixye reheb’ junjunq lix jolominel aj pleet: ‘Relik chi yaal naq naqatz’eqtaana lee wanjik. Jo’kan ajwi’, laj Ibn Nazhhur kixye, ‘Laj Heraclio a’an jun aj ilol chahim li junelik naxk’e xch’ool chirix chan ru neke’b’eek li chahim. Jun sut kixsumeheb’ li patz’om ke’xpatz’ re laj tij; —Sa’ jun q’ojyin naq yookin chirilb’al chan ru neke’nume’ li chahim, kiwil naq kiyo’la li rey aj Khitan, ani sa’ xyanqeb’ li tenamit a’in ki’ok chi sirkunsidaak? Chesumeheb laj tij; —Ka'ajwi' eb' laj Judiiy neke'xb'aanu li sirkunsisyon, matk'oxlak sa' xk'ab'a'eb' laj Judiiy. Yal taqla chixjunilebʼ li tenamit saʼ laaʼawabʼejilal, re naq teʼkamsiiq laj Judiiy saʼebʼ li tenamit aʼan’. K Sa’ li hoonal a’an, laj Heraclio, jun aj taqlanel re li rey aj Bani Ghassan, kik’utman re xyeeb’al resil li taqlanb’il aj k’anjel re li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in), chirix naq li winq kixchoy xyeeb’al li seraq’, laj Heraclio kixtaqla xtz’ilb’al rix re rilb’al ma wan xsetb’al malaj ink’a’. Chirix naq kixtz’il rix, ki’el naq tz’aqal q’eq rix. Toja’ naq eb’ li tenamit ke’xye re laj Heraclio. Laj Heraclio kixpatzʼ re li winq chirixebʼ li junchʼol chik aj Arabe, ma xeʼxset li sirkunsisyon malaj inkʼaʼ?». Kixsume; ‘Chixjunileb’ laj Arabe xe’xk’ul li sirkunsisyon’. Laj Heraklio kixye; ‘A’an a’in li rey re li Ummah, relik chi yaal naq yo’lajenaq’. Toja’ naq laj Heraclisu kixtaqla jun li hu rik’in jun li ramiiw aran Roma li juntaq’eet xnawom rik’in li xnawom laj Heraclisu - re xyeeb’al re chirix lix yo’lajik li Profeet aj Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam -. Chiru li hoonal a’an, kixkanab’ lix b’eenik toj sa’ li tenamit Himsha, a’b’an rub’elaj naq kiwulak sa’ Himsha, xb’een wa kiwulak lix sumenkil lix hu li ramiiw. Li ramiiw kixk’ulub’a lix na’leb’ laj Heraclio naq kiyo’la laj Muhammad ut naq a’an tz’aqal jun profeet. Chirix chik a’an laj Heraclio kixb’oqeb’ laj k’anjel aj Romano chi chalk sa’ lix na’aj sa’ Himsha, chirix naq chixjunileb’ wankeb’ sa’ li ch’utam, laj Heraclio kixtaqla xtz’apb’al chixjunileb’ li okeb’aal. Toja’ naq kixye; ‘At tenamit re ron, ma chejunilex teetaw li loq’laj q’axok-u ut li k’iik, naq li awa’b’ejihom toj wan chi maak’a’ xsach sa’ quq’? Wi taawaj, k’ulub’a laj Muhammad jo’ jun Profeet!’. Naq ke'rab'i li aatin a'in, ke'elelik jo'eb' li k'iche' b'uur, usta tz'aptz'ookeb' chixjunil li okeb'aal. Naq kiril li na’leb’ jo’ a’an, laj Heraclio ink’a’ chik kiroyb’eni naq te’xpaab’ lix profeetil aatin laj Muhammad. Toja’ naq kixtaqla chixjunileb’ chi sutq’iik sa’ xna’ajeb’ ut kixye; —Relik chi yaal, li xinye anaqwan yal re xyalbʼal rix li xaqxookil chʼoolej chejunilex. Anajwan xinwil li kawil ch’oolej a’an’. Toja’ naq ke’xwiq’ib’ rib’ chiru laj Heraclio ut ke’saho’ xch’ool rik’in. Chi jo’kan naraqe’ li seraq’ chirix laj Heraclio. Ak yeeb’il resil xb’aan [laj Salih bin Kaisan] ut [laj Yunus] ut [laj Ma’mar] chalen chaq [laj Az Zuhri].

Hadith

Imam Bukhari : 7

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ

Kixye qe [laj Abdullah bin Musa] kixye, kixye qe [laj Hanzhalah bin Abu Sufyan] chalen chaq [‘Ikrimah bin Khalid] chalen chaq [Ibn Umar] kixye: Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Li Islam kab’lanb’il sa’ xb’een oob’ -k’ojleb’aal-; ch’olob’anb’il xyaalal naq maak’a’ chik junaq dios ka’ajwi’ li Allah ut relik chi yaal naq laj Muhammad a’an lix taql li Allah, li naxk’ojob’ li tij, naxtoj li zakat, li hajj ut li ayuno chiru li Ramadan’.

Hadith

Imam Bukhari : 8

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ

Kixye qe [laj Abdullah bin Muhammad Al Ju’fi] naq kixye, Kixye qe [laj Abu ’Amir Al ’Aqadi] li kixye, naq Kixye qe [laj Sulaiman bin Bilal] rik’in [laj Abdullah bin Dinar] rik’in [laj Abu Salih] rik’in [laj Abu Hurairah] rik’in li Profeet aj b’aanuhom maa’usilal. ruq’ che’, ut li xutaan wan sa’ xyanq li paab’aal’.

Hadith

Imam Bukhari : 9

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ak yeeb’il resil qe [laj Adan bin Abu Iyas] kixye, Ak yeeb’il resil qe [laj Syu’bah] rik’in [laj Abdullah bin Abu As Safar] ut [laj Isma’il bin Abu Khalid] rik’in [laj Asy Sya’bi] rik’in [laj Abdullah bin ‘Amru] li Profeet a’an ut laj Musulman a’an jun li winq kixye: kolb’il rix choq’ reheb’ laj Musulman, ut jun aj Muhajir a’an jun li winq li naxkanab’ li k’a’ru kixram li Allah. ’ Laj Abu Abdullah kixye; ut [laj Abu Mu’awiyyah] kixye; Ak xye qe [laj Daud], a’an li ralal laj Ibn Hind, re [laj Amir] kixye; Kiwab’i [laj Abdullah], li naraj naxye ibn ‘Amru, rik’in li Profeet sa’ li b’e Ut kinye [laj Abdul A’laa] rik’in [laj Daud] rik’in [laj Amir] rik’in [laj Abdullah] rik’in li Profeet aj b’alaq’

Hadith

Imam Bukhari : 10

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ

Ma xye qe [laj Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Qurasyi] naq kixye, Ma xye qe [lin yuwa’] kixye, naq Ma xye qe [laj Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] chalen chaq [laj Abu Burdah] chalen chaq [laj Abu Musa] kixye: “At aj taqlanel re li Dios, b’ar wan li Islam li q’axal aajel ru?” Li xRasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixsume: “Aniheb’ laj musulman li kolb’ileb’ rix chiru xtz’uumal reheb’ ut li ruq’eb’”.

Hadith

Imam Bukhari : 11

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ

Kixye qe [laj Amru bin Khalid] kixye, Kixye qe [laj Al Laits] rik’in [laj Yazid] rik’in [laj Abu Al Khair] rik’in [laj Abdullah bin Amru]; Wan jun li winq li kixpatz’ re li Profeet sa’ li b’e; —Bʼar wank rehebʼ li Islam li qʼaxal chaabʼil? Li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixsume: ‘Laa’at nakak’e li tzakemq, nakaye xsahileb’ xch’ool li ani nakanaw ru ut li ink’a’ nakanaw ru’.

Hadith

Imam Bukhari : 12

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ

Kixye qe [laj Musaddad], kixye resil qe [laj Yahya] chalen chaq [Syu’bah] chalen chaq [Qotadah] chalen chaq [Anas] chalen chaq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam Ut rik’in [Husain Al Mu’alim] kixye, kixye resil qe [Qotadah] chalen chaq [Anas] chalen chaq li Profeet sallahila’al laa’at kixye: naxra li ras riitz’in jo’ naxra rib’’.

Hadith

Imam Bukhari : 13

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ

Ak yeeb’il qe [laj Abu Al Yaman] kixye, ak yeeb’il resil qe [Syu’aib] kixye, ak yeeb’il qe [laj Abu Az Zanad] chalen chaq [Al A’raj] chalen chaq [Abu Hurairah], naq li xtaql li Allah (lix tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq sa’ xb’een) kixye: ‘Jo’kan naq maajun reheb’ laa’at jwal raab’il inb’aan. chiru lix na’ xyuwa’ ut eb’ li ralal xk’ajol’.

Hadith

Imam Bukhari : 14

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Kiwan rilom qik’in [laj Ya’qub bin Ibrahim] kixye, ak wan rilom qik’in [laj Ibn ‘Ulayyah] rik’in [laj Abdul ‘Aziz bin Shuhaib] rik’in [Anas] rik’in li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam Ut ak wan ajwi’ rik’in laa’o [Laj Adan] kixye, ak wan rilom qik’in rik’in [SAyubahs]. Li profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: “Maajun eere taapaab’anq toj reetal naq laa’in tinxra chi numtajenaq chiruheb’ lix na’ xyuwa’, eb’ li ralal xk’ajol ut chixjunil li winqilal.”

Hadith

Imam Bukhari : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ

Kiyehe’ qe [laj Muhammad bin Al Mutsanna] kixye, ak yeeb’il qe [laj Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] kixye, ak yeeb’il qe [laj Ayyub] chalen chaq [laj Abu Qilabah] chalen chaq [laj Anas bin Malik] chalen chaq li Profeet aj b’atz’unel, a’an kixye li k’a’aq re ru li taa’uxq. paab’aal: Kixb’aanu naq li Allah ut lix taql jwal raab’ileb’ xb’aan chiruheb’ li jun ch’ol chik chiruheb’ li wiib’ a’in. Wi naxra anihaq, ink’a’ naxra ka’ajwi’ sa’ xk’ab’a’ li Allah. Ut xikʼ naril sutqʼiik saʼ li inkʼaʼ paabʼank joʼ chanchan naq xikʼ naril xkutbʼal saʼ xbʼalbʼa».

Hadith

Imam Bukhari : 16

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ

Kixye qe [laj Abu Al Walid] kixye, kixye qe [laj Syu’bah] kixye we [laj Abdullah bin Abdullah bin Jabar], kixye; Kiwab’i [laj Anas] rik’in li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, a’an kixye: ‘Li reetalil li paab’aal a’an xraab’aleb’ -li- Ansar ut li reetalil li nifaq a’an xik’ rilb’aleb’ -li- Ansar’.

Hadith

Imam Bukhari : 17

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك

Kixye qe [laj Abu Al Yaman] kixye, kixye qe [laj Syu’aib] chalen chaq [laj Az Zuhri] kixye, kixye qe [laj Abu Idris ‘Aidzullah bin Abdullah], naq [laj Ubadah bin Ash Shamit] a’an jun ramiiw li kitz’aqon sa’ li yalok-ix re Badr ut a’an ajwi’ jun reheb’ li ke’xk’ul sa’ li q’ojyin re li Abahdo; naq li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye naq kiwan sa’ xyanqeb’ junjunq li ramiiw: ‘Chepaab’ li tiikilal chiwu re naq ink’a’ texjunaji li komon rik’in li Allah rik’in k’a’ruhaq, re naq ink’a’ tex’elq’aq, re naq ink’a’ te’xmux rib’, re naq ink’a’ te’xkamsi lee kok’al, re naq ink’a’ te’xyiib’ li tik’ti’ li nekeyiib’ sa’ xyanqeb’ lee ruq’ ut lee roq, re naq ink’a’ tex’ok chi disobey. Li ani eere tixtz’aqob’resi ru, lix q’ajkamunk wan rik’in li Allah, ut li ani tixq’et li k’a’aq re ru a’in ut chirix a’an li Allah naxk’e xtojb’al rix sa’ li ruchich’och’ a’in, a’an kafarat choq’ re, ut ani tixq’et li k’a’aq re ru a’in ut chirix a’an li Allah naxtz’ap ruheb’ - ink’a’ naxk’e xtojb’al rix sa’ li ruchich’och’ a’in - toja’ naq lix k’anjel nasutq’i rik’in li Allah, wi naraj malaj tixkuy xmaak. Joʼkan naq xqayeechiʼi naq toopaabʼanq chiru saʼ xkʼabʼaʼ li kʼaʼaq re ru aʼin.

Hadith

Imam Bukhari : 18

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Kiyehe’ qe xb’aan [laj Abdullah bin Maslamah] chalen chaq [Malik] chalen chaq [laj Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha’Sha’ah] chalen chaq [lix yuwa’] chalen chaq [laj Abu Sa’id Al Khudri] naq kixye, Li Rasulullah sa’ xb’een li hoonal kixye. jun aj musulman a’an li k’anti’ kixk’iresi sa’ xb’eeneb’ li tzuul ut sa’eb’ li najtil na’ajej, xko’o rik’in. lix paabʼaal aʼan xbʼaan naq naxxuwa naq teʼxkʼe chi qʼetqʼetoʼk’.

Hadith

Imam Bukhari : 19

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا

Kixye qe [laj Muhammad bin Salam] kixye, kixye qe [laj ‘Abdah] chalen chaq [Hsyyam] chalen chaq [lix yuwa’] chalen chaq [Aisha] kixye: ‘Lix taql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam naq kixtaqlaheb’ li rochb’een, kixtaqlaheb’ chixb’aanunkil li b’aanuhom li ke’ru chixb’aanunkil, toja’ naq eb’ li rochb’een ke’xye; ‘Ink’a’ chanchano laa’at, at aj taqlanel re li Allah, xb’aan naq kuyb’il laa maak junxil ut li taachalq’. Jo’kan naq a’an sallallaahu ‘alaihi wasallam kichal xjosq’il li naru na’ilman chaq sa’ li rilob’aal, toja’ naq kixye: “Relik chi yaal, li ani q’axal aj paab’anel ut naxtaw ru li Allah q’axal wi’chik sa’ eeyanq, a’an laa’in”.

Hadith

Imam Bukhari : 20

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ

Kiyehe’ qe [Sulaiman bin Harb] kixye, ak yeeb’il qe [Syu’bah] chalen chaq [Qotadah] chalen chaq [Anas bin Malik] chalen chaq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, a’an kixye: ‘Oxib’ -k’a’aq re ru- li wi junaq li winq wan re, tixtaw li chaq’alil ru re li paab’aal a’in mas wi’chik chiru Hilo ut. Ut ani, wi naxra anihaq, ink’a’ naxra li kristiaan a’an ka’ajwi’ li Allah ‘azza wajalla. Ut ani xik’ naril sutq’iik sa’ li ink’a’ paab’ank jo’ chanchan naq xik’ naril xkutb’al sa’ xb’alb’a’.