Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Shiye andero [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] wono, Shiye andero [Sufyan] gulzəna, shiye andero [Yahya bin Sa’id Al Ansari] gulzəna, shiye andero [Muhammad bin Ibrahim At Taimi] gulzəna, shiye [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] səbandəna; Loktu laan [Umar bin Al Khaththab] kəla minbarben wono; Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ye wono: ‘Kundowa samma niya lan kara, kuru shimtiti kamwosoye niya lan kara; Ndu yayi hijra diwo nyazəna dalil dunya nazəyin au dalil kamu nyiya səraana nankaro, daji hijranzədə awo shiye nyiyazənadəro.'
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Andeye [Abdullah bin Yusuf] ro gulzana, andero [Malik] ro [Hsyyam bin Urwah] lan [bawanzə] lan [Aisyah] ya Mumininbe lan, shi Al Harith bin Hisham ye Rasulullah sallallahu ‘alaihi downallah ro ciworo: 'Ya Rasulullah ro: Daji Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye ja'auzəna: 'Loktu laan shidə wuro alama kowo kararrawa jingling yeyiro ishin kuru layi adə shima wuro zauro zauwo, daji shidə dajin awo gultində asutəro. Kuru loktu laan malayya kam yeyiro isa wuro manajin kuru awo gulzənadə zayin'. Aisyah ye wono: ‘Haiyaro, loktu laan wahyu shiro sallallaahu ‘alaihi wasallam yim zauro amusulan fəlezəna kuru daji dawono, kuru kəlanzən zungu fəlejin’.
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Andeye [Yahya bin Bukair] ye wono, andero gulzana [Al Laits] lan ['Uqail] lan [Ibn Shihab] lan ['Urwah bin Az Zubair] lan [Aisyah] -Ya Mu'mininbe-, shiye wono: 'Badiyaram wahyibedə shima jire'a. kǝnashin suro kǝnǝngaben. Kuru Shidə kənashinzə ba sai shidə alama nur fajerbe yeyiro waljiya. Daji shiro kərawo ruwunzəye cina, daji shiye kul Hiroye karzə kuru shiro kanadi gozəna, maananzədə bənyero ibada sədin kawu yallanzəro waltəyinro awowa kənəngatəye dawarjinro. Daji Khadijah'a kəla kəlza rizki dawartəro. Hatta darerammo Al Haq isəna loktu shi suro kul Hiroben dagənadən, malayya isəna kuru wono: 'Kəra?' Shiye jaapkono: 'Wuye kəranginba'. Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam ye bayanzəna: Daji malayyadəye wuga sətana kuru zauro wuga njissə daji wuga kolzə kuru waltə wono: 'Kəra!' Shiye jaapkono: 'Wuye kəranginba'. Daji malayyadəye wuga sətana kuru zauro wuga nganzəna kuru wuga kolzə kuru waltə wono: 'Kəra!'. Shiye jaapkono: 'Wuye kəranginba'. Malaikadə waltə wuga sətana kuru wuga kən yakkəmiro zauro dunoaro nganzəna daji wuga kolzəna, kuru waltə wono: -Kəra -mentioning- su Alanəm alaksənadə, Shiye adamganaso bu lan alakkono. Kǝra, kuru Rabbinǝmdǝ shima Rahmawo-'. Nabi sallallahu ‘alaihi wasallam ye waltə yallanzəro kalma wahyuye suro hangalzayen cina. Shiye Khadijah bint Khawailidh'a kəllatə kuru wono: 'Wuga zaktə, wuga zaktə!'. Shiga zaksana hatta ritənzə bawono. Daji awo wazənadə Khadijaro wono: 'Wuye kəlanzəro kaziyi'. So Khadijah ye wono: ‘Wallahi, Allah ye nyiro awo laa sǝdin ba, dalilnzǝdǝ nyi kam do sawa’a gozǝwu kojin’. Khadijah ye shiga bowono kəla Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul Uzza, tada awa Khadijah ye, shi do zaman Jahiliyyah yen kəristawo. Shiye kuru kitawuwa təlam Hebrewben ruwozəna, kuru kuru Bible təlam Hebrewben ruwozəna izni Allahben. Loktu shimadən Waroqohdə cari kuru shimzə təmzəna. Khadijah ye wono: 'Ya tada rawanyibe, awo tada yanzəganabe gulzənadə kərtəgəne'. Waroqoh ye wono: 'Ya tada yanyibe, ayi sǝbandǝna'. Daji Rasulullah sallallahu alaihi wasallamye awo shiro wagǝzǝnadǝ bayanzǝna. Waroqoh ye wono: 'Shima Namus wo, futu Allah ye Musa ro bayanzəna yeyi. Oh, wuye kuwami yaye gana kuru wuye kənəngatənyiro wallono loktu amnəmye nyiga duwazanadən'. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ye ciworo: 'Sandiye wuga duwazayin wa?' Waroqoh ye ja’awu: ‘Aa. Dalildə nduma awo surodən gənatənadəga suwudinba sai sandiro - watəma -. Ca loktu awo adə wakazənadən mbejiro wallono-a, ca nyiga raktənyi lan banayin'. Waroqoh ye awo do shiye kasatsəna dəga asuzənyi dalil shiye buron bawono loktu fatroh - de - revelation yen. [Ibnu Shihab] ye wono; shiye wuro [Abu Salamah bin Abdurrahman] ro bayanzəna kəla [Jabir bin Abdullah Al Ansari] ye kəla deben wahyiben manazəna, futu Manzo Allahbe gulzənayeyi: 'Sa lejindən kowo samilan fangəna, nashadəro wumiya kuru wuro malayyadə suro chairben isəna'. sami-a cidi-a. Wuye riyitə kuru fatoro lewoko, kuru wono: ‘Wuga zaktə. Wuga zakne'. Daji Allah Ta'alaye wahyu sǝdǝna: -Ya nyi kǝlanǝmma zaktǝma- hatta kalma Allahbe -kuru sanamwa koltǝ-. Tun loktudən wahayidə sambisoro isayin'. Hadith adə kuruson [Abdullah bin Yusuf]-a [Abu Shalih]-a kuru [Hilal bin Raddad]-aye [Az Zuhri] lan riwazana. Kuru [Yunus] ye wono; kuru [Ma'mar] ye kasatsəna shiye Az Zuhri lan səbandəna.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Shiye andero [Musa bin Isma’il] gulzəna, shiye andero gulzəna [Abu ‘Awanah] wono, shiye andero gulzəna [Musa bin Abu Aisyah] wono, Shiye andero [Sa’id bin Jubair] na [Ibn ‘Abbas] yen kəla kalma Allah Ta’alaben gulzəna: -Wande təlamnəm - shi-'. Ibn Abbas ye wono: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam də zauro awo fəlezənadə - Alqur'an - haftəro shawazəna kuru ciminzə fəlejin'. Ibn Abbas ye wono: 'Wuye cinyi -kəratəro- nyiro - futu Manzo Allahbe wuro sədənayeyi'. Said ye wono: ‘Kuru wuye cinyi -kəratəro- nyiro fəlejin futu Ibn Abbas ye sədəna yeyi. Daji Nabiye ciwanzə fəlezəna. Daji kalma Allah Ta'alabe fəlango: Təlamnəm -kəra- Al-Quranbedə -duwaro -masterjin. Haiyaro, shima awondewo sandiga -suro kǝrǝnnǝmben- kuru -nyiga hangallaro sǝdin- sandiya kǝralan'. Maananzǝdǝ shima Allahye suro kǝrǝnǝmben sǝmoyin - shiga hafsǝro - kuru shiga kǝrayin: ‘Sa andeye shiga kǝranyiyen, daji kǝradǝga zayin’. Maananzǝ: 'Kǝrǝntǝ kuru manatǝ'. Daji Allah Ta’alaye wono: ‘Daji, haiyaro, shiga bayantədə andero kara. Maananzǝ: ‘Kuru shiga kǝratǝdǝ andero wajibwo’ Kuru Rasulullah sallallahu salallahu loktu shimadǝn Jibril ‘Alaihis Salam shiro isǝnadǝn, shiye shiga kǝrǝntǝna. Kuru loktu Jibril Salam lezənadən, Nabiye kərawono - sahabanzəro - futu Jibril Salamye shiro kərazəna yeyi.
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Shiye andero gulzəna [Abdan] shiye wono, andero gulzəna [Abdullah] andero [Yunus] ro [Az Zuhri] lan gulzəna kuru riwaya faldən, kuru andero [Bisyir bin Muhammad] gulzəna, andero gulzəna [Abdullah] wono, andero [Yunus] ro gulzəna kuru [Ma’mar] ye andero [Adullah] gulzəna, futu [Adullah] ro gulzəna yeyi. bin Abdullah] suro [Ibn Abbas] yen wono, Rasulullah shima kam zauro ngǝlamawo, musammanno suro kǝntawu Ramadlanben loktu malayya Jibril Alaihis Salam shiga kǝla kǝlzǝnadǝn, kuru shi Jibril Alaihis Salamdǝ shima shiro bǝnewoso suro kǝntawu Ramadlanben ilmu sǝdinmawo. Haiyaro, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallamdə zauro kasam fəlejinmadəga kozəna.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Shiye andero [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] shiye wono, shiye andero [Syu’aib] suro [Az Zuhri] yen gulzəna [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] shiye wono [Abdullah bin ‘Abbas] shiro [Abu] shiro Harbdullah bin Tofyan mbeji; shi Heracliusdə karapka kasuwube Quraishbe səbandəna, shidəwo suro bəlawuro kasuwube Lardə Syriabero lejindən loktu tawadə kate Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam-a Abu Sufyan-a kuru kafir Quraishbe-adə duno badizənadən. Sa Iliya'lan dazanadən Heraclius'a kəla kəllada Heracliusye sha samnonzən zandero bowozənadən, loktudən Heracliusdə am kura'a Romanbe'a rokko. Heracliusye sandiro fasarimamen manazəna. Herakliyaye wono; 'Nyilan ndaso nəmkam fatobe karəngə kam shiro Nabi guljin dəga?'. Abu Sufyanbe wono; so wuye ja’awu; 'Wuma kam shiga nəmkam fatobe karəngəma'. Herakliyaye wono; 'Shiga wuro kuru sawagǝnzǝga karǝngǝne'. Daji Quraysh so dəga ngawo Abu Sufyan yen cedo. Daji Heracliusye fasarimanzəmen wono: ‘Shiro gulne kəla kam shiro Nabi guljindəben shiga koro. Shiye wuro kattuwu sədinro waljiya, daji shiro kattuwu sədin'. Allah, nongu-nonguwa do zortə kattuwuyedəye wuro sadədənadə gənyiro wallono-a, ca shiro kattuwu gulngin.' Abu Sufyanbe wono; Daji awo buro salakkin shiye wuro ciworo - Nabi sallallahu 'alaihi wasallam - shima: 'ayi daraja kaduwunzǝbe suro nyiyen?' Wuye jaapkakəna: 'Shidə kaduwu ngəla - daraja'. Shiye waltə ciworo: 'Kawu shiro kam gadeye gulzəna?' Wuye ja'au: 'Affima ba'. Shiye waltə ciworo: 'Babanzədə mai?' Wuye ja'au: 'A'. Am shiga zasayin də am daraja kura au am gana?' Wuye jaapkakəna: 'Am shiga zayin dəma am gana'. Shiye waltə ciworo: 'Am jazayinmadə ngəwuzayin au fuluzayin?' Wuye ja'awu: 'Təra'. Shiye waltə ciworo: ‘Kam laa adinzəro gəragatə nankaro murtadzəna wa?’ Wuye ja'au: 'Affima ba'. Shiye waltə ciworo: 'Shiga ngaltema kattuwu sədin kawu awo gulzənadə guljinro?' Wuye jaapkakəna: 'Ngalte'. Shiye waltə ciworo: 'Shiye ngaltema zalumzəna?' Wuye ja’awu: ‘Ngalte. Sokku shiga luwatayen, ngaltema awo adə sədənyi'. Abu Sufyan ye wono: 'Wuye awo gade bayantənyi kalma jili anyi gənyi'. Shiye waltǝ ciworo: 'Shiga kǝriwujinna?' Wuye ja'au: 'Aa'. Shiye waltə ciworo: 'Jilibin kəriwudə dawono?' Wuye ja’awu: ‘Kərigə kate ande-a shi-ayedə zauro ngəwu. Loktu laan shiye andega cejin, loktu laan andeye shiga cejin'. Shiye waltə ciworo: 'Ayi shiye nyiro amri cina?' Wuye ja’awu: ‘Shiye andero amri cina; ‘Allahro ibada diwo shiro awo laa kəltə baro, kuru awo kakanzəye gulzanadə koltə. "Kuru andero salattə-a, zakat biyatə-a, jire gultə-a, kamanza gawurtə-a, sawa-a rotə-a amri cina." Daji Heracliusye fasarimanzəro wono: 'Shiro gulne kəla nəmkam kamdəben nyiga koro, nyiye wuro kamdə tambo darajabe gulne. Adəgai kamdəye suro zuriya jamanzəyen cizəna. Kuru wuye nyiro kam laa awo gulzənadə buron gulzənaro ciworo, nyiye gultənyi. Kam laaye buron gulzəna gultiya, tawadəro kam adə kam laa buron awo samunnam gulzənadəga copy sədinro gotin. Kuru nyiro babanzədə kaduwu mairibe ro ciworo, daji nyiye a'a jaapkatə. Wuye gulngǝna kǝla babanzǝdǝ kaduwu mairibero waljiya, tawadǝro kam adǝ mairi babanzǝbe dǝga gojin. Kuru wuye nyiga ngaltema sǝbandǝnaro ciworo Shiye kawu awo gulzənadə guljinro kattuwu sədinro waljiya, nyiye shiro jaapkənyi. Wuye tawadəro asungəna amsodəma kattuwu sadinba, Allahro kattuwu sadinba. Kuru wuye nyiro ciworo, am shiga zayinmadə am darajaa au am gana?' Shiye am gana shiga zayinma soga jaapkono. Haiyaro, sandidə Jami Nabibe. Kuru wuye nyiro bayan kəla am do ne followers gultin dəye tərana au fulutəna, nyiye ja’awunzə tərana. Kuru adə shima awo imanibewo hatta kamilro waljiya. Kuru wuye nyiro ciworo kam laa adinzəro gəragatə nankaro murtadzənaro. Nyiye ja'au a'a. Kuru adəma futu imanidə sa karəgəlan wurajinna kuru wurajinna. Kuru nyiro ngaltema zalumzənaro nyiro coworo, nyiye ngaltema jaapkənyi. Kuru adəma futu shi Apostlesdə raksa zalumzayinbadə. Kuru wuye nyiro awo shiye nyiro amrzənadəga coworo, nyiye ja’awu cina kəla shiye nyiro Allah’a ibadaro amri cina, kuru nyiro awo laa ibadaro haramzəna, kuru shiye nyiro sala’a, zakat’a, jire’a, kamanza’a gawurtə’a, sawa’a ro’a. Abiso gultǝnǝmdǝ jirero waljiya, shiye tawadǝro mairi cidiyanyibe dǝga sunotin. Wuye tawadǝro shidǝ suro nyiyen baworo zangǝna, wuye diwal shiro letǝbe nozǝnaro wallono-a, tawadǝro wuye shiga matǝro zauro ngǝnǝktǝyin hatta sa shilan mbejiro waljiya tawadǝro shilanzǝga tuljin. Daji Heracliusye wasika Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam lan Dihyah ye kərmaiwu Basrah ye ro suwudəna sowondəna. Daji wasikadə Heracliusro co, daji shiye kərazə kuru awo suronzən dagənadə shima: ‘Bismillahir Rahmanir Rahim. Muhammad lan, cidawu Allahbe-a Rasulnzǝ-a Heracliusro. Ruler Romanbe, Shafa am do amariya zasayinmasoro. Daji shi adəgairo, wuye nyiga bowotə Islambe; Islamro gawo, daji nəlefa mbeji, Allahye nyiro indiro shimtiti cin. Amma nyiye waltəramma, daji zunuwu amnəmye gonəmin, kuru: Ya am kitawube, isa - jimla - hukuma - kate ande-a nyi-ayen kambiyi bawo, andeye kam falma ibadannyi amma Allah-a kuru andeye awo laa Shiro kəltənyi kuru - au - kam falma andeye kam gade-a Rabbsro gonyi Allah gənyiro'. Sandiye walzaiya, sandiro gulne: 'Andedə am duwo -Allahro-'. Abu Sufyan ye wono: ‘Ngawo Heraclius ye awo gulzəna dəga fəlezənayen kuru wasika dəga kərazə tamozənayen, hangalza-a kowo-a ngəwu-a mbeji, shi do andeya duzəna də. Wuye sawa’anyiro gulngǝna ngawo andeya duwazanaben; 'Haiyaro shiga lamarra tada Abu Kabsyahbero bowozana. Heraclius də kəla mairi Romeben zəktəna. Loktu shimadən yayi wuye Muhammaddə kənasar sədinro kaziyinyi mbeji, hatta darerammo - shi fantə adə baro wallono ngawo - Allahye wuga Islamro kasatsənaben. Kuru Ibn An Nazhur, cidama Iliya’be kuru Heracliusdə bishop kəristabe, shiye wono yim fal loktu Heracliusbe Iliya’ro ziyara sədənan shidə zauro hangalzə cizəna, shiye wono komandanzə kəriwube laadəro: ‘Haiyaro kəndaramnəmdəga kasatsənyi. Kuruson, Ibn Nazhhur ye wono, ‘Heraclius də shima ilmuma shillewuwaye sambisoro hangal gənajinma. Shiye loktu laan korowa liitasoye shiga sowondənadə jaapkono; 'Bəne fal loktu shillewuwa kozanadə wujindən, mai Khitanbedə tambo, ndu suro am anyiben kənatəna?' Jaawuwa limanwabe; ‘Am kənatə sadində sandima Yewudiwa bas, Yewudiwa nankaro wande kaziyi-a. Biya lardəwa mairinzəye sammaso amro fəlezə, Yewudiwa lardəwa anyiyedə ceza'. K Loktu shimadən, Heraclius, manzo mai Bani Ghassanbedə, shiga kəla Manzo Allahbe (saw) gulzəro sadədəna, ngawo kamdəye hawardə gulzə tamozənan, Heracliusye shiga kulastəro amariya cina kəla shilan kənatəna ra gənyiro. Ngawo kulastənayen, shidə hayyamaro sələmro wallono. Daji amsoye Heracliusro gulzana. Heracliusye kamdəga kəla Arabwa gadeben ciworo, sandidə kənatəna ra kənatənyi?' Shiye ja’awu; 'Arabwa samma kənatəna'. Herakliyaye wono; 'Shima mai Ummahbewo, haiyaro shidə tambo'. Daji Heraclisuye sawanzə Romebe ilmunzə Heraclisube tilodəro wasika zuzəna - shiro kəla tambo Nabi Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallamben - gulzəro. Daji, shiye bəlawurozə gozə kowono lardə Himshabero, amma kawu Himsharo lejinro, ja'au wasika sawanzəbedə buron isəna. Sawanzəye raayi Heracliusbedəga kasatsəna kəla Muhammaddə katambo kuru shidə haiyaro nawi. Heraclius ye cidawu Roman ye dəga bowono nazə Himsha ye dəro isayin ro, ngawo nduso samno dəro isayin yen, Heraclius ye cinna samma zaktəro amariya co. Daji shiye wono; 'Ya lardǝ rumbe, nyi sammaso kǝnasar-a fugǝtǝ-a sǝwandǝminna, kuru mairidǝ muskondelan kara? Ragǝma, Muhammadǝga Nabiro kasatne!'. Kalimawa anyi fanza, cinna samma zakkata yaye, sandiye tǝma karaye yeyiro kasharu. Kəndaram jili anyi kururo, Heracliusye təmanzə bawono kəla Muhammadbe nəmnabinzəro imanizayinro. Daji nduso nanzaro waltəro amri cina kuru wono; 'Haiyaro, awo kərmaaro gulngənadə shima nəmkərawu nyi sammasobe jarabtə bas. Kǝrma dǝro wuye shawari adǝga rukǝna'. Daji Heracliusro njilarzana kuru shiga kurnozana. Adəma hawar Heracliusbe dawono. Shiga [Salih bin Kaisan] kuru [Yunus] kuru [Ma'mar] sandima [Az Zuhri] lan riwazana.
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Shiye andero [Abdullah bin Musa] wono, shiye andero [Hanzalah bin Abu Sufyan] suro [‘Ikrimah bin Khalidben] suro [Ibn Umar]ben wono: Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallambe wono: ‘Islamdə kəla -futu uwuben gartəna-; shaida kəla ila bawo amma Allah kuru haiyaro Muhammaddə shima manzo Allahbewo, salawa kokcin, zakat biyajin, hajj-a kuru puasa-a loktu Ramadanben'.
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Shiye andero [Abdullah bin Muhammad Al Ju’fi] shiye wono, Shiye andero [Abu Amir Al’Aqadi] gulzəna, shiye andero [Sulaiman bin Bilal] na [Abdullah bin Dinar] na [Abu Salih] na [Abu Hurairah] na Nabiye wono: dalami-a, kuru nongu-nongudə nasha imanibe'.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Adam bin Abu Iyas] ye wono, andero [Syu’bah] [Abdullah bin Abu As Safar] lan riwattǝna kuru [Isma’il bin Abu Khalid] [Asy Sya’bi] lan [Abdullah bin ‘Amru] lan riwattǝna shido Nabi sallallallahu ‘alah gultǝnama: Musulummaro nəlefa, kuru Muhajirdə kam awo Allahye haramzənadə kolzənadə. ' Abu Abdullah ye wono; kuru [Abu Mu’awiyya] ye wono; Shiye andero [Daud] ro gulzəna, shidə tada Ibn Hindbe, shi [‘Amir] ye wono; Wuye [Abdullah], maananzǝ ibn 'Amru, na Nabi sallallahu 'alaihi wasallamben fangǝna kuru [Abdul A'laa] na [Daud]ben na ['Amir]ben na [Abdullah]ben na Nabi sallallahu 'alaihi wasallamben wono
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Shiye andero [Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Qurasyi] wono, shiye andero [babanyi] gulzəna, shiye andero [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] na [Abu Burdah] lan [Abu Musa] lan wono: ‘Ya Rasulullah, Islam ndaso zauro faida’a?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye ja’awu: ‘Nyi do musləmma soye cinza-a muskonza-a lan nəlefa mbeji’.
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Shiye andero [Amru bin Khalid] wono, Shiye andero [Al Laits] suro [Yazid]ben suro [Abu Al Khairben] suro [Abdullah bin Amru]ben wono; Kam laa mbeji shiye Nabi sallallahu salallahu wasallam ro ciworo; 'Islam ndaso shima ngǝlawo?' Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ye ja’awu: ‘Nyi kəmbu cin, am notəna-a notənyi-a ro salam guljin’.
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Shiye andero [Musaddad] ye wono, andero [Yahya] suro [Syu’bah] yen [Qotadah] suro [Anas] yen Nabi sallallahu ‘alaihi wasallam lan kuru [Husain Al Mu’alim] ye wono, shiye andero [Qotadah] suro [Anas] yen wono: yanzəganadəga səraana futu kəlanzəga səraana yeyi'.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Andiro gulzana [Abu Al Yaman] wono, andero gulzana [Syu'aib] wono, andero gulzana [Abu Az Zanad] [Al A'raj] lan [Abu Hurairah] lan, shi Rasulullah (sallallahu) ye wono: 'Adə nankaro shi kam duwo suro nyiyen mbejidə shima awo kərawonyiwo. amnzǝ kura-a kuru dulinzǝ-a kozǝnaro'.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Shidə andero lezəna [Ya'qub bin Ibrahim] wono, shidə andero lezəna [Ibn Ulayyah] na [Abdul Aziz bin Shuhaib] na [Anas] na Nabi sallallahu 'alaihi wasallamben kuru shidə andero lezəna [Adam] wono, shidə andero lezəna [Qudah] lan [S] Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam ye wono: 'Nyiye ndaso ma imanijin ba sai shiye yanzaso-a, dulinzaso-a, am samma so-a kozənaro sərayinro waljiya.'
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Shiye andero gulzana [Muhammad bin Al Mutsanna] wono, andero gulzana [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] wono, andero gulzana [Ayyub] na [Abu Qilabah] na [Anas bin Malik] na Nabi sallallahu 'alaihi wasallamben, shiye wono awowa do kamdəye sədinma: ' imani: Shiye Allah-a Rasulu-a shiro zauro saragǝnaro sǝdǝna, sandi indidǝga kozǝnaro. Shiye kam laa sǝragǝnaro waljiya, shiga sǝragǝnyi illa Allah nankaro. Kuru shiye kafirro waltəgə wazəna futu shiga kannuro gəbtəgə wazəna yeyi.'
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Shiye andero [Abu Al Walid] wono, shiye andero [Syu’bah] ye wono [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], wono; Wuye [Anas] na Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallamben fangǝna, shiye wono: ‘Alama imanbedǝ shima -Ansar-dǝga kǝrawu kuru alamaram nifaqbedǝ shima -Ansar-dǝga- watǝwo’.
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Shiye andero [Abu Al Yaman] wono, andero [Syu'aib] suro [Az Zuhriben] wono, andero gulzəna [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], shi ['Ubadah bin Ash Shamit]də sawanzə kəriwu Badrbedən cidazəna kuru shidə kam fal suro am doni bəne Abahbe gozanadəben; shi Manzo Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ye wono sa shiye suro sawa'anzə laayen: 'Imani kəla awo laayen Allah'a kəltənyi, ndaltə gənyi, zina diwo gənyi, dulinzə'a cezənyi, kattuwu'a kəltənyi kate muskonzə-a shinzə-ayen, awo laa disobe gənyi. Nduwo suro nyiyen sandiya zamzəna, shiro shimtiti Allahbe mbeji, kuru nduwo awowa anyiga namzəna kuru Allahye shiga dunyalan azabsənadə, shiro kafarat, kuru nduwo awowa anyiga namzəna kuru Allahye shiga zaksəna - shiga dunyalan azabcinba - daji kasuwunzə Allahro waljin, shiye razənaro waljiya au shiga azabcin. Daji andeye shiro awowa anyi nankaro wadə gonyena.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
[Abdullah bin Maslamah] ye andero [Malik] lan [Abdurlahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'sha'ah] lan [bawanzǝ] lan [Abu Sa'id Al Khudri] lan gulzǝna, shiye wono, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye wono: ' musləmmadə shima kanyi do kəla kauye-a na cintə-a lan cizənadə, shiye lezəna. adinzədə dalil ritə shiga zortəro'.
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Has andero [Muhammad bin Salam] ye wono, andero [‘Abdah] suro [Hsyam] yen [bawanzə] suro [Aisha] yen wono: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam sa shiye sahabawaro amri cinadən, shiye sandiro amri cina kəla awowa sandiye raksa sadinma diwoben, daji sahabadəye wono; 'Andedə nyiyeyi gənyi, ya Rasulullah, dalil nyiro zunuwunəm kureye-a fuwuye-a gawurtəna'. Daji shi sallallaahu 'alaihi wasallamdə suro fuskanzəyen turinro gəragatə, daji wono: 'Haiyaro, kam duwo zauro taqwa kuru Allahga zauro asuzənadə shima wuwo'.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Shiye andero gulzana [Sulaiman bin Harb] wono, andero gulzana [Syu’bah] lan [Qotadah] lan [Anas bin Malik] lan Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam lan, shiye wono: ‘Yakkə -awowa- do kamye sətanaro waljiya, shiye nəm kəji imanibe shiro indi kozəna: Allah-a. Kuru kam do kam laa sǝragǝna dǝ, kam shima dǝga sǝrawunyi illa Allah ‘azza wajalla. Kuru nduwo kafirro waltəgə wazənadə futu shiga kannuro gəbtəgə wazənadə'.
