Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Ginsugiran niya kami [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] siling niya, Ginsugiran kami [Sufyan] nga nagsiling, nga Ginsugiran kami [Yahya bin Sa'id Al Ansari] nagsiling, ginsugiran kami [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], nga nabatian niya [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] nga nagsiling; Isa ka bes nabatian ko si [Umar bin Al Khaththab] sa pulpito nga nagasiling; Nabatian ko ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nga nagsiling: 'Ang tanan nga mga aksyon nagadepende sa tuyo, kag ang padya para sa tagsa ka tawo nagadepende sa kon ano ang gintuyo; Ang bisan sin-o nga nagatuyo sa pagsaylo bangod sang kalibutan nga luyag niya lab-uton ukon bangod sang isa ka babayi nga luyag niya pangasaw-on, nian ang iya pagsaylo amo ang iya gintuyo.'
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Ginsiling sa amon [si Abdullah bin Yusuf], ginreport sa amon [Malik] gikan sa [Hisyam bin 'Urwah] gikan sa [iya amay] gikan sa [Aisyah] ang iloy sang Mu'minin, nga si Al Harith bin Hisham namangkot kay Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Rasulullah, paano ka nagdulhog sa rebelasyon'? Gani si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nagsabat: 'Kon kaisa nagaabot ini sa akon pareho sang tunog sang mga kampanilya nga nagahuni kag ini nga pamaagi amo ang pinakamabudlay para sa akon, dayon nagauntat ini agud mahangpan ko ang ginahambal. Kag kon kaisa ang isa ka anghel nagaabot nga daw isa ka tawo kag nagahambal sa akon gani ginasunod ko ang iya ginasiling'. Si Aisyah nagsiling: 'Sa pagkamatuod, nakita ko sang isa ka bes ang isa ka rebelasyon nga nagdulhog sa Iya sallallaahu 'alaihi wasallam sa isa ka matugnaw gid nga adlaw kag dayon nag-untat ini, kag nakita ko nga ang Iya agtang nagatulo sang singot'.
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Ginsiling sa amon [si Yahya bin Bukair] nagsiling, Ginsiling sa amon gikan sa [Al Laits] gikan sa ['Uqail] gikan sa [Ibn Shihab] gikan sa ['Urwah bin Az Zubair] gikan sa [Aisyah] -ang Iloy sang mga Mu'minin-, nga nagsiling sia: 'Ang pagsugod sang rebelasyon nga nag-abot kay Rasulullah sasulullah salullahualah alam amo ang matuod nga alam damgo sa pagkatulog. Kag wala Sia nagadamgo kon indi ini mag-abot kaangay sang kapawa sang kaagahon. Nian ginbugayan sia sing gugma sa pag-isahanon, gani ginpili niya ang kuweba ni Hiro kag ginbatas ini, nga amo ang pagsimba sa gab-i sa pila ka tion antes magbalik sa iya pamilya agod maghanda sing mga probisyon para sa pagkabuhi liwat. Dayon nakigkita sia kay Khadijah agod maghanda sing mga probisyon. Tubtob sang ulihi nag-abot si Al Haq sang yara sia sa kuweba ni Hiro, isa ka anghel ang nag-abot kag nagsiling: 'Basaha?' Nagsabat sia: 'Indi ako makabasa'. Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagpaathag: Gani gin-uyatan ako sang anghel kag ginhakos ako sing mabaskog dayon ginbuy-an ako kag nagsiling liwat: 'Basaha!' Nagsabat sia: 'Indi ako makabasa'. Gani gin-uyatan ako sang anghel kag ginhakos ako sing mabaskog dayon ginbuy-an ako kag nagsiling liwat: 'Basaha!'. Nagsabat sia: 'Indi ako makabasa'. Gin-uyatan ako liwat sang anghel kag ginhakos ako sa ikatlo nga tion sing mabaskog gid dayon ginbuy-an ako, kag nagsiling liwat: -Basaha paagi sa -pagsambit- sang ngalan sang imo Dios nga nagtuga, Gintuga Niya ang mga tawo gikan sa isa ka clot sang dugo. Basaha, kag ang imo Ginuo amo ang Labing Maluluy-on-'. Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagbalik sa iya pamilya upod ang mga pulong sang rebelasyon sa isa ka kabalaka nga kahimtangan. Nakilala niya si Khadijah bint Khawailidh kag nagsiling: 'Tabuni ako, tabuni ako!'. Nalikupan sia tubtob nga nadula ang iya kahadlok. Dayon ginsugiran niya si Khadija kon ano ang natabo: 'Nabalaka ako sa akon kaugalingon'. Gani si Khadijah nagsiling: 'Sa ngalan ni Allah, indi ka paghalitan ni Allah sa walay katubtuban, bangod isa ka ka tawo nga nagapadayon sa pag-abyanay'. Dayon gin-agda sia ni Khadijah nga makigkita kay Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, ang anak sang tiyo ni Khadijah, nga isa ka Cristiano sa panahon sang Jahiliyyah. Nagsulat man sia sang mga libro sa Hebreo, kag nagsulat man sang Biblia sa Hebreo nga may pahanugot ni Allah. Sadto nga tion tigulang na si Waroqoh kag bulag na ang iya mga mata. Si Khadijah nagsiling: 'O anak sang akon tiyo, pamatii ang ginasiling sang anak sang imo utod'. Si Waroqoh nagsiling: 'O anak sang akon utod, ano ang imo naeksperiensiahan'. Gani ginsugid ni Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kon ano ang natabo sa iya. Si Waroqoh nagsiling: 'Amo ini si Namus, subong sang ginpahayag ni Allah kay Moises. Oh, tani bata pa ako kag buhi pa ako sang gintabog ka sang imo mga tawo'. Si Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam namangkot: 'Itabog bala ako nila?' Si Waroqoh nagsabat: 'Huo. Kay wala sing may mag-abot nga dala ang inyo dala kon indi sila masakitan - himuon nga kaaway -. Kon didto ako sang natabo ina, ginbuligan ko ikaw sa bug-os ko nga masarangan'. Wala maeksperiensiahan ni Waroqoh ang hitabo nga iya ginapatihan bangud napatay sia sing mas temprano sa tion sang fatroh - kahawaan - rebelasyon. [Ibn Shihab] nagsiling; nagpahibalo sa akon [Abu Salamah bin Abdurrahman] nga [Jabir bin Abdullah Al Ansari] naghambal nahanungod sa pagkawalay unod sang rebelasyon, subong sang ginsiling sang Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Samtang nagalakat ako nabatian ko ang isa ka tingog gikan sa langit, nagtulok ako sa sini kag natabo nga ang anghel nga nagkadto sa akon sa kuweba sa tunga sang isa ka pulungkuan sa Hiro langit kag duta. Hinadlukan ako kag nagpauli, kag nagsiling: ‘Tabuni ako. Tabuni ako'. Gani si Allah Ta'ala nagpadala sang isa ka rebelasyon: -O ikaw nga nagatabon sang imo kaugalingon- tubtob sa pulong ni Allah -kag magbiya sa mga diosdios-. Sugod sadto ang mga rebelasyon padayon nga nag-abot sing dalayon'. Ini nga hadith ginsaysay man ni [Abdullah bin Yusuf] kag [Abu Shalih] subong man ni [Hilal bin Raddad] gikan kay [Az Zuhri]. Kag [si Jonas] nagsiling; kag [si Ma'mar] nagsugot nga nakuha niya ini kay Az Zuhri.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Ginsugiran niya kami [si Musa bin Isma'il] nagsiling sia, Ginsugiran kami [si Abu 'Awanah] nagsiling, nga Ginsugiran kami [si Musa bin Abu Aisyah] nagsiling, Ginsugiran kami [Sa'id bin Jubair] gikan kay [Ibn 'Abbas] nahanungod sa mga pulong ni Allah Ta'ala: -Indi pag-isaylo ang imo dila sa pagbasa sang Koran sing madasig bangod luyag mo ini - Si Ibn 'Abbas nagsiling: 'Ang Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam may mabaskog gid nga handum nga saulohon ang ginpahayag - ang Qur'an - kag ginhulag ang iya mga bibig'. Siling ni Ibn 'Abbas: 'Ihulag ko ang akon mga bibig -sa pagbasa sini- sa imo subong sang ginhimo sa akon sang Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Siling ni Sa'id: 'Kag igahulag ko ang akon mga bibig -sa pagbasa sini- sa imo subong sang nakita ko nga ginhimo ini ni Ibn 'Abbas. Gani ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam naghulag sang iya mga bibig. Dayon ang pulong ni Allah Ta'ala nag-abot: Indi pag-ihulag ang imo dila sa -pagbasa- sang Koran bangod madasig mo ini nga ma-master. Sa pagkamatuod, sa amon gasto ang pagtipon sini -sa imo dughan- kag -himuon ka nga maalam- sa pagbasa sini'. Ang buot silingon sini amo nga ginatipon ini ni Allah sa imo dughan - agod masaulo ini - kag dayon ginabasa mo ini: 'Kon matapos na namon ini basahon, nian sunda ang pagbasa'. Nagakahulugan ini: 'Magpamati kag maghipos'. Dayon si Allah Ta'ala nagsiling: 'Nian, sa pagkamatuod, yara sa Aton ang pagpaathag sini. Nagakahulugan ini: 'Kag obligasyon Naton nga basahon ini' Kag ang Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam halin sadto nga tion sang si Jibril 'Alaihis Salam nagkadto sa iya, nagpamati sia sa iya. Kag sang wala na si Jibril 'Alaihis Salam, ginbasa ini sang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam - sa iya mga kaupod - subong nga ginbasa ini ni Jibril 'Alaihis Salam sa iya sallallaahu 'alaihi wasallam
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Nagsugid sa amon [Abdan] siling niya, nagsiling sa amon [si Abdullah] nagsugid sa amon [Yunus] gikan kay [Az Zuhri] kag sa amo man nga pagsaysay, nagsugid man sa amon [Bisyir bin Muhammad] nagsiling, nagsugid sa amon [Abdullah] nagsiling, nagsugid sa amon [Yunus] kag [Ma'mar] gikan [Az Zuhri] subong sang ginsiling sa amon [Az Zuhri] Si Abdullah] gikan sa [Ibn 'Abbas] nagsiling, nga si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam amo ang pinakamalum-ok nga tawo, ilabi na sa bulan sang Ramadlan sang ang anghel nga si Jibril 'Alaihis Salam nagsugata sa iya, kag si Jibril 'Alaihis Salam ang nagkadto sa iya kada gab-i sa bulan sang Ramadlan 'Alaihis Salam, sa diin si Jibril 'Alaihis Salam nagtudlo sa iya Qur'an. Sa pagkamatuod, si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mas malulo sangsa nagahuyop nga hangin.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Nagsugid sa amon [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] siling niya, nagsiling sa amon [Syu'aib] gikan sa [Az Zuhri] nagsiling sa akon [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] nga [Abdullah bin 'Abbas] nagsiling sa iya nga [Abu Sufyan bin Harb] dapat magsugid sa iya; nga si Heraclius nakabaton sang isa ka grupo sang negosyante sang Quraish, nga yara sa isa ka ekspedisyon sa negosyante sa Duta sang Syria sa tion nga ang kasugtanan sa tunga sang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam kag ni Abu Sufyan kag sang mga infidel nga Quraish nag-epekto. Sang nag-untat sila sa Iliya' nakilala nila si Heraclius sa imbitasyon ni Heraclius nga agdahon sa paghambalanay sa iya pagtililipon, nga sa amo nga tion si Heraclius kaupod sang mga dignitaryo sang Roma. Si Heraclius naghambal sa ila paagi sa isa ka manugbadbad. Si Heraclius nagsiling; 'Sin-o sa inyo ang may pinakamalapit nga kaangtanan sa pamilya sa tawo nga nagapangangkon nga sia ang Manalagna?'. Si Abu Sufyan nagsiling; gani nagsabat ako; 'Ako ang may pinakamalapit nga kaangtanan sa pamilya sa iya'. Si Heraclius nagsiling; 'Palapita sia sa akon kag sa iya mga abyan'. Gani ginbutang nila ang Quraysh sa likod ni Abu Sufyan. Dayon si Heraclius nagsiling paagi sa iya manugbadbad: ‘Sugiri sia nga ginpamangkot ko sia nahanungod sa tawo nga nagapangangkon nga isa ka Manalagna. Kon magbutig sia sa akon, ti dapat ka man magbutig sa iya'. Sa ngalan ni Allah, kon indi tungod sa kahuy-anan nga gintuga sang mga panumbungon sang pagbinutig nga ila ihatag sa akon, nagbinutig ako kuntani sa iya.' Si Abu Sufyan nagsiling; Gani ang una nga butang nga iya ginpamangkot sa akon nahanungod sa iya - ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam - amo: 'ano ang posisyon sang iya kaliwatan sa tunga ninyo?' Nagsabat ako: 'Sia may maayo - dungganon - nga kaliwatan'. Namangkot sia liwat: ‘May iban pa bala nga nagsiling sini antes sa iya?’ Nagsabat ako: 'Wala'. Namangkot sia liwat: ‘Hari bala ang iya amay?’ Nagsabat ako: 'Indi'. Ang mga nagasunod bala sa iya mataas sing ranggo nga mga tawo ukon kubos nga mga tawo?’ Nagsabat ako: 'Bisan ang mga nagasunod sa iya mga kubos nga mga tawo'. Namangkot sia liwat: ‘Nagadamo bala ukon nagadiutay ang mga sumulunod?’ Nagsabat ako: 'Dugang'. Namangkot sia liwat: ‘May nag-apostata bala bangod naakig sia sa iya relihion?’ Nagsabat ako: 'Wala'. Namangkot sia liwat: ‘Nakita mo bala sia nga nagabinutig antes niya ginhambal ang iya ginsiling?’ Nagsabat ako: 'Wala gid'. Namangkot sia liwat: ‘Nagdaya na bala sia?’ Nagsabat ako: ‘Wala gid. Sang nag-upod kami sa iya, wala gid niya ina ginahimo'. Si Abu Sufyan nagsiling: 'Indi ako makapaalinton sang iban pa luwas sa mga tinaga nga pareho sini'. Namangkot sia liwat: ‘Ginapakig-away mo bala sia?’ Nagsabat ako: 'Huo'. Namangkot sia liwat: ‘Paano natapos ang inaway?’ Nagsabat ako: ‘Ang inaway sa tunga namon kag sa iya tuman ka daku. Kon kaisa ginakastigo niya kami, kon kaisa ginakastigo namon sia'. Namangkot sia liwat: ‘Ano ang ginsugo niya sa imo?’ Nagsabat ako: ‘Ginsugo niya kami; 'Simbaha si Allah nga wala nagapakig-angot sa iya, kag bayai ang ginsiling sang imo mga katigulangan. "Ginsugo man niya kami nga magpangamuyo, magbayad sang zakat, magsugid sang matuod, magpatawad sa isa kag isa kag magmentinar sang pag-abyanay." Gani si Heraclius nagsiling sa iya manugbadbad: ‘Sugiri sia nga ginpamangkot ko ikaw tuhoy sa ginikanan sang tawo, sugiran mo ako nga ang tawo dungganon nga kaliwat. Subong man, ang tawo nabanhaw sa tunga sang mga kaliwat sang iya katawhan. Kag ginpamangkot ko ikaw kon may nakahambal sang iya ginsiling sang una, nagsiling ka nga wala. Kon ginsiling nga may isa nga nagsiling sini sang una, siyempre magahunahuna ako nga ini nga tawo nagakopya sang isa ka tawo sang una nga nagsiling sang kaanggid nga butang. Ginpamangkot ko man ikaw kon ang iya amay halin sa harianon nga kaliwat, gani nagsabat ka nga indi. Nagsiling ako nga kon ang iya amay gikan sa harianon nga kaliwat, siyempre ini nga tawo magaangkon sang ginharian sang iya amay. Kag ginpamangkot ko man ikaw kon nakuha mo na ini Kon nagbinutig sia antes niya ginhambal ang iya ginsiling, ginsabat mo sia nga indi. Nahangpan ko gid nga bisan ang mga tawo wala nagapangahas sa pagbutig, paano pa ang pagbutig kay Allah. Kag ginpamangkot ko man kamo, ang mga nagasunod sa iya bala mga dungganon ukon mga kubos?' Ginsabat mo ang mga kubos nga nagasunod sa iya. Sa pagkamatuod, sila ang mga sumulunod sang Propeta. Ginpamangkot ko man ikaw kon nagdamo ukon nagnubo ang mga followers, nagsabat ka nga nagdamo ini. Kag amo ina ang kahimtangan sang pagtuo tubtob mangin himpit ini. Ginpamangkot ko man kamo kon bala may nag-apostata bangod naakig sia sa iya relihion. Nagsabat ka nga indi. Kag amo ina ang pagtuo kon ini nagatubo kag nagatubo sa tagipusuon. Ginpamangkot ko man ikaw kon nakacheat na siya, sabat mo never. Kag amo ina kon paano ang mga Apostoles indi makadaya. Kag ginpamangkot ko man kamo kon ano ang iya ginsugo sa inyo nga himuon, nagsabat kamo nga ginsugo niya kamo nga magsimba kay Allah paagi sa indi pagpakig-upod sa bisan ano sa Iya, kag gindumilian kamo sa pagsimba sa mga diosdios, ginsugo man niya kamo nga sakdagon ang pangamuyo, magbayad sang zakat, maghambal sang kamatuoran, magpatawad sa isa kag isa kag magpadayon sang pag-abyanay. Kon ang tanan mo nga ginasiling matuod, pat-od gid nga magagahom sia sa ginharian sa idalom sang akon mga tiil. Nagduda gid ako nga wala sia sa tunga ninyo subong, kon nahibaluan ko ang dalan agod makakadto sa iya, siempre tinguhaan ko gid nga pangitaon sia nga kon yara ako sa iya tupad pat-od gid nga hugasan ko ang iya mga tiil. Dayon si Heraclius nangayo sang sulat gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nga gindala ni Dihyah para sa mga manuggahom sang Basrah. Gani ginhatag niya ang sulat kay Heraclius, gani ginbasa niya ini kag ang kaundan mabasa: ‘Bismillahir rahmanir Rahim. Gikan kay Muhammad, alagad ni Allah kag Iya Sugo kay Heraclius. Romanong Manuggahom, Kaluwasan para sa mga nagasunod sang mga panudlo. Nian sa baylo nga ina, ginaagda ko kamo upod ang panawagan sang Islam; Magsulod sa Islam, dayon mangin luwas ka, si Allah magabalos sa imo sing makaduha. Apang kon magtalikod kamo, nian magadala kamo sang mga sala sang inyo katawhan, kag: O katawhan sang libro, magkari kamo - mag-uyat - sa isa ka dinalan - isa ka mando - nga wala sing pagbinaisay sa tunga namon kag ninyo, nga wala kami sing ginasimba kundi si Allah kag wala kami nagapakig-upod sa Iya kag wala man - ukon - ang bisan sin-o sa amon nagakuha sang iban subong mga Rabbs luwas kay Allah'. Kon magtalikod sila, dayon magsiling sa ila: 'Yari karon, kami yadtong mga nagpasakop -kay Allah-'. Si Abu Sufyan nagsiling: 'Pagkatapos nga ginpaalinton ni Heraclius ang iya ginsiling kag natapos ang pagbasa sang sulat, may kinagamo kag magahod nga mga tingog, nga nagpalayas sa amon. Siling ko sa akon mga abyan pagkatapos kami gintabog; 'Sa pagkamatuod gin-agda sia sa mga hilikuton sang anak ni Abu Kabsyah. Nabalaka si Heraclius sa imperyo sa Roma. Bisan sadto nga tion nagakabalaka man ako nga si Muhammad mangin madinalag-on, tubtob nga sa katapusan - ina nga balatyagon nadula pagkatapos - ginbaton ako ni Allah sa Islam. Kag si Ibn An Nazhur, isa ka opisyal sang Iliya kag si Heraclius isa ka Cristianong obispo, nagsiling sia nga isa ka adlaw sang nagduaw si Heraclius kay Iliya’ nabalaka gid sia, nga nagasiling sa pila sang iya mga kumander sa inaway: ‘Sa pagkamatuod ginapanghiwala namon ang inyo kahimtangan. Dugang pa, si Ibn Nazhhur nagsiling, 'Si Heraclius isa ka astrologo nga pirme nagahatag sing igtalupangod sa paghulag sang mga bituon. Isa ka bes ginsabat niya ang mga pamangkot sang mga pari sa iya; 'Isa ka gab-i sang ginatan-aw ko ang pag-agi sang mga bituon, nakita ko nga ang hari sang Khitan natawo, sin-o sa sini nga mga tawo ang natuli?' Sabta ang mga pari; 'Ang mga tawo nga nagapatuli amo lang ang mga Judio, indi kamo magkabalaka tungod sa mga Judio. Manduha lang ang tanan nga mga pungsod sa imo ginharian, agod mapatay ang mga Judio sa sina nga mga pungsod'. K Sa sina nga tion, si Heraclius, isa ka mensahero gikan sa hari sang Bani Ghassan, ginpresentar sa pagsugid nahanungod sa Mensahero ni Allah (ang paghidait kag mga pagpakamaayo ni Allaah yara sa iya), pagkatapos nga matapos sang tawo ang pagsugid sang istorya, ginsugo ni Heraclius nga usisaon sia agod tan-awon kon bala may sirkunsisyon sia ukon wala. Pagkatapos sang pag-usisa, naguwa nga itom gali sia. Dayon ginsugiran sang mga tawo si Heraclius. Ginpamangkot ni Heraclius ang tawo parte sa iban nga mga Arabo, gintuli bala sila ukon wala?' Nagsabat sia; 'Ang tanan nga mga Arabo gintuli'. Si Heraclius nagsiling; 'Amo ini ang hari sang Ummah, sa pagkamatuod natawo na sia'. Dayon si Heraclisu nagpadala sang isa ka sulat sa isa ka abyan sa Roma nga ang iya ihibalo katumbas sa kay Heraclisu - sa pagsugid sa iya nahanungod sa pagkatawo ni Propeta Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. Samtang, nagpadayon sia sa iya pagpanglakaton pakadto sa pungsod sang Himsha, apang antes mag-abot sa Himsha, ang sabat sa sulat sang iya abyan nag-abot anay. Ang iya abyan nag-ugyon sa opinyon ni Heraclius nga si Muhammad natawo kag isa gid sia ka propeta. Dayon gin-agda ni Heraclius ang mga opisyales sang Roma nga magkadto sa iya lugar sa Himsha, pagkatapos nga ang tanan yara sa miting, ginsugo ni Heraclius nga kandaduhan ang tanan nga mga ganhaan. Dayon nagsiling sia; 'O pungsod sang rum, matigayon bala ninyo tanan ang mahimayaon nga kadalag-an kag pag-uswag, samtang ang ginharian nagapabilin nga wala sing kasawayan sa amon mga kamot? Kon luyag mo, kilalaha si Muhammad bilang isa ka Propeta!'. Pagkabati sini nga mga pulong, nagdalagan sila palayo pareho sa talunon nga mga asno, bisan pa nga nakandaduhan ang tanan nga mga ganhaan. Sang makita ang amo nga kahimtangan, nadulaan sing paglaum si Heraclius nga magapati sila sa pagkapropeta ni Muhammad. Dayon ginsugo niya ang tanan nga magbalik sa ila tagsa ka lugar kag nagsiling; 'Sa pagkamatuod, ang akon ginsiling subong lang amo ang pagtilaw sang pagkamalig-on ninyo tanan. Karon nakita ko ina nga determinasyon'. Dayon nagyaub sila sa atubangan ni Heraclius kag nalipay sila sa iya. Sa amo natapos ang sugilanon ni Heraclius. Ginsaysay ini ni [Salih bin Kaisan] kag [Yunus] kag [Ma'mar] gikan kay [Az Zuhri].
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Ginsugiran niya kami [Abdullah bin Musa] siling niya, ginsugiran kami [Hanzhalah bin Abu Sufyan] gikan sa ['Ikrimah bin Khalid] gikan sa [Ibn Umar] nagsiling: Si Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam nagsiling: 'Ang Islam gintukod sa lima ka -sadsaran-; panaksihon nga wala sing dios kundi si Allah kag sa pagkamatuod si Muhammad amo ang mensahero ni Allah, nga nagatukod sang mga pangamuyo, nagabayad sang zakat, hajj kag nagapuasa sa tion sang Ramadan'.
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Ginsugiran niya kami [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] nagsiling sia, Ginsugiran kami [Abu 'Amir Al 'Aqadi] nga nagsiling, nga Ginsugiran niya kami [Sulaiman bin Bilal] gikan kay [Abdullah bin Dinar] gikan kay [Abu Salih] gikan kay [Abu Hurairah] gikan sa Propeta sallallaahu 'Abu Salih] gikan sa Propeta sallallaahi 'alahial, nagsiling si 'Flamaith: kan-uman ka sanga, kag ang kahuy-anan bahin sang pagtuo'.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ginsaysay sa amon [si Adam bin Abu Iyas] nagsiling, Ginsaysay ini sa amon [Syu'bah] gikan kay [Abdullah bin Abu As Safar] kag [Isma'il bin Abu Khalid] gikan kay [Asy Sya'bi] gikan kay [Abdullah bin 'Amru] gikan sa Propeta sallallaahu 'alahial, nagsiling si Aselam nga isa ka pulong nga Muslim: ang mga kamot luwas para sa mga Muslim, kag ang isa ka Muhajir isa ka tawo nga nagabiya sang gindumilian ni Allah. ' Si Abu Abdullah nagsiling; kag [si Abu Mu'awiyyah] nagsiling; Ginsugiran kami [Daud], anak sia ni Ibn Hind, sang ['Amir] nagsiling; Nabatian ko si [Abdullah], nga nagakahulugan kay ibn 'Amru, gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam Kag nagsiling [Abdul A'laa] gikan sa [Daud] gikan sa ['Amir] gikan sa [Abdullah] gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Ginsugiran niya kami [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] nagsiling sia, Ginsugiran kami [ang akon amay] nagsiling, nga Ginsugiran kami [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] gikan kay [Abu Burdah] gikan kay [Abu Musa] nagsiling: 'O Messenger ni Allah, diin nga Islam ang pinakaimportante?' Si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nagsabat: 'Sin-o ang mga Muslim nga luwas sa ila baba kag mga kamot'.
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Ginsugiran kami ['Amru bin Khalid] nagsiling, Ginsugiran kami [Al Laits] gikan kay [Yazid] gikan kay [Abu Al Khair] gikan kay [Abdullah bin 'Amru]; May isa ka tawo nga nagpamangkot sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam; 'Diin nga Islam ang pinakamaayo?' Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsabat: 'Nagahatag ka sang pagkaon, nagasiling sang mga panamyaw sa mga tawo nga imo kilala kag sa mga wala mo kilala'.
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Nagsugid sa amon [si Musaddad] nagsiling, nagsugid sa amon [Yahya] gikan sa [Syu'bah] gikan sa [Qotadah] gikan sa [Anas] gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam Kag gikan sa [Husain Al Mu'alim] nagsiling, nagsugid sa amon [Qotadah] gikan sa [Anas] gikan sa Propeta sallalahi wasallam nagsiling: 'Wala sing isa sa inyo nga magtuo tubtob nga indi niya paghigugmaon ang iya utod subong sang iya paghigugma sa iya kaugalingon'.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Ginsugid sa amon [si Abu Al Yaman] nagsiling, ginreport sa amon [si Syu'aib] nagsiling, ginsugid sa amon [si Abu Az Zanad] gikan sa [Al A'raj] gikan sa [Abu Hurairah], nga ang Sugo ni Allah (ang paghidait kag mga pagpakamaayo ni Allaah yara sa iya) nagsiling: 'Gani paagi sa Isa nga yara sa Haul, indi ako magpati sa akon gugma labaw pa sa iya mga ginikanan kag sa iya mga kabataan'.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Ini may kaangtanan sa aton [Ya'qub bin Ibrahim] nagsiling, ini may kaangtanan sa aton [Ibn 'Ulayyah] gikan sa [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] gikan sa [Anas] gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam Kag ini may kaangtanan man sa aton [Adam] nagsiling, ini may kaangtanan sa aton [Syuh] nagsiling, Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsiling: 'Wala sa inyo ang magapati tubtob nga ako ginahigugma niya sing labi pa sangsa iya mga ginikanan, iya mga anak kag sa tanan nga katawhan.'
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Ginsiling sa amon [si Muhammad bin Al Mutsanna], ginsiling sa amon [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi], ginsiling sa amon [Ayyub] gikan kay [Abu Qilabah] gikan kay [Anas bin Malik] gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam, nagsiling sia: Kon ang isa ka tawo may mga butang nga makuha, katam-is sang pagtuo: Ginhimo niya si Allah kag ang Iya Sugo nga mas hinigugma sa iya sangsa iban pa sa sining duha. Kon ginahigugma niya ang isa ka tawo, wala niya sia ginahigugma luwas tungod kay Allah. Kag ginakaugtan niya ang pagbalik sa pagkadimatinuohon subong nga ginakaugtan niya ang pagtagbong sa impierno.'
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Nagsiling sa amon [si Abu Al Walid] nagsiling, nagsiling sa amon [Syu'bah] nagsiling sa akon [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], nagsiling; Nabatian ko [si Anas] gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam, nagsiling sia: 'Ang tanda sang pagtuo amo ang paghigugma -sa- Ansar kag ang tanda sang nifaq amo ang pagdumot -sa- Ansar'.
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Nagsugid sa amon [si Abu Al Yaman] nagsiling, nagsugid sa amon [Syu'aib] gikan sa [Az Zuhri] nagsiling, nagsugid sa amon [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], nga ['Ubadah bin Ash Shamit] isa ka abyan nga nagpakigbahin sa inaway sa Badr kag isa man sa mga nagsumpa sa gab-i sang kataason, siling ni Aqoh; nga ang Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam nagsiling sang yara sia sa tunga sang pila sang iya mga abyan: 'Magpati kamo sa akon nga indi mag-upod sa mga kaupod kay Allah sa bisan ano, indi magpangawat, indi makihilawason, indi magpatay sang inyo mga kabataan, indi maghimo sang mga kabutigan nga inyo ginaimbento sa tunga sang inyo mga kamot kag mga tiil, indi magsupak sa bisan ano nga husto. Ang bisan sin-o sa inyo nga magtuman sini, ang iya padya yara kay Allah, kag ang bisan sin-o nga maglapas sining mga butang kag dayon silutan sia ni Allah sa sini nga kalibutan, kafarat ini para sa iya, kag ang bisan sin-o nga maglapas sining mga butang kag dayon ginatabunan ini ni Allah - wala sia ginasilutan sa sini nga kalibutan - nian ang iya negosyo nagabalik kay Allah, kon luyag Niya, patawaron Niya sia ukon silutan Niya sia'. Gani nagsaad kami sa iya tungod sini nga mga butang.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Ginsugid sa amon ni [Abdullah bin Maslamah] gikan sa [Malik] gikan sa [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] gikan sa [iya amay] gikan sa [Abu Sa'id Al Khudri] nga nagsiling sia, si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nagsiling: 'Halos natabo ini - sa isa ka pinakamaayo nga tion - ang isa ka bahandi sang Muslim naghalab sia sa mga putukputukan sang bukid kag sa malayo nga mga duog, naglakat sia upod sini. ang iya relihiyon bangod sang kahadlok nga pakalainon’.
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Nagsugid sa amon [si Muhammad bin Salam] nagsiling, nagsugid sa amon ['Abdah] gikan sa [Hisyam] gikan sa [iya amay] gikan sa [Aisha] nagsiling: 'Ang Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam sang ginsugo niya ang mga kaupod, ginsugo niya sila sa paghimo sang mga buhat nga ila masarangan himuon, dayon ang mga kaupod nagsiling; 'Indi kami pareho sa imo, O Sugo ni Allah, bangod ginpatawad ka na sa imo nagligad kag sa palaabuton nga mga sala'. Gani sia sallallaahu 'alaihi wasallam naakig nga makita sa iya guya, dayon nagsiling: 'Sa pagkamatuod, ang isa nga labing diosnon kag nakahangop kay Allah sa tunga ninyo amo ako'.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Ginsiling sa amon [si Sulaiman bin Harb], ginsiling sa amon [Syu'bah] gikan sa [Qotadah] gikan sa [Anas bin Malik] gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam, nagsiling sia: 'Tatlo ka -mga butang- nga kon ang isa ka tawo may yara, matigayon niya ang katam-is sang pagtuo: kag si Allah mas higugmaon niya sangsa iban pa sangsa sini duha. Kag sin-o, kon nagahigugma sia sa isa ka tawo, wala nagahigugma sa sina nga tawo luwas kay Allah 'azza wajalla. Kag sin-o ang nagadumot sa pagbalik sa pagkadimatinuohon subong sang iya pagdumot sa pagtagbong sa impierno'.
