Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Пире [Аль-Хумаиди Абдуллах бин Аз Зубайр] каласа пачӗ, вӑл каларӗ, пире [Суфьяна] кам каларӗ, пире [Яхья бин Саид Аль Ансари] каларӗ, пире [Мухаммад бин Ибрагим Ат Тайми] каларӗ, вӑл [Алкама бин Вакаш Аль-Лайци] каланине илтрӗ; Эпӗ пӗррехинче амвон ҫинче [Умар бин Аль-Хаттаб] ҫапла каланине илтрӗм: Эпӗ пророк ҫапла каланине илтрӗм: «Пур ӗҫ те шухӑшран килет, кашни ҫыннӑн сӑвапӗ мӗн шутланинчен килет; Кам хӑй ҫитес тӗнчипе е хӑй качча илес текен хӗрарӑм пирки эмиграцие кайма шутлать пулсан, унӑн эмиграцийӗ хӑй мӗн шутланине пурнӑҫлать».
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Пире [Абдулла бин Юсуф] каланӑ, пире [Малик] [Хисям бин Урва] [унӑн ашшӗнчен] [Айся] муминин амӑшӗнчен пӗлтернӗ, Аль-Харит бин Хишам Расулуллах саллаллаху алейхи васалламран ыйтнӑ: «Эй, Расулуллах, эсӗ пата мӗнле аннӑ?» Ҫапла вара Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам ҫапла хуравланӑ: «Хӑш чухне вӑл ман пата шӑнкӑрав сасси пек килет, ҫак меслет маншӑн чи йывӑрри, унтан вӑл чарӑнать, эпӗ мӗн каланине ӑнланма пултаратӑп. Хӑш чухне тата ангел ҫын пек килет те манпа калаҫать, эпӗ вара вӑл мӗн каланине итлетӗп». Айся каланӑ: «Чӑнах та, эпӗ пӗррехинче питӗ сивӗ кун Ун патне ҫутӑ кӑтартнине куртӑм, унтан вӑл чарӑнчӗ, эпӗ Унӑн ҫамкинчен тар тумланине куртӑм».
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Пире [Яхья бин Букаир] ҫапла каланӑ: «Пире [Аль Лайтсран] ['Укаилран] [Ибн Шихабран] ['Урва бин Аз Зубайран] ['Урва бин Аз Зубайран] [Айсияран] - Му'мининсен амӑшӗнчен- каласа панӑ, вӑл ҫапла каланӑ: «Расулуллах саллаллах патне килнӗ ҫутӑлӑхӑн пуҫламӑшӗ Трухиаллалала пулнӑ ыйхӑра тӗлӗк. Вӑл вара ҫутӑ ҫути пек килмесен тӗлӗк курмасть. Унтан ӑна пӗчченлӗхе юратма пилленӗ, ҫавӑнпа вӑл Хиро ханкӑрне суйласа илнӗ те ӑна чӑтса пурӑннӑ, ҫӗрле пӗр вӑхӑт пуҫҫапнӑ, унтан ҫемйи патне таврӑннӑ та каллех пурӑнма апат-ҫимӗҫ хатӗрленӗ. Унтан вӑл Хадиджапа апат-ҫимӗҫ хатӗрлеме тӗл пулнӑ. Юлашкинчен, Аль-Хак Хиро шӑтӑкӗнче пулнӑ чухне, ангел пырса: «Вула-и?» — тесе ыйтрӗ. Вӑл ҫапла хуравларӗ: «Эпӗ вулама пӗлместӗп». С. Вӑл ҫапла хуравларӗ: «Эпӗ вулама пӗлместӗп». Ангел мана ярса тытрӗ те питӗ хытӑ ыталаса илчӗ, унтан вӗҫертрӗ те каллех: «Вула!» — терӗ. Вӑл ҫапла хуравларӗ: «Эпӗ вулама пӗлместӗп». Ангел мана каллех ярса тытрӗ те виҫҫӗмӗш хут питӗ хытӑ ыталаса илчӗ, унтан мана ирӗке кӑларса ячӗ те каллех ҫапла каларӗ: -Хӑвӑн пултарнӑ Туррӑн ятне асӑнса вула, Вӑл ҫынсене юн тымарӗнчен пултарнӑ. Вула, вара санӑн Ҫӳлхуҫау — Чи ырӑ кӑмӑллӑ-'. Саллаллаху алейхи васаллам пророк хӑйӗн ҫемйи патне ҫав тери пӑшӑрханса таврӑннӑ. Вӑл Хадиджа бинт Хавайлидпа тӗл пулнӑ та: «Хупла мана, хупла мана!» — тенӗ. Вӑл хӑранине ҫухатичченех ҫавӑрса илнӗ. Унтан вӑл Хадиджа мӗн пулса тухни ҫинчен каласа пачӗ: «Эпӗ хамшӑн пӑшӑрханатӑп». Ҫапла вара Хадиджа каланӑ: «Аллахпа тупа тӑватӑп, Аллах сана ӗмӗрлӗхех сиен кӳмӗ, мӗншӗн тесен эсӗ туслӑха малалла тӑсакан ҫын». Унтан Хадиджа ӑна Варокох бин Науфал бин Асад бин Абдул Уззапа, Хадиджа куккӑшӗн ывӑлӗпе, Джахилия тапхӑрӗнче христианин пулнӑскерпе, тӗл пулма чӗннӗ. Вӑл ҫавӑн пекех еврей чӗлхипе кӗнекесем ҫырнӑ, ҫавӑн пекех Аллах ирӗк панипе Библие те еврей чӗлхипе ҫырнӑ. Ун чухне Варокох ватӑ пулнӑ, унӑн куҫӗсем суккӑр пулнӑ. Хадиджа каланӑ: «Эй, манӑн пичче ывӑлӗ, итле-ха, хӑвӑн шӑллу ывӑлӗ мӗн каланине». Вароко каланӑ: «Эй, манӑн шӑллӑм ывӑлӗ, мӗн тӳссе курнӑ эсӗ?» Ҫапла вара Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам хӑйпе мӗн пулса тухнине каласа панӑ. Варокох каланӑ: «Ку Намус, ӑна пӗрре Аллах Моисее уҫса панӑ. Эх, эпӗ ҫамрӑк пулсанччӗ, сана хӑвӑн халӑху хӑваласа кӑларнӑ чухне чӗрӗччӗ-ха». Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам ыйтнӑ: «Мана вӗсем кӑларса ярӗҫ-и?» Вароко ҫапла хуравларӗ: «Ҫапла. Мӗншӗн тесен эсӗ илсе килнӗ япалапа никам та килмӗ, вӗсене кӳрентермесен - тӑшмансем тумасан -. Эпӗ ҫавӑн пек чухне унта пулнӑ пулсан, сире хамӑн вӑй ҫитнӗ таран пулӑшнӑ пулӑттӑм». Варокох хӑй ӗненнӗ пулӑма тӳссе курман, мӗншӗн тесен вӑл фатрох — пушӑлӑх — уҫӑлнӑ вӑхӑтра маларах вилнӗ. [Ибн Шихаб] каланӑ; мана [Абу Салама бин Абдуррахмана] [Джабир бин Абдуллах Аль-Ансари] ҫутҫанталӑк пушӑлӑхӗ ҫинчен каланӑ пек пӗлтернӗччӗ, мӗншӗн тесен Аллахӑн Элчи саллаллаху алейхи васаллам ҫапла каланӑ: «Утнӑ чухне эпӗ тӳперен сасӑ илтрӗм, эпӗ ун еннелле пӑхрӑм та, ман пата ларакан ангел Хиро пуканӗ хушшинче ларнӑ иккен». тӳпепе ҫӗр. Эпӗ хӑраса ӳкрӗм те киле таврӑнтӑм та: хупла мана, терӗм. Хупласа хур мана. Ҫапла вара, Аллах Таала ҫакӑн пек пӗлтерӳ янӑ: -Эй, хӑвна ху витсе тӑракансем- Аллах сӑмахӗ ҫитиччен -тата йӗрӗхсене пӑрахса хӑвар-. Ҫавӑнтан вара ҫӗнӗ хыпарсем ҫине-ҫинех килсе пычӗҫ». Ку хадиса [Абдулла бин Юсуф] тата [Абу Шалих] тата [Хилал бин Раддад] [Аз Зухри] ҫырнӑ. [Иона] каланӑ; тата [Ма'мар] ӑна Аз Зухрирен илнипе килӗшрӗ.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Вӑл пире [Муса бин Исмаил] каласа пачӗ, вӑл каланӑ: «Пире [Абу Авана] каланӑ, пире [Муса бин Абу Айся] каланӑ, пире [Саид бин Джубайр] [Ибн Аббасран] Аллах Таала сӑмахӗсем ҫинчен каласа пачӗ: -Хӑвӑн чӗлхӳне Корана хӑвӑртрах вулама ан хускат, мӗншӗн тесен эсӗ ӑна вуласшӑн пулӑн. Ибн Аббас каланӑ: «Аллахӑн Элчи салляллаху алейхи васаллям мӗн антарнине — Корана — питӗ вӑйлӑ астуса юлма кӑмӑлланӑ, тутисене хускатнӑ». Ибн Аббас каланӑ: «Эпӗ сире вулама тутана хускатӑп, Аллахӑн Элчи мана мӗнле тунӑ, ҫавӑн пекех». Саид каланӑ: «Эпӗ вара, Ибн Аббас ҫакна тунине курнӑ пекех, сана вулама тутана хускатӑп». Ҫапла вара пророк саллаллаху алейхи васаллам тутине хускатрӗ. Унтан Аллах Таала сӑмахӗ ҫитрӗ: Коран вулама чӗлхӳне ан хускат, мӗншӗн тесен эсӗ ӑна хӑвӑрт алла илетӗн. Чӑнах та, вӗсене -сирӗн кӑкӑрӑрта- пухса вулама ӑста тӑвасси пирӗн шутпа». Ку вӑл ҫакна пӗлтерет: Аллах ӑна санӑн кӑкӑрна пуҫтарать — ӑна асра тытма — вара эсӗ ӑна вулатӑн: «Эпир ӑна вуласа пӗтерсен, вуланӑ хыҫҫӑн кай». Вӑл: «Итлӗр те шӑпланӑр» тенине пӗлтерет. Вара Аллах Таала каланӑ: «Апла пулсан, чӑнах та, ӑна ӑнлантарса пама пирӗнтен килет». Вӑл ҫапла пӗлтерет: «Пирӗн ӑна вулама тивӗҫ» тата Аллахӑн Элчи салляллаху алейхи васаллам ҫав вӑхӑтранпа ун патне Джибрил Алейхис Салам килнӗ, вӑл ӑна итленӗ. Джибрил Алейхис Салам кайсан вара, пророк ӑна хӑйӗн юлташӗсене вуласа панӑ, мӗншӗн тесен ӑна Джибрил Алейхис Салам вуласа панӑ
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Вӑл пире [Абдана] каласа пачӗ, вӑл пире [Абдуллах] [Аз Зухрирен] [Юнуса] каласа пачӗ, ҫавӑн пекех каласа пачӗ, пире [Бисир бин Мухаммад] те каласа пачӗ, пире [Абдуллах] каларӗ, пире [Юнуса] тата [Ма'мар] [Аз Зухрирен] тата [Махмар] [Аз Зухри] ҫинчен каласа пачӗ, Абдулла] [Ибн Аббасран] каланӑ тӑрӑх, Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам чи йӑваш ҫын пулнӑ, уйрӑмах Рамадлан уйӑхӗнче ӑна Джибрил Алейхис Салам ангел тӗл пулнӑ чухне, тата шӑпах Джибрил Алейхис Салам пулнӑ, вӑл ун патне кашни каҫах Рамадлан уйӑхӗнче пынӑ, унта Рамадлан Салам салламне вӗрентнӗ Коран. Чӑнах та, Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам вӗрекен ҫилтен чылай ҫемҫерех пулнӑ.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Пире [Абу Аль-Яман Аль-Хакам бин Нафи] каласа пачӗ, терӗ вӑл, пире [Аз Зухрирен] [Сюаиб] каласа пачӗ мана [Убайдуллах бин Абдуллах бин Утбах бин Масуда] [Абдуллах бин Аббас] ӑна [Абу Суфьян бин Харб] ӑна калани ҫинчен каласа пачӗ; Гераклий курейшсен суту-илӳ ушкӑнне илни ҫинчен, вӗсем Сири ҫӗрӗ ҫине суту-илӳ экспедицийӗнче пулнӑ вӑхӑтра пророкпа Абу Суфьян тата курейшсен кафирӗсем хушшинчи килӗшӳ вӑя кӗнӗ. Илья патӗнче чарӑнсан, вӗсем Гераклийпе тӗл пулнӑ, ӑна Гераклий хӑйӗн пухӑвӗнче калаҫма чӗннӗ, ҫав вӑхӑтра Гераклий Римри чаплӑ ҫынсемпе пӗрле пулнӑ. Гераклий вӗсемпе тӑлмачӑ урлӑ калаҫнӑ. Гераклий каланӑ; — Сирӗнтен хӑшӗ хӑйне пророк тесе шутлакан ҫынпа чи ҫывӑх ҫемьеллӗ ҫыхӑну тытать? Абу Суфьян каланӑ: ҫапла хуравларӑм; — Эпӗ унпа чи ҫывӑх ҫемьеллӗ ҫын. Гераклий каланӑ; — Ӑна ман пата тата унӑн тусӗсем патне ҫывӑхарах илсе пырӑр. Ҫапла вара вӗсем курейшсене Абу Суфьян хыҫҫӑн лартнӑ. Вара Гераклий тӑлмачӑ урлӑ каланӑ: «Эпӗ унран пророк текен ҫын ҫинчен ыйтнине каласа парӑр ӑна». Вӑл мана суять пулсан, эсӗ те ӑна суймалла». Аллахпа тупа тӑватӑп, енчен те вӗсем мана суйнӑ тесе айӑпланӑшӑн намӑс пулман пулсан, эпӗ ӑна суйнӑ пулӑттӑм». Абу Суфьян каланӑ: Ҫавӑнпа та вӑл манран чи малтанах ун ҫинчен — Пророк саллаллаху алейхи васаллам — ыйтрӗ: «Сирӗн хушшӑрта унӑн йӑхӗ мӗнле вырӑн йышӑнать?» Эпӗ ӑна: «Вӑл ырӑ - чаплӑ - йӑхран», — терӗм. Вӑл каллех ыйтрӗ: «Унран маларах кам та пулин ҫапла каланӑ-и?» Эпӗ: «Нимӗн те», — терӗм. Вӑл каллех ыйтнӑ: «Унӑн ашшӗ патша-и?» Эпӗ: «Ҫук», — терӗм. Ун хыҫҫӑн пыракансем пысӑк чинлӑ ҫынсем-и е кӗҫӗн ҫынсем-и?» Эпӗ ҫапла хуравларӑм: «Ун хыҫҫӑн пыракансем те — йӑваш ҫынсем». Вӑл каллех ыйтрӗ: — Хыҫҫӑн пыракансем йышлансах пыраҫҫӗ-и е сахалланса пыраҫҫӗ-и? Эпӗ ӑна: «Ӳстер», — терӗм. Вӑл каллех ыйтнӑ: «Хӑйӗн тӗнне тарӑхнӑран кам та пулин тӗнрен пӑрӑннӑ-и?» Эпӗ: «Нимӗн те», — терӗм. Вӑл каллех ыйтрӗ: «Хӑй мӗн каланине калаиччен эсӗ ӑна суйнине курнӑ-и?» Эпӗ: «Нихҫан та», — терӗм. Каллех ыйтрӗ: — Хӑҫан та пулин улталанӑ-и? Эпӗ ҫапла хуравларӑм: «Нихҫан та. Эпир унпа ҫӳренӗ чухне вӑл нихҫан та ун пек туман». Абу Суфьян ҫапла каланӑ: «Эпӗ ҫакӑн пек сӑмахсемсӗр пуҫне урӑх нимӗн те калама пултараймастӑп». Вӑл каллех ыйтрӗ: — Эсӗ унпа ҫапӑҫатӑн-и? Эпӗ: «Ҫапла», — терӗм. Каллех ыйтрӗ: — Вӑрҫӑ мӗнле пӗтрӗ? Эпӗ ҫапла хуравларӑм: — Пирӗнпе ун хушшинчи вӑрҫӑ питӗ вӑйлӑ. Хӑш чухне вӑл пире хӗнет, хӑш чухне эпир ӑна хӗнетпӗр». Каллех ыйтрӗ: — Мӗн тума хушрӗ вӑл сана? Эпӗ ҫапла хуравларӑм: «Вӑл пире хушрӗ; — Аллахпа нимӗн те ҫыхӑнмасӑр пуҫҫапӑр, хӑвӑрӑн мӑн аслаҫӑрсем мӗн каланине пӑрахӑр. — Вӑл пире кӗлӗ тума, закат тӳлеме, тӗрӗссине калама, пӗр-пӗрне каҫарма тата туслӑха упрама хушрӗ. Çавӑнпа Гераклий хӑйӗн куҫаруҫине ҫапла каланӑ: «Кала ӑна, эпӗ санран ҫав ҫыннӑн ашшӗ-амӑшӗ ҫинчен ыйтрӑм, эсӗ мана ҫав ҫын чаплӑ йӑхран пулнине калатӑн». Çавӑн пекех ҫын та хӑйӗн халӑхӗн тӑхӑмӗсем хушшинче чӗрӗлсе тӑнӑ. Эпӗ санран: вӑл мӗн каланине кам та пулин каланӑ-и тесе ыйтрӑм, эсӗ ҫук терӗн. Енчен те ҫакна кам та пулин унччен те каланӑ пулсан, эпӗ, паллах, ҫав ҫын унччен те ҫавӑн пекех каланӑ ҫынна ҫырса илнӗ тесе шутланӑ пулӑттӑм. Эпӗ сирӗнтен унӑн ашшӗ патша йӑхӗнчен-и тесе те ыйтрӑм, эсир ҫук тесе ответлерӗр. Эпӗ ҫапла каларӑм: унӑн ашшӗ патша йӑхӗнчен пулсан, паллах, ҫак ҫын хӑйӗн ашшӗн патшалӑхне йышӑнать, терӗм. Эпӗ санран ҫавӑн пекех ыйтрӑм: эсӗ ӑна хӑҫан та пулин илнӗ-и? Вӑл хӑй мӗн каланине калас умӗн суйнӑ пулсан, эсир ӑна ҫук тесе ответленӗ. Эпӗ чӑнах та ӑнланатӑп: ҫынсем те суйма хӑяймаҫҫӗ, Аллах умӗнче суйма та хӑяймаҫҫӗ. Эпӗ сирӗнтен ҫакна та ыйтрӑм: ун хыҫҫӑн пыракансем чаплӑ ҫынсем-и е кӗҫӗннисем-и?» Эсӗ ун хыҫҫӑн пыракан мӗскӗнсене хуравларӑн. Чӑнах та, вӗсем — Пророк хыҫҫӑн пыракансем. Эпӗ сирӗнтен ҫавӑн пекех ҫынсен шучӗ ӳснӗ-и е чакнӑ-и тесе ыйтрӑм, эсир ӳснӗ тесе хуравларӑр. Ӗненӳ те ҫавӑн пекех, вӑл ҫитӗнсе ҫитичченех. Эпӗ сирӗнтен ҫавӑн пекех ыйтрӑм: кам та пулин хӑйӗн тӗнне ҫилленнӗрен тӗнрен пӑрӑннӑ-и? Эсир ҫук тесе хуравларӑр. Ӗненӳ вара чӗрере ӳссе ӳссе пынӑ чухне ҫавӑн пек пулать. Эпӗ те санран вӑл хӑҫан та пулин улталанӑ-и тесе ыйтрӑм, эсӗ нихҫан та улталаман тесе ответлерӗн. Ҫапла вара апостолсем улталама пултарайман. Эпӗ сирӗнтен мӗн тума хушни ҫинчен те ыйтрӑм, эсир ҫапла хуравларӑр: вӑл сире Аллахпа нимӗн те хутшӑнмасӑр пуҫҫапма хушрӗ, сире йӗрӗхсене пуҫҫапма чарчӗ, вӑл сире кӗлӗ тума, закат тӳлеме, чӑнлӑха калама, пӗр-пӗрне каҫарма тата туслӑха упрама хушрӗ. Эсӗ мӗн калани пурте тӗрӗс пулсан, вӑл манӑн ура айӗнче патшалӑха тытса тӑрӗ. Эпӗ вӑл халӗ сирӗн хушӑра ҫуккине чӑнах та сисрӗм, ун патне ҫитмелли ҫула пӗлсен, паллах, эпӗ ӑна шыраса тупма ҫав тери тӑрӑшӑттӑм, унпа юнашар пулсан, эпӗ унӑн урисене ҫуса тасатӑттӑм. Унтан Гераклий пророкран ҫыру ыйтнӑ, ӑна Дихия Басра пуҫлӑхӗсем валли илсе килнӗ. Çавӑнпа вӑл ҫырӑва Гераклие панӑ, вара вӑл ӑна вуласа тухнӑ та, унта ҫапла ҫырнӑ: «Бисмиллахир рахманир Рахим». Мухаммедран, Аллах тарҫинчен тата Унӑн элчинчен Гераклий патне. Рим пуҫлӑхӗ, инструкцие пӑхӑнакансемшӗн ҫӑлӑнӑҫ. Унтан мар, эпӗ сире ислам чӗнӗвӗпе чӗнетӗп; Ислам тӗнне кӗрӗр, вара эсир хӑрушлӑхра пулӑр, Аллах сире икӗ хут сӑвап парӗ. Анчах та эсир пӑрӑнсан, хӑвӑрӑн халӑхӑрӑн ҫылӑхӗсене хӑвӑр ҫине илӗр, вара: эй кӗнеке ҫыннисем, ҫакӑн пек приговор йышӑнӑр: пирӗнпе сирӗн хушӑра нимӗнле тавлашу та ҫук, эпир Аллахран пуҫне урӑх никама та пуҫҫапмастпӑр, Унпа нимӗн те ҫыхӑнтармастпӑр, пирӗнтен никам та Аллахсӑр пуҫне ыттисене раввинсем вырӑнне хумасть. Вӗсем пӑрӑнсан, вӗсене ҫапла калӑр: «Акӑ эпир Аллаха пӑхӑннисем». Абу Суфьян каланӑ: «Гераклий хӑй мӗн каланине каласа панӑ хыҫҫӑн тата ҫырӑва вуласа пӗтерсен, пире хӑваласа янӑ шав та шавлӑ сасӑсем илтӗнчӗҫ. Эпӗ хамӑн туссене пире кӑларса янӑ хыҫҫӑн каларӑм; — Чӑнах та, ӑна Абу Кабся ывӑлӗн ӗҫӗсене чӗннӗ. Геракл Рим империйӗшӗн пӑшӑрханнӑ. Ун чухне те эпӗ Мухаммед ӑнӑҫлӑ пуласса пӑшӑрханаттӑм, юлашкинчен — ҫав туйӑм ҫухалчӗ хыҫҫӑн — Аллах мана ислам тӗнне йышӑнчӗ. Ибн Ан Нажур, Илия чиновникӗ, Гераклий христиан епископӗ пулнӑ, вӑл ҫапла каланӑ: пӗррехинче Гераклий Илия патӗнче пулнӑ чухне вӑл питӗ пӑшӑрханнӑ, хӑйӗн хӑш-пӗр ҫар пуҫлӑхӗсене ҫапла каланӑ: «Чӑнах та, эпир сирӗн лару-тӑрӑва йышӑнмастпӑр. Унсӑр пуҫне, Ибн Нажхур ҫапла каланӑ: «Гераклий ҫӑлтӑрсен куҫӑмне яланах тимлӗн сӑнаса тӑракан астролог пулнӑ». Пӗррехинче вӑл священниксем панӑ ыйтусем ҫине хуравланӑ; — Пӗр каҫхине ҫӑлтӑрсем иртнине сӑнанӑ чух Хитан патши ҫуралнине куртӑм, ҫак халӑх хушшинче кам ӳт каснӑ-ши? Священниксене хуравлӑр; — Ӳт кастараканнисем иудейсем кӑна, иудейсем пирки ан пӑшӑрханӑр. Хӑвӑр патшалӑхӑрти пур ҫӗршывсене те ҫав ҫӗршывсенчи еврейсене вӗлерме хушӑр». К Ҫав вӑхӑтра Гераклий, Бани-Гассан патшин элчи, Аллахӑн элчи ҫинчен каласа пама тӑратнӑ, ҫав ҫын ҫав историе каласа пӗтерсен, Гераклий ӑна ӳт кастарнӑ-и е ҫук-и тесе тӗрӗслеме хушнӑ. Тӗрӗсленӗ хыҫҫӑн вӑл чӑнах та хура пулни палӑрнӑ. Вара ҫынсем Гераклие пӗлтернӗ. Гераклий ҫав ҫынран ытти арабсем ҫинчен ыйтнӑ: вӗсем ӳт кастарнӑ-и е ҫук-и? Вӑл ҫапла хуравларӗ: — Пур араб та ӳт кастарнӑ. Гераклий каланӑ; — Ку — умма патши, вӑл чӑнах та ҫуралнӑ. Унтан Гераклису Римри тусӗ патне ҫыру янӑ, унӑн пӗлӗвӗ Гераклисупа тан пулнӑ — ӑна Мухаммед пророк ҫурални ҫинчен каласа панӑ. Çав хушӑра вӑл ҫула малалла тӑснӑ Химша ҫӗршывне, анчах Химшана ҫитиччен чи малтан юлташӗн ҫырӑвӗ ҫине ответ килсе ҫитнӗ. Унӑн юлташӗ Геракл Мухаммед ҫуралнӑ, вӑл чӑнах та пророк пулнӑ текен шухӑшпа килӗшнӗ. Гераклий вара Рим чиновникӗсене Химша хулине хӑй патне чӗннӗ, пухӑва пурте пухӑннӑ хыҫҫӑн Гераклий пур алӑксене те питӗрсе хума хушнӑ. Вара ҫапла каларӗ; — Эй, ром халӑхӗ, патшалӑх пирӗн алӑра ҫирӗп юлнӑ вӑхӑтра эсир пурте чаплӑ ҫӗнтерӳпе ҫитӗнӳсем тӑвӑр-и? Кӑмӑлӑр пулсан, Мухаммеда пророк тесе йышӑнӑр! Çак сӑмахсене илтсен, вӗсем, пур алӑксене те питӗрнӗ пулин те, тискер ашаксем пек чупса кайрӗҫ. Çакӑн пек лару-тӑрӑва курсан Гераклий вӗсем Мухаммед пророклӑхне ӗненес шанчӑка ҫухатнӑ. Унтан вӑл пурне те хӑйсен вырӑнӗсене таврӑнма хушрӗ те ҫапла каларӗ: — Тӗрӗссипе, халь кӑна калани сирӗн пурин те ҫирӗплӗхне тӗрӗслес тесе кӑна пулчӗ. Халӗ эпӗ ҫав ҫирӗплӗхе куртӑм». Вара вӗсем Гераклий умӗнче пуҫ тайнӑ та унпа кӑмӑллӑ пулнӑ. Çапла вӗҫленет Гераклий историйӗ. Ӑна [Салих бин Кайсан] тата [Юнус] тата [Ма'мар] [Аз Зухри] каласа панӑ.
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Пире [Абдуллах бин Муса] каласа пачӗ, терӗ вӑл, пире [Ханжалах бин Абу Суфьян] [Икрима бин Халидран] [Ибн Умар] каларӗ: Расулулла саллаллаху алейхи васаллам каланӑ: «Ислам пилӗк никӗс ҫинче никӗсленнӗ; Аллахсӑр пуҫне урӑх турӑ ҫуккине ҫирӗплетсе параҫҫӗ, чӑнах та, Мухаммед — Аллахӑн элчи, вӑл Рамадан вӑхӑтӗнче кӗлӗсем йӗркелет, закат, хадж тата типӗ тытать.
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Пире [Абдулла бин Мухаммад Аль-Джуфи] каласа пачӗ, вӑл ҫапла каларӗ: «Пире каласа пачӗ [Абу Амир Аль 'Акади] каланӑ тӑрӑх, [Сулейман бин Билал] пире [Абдуллах бин Динартан] [Абу Салихран] [Абу Хурайраран] пророкран саллаллаху алейхи васалламран каласа панӑ, вӑл каланӑ: «Ӗненӗвӗн утмӑл ытла турат пур, именчӗклӗх вара — ӗненӗвӗн пӗр пайӗ».
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Пире каласа панӑ [Адам бин Абу Ияс] каланӑ: «Пире [Сюба] [Абдулла бин Абу Ас Сафар] тата [Исмаил бин Абу Халид] [Аси Сяби] [Абдулла бин Амру] пророк саллаллаху алейал ҫинчен каласа панӑ: алӑсем мӑсӑльмансемшӗн хӑрушсӑр, мухаджир вара — Аллах чарнине пӑрахакан ҫын. — терӗ Абу Абдулла; тата [Абу Муавийя] каланӑ; Пире [Дауд] каласа пачӗ, вӑл Ибн Хинд ывӑлӗ, ['Амир] каланӑ; Эпӗ [Абдулла], ибн Амру тенине пӗлтерет, пророкран илтрӗм, [Абдул А'лаа] [Даудран] [Амиртан] [Абдулла] пророкран [Абдулла] каларӑм
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Пире [Саид бин Яхья бин Саид Аль Кураси] каласа пачӗ, вӑл ҫапла каларӗ: «Пире каласа пачӗ [манӑн атте] каланӑ, Вӑл пире [Абу Бурда бин Абдулла бин Абу Бурда] [Абу Бурда] [Абу Муса] каланӑ: «Эй, Аллахӑн Элчи, хӑш ислам чи кирли?» Расулуллах алейхи васаллам хуравланӑ: «Кам мӑсӑльмансем хӑйсен ҫӑварӗнчен тата аллинчен хӑрушсӑр».
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Пире ['Амру бин Халид] каларӗ, пире [Аль-Лайтс] [Язидран] [Абу Аль-Хаиртан] [Абдулла бин Амруран] каласа пачӗ; Пӗр ҫын пророкран ыйтнӑ: — Хӑш ислам чи лайӑххи? Пророк саллаллаху алейхи васаллам ҫапла хуравланӑ: «Эсир апат-ҫимӗҫ паратӑр, хӑвӑр пӗлекен тата пӗлмен ҫынсене саламлатӑр».
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Телах менчеритакан кепада ками [Мусаддад] берката, телах менчеритакан кепада ками [Яхья] дари [Сю'бах] дари [Котадах] дари [Анас] дари Наби шаллаллаху 'алейхи васаллам Дан дари [Хусейн Аль Му'алим] берката, телах менчеритакан кепада ками [Антада] Насаллаху дари шаллахи дари wasallam, beliau bersabda: 'Тидаклах бериман сесеоранг дари калиан так что диа менцинтай для саударания какмана диа менцинтай для выдать самих'.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Пире [Абу Аль Яман] каланӑ, пире пӗлтернӗ [Сюаиб] каланӑ, пире [Абу Аз Занад] [Аль-Араджран] [Абу Хурайраран] каласа панӑ, Аллахӑн Элчи (Аллахӑн канӑҫлӑхӗпе пиллӗхӗ ун ҫине пултӑр) каланӑ: «Ҫапла вара, эпӗ хамӑн юратӑва ӗненмӗп, Ханери Турӑ ячӗпе, эпӗ сире ҫапла ӗненмӗп ашшӗ-амӑшӗнчен тата ачисенчен ытларах.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Вӑл пирӗнпе ҫыхӑннӑ [Якуб бин Ибрагим] каланӑ, вӑл пирӗнпе ҫыхӑннӑ [Ибн Улайя] [Абдул Азиз бин Шухайбран] [Анасран] пророк саллаллаху алейхи васалламран тата вӑл пирӗнпе те ҫыхӑннӑ [Адам] каланӑ, вӑл пирӗнпе ҫыхӑннӑ ҫапла каланӑ: «Пророк саллаллаху алейхи васаллям ҫапла каланӑ: «Сирӗнтен нихӑшӗ те эпӗ ӗненмӗ, вӑл хӑйӗн ашшӗ-амӑшӗнчен, ачисенчен тата пӗтӗм этемлӗхрен ытларах юратать».
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Пире [Мухаммад бин Аль-Мутсанна] каланӑ, пире [Абдул Ваххаб Ац Цахафи] каланӑ, пире [Айюб] [Абу Килаба] [Анас бин Малик] пророк саллаллаху алейхи васалламран каласа панӑ, вӑл ҫапла каланӑ: ӗненӳ пылаклӑхӗ: Вӑл Аллахпа Унӑн Элчине ҫак иккӗшӗнчен ытларах юратнӑ. Вӑл кама та пулин юратать пулсан, ӑна Аллахшӑн ҫеҫ юратмасть. Вӑл ӗненменлӗх патне таврӑнассине те, тамӑка пӑрахнине курайман пекех, кураймасть».
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Телах менчеритакан кепада ками [Абу Аль Валид] берката, телах менчеритакан кепада ками [Сю'ба] телах менгабаркан кепадаку [Абдулла бин Абдулла бин Джабар], берката; аку менденгар [Анас] дари Наби шаллаллаху 'алейхи васаллам, белиау берсабда: 'Танда иман дас менцинтай -каум- Аншар дан танда нифак дас мембенси -каум- Аншар'.
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Пире [Абу Аль-Яман] каланӑ, пире [Сюаиб] [Аз Зухри] каланӑ, пире [Абу Идрис Айдзуллах бин Абдуллах] каласа панӑ, [Убада бин Аш Шамит] Бадр ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ тусӗ пулнӑ, ҫавӑн пекех вӑл каҫхине тупа тунӑ ҫынсенчен пӗри пулнӑ, тенӗ Акуба; Аллахӑн Элчи хӑйӗн хӑш-пӗр тусӗсем хушшинче пулнӑ чухне ҫапла каланӑ: «Мана парӑнма ӗненӗр: Аллахпа нимӗнпе те ҫыхӑну тытмалла мар, вӑрламалла мар, аскӑн ӗҫ тумалла мар, хӑвӑрӑн ачӑрсене вӗлермелле мар, хӑвӑр алӑсемпе урасем хушшинче шухӑшласа кӑларнӑ суя сӑмахсем ан шухӑшламалла, нимӗнле тӗрӗс япалана та пӑхӑнмалла мар». Сирӗнтен кам та пулин вӗсене пурнӑҫлать, унӑн сӑвапӗ Аллах патӗнче, кам ҫак ӗҫсене пӑсать, унтан ӑна ҫак тӗнчере Аллах айӑплать, ҫавӑ уншӑн кафарат, кам ҫак ӗҫсене пӑсать, вара Аллах вӗсене хупласа хурать — ӑна ҫак тӗнчере айӑпламасть — вара унӑн ӗҫӗ Аллах патне таврӑнать, Вӑл ӑна каҫарать е Вӑл ӑна айӑплать'. Ҫавӑнпа та эпир ӑна ҫакӑншӑн парӑнса пурӑнма сӑмах патӑмӑр.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Пире [Абдуллах бин Масламах] [Маликран] [Абдурахман бин Абдуллах бин Абдуррахман бин Абу-Ша'а] [унӑн ашшӗнчен] [Абу Саид Аль-Худрирен] [хӑйӗн ашшӗнчен] [Абу Саид Аль-Худрирен] ҫапла каласа пачӗ: «Расулуллах шаллаллаху алейхи васаллам ҫапла каланӑ: «Пӗррехинче - мӑсӑльмансен чи лайӑх пуянлӑхӗ пулнӑ вӑл ту тӑррисенче, аякри вырӑнсенче ҫӳренӗ, унпа пӗрле кайнӑ. унӑн тӗнӗ элеклесрен хӑранипе ҫыхӑннӑ».
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Пире каласа пачӗ [Мухаммад бин Салам] каланӑ, пире [Абда] [Хисямран] [хӑйӗн ашшӗнчен] [Айшаран] каланӑ: «Аллахӑн Элчи салляллаху алейхи васаллам юлташсене хушнӑ чухне вӗсене хӑйсем тума пултаракан ӗҫсем тума хушнӑ, вара юлташсем каланӑ; «Эпир сан пек мар, эй Аллахӑн Элчи, мӗншӗн тесен сана ӗлӗкхи тата пулас ҫылӑхусемшӗн каҫарнӑ». Ҫавӑнпа та вӑл саллаллаху алейхи васаллам ҫилленсе кайрӗ, ҫакӑ унӑн сӑн-пичӗ ҫинченех курӑнчӗ, унтан ҫапла каларӗ: «Чӑнах та, сирӗн хушшӑрта чи турра ӗненекенни тата Аллаха ытларах ӑнланаканни — эпӗ».
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Пире каласа панӑ [Сулейман бин Харб] каланӑ, пире [Сю'ба] [Котада] [Анас бин Малик] пророкран саллаллаху алейхи васалламран каланӑ: «Виҫӗ япала пур пулсан, вӑл ӗненӳ пылаклӑхне илет: Аллах ӑна ҫаксенчен ытларах юратать икк. Кам та пулин, кама та пулин юратать пулсан, ҫав ҫынна Аллах азза ваджалласӑр пуҫне юратмасть. Кам ӗненменлӗх патне таврӑнассине тамӑка пӑрахнине курайман пекех кураймасть».
