Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 ဟဒီးစ်
လုပ်ဆောင်ချက်အားလုံးသည် ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်တွင်မူတည်သည်။
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အယ်လ် ဟူမိုင်ဒီ အဗ္ဗဒူလာ ဘင် အက်ဇ် ဇူဘိုင်ရ်] မှ ပြောကြားခဲ့သည်- [ဆူဖယန်] က ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြားခဲ့သည်ဟု မိန့်တော်မူသည်၊ သူက ကျွန်ုပ်တို့အား [ယဟ်ယာ ဘင် ဆာအိဒ် အယ်လ် အန်ဆာရီ] က [မုဟမ္မဒ် ဘင် အီဘရာဟင် အတ် တိုင်မီ] က [အယ်လ်ကာမဟ် ဘင် ဝါကက်ရှ် အယ်လ် လိုင်စီ] ၏ စကားကို ကြားခဲ့ရသည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။ ကျွန်ုပ်သည် [ဥမာ ဘင် အယ်လ် ခါသဘ်] ၏ တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်တွင် မိန့်ကြားခဲ့သည်ကို တစ်ကြိမ် ကြားဖူးသည်။ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) က “လုပ်ရပ်အားလုံးသည် ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်တွင် မူတည်ပြီး လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် (အကျိုးခံစားခွင့်) (ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်တွင် မူတည်သည်)။ မည်သူမဆို မိမိရောက်ရှိလိုသော ကမ္ဘာကြောင့် သို့မဟုတ် မိမိလက်ထပ်လိုသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါက၊ ၎င်း၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုသည် မိမိရည်ရွယ်ထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူသည်။
ဗျာဒိတ်တော်သည် ရစူလ္လာဟ်ထံ မည်သို့ပေးပို့ခဲ့သနည်း။
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
[အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ယူဆွတ်ဖ်] က [မာလစ်ခ်] က [ဟီရှမ် ဘင် 'ဥရ်ဝါ] မှ [သူ့အဖေ] မှ [အာအိရှာ] မှ ယုံကြည်သူများ၏ မိခင်ထံ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့ကြောင်း၊ အယ်လ် ဟာရစ် ဘင် ဟီရှမ်က အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) အား “အို အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ်၊ ဗျာဒိတ်တော်သည် သင့်ထံသို့ မည်သို့ ဆင်းသက်လာသနည်း” ဟု မေးမြန်းခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်။ အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) က “တစ်ခါတစ်ရံ ခေါင်းလောင်းသံကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်ထံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်အတွက် အခက်ခဲဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်၊ ထို့နောက် ကျွန်ုပ်သည် ပို့ဆောင်နေသည်ကို နားလည်နိုင်ရန် ရပ်တန့်သွားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးသည် လူသားတစ်ဦး၏ပုံစံဖြင့် လာပြီး ကျွန်ုပ်နှင့် စကားပြောသောကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် သူပြောသည့်အတိုင်း လိုက်နာလေ့ရှိသည်” ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ အာအိရှာက “အမှန်ပင်၊ အလွန်အေးသောနေ့တွင် သူ့ထံသို့ ဗျာဒိတ်တော် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) ဆင်းသက်လာသည်ကို ကျွန်ုပ်မြင်ဖူးသည်၊ ထို့နောက် ရပ်တန့်သွားပြီး သူ၏နဖူးမှ ချွေးများ စီးကျလာသည်ကို ကျွန်ုပ်မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ပရောဖက်မုဟမ္မဒ်၏ ဧဝံဂေလိတရား အထောက်အထားများ- ဗျာဒိတ်ကျမ်း၏ချဉ်းကပ်မှုနှင့် တည်ရှိမှုအထောက်အထား
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
ကျွန်ုပ်တို့အား [ယဟ်ယာ ဘင် ဘူကိုင်ရ်] က [အယ်လ် လိုက်စ်] မှ [အုကွားလ်] မှ [အိဗ်နု ရှီဟတ်] မှ [အုရ်ဝါ ဘင် အဇ် ဇူဘိုင်ရ်] မှ [အိုက်ရှာ] (မုအ်မင်န်) ၏ မိခင်) မှ ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်ကြားခဲ့သည်မှာ - သူမက “အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံ ရောက်ရှိလာသော ဗျာဒိတ်တော်၏ အစသည် အိပ်ပျော်နေစဉ်တွင် အိပ်မက်တစ်ခု မက်ခဲ့သည်။ မိုးသောက်အလင်းရောင်ကဲ့သို့ မပေါ်လာပါက သူသည် အိပ်မက်မမက်ခဲ့ပါ။ ထို့နောက် တစ်ယောက်တည်းနေရခြင်းကို နှစ်သက်မြတ်နိုးခဲ့ပြီး ဟီရို၏ ဂူကို ရွေးချယ်ကာ ၎င်းကို သည်းခံခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ညအချိန်တွင် ကြာမြင့်စွာ ဘုရားဝတ်ပြုပြီးနောက် မိသားစုထံ ပြန်သွားကာ စားနပ်ရိက္ခာများ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူသည် ခါဒီဂျာနှင့် တွေ့ဆုံကာ စားနပ်ရိက္ခာများ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အယ်လ် ဟတ်က ကျွန်ုပ်ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဖက်ပြီးနောက် ကျွန်ုပ်ကို လွှတ်ပေးလိုက်ပြီး “ဖတ်ပါ” ဟု ထပ်မံပြောလိုက်သည်။ သူက “ကျွန်တော် စာမဖတ်တတ်ဘူး” ဟု ပြန်ဖြေသည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းကင်တမန်က ကျွန်ုပ်ကို ဆွဲကိုင်ပြီး တင်းကြပ်စွာ ဖက်ပြီးနောက် “ဖတ်ပါ” ဟု ထပ်မံပြောလိုက်သည်။ သူက “ကျွန်တော် စာမဖတ်တတ်ဘူး” ဟု ပြန်ဖြေသည်။ ကောင်းကင်တမန်က ကျွန်တော့်ကို ထပ်ပြီး ဆွဲကိုင်ပြီး တတိယအကြိမ်မြောက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖက်လိုက်ပြီး ကျွန်တော့်ကို လွှတ်ပေးလိုက်ပြီး “ဖန်ဆင်းရှင်ရဲ့ နာမတော်ကို ဖော်ပြပြီး ဖတ်ပါ။ သွေးခဲတစ်ခုကနေ လူသားကို ဖန်ဆင်းတော်မူခဲ့တယ်။ ဖတ်ပါ၊ သင့်ရဲ့ အရှင်ဟာ အလွန်ကရုဏာတော်ရှင်ပါ” လို့ ထပ်ပြောလိုက်တယ်။ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ဟာ စိုးရိမ်ပူပန်စွာနဲ့ ဗျာဒိတ်တော်စကားတွေနဲ့ မိသားစုဆီ ပြန်လာတယ်။ ခါဒီဂျာ ဘင့် ခါဝေလစ်ဒ်နဲ့ တွေ့ပြီး “ကျွန်တော့်ကို ဖုံးအုပ်ပါ၊ ကျွန်တော့်ကို ဖုံးအုပ်ပါ” လို့ ပြောတယ်။ သူ့ရဲ့ ကြောက်ရွံ့မှု ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့အထိ ခါဒီဂျာကို ပြောပြတယ်။ “ကျွန်တော် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် စိုးရိမ်နေမိတယ်” လို့ ခါဒီဂျာက “အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ရဲ့ စကားကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်က သင့်ကို အမြဲတမ်း ဒုက္ခမပေးပါဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ မင်းက မိတ်ဆွေဖွဲ့တဲ့သူ ဖြစ်လို့ပါပဲ” လို့ ပြောတယ်။ ပြီးတော့ ခါဒီဂျာက ဂျဟီလီယာခေတ်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ဖြစ်တဲ့ ခါဒီဂျာရဲ့ ဦးလေးရဲ့သား ဝါရိုကို ဘင် နော်ဖယ် ဘင် အာဆတ် ဘင် အဗ္ဗဒူလ် အာဇာနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ဖိတ်ခေါ်တယ်။ သူဟာ ဟီးဘရူးဘာသာနဲ့ စာအုပ်တွေကိုလည်း ရေးသားခဲ့သလို အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ ဟီးဘရူးဘာသာနဲ့ သမ္မာကျမ်းစာကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဝါရိုကိုဟာ အသက်ကြီးပြီး မျက်စိလည်း မမြင်တော့ဘူး။ ခါဒီဂျာက “အို ငါ့ဦးလေးရဲ့သား၊ မင်းရဲ့အစ်ကိုရဲ့သားပြောတာကို နားထောင်ပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဝါရိုကိုဟ်က “အို ငါ့ညီရဲ့သား၊ မင်းဘာတွေကြုံတွေ့ခဲ့ရလဲ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ရစူလွလ္လာဟ် ဆွလ္လာဟ် ဆွလ္လာဟ် ဝစလ္လာဟ်က သူ့အပေါ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့ရာကို ပြောပြသည်။ ဝါရိုကိုဟ်က “ဤသည်မှာ နမုစ်ဖြစ်သည်၊ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် မောရှေအား တစ်ချိန်က ထုတ်ပြန်တော်မူခဲ့သည့်အတိုင်းပင်။ အို၊ ငါသည် သင်၏လူမျိုးများက သင့်အား နှင်ထုတ်ခဲ့စဉ်က အသက်ငယ်ရွယ်သေးပြီး အသက်ရှင်နေသေးလျှင် ကောင်းလေစွ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရစူလွလ္လာဟ် ဆွလ္လာဟ် ဆွလ္လာဟ် ဝစလ္လာဟ် ဆွလ္လာဟ် ဝစလ္လာဟ်က “သူတို့က ငါ့ကို မောင်းထုတ်ကြမှာလား” ဟု မေးမြန်းတော်မူသည်။ ဝါရိုကိုဟ်က “ဟုတ်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ မင်းယူဆောင်လာတဲ့ပစ္စည်းတွေကို ဘယ်သူမှ မယူလာဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့က နာကျင်အောင် လုပ်မှာမှလွဲ၍ပေါ့။ အဲဒီအချိန်မှာ ငါရှိနေခဲ့ရင် ငါ့အစွမ်းနဲ့ မင်းကို ငါကူညီပေးမှာ သေချာတယ်” ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ ဝါရိုကိုဟ်သည် ဗျာဒိတ်တော်၏ ဖာထရိုဟ် (အချည်းနှီးဖြစ်ခြင်း) ကာလအတွင်း စောစီးစွာ ကွယ်လွန်ခဲ့သောကြောင့် သူယုံကြည်ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်ကို မကြုံတွေ့ခဲ့ရပေ။ [အိဗ်နု စိုင်ဟဘ်] က မိန့်တော်မူသည်။ အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) မှ [ဂျာဘီရ် ဘင် အဗ္ဗဒူရာမန်] အား ဗျာဒိတ်တော်၏ အချည်းနှီးဖြစ်မှုအကြောင်း မိန့်တော်မူခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်အား [အဘူ ဆလာမာဟ် ဘင် အဗ္ဗဒူရာမန်] မှ ကျွန်ုပ်အား အသိပေးခဲ့ပါသည်။ အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) မှ ဤသို့ မိန့်တော်မူခဲ့သည်- “ကျွန်ုပ် လမ်းလျှောက်နေစဉ် ကောင်းကင်မှ အသံတစ်ခုကို ကြားလိုက်ရပါသည်။ ကျွန်ုပ် လှမ်းကြည့်လိုက်တော့ ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကြားရှိ ထိုင်ခုံပေါ်တွင် ကျွန်ုပ်ထံသို့ ဟီရို၏ ဂူထဲတွင် ထိုင်နေသော ကောင်းကင်တမန်ကို မြင်လိုက်ရသည်။ ကျွန်ုပ် ကြောက်လန့်ပြီး အိမ်ပြန်သွားပြီး “ကျွန်ုပ်အား ဖုံးအုပ်ကြလော့၊ ကျွန်ုပ်အား ဖုံးအုပ်ကြလော့” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ဗျာဒိတ်တော်ကို (အို ဖုံးအုပ်ခံရသော သင်တို့) အလ္လာဟ်၏ အမိန့်တော် ရောက်ရှိလာသည်အထိ (ရုပ်တုများကို စွန့်ပစ်ကြလော့) ဗျာဒိတ်တော်သည် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။” ဤဟဒီးဆ်ကို [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ယူဆွတ်ဖ်] နှင့် [အဘူ ဆာလီဟ်] မှလည်းကောင်း၊ [ဟီလာ ဘင် ရဒ်ဒတ်] မှလည်းကောင်း [အဇ် ဇုဟရီ] မှလည်းကောင်း ဟောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် [ယူနွတ်စ်] က မိန့်တော်မူခဲ့ပြီး [မာမာရ်] ကလည်း ၎င်းကို အဇ် ဇုဟရီထံမှ ရရှိခဲ့ကြောင်း သဘောတူခဲ့သည်။
ကုရ်အာန်ကို အလွတ်ကျက်နေချိန် လျှာမလှုပ်ဖို့ အမိန့်ပေးတယ်။
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
"ကျွန်ုပ်တို့အား [မူဆာ ဘင် အစ္စမာအီလ်] မှ ပြောကြားခဲ့သည်- "ကျွန်ုပ်တို့အား [အဘူ အဝါနာ] မှ ပြောကြားခဲ့သည်- "ကျွန်ုပ်တို့အား [မူဆာ ဘင် အဘူ အိုင်စီယာ] မှ [စအိဒ် ဘင် ဂျူဘိုင်ရ်] အား အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နှုတ်ကပတ်တော်များအကြောင်း [အိဗ်နု အဘာ့စ်] မှ ပြောကြားခဲ့သည်- (ကုရ်အာန်ကို (ဖတ်ရန်) သင်၏လျှာကို မလှုပ်ပါနှင့်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်သည် လျင်မြန်စွာ (ကျွမ်းကျင်လိုလိမ့်မည်)" ဟု အိဗ်နု အဘာ့စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ "အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် ကုရ်အာန် (ကုရ်အာန်) ထုတ်ပြန်ချက်များကို မှတ်သားလိုသော ဆန္ဒ အလွန်ပြင်းပြခဲ့ပြီး သူ၏နှုတ်ခမ်းများကို လှုပ်ခဲ့သည်။" အိဗ်နု အဘာ့စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ "ရစူလွလ္လာဟ် ရှယ်လ်လွလ္လာဟ် ရှယ်လ်လွလ္လာဟ် ရှယ်လ်လွလ္လာဟ် ရှယ်လ်လွလ္လာဟ် ကျွန်ုပ်အား ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏နှုတ်ခမ်းများကို သင့်အား လှုပ်ပါမည်။" နှုတ်ခမ်းနှစ်ဖက်ကို လှုပ်ပါ။ ထိုအခါ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နှုတ်ကပတ်တော် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ "သင်သည် လျင်မြန်စွာ (ကျွမ်းကျင်) နိုင်လိမ့်မည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းကို စုဆောင်းရန်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။" ရင်ခွင်) နှင့် (သင့်အား လိမ္မာပါးနပ်စေသည်)။" ဆိုလိုသည်မှာ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ၎င်းကို သင့်ရင်ဘတ်ထဲတွင် စုဆောင်းပြီး (မှတ်မိစေရန်) သင်ဖတ်သည်- "ကျွန်ုပ်တို့ ရွတ်ဆိုပြီးသောအခါ၊ ရွတ်ဆိုချက်ကို လိုက်နာပါ။" ဆိုသည်မှာ "နားထောင်ပြီး တိတ်ဆိတ်စွာနေပါ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့နောက် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် မိန့်တော်မူသည်မှာ- "ထို့နောက်၊ ရှင်းလင်းချက်ကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် အမှန်ပင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ- "၎င်းကို ရွတ်ဆိုရန်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ဖြစ်သည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂျီဘရီလ် အလိုင်ဟိစ် စလာမ်သည် သူ့ထံသို့ ရောက်ရှိလာသည့်အချိန်မှစ၍ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် သူ့စကားကို နားထောင်ခဲ့သည်။ ဂျီဘရီလ် အလိုင်ဟိစ် စလာမ် ထွက်ခွာသွားသောအခါ၊ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် ဂျီဘရီလ် အလိုင်ဟိစ် စလာမ် ဖတ်ပြသကဲ့သို့ (သူ၏ အပေါင်းအပါများအား) ဖတ်ပြခဲ့သည်။
ရာမာဒန်လအတွင်း ကောင်းကင်တမန် JIBRIL နှင့်အတူ ပရောဖက်၏နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
[အဗ္ဗဒန်] က ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်၊ သူက [အဗ္ဗဒူလာ] က [ယူနွတ်စ်] ကို [အဇ်ဇူးရီ] မှ ပြောပြခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်ကြောင်းပြောပြချက်ဖြင့်လည်း ပြောပြခဲ့သည်၊ [ဘစ်ယာ ဘင် မိုဟာမက်] က [အဗ္ဗဒူလာ] က [ယူနွတ်စ်] နှင့် [မာမာ] ကို [အဇ်ဇူးရီ] မှ ပြောပြခဲ့သည်၊ [အိဗနု အဗ္ဗာစ်] က [ဥဘိုင်ဒူလာ ဘင် အဗ္ဗဒူလာ] မှ ပြောပြခဲ့သည်၊ ရစူလွလ္လာဟ် ရှိုင်အလ္လာဟ် အလိုင်ဟီ ဝါစလမ်သည် အနူးညံ့ဆုံးလူသားဖြစ်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် ရမ်ဇာန်လတွင် ကောင်းကင်တမန် ဂျီဘရီလ် အလိုင်ဟိစလာမ်က သူ့ထံလာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ရမ်ဇာန်လတွင် ဂျီဘရီလ် အလိုင်ဟိစလာမ်က ကုရ်အာန်ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည့် ညတိုင်း သူ့ထံသို့ လာသူမှာ ဂျီဘရီလ် အလိုင်ဟိစလာမ် ဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် ရစူလွလ္လာဟ် ရှိုင်အလ္လာဟ် အလိုင်ဟီ ဝါစလမ်သည် တိုက်ခတ်နေသောလေထက် များစွာပို၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့ခဲ့သည်။
ပရောဖက်မုဟမ္မဒ်စောအကြောင်း ABU Sufyan နှင့် HERACLIUS ၏ဆွေးနွေးမှု
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဘူ အယ်လ် ယာမန် အယ်လ် ဟာကမ် ဘင် နာဖီ] သို့ ပြောပြခဲ့သည်ဟု သူက ပြောကြားခဲ့ပြီး [အာဇ် ဇုဟရီ] မှ [ရှူးအိုက်ဘ်] အား ကျွန်ုပ်အား [ဥဘိုင်ဒူလာ ဘင် အဗ္ဗဒူလာ ဘင် အွတ်ဘာ ဘင် မဆွတ်ဒ်] သို့ ပြောပြခဲ့ပြီး [အဘူ ဆူဖယန် ဘင် ဟာ့ဘ်] က သူ့ကို ပြောပြခဲ့ကြောင်း ပြောပြခဲ့သည်။ ဟီရာကလီယက်စ်သည် ကုရိုက်ရှ် ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး တမန်တော်မြတ် (ဆွ) နှင့် အဘူ ဆူဖယန်နှင့် ကုရိုက်ရှ် ဘာသာမဲ့များအကြား သဘောတူညီချက် အသက်ဝင်ချိန်တွင် ဆီးရီးယားသို့ ကုန်သွယ်ရေးခရီးစဉ်ဖြင့် ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ သူတို့သည် အီလီယာတွင် ရပ်နားသောအခါ ဟီရာကလီယက်စ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ သူ၏ အစည်းအဝေးတွင် ဆွေးနွေးရန် ဖိတ်ကြားခံရပြီး ဟီရာကလီယက်စ်သည် ရောမအရာရှိများနှင့်အတူ ရှိနေခဲ့သည်။ ဟီရာကလီယက်စ်သည် စကားပြန်မှတစ်ဆင့် ၎င်းတို့နှင့် စကားပြောခဲ့သည်။ ဟီရာကလီယက်စ်က “တမန်တော်မြတ်ဟု ပြောဆိုသူနှင့် မိသားစုအရင်းနှီးဆုံး ဆက်ဆံရေးရှိသူမှာ သင်တို့တွင် မည်သူနည်း” ဟု မေးခဲ့သည်။ အဘူ ဆူဖယန်က မေးခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်က ဤသို့ ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ "ကျွန်ုပ်သည် သူနှင့် အရင်းနှီးဆုံး မိသားစုဆက်ဆံရေးရှိသူဖြစ်သည်" ဟု ဟီရာကလီယပ်စ်က မိန့်တော်မူသည်။ "သူ့ကို ကျွန်ုပ်နှင့် သူ့မိတ်ဆွေများထံ ပိုမိုနီးကပ်စေကြလော့" ဟု မိန့်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ကုရိုက်ရှ်ကို အဘူစွဖ်ယန်၏ နောက်တွင် ထားခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ ဟီရာကလီယပ်စ်က သူ၏စကားပြန်မှတစ်ဆင့် ဤသို့ပြောကြားခဲ့သည်- "ကျွန်ုပ်သည် တမန်တော်တစ်ပါးဖြစ်သည်ဟု ဆိုသူအကြောင်း မေးမြန်းခဲ့ကြောင်း ပြောပြပါ။ သူ ကျွန်ုပ်အား လိမ်ညာပါက သင်လိမ်လည်ရမည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နှုတ်ဖြင့်၊ လိမ်ညာသူဟူသော စွပ်စွဲချက်များကြောင့် ကျွန်ုပ်အား ရှက်ရွံ့မှုမရှိပါက ကျွန်ုပ်သည် သူ့ကို လိမ်လည်ခဲ့မည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အဘူစွဖ်ယန်က ဤသို့မိန့်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် သူ (တမန်တော်မြတ်) အကြောင်း ကျွန်ုပ်အား ပထမဆုံးမေးမြန်းခဲ့သည်မှာ "သင်တို့တွင် သူ၏မျိုးရိုး၏ အဆင့်အတန်းကား အဘယ်နည်း" ဟု ကျွန်ုပ်က "သူသည် ကောင်းမွန်သော (မြင့်မြတ်သော) မျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်" ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ သူက ထပ်မေးပြန်သည်။ "သူ့မတိုင်မီ အခြားမည်သူမဆို ဤသို့ပြောဖူးပါသလား" ဟု သူက ထပ်မေးပြန်သည်။ "သူ့ဖခင်သည် ဘုရင်တစ်ပါးလား" ဟု ကျွန်ုပ်က ပြန်မေးပြန်သည်။ ကျွန်ုပ်က "သူ့နောက်လိုက်များပင်လျှင် နိမ့်ကျသူများဖြစ်သည်" ဟု ပြန်ဖြေသည်။ သူက ထပ်မေးပြန်သည်။ "နောက်လိုက်များ တိုးလာသလား၊ လျော့နည်းသွားသလား" ဟု ကျွန်ုပ်က "တိုးလာသလား" ဟု ပြန်ဖြေသည်။ သူက ထပ်မေးပြန်သည်။ "သူ၏ဘာသာရေးကို ဒေါသထွက်၍ အယူလွဲသွားသူ ရှိပါသလား" ဟု ကျွန်ုပ်က "ဘာမှ မရှိပါဘူး" ဟု ပြန်ဖြေသည်။ သူက ထပ်မေးပြန်သည်။ "သူပြောသည့်အတိုင်း မပြောမီ သူလိမ်နေသည်ကို သင်တွေ့ဖူးပါသလား" ဟု ကျွန်ုပ်က "ဘယ်တော့မှ မတွေ့ဖူးပါ" ဟု ပြန်ဖြေသည်။ သူက ထပ်မေးတယ်။ "သူ လိမ်လည်ဖူးလား" လို့ ကျွန်မက "တစ်ခါမှ မလုပ်ဖူးဘူး။ သူနဲ့ ကျွန်မတို့ ပေါင်းသင်းတုန်းက သူ ဒီလို မလုပ်ဖူးဘူး" လို့ ပြန်ဖြေတယ်။ အဘူ ဆူဖယန်က "ဒီလို စကားလုံးတွေကလွဲလို့ ဘာမှ ပြောပြလို့မရဘူး" လို့ ပြောတယ်။ သူက ထပ်မေးတယ်။ "ခင်ဗျားတို့ တိုက်နေကြတာလား" လို့ ကျွန်မက "ဟုတ်တယ်" လို့ ဖြေတယ်။ သူက ထပ်မေးတယ်။ "စစ်ပွဲ ဘယ်လို ပြီးဆုံးသွားတာလဲ" လို့ ကျွန်မက ပြန်ဖြေတယ်။ "ကျွန်မတို့နဲ့ သူ့ကြားက စစ်ပွဲက အရမ်းပြင်းထန်တယ်။ တစ်ခါတလေ သူက ကျွန်တော်တို့ကို ရိုက်တယ်၊ တစ်ခါတလေ ကျွန်တော်တို့က ရိုက်တယ်" လို့ သူက ထပ်မေးတယ်။ "သူက ဘာလုပ်ဖို့ မိန့်မှာထားလဲ" လို့ ကျွန်မက "သူက ကျွန်တော်တို့ကို 'အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို ဘာမှ မကိုးကွယ်ဘဲ ကိုးကွယ်ပါ၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ဘိုးဘွားတွေ ပြောတာတွေကို ထားခဲ့ပါ' လို့ မိန့်မှာတယ်" လို့ ဖြေတယ်။ ထိုအခါ ဟီရာကလီယပ်စ်က သူ၏ဘာသာပြန်အား “ဤသူ၏ မျိုးရိုးအကြောင်း သင့်အား ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့ပြီး၊ သူသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်ဖြစ်သည်ဟု သင်ပြောခဲ့သည်။ အလားတူပင် ဤသူသည် သူ၏လူမျိုး၏ သားစဉ်မြေးဆက်များကြားတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ သူ့မတိုင်မီက တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သူပြောခဲ့သည့်အတိုင်း ပြောခဲ့ဖူးပါသလားဟု ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့ရာတွင် သင်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ သူ့မတိုင်မီက တစ်စုံတစ်ယောက်သည် ပြောခဲ့သည်ဟု ဆိုပါက၊ ဤသူသည် သူ့မတိုင်မီက ထိုစကားကို ပြောခဲ့ဖူးသူတစ်ဦးကို အတုယူနေသည်ဟု ကျွန်ုပ်ယူဆမည်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဘိုးဘေးများတွင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ ရှိပါသလားဟု ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့ရာတွင် သင်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ သူ့ဘိုးဘေးများသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်များဖြစ်ပါက ဤသူသည် သူ့ဖခင်၏ နိုင်ငံတော်ကို တောင်းဆိုနေလိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ်ပြောခဲ့သည်။ သူပြောသည့်အတိုင်း မပြောမီ လိမ်ညာနေသည်ကို သင်တွေ့ဖူးပါသလားဟု ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့ရာတွင် သင်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ အမှန်စင်စစ်၊ သူသည် လူများကိုပင် မလိမ်ညာဝံ့ပါက၊ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို လိမ်ညာရန် မပြောနှင့်ဟု ကျွန်ုပ်နားလည်ပါသည်။ သူ့နောက်သို့ လိုက်သူများသည် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသူများလား၊ နိမ့်ကျသူများလားဟုလည်း ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့ပါသည်။” သင်သည် နိမ့်ကျသူများသည် သူ့နောက်သို့ လိုက်ခဲ့ကြသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အမှန်စင်စစ်၊ ၎င်းတို့သည် တမန်တော်မြတ်၏ နောက်လိုက်များဖြစ်သည်။ သူ၏နောက်လိုက်များ တိုးလာသလား၊ လျော့နည်းသွားသလားဟုလည်း ကျွန်ုပ်မေးမြန်းခဲ့ရာတွင် သင်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ယုံကြည်ခြင်း ပြည့်စုံလာတဲ့အထိ အဲဒီလိုပါပဲ။ သူ့ရဲ့ဘာသာတရားကို ဒေါသထွက်လို့ တစ်ယောက်ယောက် အယူလွဲသွားသလားလို့ မေးခဲ့တယ်။ မဟုတ်ဘူးလို့ ဖြေခဲ့တယ်။ နှလုံးသားထဲမှာ ယုံကြည်ခြင်း ကြီးထွားလာတဲ့အခါ ဒီလိုပါပဲ။ သူ လိမ်လည်လှည့်ဖြားဖူးလားလို့ မေးတော့ မင်း ဘယ်တုန်းကမှ မလိမ်လည်ခဲ့ဘူးလို့ ဖြေခဲ့တယ်။ အဲဒီလိုပဲ တမန်တော်တွေ လိမ်လည်လှည့်ဖြားလို့မရဘူး။ မင်းကို ဘာလုပ်ဖို့ မိန့်မှာခဲ့လဲလို့ မေးတော့ မင်းကလည်း အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နဲ့ ဘာမှ မဆက်စပ်ဘဲ ကိုးကွယ်ဖို့၊ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို တားမြစ်ဖို့၊ ဆုတောင်းဖို့၊ ဇကာသ်ပေးဆောင်ဖို့၊ အမှန်အတိုင်းပြောဖို့၊ အချင်းချင်း ခွင့်လွှတ်ဖို့၊ မိတ်ဆွေဖွဲ့ဖို့လည်း မိန့်မှာခဲ့တယ်။ မင်းပြောသမျှ မှန်ရင် ငါ့ခြေအောက်မှာ နိုင်ငံတော်ကို သူ အုပ်ချုပ်လိမ့်မယ်။ အခုချိန်မှာ သူ မင်းထဲမှာ မရှိဘူးလို့ ငါ တကယ်ထင်ခဲ့တယ်၊ သူ့ဆီသွားရမယ့်လမ်းကို ငါသိရင်၊ ငါ သူ့ကို ရှာဖို့ အရမ်းကြိုးစားမယ်၊ သူ့ဘေးမှာ ရှိနေရင် သူ့ခြေကို ဆေးမှာ သေချာတယ်။ ထို့နောက် ဟီရာကလီယပ်စ်သည် ဘစ်ဆာရာမြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများအတွက် ဒီဟယာမှ ယူဆောင်လာသော စာတစ်စောင်ကို တောင်းခံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဟီရာကလီယပ်စ်ထံ ပေးခဲ့ပြီး ဖတ်ကြည့်လိုက်ရာ အထဲတွင် ပါရှိသော စာတွင် “ဘစ်စမီလာဟီရ် ရဟ်မာနီရ် ရာဟင်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အစေခံနှင့် တမန်တော်မြတ် မိုဟာမက်ထံမှ ဟီရာကလီယပ်စ်ထံသို့။ ရောမအုပ်ချုပ်သူ၊ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာသူများအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံမှု။ ထို့နောက် အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ တိုက်တွန်းချက်ဖြင့် သင်တို့ကို ဖိတ်ခေါ်ပါသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ဝင်ရောက်ပါ၊ ထို့နောက် သင်တို့သည် လုံခြုံလိမ့်မည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် သင့်အား နှစ်ကြိမ် ဆုချီးမြှင့်တော်မူမည်။ သို့သော် သင်တို့သည် လှည့်ထွက်သွားပါက သင်တို့၏ အပြစ်များကို ခံရလိမ့်မည်။ အို ကျမ်းစာလာ လူအပေါင်းတို့၊ ငါတို့နှင့် သင်တို့အကြား အငြင်းပွားမှု မရှိ၊ ငါတို့သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်မှလွဲ၍ အခြားမည်သူ့ကိုမျှ မကိုးကွယ်၊ ငါတို့သည် ထိုအရှင်မြတ်နှင့် မည်သည့်အရာကိုမျှ မတွဲဖက်၊ ငါတို့ထဲမှ မည်သူမျှ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်မှလွဲ၍ အခြားမည်သူ့ကိုမျှ ရဗ္ဗိများအဖြစ် မယူဆ” ဟု ရေးထားသည်။ သူတို့ လှည့်ထွက်သွားပါက “ကြည့်ရှုလော့၊ ငါတို့သည် (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ) နာခံသူများ ဖြစ်သည်” ဟု ပြောပါ။ အဘူ ဆူဖယန်က “ဟီရာကလီယပ်စ် သူပြောတဲ့အတိုင်း ပြောပြီး စာကိုဖတ်ပြီးတဲ့အခါ ဆူညံသံတွေနဲ့ ဆူညံသံတွေ ထွက်ပေါ်လာလို့ ကျွန်တော်တို့ မောင်းထုတ်ခံခဲ့ရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မောင်းထုတ်ခံရပြီးနောက် သူငယ်ချင်းတွေကို “တကယ်တော့ အဘူ ကဘ်စီယာရဲ့သားရဲ့ကိစ္စကို ဖိတ်ကြားခံရတာပါ။ ဟီရာကလီယပ်စ်ဟာ ရောမအင်ပါယာအတွက် စိုးရိမ်နေခဲ့တယ်” လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက မိုဟာမက် အောင်ပွဲခံမှာကိုလည်း ကျွန်တော် စိုးရိမ်နေခဲ့တယ်။ အလ္လာဟ်က ကျွန်တော့်ကို အစ္စလာမ်ဘာသာကို လက်ခံယုံကြည်စေပြီးနောက် (အဲဒီခံစားချက် ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်) နောက်ဆုံးမှာ အဲဒီခံစားချက် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်။ အီလီယာမြို့က မင်းမျိုးမင်းနွယ် အိဗ်နု အန် နာဇူးရ်လည်း ရှိတယ်။ ဟီရာကလီယပ်စ်က ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်ပြီး တစ်နေ့မှာ အီလီယာမြို့ကို ဟီရာကလီယပ်စ် လည်ပတ်တဲ့အခါ သူ အရမ်းစိုးရိမ်နေတယ်လို့ သူ့ရဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ်တချို့က ပြောကြတယ်။ “တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့က ခင်ဗျားတို့ရဲ့ အခြေအနေကို ငြင်းဆိုပါတယ်။” ထို့အပြင် အစ်ဗနု နာဇဟူးက “ဟီရာကလီယပ်စ်သည် ကြယ်များ၏ ရွေ့လျားမှုကို အမြဲအာရုံစိုက်သော နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် တစ်ခါက ဘုန်းကြီးများ၏ မေးခွန်းတစ်ခုကို ဖြေကြားခဲ့သည်။ “တစ်ညတွင် ကြယ်များ၏ ရွေ့လျားမှုကို ကျွန်ုပ် စောင့်ကြည့်နေစဉ် ခါတန်ဘုရင် မွေးဖွားလာသည်ကို ကျွန်ုပ်တွေ့ခဲ့ရသည်၊ ဤလူမျိုးတွင် မည်သူသည် အရေဖျားလှီးခြင်း ခံယူထားသည်” ဟု မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။ ဘုန်းကြီးများက “အရေဖျားလှီးခြင်း ခံယူသူများမှာ ဂျူးလူမျိုးများသာဖြစ်ပြီး ဂျူးလူမျိုးများကြောင့် စိတ်မပူပါနှင့်။ သင်၏နိုင်ငံတော်ရှိ နိုင်ငံအားလုံးကို အမိန့်ပေးပါ၊ ထိုနိုင်ငံရှိ ဂျူးလူမျိုးများကို သတ်ပစ်ရန်” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဘာနီ ဂါဆန်ဘုရင်ထံမှ တမန်တော်တစ်ပါးသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) အကြောင်း ပြောပြရန် ဟီရာကလီယပ်စ်ထံ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြပြီးနောက် ဟီရာကလီယပ်စ်သည် အရေဖျားလှီးခြင်း ခံယူထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ စစ်ဆေးပြီးနောက် သူသည် အမှန်တကယ် အသားမည်းကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူများက ဟီရာကလီယပ်စ်အား ပြောပြခဲ့ကြသည်။ ဟီရာကလီယပ်စ်က ထိုလူအား အခြားအာရပ်လူမျိုးများအကြောင်း မေးခဲ့သည်၊ ၎င်းတို့သည် အရေဖျားလှီးခြင်း ခံယူထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ” ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ "အာရပ်လူမျိုးအားလုံး အရေဖျားလှီးခြင်းခံကြသည်" ဟု ဟီရာကလီယပ်စ်က ပြောသည်။ "ဤသူသည် အွမ်မာ၏ဘုရင်ဖြစ်သည်၊ သူသည် အမှန်တကယ်မွေးဖွားခဲ့သည်" ထို့နောက် ဟီရာကလီယပ်စ်သည် ရောမမြို့ရှိ သူငယ်ချင်းတစ်ဦးထံ စာတစ်စောင်ပေးပို့ခဲ့ပြီး သူ၏အသိပညာသည် ဟီရာကလီယပ်စ်နှင့်ညီမျှသည် (တမန်တော်မိုဟာမက် sallalaahu 'alaihi wasallam' မွေးဖွားခြင်းအကြောင်းပြောပြရန်)။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူသည် ဟင်ရှာနိုင်ငံသို့ ခရီးဆက်ခဲ့သော်လည်း ဟင်ရှာသို့မရောက်မီ သူ့သူငယ်ချင်းထံမှ ပြန်ကြားချက်သည် ဦးစွာရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မိုဟာမက်သည် မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူသည် အမှန်တကယ် တမန်တော်တစ်ပါးဖြစ်ကြောင်း ဟီရာကလီယပ်စ်၏အမြင်ကို သူ့သူငယ်ချင်းက သဘောတူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟီရာကလီယပ်စ်သည် ရောမအရာရှိများကို ဟင်ရှာရှိ သူ့နေရာသို့ လာရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးတွင် အားလုံးတက်ရောက်ပြီးနောက် ဟီရာကလီယပ်စ်သည် တံခါးအားလုံးကို သော့ခတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူက "အို ရမ်လူမျိုးတို့၊ နိုင်ငံတော်သည် ငါတို့လက်ထဲတွင် မပျက်စီးဘဲ ဘုန်းအသရေရှိသော အောင်ပွဲနှင့် တိုးတက်မှုကို သင်တို့အားလုံး ရရှိကြမည်လော။" ဤစကားများကိုကြားသောအခါ တံခါးများအားလုံးကို သော့ခတ်ထားသော်လည်း သူတို့သည် မြည်းရိုင်းများကဲ့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေကိုမြင်သောအခါ ဟီရာကလီယပ်စ်သည် ယုံကြည်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်သည် (မိုဟာမက်၏ တမန်တော်အဖြစ်ကို ယုံကြည်ပါ)။ ထို့နောက် သူသည် လူတိုင်းကို ၎င်းတို့၏နေရာအသီးသီးသို့ ပြန်သွားရန် အမိန့်ပေးကာ “တကယ်တော့၊ ငါအစောပိုင်းက ပြောခဲ့တာက သင်တို့အားလုံးရဲ့ တည်ကြည်မှုကို စမ်းသပ်ဖို့ပါပဲ။ အခုတော့ ငါ အဲဒီတည်ကြည်မှုကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို့နောက် သူတို့သည် ဟီရာကလီယပ်စ်ကို ဦးညွှတ်ကြပြီး သူ့အား ကျေနပ်အားရကြသည်။ ဟီရာကလီယပ်စ်၏ ဇာတ်လမ်းသည် ဤသို့ အဆုံးသတ်သွားသည်။ ၎င်းကို [ဆာလီဟ် ဘင် ကိုင်ဆန်] နှင့် [ယူနွတ်စ်] နှင့် [မာမာ] တို့က [အဇ်ဇူးရီ] မှ ပြောပြခဲ့သည်။
အစ္စလမ်ဘာသာအတွက် အဓိကအခြေခံငါးခု
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် မူဆာ] က ပြောကြားခဲ့သည်- [အစ်ဗနု ဥမာ] မှ [ဟန်ဇာလာ ဘင် အဘူ ဆူဖယန်] မှ ပြောကြားခဲ့သည်- ရစူလွလ္လာဟ် sallalaah 'alaihi wasallam က မိန့်တော်မူခဲ့သည်- "အစ္စလာမ်ဘာသာသည် (အုတ်မြစ်ငါးခု) ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်မှလွဲ၍ အခြားဘုရားမရှိကြောင်း သက်သေခံချက်နှင့် မုဟမ္မဒ်သည် ရမ်ဇာန်လတွင် ဆုတောင်းခြင်း၊ ဇကာသ်၊ ဟဂ်ျနှင့် ဥပုသ်စောင့်ထိန်းခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သော အလ္လာဟ်၏ တမန်တော်ဖြစ်သည်။"
ယုံကြည်ခြင်းတွင် ဘဏ်ခွဲပေါင်း ခြောက်ဆယ်ကျော်ရှိသည်။
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
သူက ကျွန်ုပ်တို့ကို [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် မူဟာမက် အယ်လ် ဂျူဖီ] ကို ပြောပြခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူက [အဘူ အမီရ် အယ်လ် အကာဒီ] က [ဆူလိုင်မန် ဘင် ဘီလာလ်] ကနေ [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဒီနာ] ကနေ [အဘူ ဆလီဟ်] ကနေ [အဘူ ဟူရိုင်ရာ] အထိ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ဆီကနေ ပြောပြခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူက “ယုံကြည်ခြင်းမှာ အကိုင်းအခက် ခြောက်ဆယ်ကျော်ရှိပြီး ရှက်ရွံ့မှုဟာ ယုံကြည်ခြင်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ” လို့ ပြောပါတယ်။
စစ်မှန်သော မွတ်ဆလင် နှင့် မူဟာဂျရ ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အာဒမ် ဘင် အဘူ အီယာ့စ်] မှ [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် အဘူ အက်စ် ဆာဖာ] နှင့် [အစ်စမာအီလ် ဘင် အဘူ ခါလစ်] မှ [အာစီ စယာဘီ] မှ [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် အမ်ရူ] မှ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ မိန့်ကြားခဲ့သည်မှာ "မွတ်စလင်ဆိုသည်မှာ မွတ်စလင်များအတွက် သူ၏စကားနှင့် လက်များသည် လုံခြုံစိတ်ချရသူဖြစ်ပြီး၊ မူဟာဂျီရ်ဆိုသည်မှာ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ် တားမြစ်ထားသည်ကို စွန့်လွှတ်သူဖြစ်သည်" ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်၊ အဘူ အဗ္ဗဒူလာက မိန့်ကြားခဲ့ပြီး [အဘူ မူအာဝီယာ] က မိန့်ကြားခဲ့သည်မှာ "[ဒေါ့ဒ်] သည် အိဗ်နု ဟိန္ဒူ၏သားဖြစ်ပြီး၊ [အမီရ်] မှ ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်ကြားခဲ့သည်။ [အဗ္ဗဒူလာ] ဆိုသည်မှာ အိဗ်နု အမ်ရူ၊ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး [အဗ္ဗဒူလာ] မှ [ဒေါ့ဒ်] မှ [အမီရ်] မှ [အဗ္ဗဒူလာ] မှ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ ဖြစ်သည်ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်"
အကောင်းဆုံး အစ္စလာမ်- လျှာနှင့် လက်များမှ မွတ်ဆလင်များကို ကယ်တင်ပါ။
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
သူက ကျွန်တော်တို့ကို [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] ကို ပြောပြတယ်၊ သူက "သူ [ကျွန်တော့်အဖေ] က [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] ကနေ [Abu Musa] ကို 'အို အလ္လာဟ်ရဲ့ တမန်တော်၊ ဘယ် အစ္စလာမ်ဘာသာက အကောင်းဆုံးလဲ' လို့ ပြောတယ်။" လို့ ပြောပါတယ်။
အကောင်းဆုံး အစ္စလာမ်- အစာကျွေးခြင်းနှင့် နှုတ်ခွန်းဆက်စကား ပြောကြားခြင်း။
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အမ္မရူး ဘင် ခါလစ်] က [ယဇစ်ဒ်] မှ [အဘူ အယ်လ် ခိုင်ရ်] မှ [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် အမ်ရူး] သို့ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြခဲ့သည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။ တစ်စုံတစ်ယောက်က တမန်တော်မြတ် (ဆွ) အား “အစ္စလာမ်ဘာသာသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သနည်း” ဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) က “သင်တို့သည် အစားအစာများ ပေးကမ်းကြလော့။ သင်တို့ သိကျွမ်းသူများနှင့် မသိကျွမ်းသူများကို နှုတ်ခွန်းဆက်ကြလော့” ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။
သင့်ကိုယ်သင် ချစ်သလို သင့်ညီကို ချစ်ပါ။
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မူဆာဒဒ်] က မိန့်တော်မူသည်မှာ [ယဟယာ] မှ [ရှုအ်ဘာ] မှ [ကိုတာဒါ] မှ [အာနတ်စ်] မှ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်တော်မူသည်မှာ [ကုတာဒါ] နှင့် [ဟူစိန် အယ်လ် မူအာလင်မ်] က တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ [အာနတ်စ်] မှ ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်တော်မူသည်မှာ “သင်တို့တွင် မည်သူမျှ မိမိညီအစ်ကိုကို မိမိကိုယ်တိုင် ချစ်သကဲ့သို့ မချစ်မချင်း မယုံကြည်ကြ” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
မိဘများနှင့် သားသမီးများထက် ပရောဖက်ကို ပိုချစ်ပါ။
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဘူ အယ်လ် ယာမန်] က ပြောကြားခဲ့ပြီး [ရှူးအိုက်ဘ်] က ပြောကြားခဲ့ပြီး [အဘူ အဇ် ဇနဒ်] မှ [အဘူ ဟူရိုင်ရာ] ထံမှ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြားခဲ့ပြီး အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော်မြတ် (ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သက်ရောက်ပါစေ) က “ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ဝိညာဉ်သည် အကြင်အရှင်၏ လက်တော်၌ ရှိသည်ကို တိုင်တည်၍ ကျွန်ုပ်အား သူ၏မိဘများနှင့် သားသမီးများထက် ပိုမိုချစ်မြတ်နိုးခြင်း မခံရမချင်း သင်တို့တွင် မည်သူမျှ ယုံကြည်မည်မဟုတ်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
လူသားအားလုံးထက် ပရောဖက်ကို ပိုချစ်ပါ။
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း [Ya'qub bin Ibrahim] က ပြောကြားရာတွင် ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့နှင့် [Ibn 'Ulayyah] [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] မှ [Anas] မှ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေကြောင်း၊ ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေကြောင်း [Adam] က ပြောကြားရာတွင် ၎င်းသည် [Syu'bah] [Anas] မှ [Soyubah] နှင့် [Qotadah] မှ [Soyubah] နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေကြောင်း၊ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) က ပြောကြားရာတွင် “ငါသည် သူ၏မိဘများ၊ သူ၏ကလေးများနှင့် လူသားအားလုံးထက် ပို၍ချစ်တော်မမူမချင်း သင်တို့တွင် မည်သူမျှ ယုံကြည်မည်မဟုတ်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
ယုံကြည်ခြင်း၏ချိုမြိန်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသော အရာသုံးခု
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [မူဟာမက် ဘင် အယ်လ် မွတ်ဆန္နာ] က ပြောကြားခဲ့ပြီး [အဗ္ဗဒူလ် ဝါဟတ် အတ်စ် ဆာကာဖီ] က ပြောကြားခဲ့ပြီး [အဘူ ကီလာဘာ] မှ [အာနတ်စ် ဘင် မာလစ်] မှ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ [အလိုင်ဟိ ဝစလ္လာဟု အလိုင်ဟီ ဝါစလမ်] ထံမှ ကျွန်ုပ်တို့အား [အာယွတ်] မှ ပြောကြားခဲ့ပြီး “လူတစ်ဦးတွင် ယုံကြည်ခြင်း၏ ချိုမြိန်မှုကို ရရှိမည့် အရာသုံးမျိုးမှာ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် ကိုယ်တော်၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ကို အခြားနှစ်ခုထက် ပို၍ ချစ်မြတ်နိုးစေခဲ့သည်။ သူသည် တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ချစ်ပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အတွက်မှလွဲ၍ သူ့ကို မချစ်ပါ။ သူသည် ငရဲသို့ ပစ်ချခံရခြင်းကို မုန်းတီးသကဲ့သို့ မယုံကြည်မှုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်းကိုလည်း မုန်းတီးပါသည်။”
ယုံကြည်ခြင်း၏နိမိတ်လက္ခဏာအဖြစ် ANSHAR လူတို့ကို ချစ်ပါ။
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဘူ အယ်လ် ဝါလစ်ဒ်] က ပြောကြားခဲ့သည်- ကျွန်ုပ်တို့အား [စယူဘာ] က ပြောကြားခဲ့သည်- ကျွန်ုပ်အား [အဗ္ဗဒူလာ ဘင် အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဂျာဘာ] က ပြောကြားခဲ့သည်- ကျွန်ုပ်သည် [အာနတ်စ်] ၏ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ထံမှ ကြားသိခဲ့ရသည်မှာ- “ယုံကြည်ခြင်း၏ လက္ခဏာမှာ အန်ဆွာရ်ကို ချစ်မြတ်နိုးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နီဖတ်၏ လက္ခဏာမှာ အန်ဆွာရ်ကို မုန်းတီးခြင်းဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
ဘုရားသခင်ကို မမေးဘဲ ကြီးလေးသော အပြစ်များကို ကျူးလွန်ရန် ကတိပြုချက်
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
ကျွန်ုပ်တို့အား [အဘူ အယ်လ် ယာမန်] က ပြောကြားခဲ့သည်- [အာဇ် ဇုဟရီ] မှ [ရှူးအိုက်ဘ်] ကို ပြောကြားခဲ့သည်- [အဘူ အစ်ဒရစ် အက်ဒ်ဇူလာဟ် ဘင် အဗ္ဗဒူလာ] က ပြောကြားခဲ့သည်- [ဥဘာဒါ ဘင် အက်ရှ် ရှမစ်] သည် ဘဒရ်တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သော မိတ်ဆွေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အကိုဘာညတွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သူများထဲမှ တစ်ဦးလည်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် မိမိ၏ အပေါင်းအဖော်များထဲတွင် ရှိနေစဉ်က မိန့်တော်မူခဲ့သည်မှာ “အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် မည်သည့်အရာနှင့်မျှ မနှိုင်းယှဉ်ရန်၊ မခိုးယူရန်၊ အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်မှု မကျူးလွန်ရန်၊ သားသမီးများကို မသတ်ရန်၊ လက်နှင့်ခြေကြားတွင် လိမ်ညာမှုများကို မဖန်တီးရန်၊ မှန်ကန်သောအရာများကို မနာခံရန် ငါ့အား သစ္စာခံကြလော့။ သင်တို့အနက် မည်သူမဆို ဤအရာကို ဖြည့်ဆည်းပါက၊ သူ၏အကျိုးသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံတွင် ရှိပြီး မည်သူမဆို ဤအရာကို ချိုးဖောက်ပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် လောက၌ ပြစ်ဒဏ်ပေးတော်မူမည်။ ထို့နောက် သူ့အတွက် ကာဖရတ်ဖြစ်သည်။ မည်သူမဆို ဤအရာများကို ချိုးဖောက်ပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ၎င်းတို့ကို ဖုံးအုပ်တော်မူမည် (လောက၌ သူ့ကို အပြစ်မပေးပါ)။ ထို့နောက် သူ၏ကိစ္စများသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ ပြန်သွားရမည်။ ကိုယ်တော်အလိုရှိလျှင် ခွင့်လွှတ်တော်မူမည် သို့မဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ခံရလိမ့်မည်။” ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအရာများအတွက် ကိုယ်တော်အား သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။
FITNAH ၏ သက်တမ်းအတွင်း အကောင်းဆုံး ရတနာ- အဝေးတစ်နေရာတွင် ဆိတ်အုပ်များ
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
[အဗ္ဗဒူလာ ဘင် မစလာမာ] မှ [မာလစ်] မှ [အဗ္ဗဒူရာမန် ဘင် အဗ္ဗဒူရာမန် ဘင် အဘူ ရှာရှာအာ] မှ [သူ၏ဖခင်] မှ [အဘူ ဆာအိဒ် အယ်လ် ခူဒရီ] မှ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြားခဲ့သည်မှာ၊ ရစူလွလ္လာဟ် ရှယ်လ်လ္လာဟု အလိုင်ဟီ ဝါစလမ်က “တစ်ချိန်က မွတ်စလင်တစ်ဦး၏ အကောင်းဆုံးဘဏ္ဍာမှာ တောင်ထိပ်တွင် ကျက်စားပြီး ဝေးလံသောနေရာများတွင် ဆိတ်ကို ကျွေးမွေးပြီးနောက် ၎င်း၏ဘာသာတရားကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပုတ်ခတ်ခံရမည်ကို ကြောက်ရွံ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
သင်၏စွမ်းရည်နှင့်အညီ အလေ့အကျင့်များကို ကျင့်သုံးပါ။
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
ကျွန်ုပ်တို့အား [မုဟမ္မဒ် ဘင် ဆလာမ်] မှ [ဟိရှမ်] မှ [အဗ္ဗဒါ] သို့ [သူ့ဖခင်] မှ [အာအိရှာ] သို့ ကျွန်ုပ်တို့ထံ သတင်းပို့တော်မူခဲ့သည်- “ရစူလွလ္လာဟ် မုဟမ္မဒ် ဆွလ္လာဟ်သည် မိမိ၏ အပေါင်းအပါများအား ၎င်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သော လုပ်ရပ်များကို ပြုလုပ်ရန် အမိန့်ပေးတော်မူသောအခါ အပေါင်းအပါများက “အို ရစူလွလ္လာဟ်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်နှင့်မတူပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်သည် သင်၏ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်အပြစ်များအတွက် ခွင့်လွှတ်ခြင်းခံရပြီ” ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် မျက်နှာမှ မြင်နိုင်သော ဒေါသကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး “ဧကန်စင်စစ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို အမြင့်မြတ်ဆုံးနှင့် အသင်တို့တွင် အနားလည်ဆုံးသူမှာ ကျွန်ုပ်ပင်ဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
ယုံကြည်ခြင်း၏ချိုမြိန်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသော အရာသုံးခု
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
ကျွန်ုပ်တို့အား [ဆူလိုင်မန်ဘင်ဟာ့ဘ်] မှ [ကိုတာဒါ] မှ [အာနတ်စ်ဘင်မာလစ်] မှ [စုအ်ဘာ] သို့ တမန်တော်မြတ် (ဆွ) မှ မိန့်တော်မူသည်မှာ “တစ်စုံတစ်ယောက်သည် ယုံကြည်မှုရှိလျှင် ယုံကြည်မှု၏ ချိုမြိန်မှုကို ရရှိမည့်အရာ (သုံးမျိုး) မှာ- အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် တမန်တော်မြတ် (ဆွ) သည် ထိုနှစ်ခုထက် ပို၍ချစ်မြတ်နိုးခံရသည်။ မည်သူမဆို တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ချစ်ပါက အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အာဇာဝါဂျလာကြောင့်သာ ထိုလူကို မချစ်ပါ။ မည်သူမဆို ၎င်းကို မုန်းတီးသူသည် ငရဲသို့ ပစ်ချခံရမည်ကို မုန်းတီးသကဲ့သို့ မယုံကြည်မှုဆီသို့ ပြန်သွားသည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
