Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Jiwasax yatiyawayistu [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] jupax siwa, Yatiyawayistu [Sufyan] khititix säna, ukax yatiyawayistu [Yahya bin Sa’id Al Ansari] sataynawa, yatiyawayistu [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], jupax ist’iwa [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] sapxiwa; Mä kutix [Umar bin Al Khaththab] juparuw pulpito ukan akham sasin ist’ta; Nayax ist’twa Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam jupax akham siwa: ‘Taqi lurawinakax amtäwit dependeriwa, ukat sapa jaqitakix premio ukax kuntix amtatäki ukarjamaw lurasi; Khititix akapachar puriñ munki ukat jan ukax jaqichasiñ munki uka warmit yaqha markar sarxañ amti, ukhamax yaqha markar sarxatapax kuntï amtkäna ukaruw puri’ sasa.
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Jiwasatakix yatiyatawa [Abdullah bin Yusuf] jupax akham sänwa, [Malik] jupax [Hisham bin ‘Urwah] jupat [awkipat] [Aisha] Iyawsirinakan Taykapat yatiyapxitu, Al Harith bin Hisham jupax Allahan khithanitaparuw jiskt’äna (s. Allah-an khithanitapax (saw) jaysawayitu: ‘Awisax campana phust’atarjamaw nayarux puri, ukat akax nayatakix juk’amp ch’amawa, ukatx sayt’iwa ukhamat kuntix yatiyaski uk amuyañataki. Ukat awisax mä angelaw jaqir uñtat jutasin parltʼitu, ukatwa kuntï siski uk arkta’ sasa. Aisha kullakax akham sänwa: ‘Chiqpachansa, mä kutix uñjtwa revelación jupar (Allah-an sumankañapa ukat bendicionanakapa) mä wali thaya urun saraqanir uñjta, ukatx sayt’awayiwa, ukat nayraqatapat ch’uñuw warantaskir uñjta’.
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Jiwasax yatiyatawa [Yahya bin Bukair] jupax siwa, Jiwasax yatiyatawa [Al Laits] ukat [’Uqail] ukat [Ibn Shihab] ukat [’Urwah bin Az Zubair] ukat [Aisyah] -Mu’minin tayka-, jupax akham siwa: ‘Qalltax qhanañchäwiw Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ukar purintäna ukax mä chiqampiw utjäna ikiñan samkaña. Ukat Jupax janiw samkkiti, jan ukax alwa qhanar uñtataw jutañapa. Ukatxa sapakïñ munasiñampiw bendicitäna, ukatwa Hiron pʼiyan ajllïna ukat aguantarakïna, mä arunxa, arumanakax mä qhawqha tiempo yupaychäna, janïr familiapar kuttʼkasax wasitat jakañatakix kunatï wakiski ukanak wakichtʼañataki. Ukatx Khadijah jupampiw jikisïna, manq’añanak wakicht’añataki. Qhiparusti Al Haq jupax Hiro p’iyankkäna ukhax purintäna, mä angelaw jutäna ukat akham sänwa: ‘¿Liyt’tati?’ sasa. Jupajj akham sänwa: ‘Janiw liytʼirjamäkti’. Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam jupax qhanancht’iwa: Ukhamaw angelax katjawayitu ukat wali ch’amampiw qhumantt’itu ukat jaytawayitu ukat wasitat akham situ: ‘¡Liyt’am!’ sasa. Jupajj akham sänwa: ‘Janiw liytʼirjamäkti’. Ukatwa angelax katthapitu ukat wali chʼamampiw qhumanttʼitu ukat antutxarakituwa ukat mayampiw akham säna: ‘¡Liytʼam!’. Jupajj akham sänwa: ‘Janiw liytʼirjamäkti’. Angelax mayamp katthapitu ukat kimsïr kutiw wali ch’amampiw qhumantitu ukat jaytawayitu, ukat mayamp säna: -Ullart’am -uñstayasa- Diosaman sutip luriri, Jupax wila ch’akhatwa jaqinakarux lurawayi. Uñxatt’apxam, Tatitumax wali khuyapt’ayasiriwa-’. Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam jupax familiaparuw kutt’awayxi, qhanañchäwin arunakapampix mä llakit estado ukan. Jupax Khadijah bint Khawailidh jupampiw jikisïna, ukat akham sänwa: ‘¡Jichhax imt’apxita, imt’apxita!’. Jupajj jan ajjsarañkamaw envolvatäjjäna. Ukatx Khadijarux kunatix paskatayna ukx akham sänwa: ‘naya pachpaw llakistxa’. Ukatw Khadijah jupax akham säna: ‘Allah sutimp uñt’atawa, Allah jupax janiw wiñayatak jan walt’aykätamti, kunatix jumax mä jaqiwa, jupax amigonakax sarantaskakiwa’. Ukatx Khadijah jupax Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul ‘Uzza jupamp jikisiñatakiw jawillt’äna, jupax Khadijah tiyupan yuqapawa, jupax Jahiliyyah pachanx cristianütaynawa. Jupax hebreo arut libronak qillqt’arakitayna, ukat Bibliax hebreo arut qillqt’arakitaynawa Allah ukan permisopampi. Uka pachanx Waroqoh jupax chuymanïxänwa ukat nayranakapas juykhüxänwa. Khadijah chachajj akham sänwa: ‘Tiyujan wawapa, jilaman yoqapajj kuntï siski uk istʼam’. Waroqoh jupax akham sänwa: ‘Jilajan wawa, kuns uñjta’. Ukhamat Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam jupax kuntix juparux paskatayna uk yatiyatayna. Waroqoh chachajj akham sänwa: ‘Akajj Namus satawa, kunjamtï mä kutejj Allah chachajj Moisesar qhanañchkäna ukhama. Oh, nayax wali waynäskäyätwa ukat markaman jaqunukupktam ukhax wali jakaskäyätwa’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam jupax jiskt’asiwayiwa: ‘¿jupanakan jaqunukutaxäti?’ sasa. Waroqoh jilatajj akham sänwa: ‘Jïsa. Kunatix janiw khitis kuntix apanipkta ukampi jutkaniti jan ukax usuchjataw - uñisirinak tukuyata -. Uka jan waltʼäwejj nayatï ukankaskäyät ukhajja, chʼamajarjam yanaptʼasmawa. Waroqoh jupax janiw kuna lurawinaktix iyawskän ukx uñjkänti kunatix nayraqatw fatroh - ch’usat - qhanañchäwin jiwatayna. [Ibn Syhab] jupax akham sänwa; yatiyawayitu [Abu Salamah bin Abdurrahman] [Jabir bin Abdullah Al Anshari] jupax qhanañchäwin ch’usat arsutapa, kunjamatix Allah-an khithanitapax shallallahu ‘alaihi wasallam-ax siskän ukhama: ‘Sarkaskäyät ukhax alaxpachat mä aru ist’ta, uka tuqiruw uñch’ukiyäta ukat ukax Ángel ukawa, jupax Hiro p’iyan nayar jutäna, chika taypin mä sillun qunt’atäskäna alaxpachampi aka uraqimpi. Ajjsarasaw utar kuttʼjjayäta, ukat akham saraktwa: ‘Imtʼita’ sasa. Nayar imtʼita’ sasa. Ukhamat Allah Ta'alax qhanañchäwip uñt'ayi: -Jumanakax ch'amakt'atäpkta- Allah-an arupkama -ukat idolonak jaytapxam-. Ukhat aksarojja, uka qhanañchäwijj sapüruw saraqaski’ sasa. Aka hadith ukax [Abdullah bin Yusuf] ukat [Abu Salih] jupanakan arsutapawa ukhamarak [Hilal bin Raddad] [Az Zuhri] jupanakan arsutapawa. Ukat [Yunus] sataynawa; ukat [Ma’mar] jupax Az Zuhri jupat katuqatapat iyaw satayna.
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Jiwasax yatiyawayistu [Musa bin Isma’il] jupax siwa, yatiyawayistu [Abu ‘Awanah] siwa, ukax yatiyawayistu [Musa bin Abu Aisyah] siwa, yatiyawayistu [Sa’id bin Jubair] [Ibn ‘Abbas] jupat Allah Ta’ala arunakapatxa: -Jan lakam ch’allxtayañamawa -liyt’añataki- Corán kunatix jank’akiw -master it-’. Ibn ‘Abbas jupax akham sänwa: ‘Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam-an khithanitapax wali ch’aman munataynawa kunatix uñacht’ayat - Qur’an - p’iqir apsuñ munatayna ukat lakap ch’allxtayatayna’. Ibn ‘Abbas jupax akham sänwa: ‘Nayaw lakax -uñt’ayañataki- jumanakar kuynt’ayaskä kunjamtix Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam-an khithanitapax nayar lurkitu ukhama’. Sa’id jupax akham sänwa: ‘Ukat nayax lakax -liyt’añatakis- jumanakar kuynt’ayäma kunjamatix Ibn ‘Abbas-arux uk luraskir uñjkayäta ukhama. Ukhamaw Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam jupax lakap ch’allxtayäna. Ukatx Allah Ta'ala arupax saraqawayxiwa: Janiw lakam ch'allxtayañamäkiti Corán -liyt'añataki kunatix jank'akiw -master. Chiqansa, Jiwasan qullqisawa ukanak apthapiñasa -pechoman- ukat -jumarux ch’ikhi- ullart’añasa’. Kuntix ukax sañ munki ukax Allah ukax pechoman apthapitawa - p’iqir yatiqañataki - ukatx jumax ullart’araktawa: ‘Kunapachatix ullart’añ tukuyxtan ukhax ullart’añ arktañamawa’. Ukajj akham sañ muni: ‘Istʼam ukat amuktʼam’ sasa. Ukat Allah Ta’alax akham sänwa: ‘Ukhamaxa, chiqpachansa, Jiwasaruw qhanañchañasa. Ukax sañ muniwa: ‘Ukat jiwasan obligacionasawa uka uñxatt’añaxa’ Ukat Allah-an khithanitapax sallallaahu ‘alaihi wasallam uka pachatpachaw Jibril ‘Alaihis Salam jupar jutäna, jupax ist’äna. Ukat kunapachatix Jibril ‘Alaihis Salam ukax jan utjxän ukhax Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ukax ullart’awayi - masinakapar - kunjamatix Jibril ‘Alaihis Salam juparux sallallaahu ‘alaihi wasallam ullart’awaykana ukhama
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Jiwasax yatiyawayistu [Abdan] jupax siwa, yatiyawayistu [Abdullah] yatiyawayistu [Yunus] [Az Zuhri] ukat pachpa yatiyawimpi, yatiyarakistu [Bisyir bin Muhammad] jupax siwa, yatiyawayistu [Abdullah] jupax siwa, yatiyawayistu [Yunus] ukat [Ma’mar] [Az Zuhri] jupat kunjamtix yaqhanakax sapkän ukhama, yatiyawayistu [Ubaidullah bin Abdullah] jupax [Ibn ‘Abbas] jupax siwa, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jupax llamp’u chuyman jaqiwa, juk’ampirus Ramadlan phaxsinx Jibril ‘Alaihis Salam angelax jupamp jikisiwayi, ukat Jibril ‘Alaihis Salam jupaw sapa arumaw Ramadlan phaxsin jupar jutäna, kawkhantix Jibril ‘Alaihis Salam jupax Qur’an yatichäna. Chiqansa, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam jupax thaya thayt’atat sipanx juk’amp llamp’u chuymanïnwa.
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Jiwasax yatiyawayistu [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] jupax siwa, yatiyawayistu [Syu’aib] [Az Zuhri] ukanx yatiyawayitu [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] [Abdullah bin ‘Abbas] juparux yatiyawayiwa [Abu Sufyan bin Harb] juparux yatiyawayiwa; ukat Heracliox mä quraish aljiri tama katuqatayna, ukax mä aljiri expedición ukankänwa Siria Uraqiru kunawsatix Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ukat Abu Sufyan ukat Quraish jan iyawsirinakan aruskipäwipax phuqhaskäna. Kunapachatï Iliya markan saytʼapkäna ukhajja, Heraclio sat chachampiw jikisipjjäna, jupajj jachʼa tantachäwipan aruskiptʼañatak jawilltʼatäñapatakiw jawilltʼäna, uka tiemponjja Heraclio chachajj romanonakan wali jachʼa jaqenakampiw chikäskäna. Heraclio chachajj mä jaqokipir toqew jupanakamp parläna. Heraclio chachajj akham sänwa; ‘¿Jumanakat kawkïris Profetat uñtʼat jaqempejj familian jukʼamp sum apasiñapa?’. Abu Sufyan jupax akham sänwa; ukwa nayajj jaysta; ‘Nayaw jupamp familian jukʼamp sum apasirïta’. Heraclio chachajj akham sänwa; ‘Juparux nayat jak’achasipxam ukat amigonakaparus jak’achasipxam’. Ukatw Quraysh jupanakarux Abu Sufyan qhipäxapar uchapxäna. Ukat Heraclio chachajj akham sasaw jaqokipirip toqejj akham säna: ‘Profetatwa siskäna uka jaqet jisktʼataj yatiyapjjam’ sasa. Jupatejj nayar kʼarisispa ukhajja, jumanakajj jupar kʼarisiñamawa’. Allah sutimpi, janitï kʼarinak juchañchasin pʼinqasiñajj nayar uñtasitäkaspäna ukhajja, jupar kʼarisiriskayätwa’ sasa. Abu Sufyan jupax akham sänwa; Ukhamat nayrïr jiskt’awix jupat jiskt’itu - Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam- ukax akhamawa: ‘¿kuna posición ukax jumanak taypinx linaje ukax utji?’. Nayax akham sasaw jaysta: ‘Jupax suma - noble - linaje ukankiwa’. Ukat mayampiw jisktʼäna: ‘¿Yaqhajj jupat nayrajj ukham sispacha?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Janiw kunasa’. Ukat mayampiw jisktʼäna: ‘¿Awkipajj reyïpachati?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Janiwa’. ¿Jupar arkirinakajj jachʼa jilïr jaqenakäpjjeti jan ukajj jiskʼa jaqenakäpjje?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Jupar arkirinakas jiskʼa jaqenakäpjjewa’. Ukat mayampiw akham jisktʼäna: ‘¿Arkirinakajj jukʼamp jiljjattati jan ukajj jukʼaptasipki?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Jichhajj jiljjattam’. Ukat mayampiw akham jisktʼäna: ‘¿Religionat coleratapat khitis Diosat jitheqtirïpacha?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Janiw kunasa’. Ukat mayampiw akham jisktʼäna: ‘¿Kuntï siskäna uk janïr siskasajj kʼariskir jikjjatirïtati?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Janipuniw’. Ukat mayampiw akham jisktʼäna: ‘¿Kunapachas engañjawaypacha?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Janipuniw. Jupampi sarnaqasipkta ukhajja, janipuniw ukham lurirïkänti’. Abu Sufyan jupax akham sänwa: ‘janiw yaqhanak yatiyañjamäkiti, jan ukasti ukham arunak yatiyañjamawa’. Ukat mayampiw jisktʼäna: ‘¿Jupampi nuwasirïtati?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Jïsa’. Ukat mayampiw akham jisktʼäna: ‘¿Kunjamatsa guerrajj tuküna?’ sasa. Nayajj akham sasaw sista: ‘Jiwasampejj jupamp nuwasiñajj wali jachʼawa’ sasa. Awisax jawqʼjapxistu, awisax jawqʼjapxtanwa’. Ukat mayampiw akham jisktʼäna: ‘¿Kunsa lurapjjañamatak mayista?’ sasa. Nayasti akham sasaw sista: ‘Jupaw kamachipxitu; ‘Allah yupaychapxam jan kuns Jupampi chikt’asisa, ukat kuntix nayra awkinakamax sapkän uk jaytxapxam’. Ukat mayisiñ uttʼayañasataki, zakat pagañasataki, cheqa yatichäwinak parlañasataki, maynit maynikam pampachapjjañasataki ukat familiaranïpjjañasatakis kamachirakiwa’ sasa. Ukat Heraclio chachajj akham sasaw jaqokipiripar säna: ‘Jupar yatiyam, nayajj uka jaqen nayra awkipatwa jisktʼsma, jumajj wali jachʼa familiat jutirïtwa sasaw sista’ sasa. Ukat markapan wawanakap taypin jilsuwayaraki. Kuntï siskäna uk khitis nayrajj sispacha sasaw jisktʼapjjsma, jumajj janiw sasaw sista. Maynitï nayrajj ukham siskaspäna ukhajja, nayrajj ukham siskäna uka jaqet yateqasiskaspa ukhamwa amuyayäta. Ukatjja, awkinakapat maynis reyin familiapat jutirïpachati sasaw jisktʼapjjsma, jumajj janiw sasaw sapjjarakta. Nayax sistwa, awkinakapax reyin familiapat jutirinakäpxaspa ukhax awkipan reinop mayisispänwa. Ukatjja, janïr kuntï siskäna uk siskasajj kʼariskir jikjjatapjjtati sasaw jisktʼaraksma, ukat janiw sasaw sista. Nayax amuyasta, jupax janitix jaqinakar k’arisiñs atinaskchïnxa, janirakiw Allah-ar k’ariskänti. Ukatsti jiskt'apxsmawa, ¿jupar arkirinakax jach'a jaqinakäpxiti jan ukax jisk'a jaqinakäpxicha?’ sasa. Jumajj jupar arkirinakarojj istʼaraktawa. Chiqansa, jupanakax Profetar arkirinakapäpxiwa. Ukhamarakiw jiskt’apxsma arkirinakax jilxattawayiti jan ukax juk’aptawayiti, jumax jilxattawaytwa sasaw jaysawaytaxa. Ukat iyawsäwix jan pantjasir tukuñkamaw ukham lurasi. Ukatjja, ¿khitis religionapat colerasitap laykojj Diosat jitheqtirïpachati sasaw jisktʼapjjsma. Jumax janiw sasaw jaystaxa. Ukat ukhamarakiw iyawsäwix chuymasan jilxattaski ukat jilxattaski ukhaxa. Ukatjja, kunapachas sallqjawaytati sasaw jisktʼaraksma, jumajj janipuniw sallqjawaytati sasaw sista. Ukat ukhamarakiw Apostolanakax jan sallqjañ puedipkänti. Ukat nayax jiskt’apxaraksmawa kuntix lurapxañamataki, jumax jaysawaytawa jupax Allah yupaychapxañamatakiw mayipxtam jan kuns jupamp chikt’asisa, ukat jark’apxaraktamwa idolonakar yupaychapxañamataki, jupax kamachipxaraktamwa oración ukar ch’amanchañamataki, zakat pagañamataki, chiqa arsuñamataki, maynit maynikam pampachasipxañamataki ukat amistat sarnaqañamataki. Taqe kuntï siskta ukajj cheqächejja, jupaw nayan kayunakaj taypin reino apnaqani. Chiqansa, jichhax janiw jumanak taypinkkiti sasaw suyt’awayta, nayax jupamp jikisiñ thakhi yatxarist ukhax chiqpachapuniw jupamp jikisiñatakix ch’amachasiristxa, kunapachatix jupan jak’apankä ukhax chiqpachans kayunakap jariqañkama. Ukat Heracliox Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam qillqirin qillqatap mayitayna ukax Dihyah ukan Basrah apnaqirinakar apanitayna, Ukhamat Heraclio ukarux churatayna, ukatx ullart’atayna ukat akham sänwa: ‘Bismillahir rahmanir rahim. Mahoma, Allahan luqtiripat ukhamarak Heraclio-n khithanitapat. Roma markan apnaqiripa, khititix irnaqawiparjam sarnaqki ukatakix sumankañaw utjañapa. Ukat ukat ukat, islam ukan jawsatapampiw jawillt’apxsma; islam ukx katuqapxam, ukatx jan kuna usunïpxätawa, Allah ukax pä premio churapxätam. Ukampis jumatix jithiqtapxätaxa, ukhamax markaman juchap apt’asipxäta, ukat: O libron jaqinaka, jutapxam - katxarupxam - mä aru - kamachi - jiwasanakamp jumanakamp taypinx janiw kuna mayjt’äwis utjkiti, janiw khitirus yupaychktanti jan ukasti Allah-aruw yupaychañasa ukat janiw kunas jupamp chikt’atäkiti ukat janiw - ukhamaraki - yaqhipanakax yaqhanakarux Tatitunakjam katuqapxta, Allah uksat sipansa. Jupanakax kutt’anipxani ukhax jupanakarux akham sapxam: ‘Alaxar ist’asir jaqinakätap qhanañchapxam’. Abu Sufyan jilatajj akham sänwa: ‘Héraclius chachajj kuntï siskäna uk yatiyasajj carta liytʼañ tukuyjjäna ukhajja, chʼajjwañaw utjäna ukat jachʼa arunak istʼasïna, ukhamatwa jaqsupjjetäna. Jaqunukutat qhipatxa amigonakajaruw akham sista: ‘Chiqpachansa, jupax Abu Kabsyah yuqapan asuntoparuw jawillt’ata. Heraclio chachajj Roma markan apnaqäwipat llakisïna’ sasa. Uka pachanx nayax llakisiraktwa Muhammad jupax atipt’aniw sasina, qhipharux - uka jikxatawix chhaqtawayxänwa - Allah ukax islam ukar katuqañaw lurawayitu. Ukat Ibn An Nazhur, Iliya markankir noble jaqiw utjäna’ ukat Heracliox obispo cristianorakïnwa, jupax akham sänwa, mä urux Heracliox Iliya markar visitt’käna ukhax wali llakitaw jikxatasïna, yaqhip ch’axwäw p’iqinchirinakaparux akham sänwa: ‘Chiqpachansa, jumanakan jan walt’awinakamax janiw sasaw sapxsma’. Ukat Ibn Nazhur chachajj akham sänwa: ‘Héraclio chachajj astrólogo jaqënwa, jupajj warawaranakan sarnaqatapatsa wali sum uñjirïna’ sasa. Mä kutejja, sacerdotenakan jisktʼanakaparuw qhanañchäna, jupanakajj akham sasaw jisktʼapjjäna: ‘Mä arumajja, warawaranakan pasañap uñjkayäta ukhajja, khitan reyin yuritap uñjta, ¿khitis uka jaqenakat circuncidat uñjasïna?’ sasa. Sacerdotenakaru jaysapxam; ‘Circuncisión lurapki uka jaqinakax judionakakiwa, jan llakisipxamti judionak layku. Ukhamatwa reinoman taqpach markanakar mayachapxañama, ukhamat uka markanakankir judionakax jiwayatäpxañapataki’. Uka pachanx Bani Ghassan reyin mä yatiyiripax Heraclioruw uñacht’ayäna, jupar yatiyañapataki, Diosan khithanitapat yatiyañataki, ukat uka jaqix uka sarnaqäwit yatiyañ tukuyxäna, ukatx Heracliox uñakipapxañapatakiw mayïna, circuncisión ukankatati janicha uk yatiñataki. Uñakiptʼasajja, cheqapuniw chʼiyar jañchinïtap amuyasïna. Ukat jaqinakax Heraclio sat jaqiruw yatiyapxäna. Heraclio chachajja, mayni árabe jaqenakatjja, ¿circuncidatäpjjeti janicha?’ sasaw uka jaqerojj jisktʼäna?’ sasa. Jupasti jaysäna; ‘Taqi árabenakax circuncidatäpxiwa’. Heraclio chachajj akham sänwa; ‘Akax Ummah markan reyipawa, chiqpachansa jupax yuriwayi’. Ukat Heraclisux mä qillqat apayanitayna Roma markan mä amigoparu khititix yatiñapax Heraclisu ukan yatiñanakapampix kikipawa - juparux Profeta Mahoma sallallaahu 'alaihi wasallam - yurïwipat yatiyañataki. Ukañkamasti, Himsha markar saraskakïnwa, ukampis janïr Himsha markar purinkipanxa, amigopan cartapar jaysäwiw nayraqat purinïna. Amigapax Heraclio chachan amuyunakaparjamaw iyaw säna, Mahomax yuritaynawa, ukat chiqpachansa mä profetawa sasaw säna. Ukat Heraclio chachajj romanonakan jilïrinakaparuw Himsa markan kawkhantï jakkäna uka cheqar jutapjjañapatak jawstʼäna, uka tantachäwin taqenis ukankapkäna uka qhepatjja, Heraclio chachajj taqe punkunaka jistʼantatäñapatakiw mayïna. Ukatsti sarakïnwa; ‘Ron marka, ¿taqinis jach’a atipt’äwimpi nayrar sartañampi puripxäta, reinox jiwasan amparanakasan jan chhaqhañapataki? Munasma ukhax Mahoma juparux Profeta ukham uñt’ayañamawa!’. Uka arunak ist’asax sallqa asnonakjamaw t’ijtxapxäna, taqpach punkunakas jist’antatäkchïnsa. Ukham jan waltʼäwi uñjasajja, Heraclio chachajj janiw Mahoma chachan profetätapar creyipjjañap suyjjänti. Ukatxa taqiniruw kawkhantï jakapki ukar kuttʼapxañapatak mayïna ukat akham sänwa; ‘Chiqansa, kuntï jichhak siskta ukax taqinin jan axsartʼirïpxañamatak yantʼañatakikïnwa. Jichhax uka amtäwix uñjtwa’. Ukatxa Heraclio nayraqatan qunqurt’asipxäna ukat juparux kusisipxarakïnwa. Ukhamatwa Heraclio chachan sarnaqäwipax tukuyi. Ukax [Salih bin Kaisan] ukat [Yunus] ukat [Ma’mar] jupanakan [Az Zuhri] ukan yatiyatawa.
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Jiwasax yatiyawayistu [Abdullah bin Musa] jupax siwa, yatiyawayistu [Hanzhalah bin Abu Sufyan] ukat ['Ikrimah bin Khalid] ukat [Ibn Umar] jupax siwa: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam jupax siwa: ‘Islam ukax phisqa -cimientos- ukan luratawa; testimonio ukax janiw kuna diosas utjkiti jan ukasti Allah ukat chiqpachans Mahoma jupax Allah ukan khithatapawa, oración ukanakaw utt’ayasi, zakat, hajj ukat ayuno ukanakaw Ramadán ukanx utji’.
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Jiwasax yatiyawayistu [Abdullah bin Muhammad Al Ju’fi] jupax siwa, Jupax yatiyawayistu [Abu ‘Amir Al ‘Aqadi] khititix säna, ukax yatiyawayistu [Sulaiman bin Bilal] [Abdullah bin Dinar] jupat [Abu Salih] jupat [Abu Hurairah] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, jupax siwa: ‘Iyawsäwix suxta tunk jila ramanakaniwa, ukat pʼinqasiñajj iyawsäwin mä partepawa’.
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Jiwasax yatiyatawa [Adam bin Abu Iyas] jupax siwa, Jiwasax yatiyatawa [Syu’bah] [Abdullah bin Abu As Safar] ukat [Isma’il bin Abu Khalid] [Asy Sya’bi] ukat [Abdullah bin ‘Amru] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, sataynawa: ‘Musulmán ukax mä jaqiwa khititix arunakapampi ukat amparanakapampi musulmananakatakix jan kuna jan walt’awinakaniwa, ukat mä Muhajir ukax kuntix Allah ukan jark’katayna uk jaytir jaqiwa. ’ Abu Abdullah jilatajj akham sänwa; ukat [Abu Mu’awiyyah] jupax akham sänwa; Jiwasax yatiyawayistu [Daud], jupax Ibn Hind yuqapawa, de [‘Amir] sasaw säna; Nayax ist’twa [Abdullah], ukax ibn ‘Amru sañ muni, Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ukat sista [Abdul A’laa] [Daud] ukat [’Amir] ukat [Abdullah] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Jiwasax yatiyawayistu [Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Qurasyi] jupax siwa, yatiyawayitu [tatajax] siwa, ukax yatiyawayitu [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] [Abu Burdah] jupat [Abu Musa] jupax akham siwa: ‘Oh Diosan khithanitapa, ¿kawkïr islamsa juk’amp wakiskirixa?’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jupax akham sasaw jaysatayna: ‘Khitinakas musulmananakax lakapat ukhamarak amparanakapat qhispiyatäpxi’.
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Jiwasax yatiyawayistu [‘Amru bin Khalid] jupax siwa, yatiyawayistuw [Al Laits] [Yazid] jupat [Abu Al Khair] jupat [Abdullah bin ‘Amru]; Ukanx mayniw Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ukar jiskt’äna; ‘¿Kawkïr islamsa jukʼamp sumäspa?’ sasa. Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam jupax akham sasaw jaysatayna: ‘Jumanakax manq’añanak churapxtaxa, uñt’at jaqinakar aruntt’apxam ukat jan uñt’apkta ukanakaru’.
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Jiwasaruw uñt’ayi [Musaddad] siwa, jiwasaruw uñt’ayistu [Yahya] [Syu’bah] [Qotadah] [Anas] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam Ukat [Husain Al Mu’alim] sataynawa, jiwasampi [Qotadah] [Anas] profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, jupax siwa: ‘Janiw maynis jumanakatxa jilapar munasiñapkamaw iyawsi, kunjamtï jupa pachpar munaski ukhama’.
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Jiwasax yatiyatawa [Abu Al Yaman] sataynawa, yatiyatawa jiwasaru [Syu’aib] sataynawa, yatiyasiwayiwa [Abu Az Zanad] [Al A’raj] ukata [Abu Hurairah], ukax Allahan khithanitapaxa (sumankañamp bendicionanakapas Allaah juparux utjpan) akham sänwa: ‘Ukhamajj khititix Amparapankxi almajaxa, janiw khitis jumanakat iyawsapkaniti nayax juk’amp munatäñkama awk taykapampi wawanakapampi’.
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Jiwasampiw uñt’ayasi [Ya’qub bin Ibrahim] siwa, jiwasampiw uñt’ayasi [Ibn ‘Ulayyah] [Abdul ‘Aziz bin Shuhaib] [Anas] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ukat ukhamarakiw jiwasampi [Adam] siwa, jiwasampiw [Syu’bah] [Qotadah] [Anas] jupax siwa, Uka Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam jupax akham sänwa: ‘Janiw khitis jumanakat iyawsapkaniti nayakamax jupax awk taykapat sipansa, wawanakapat sipansa ukat taqpach jaqinakat sipan juk’amp munasiñapataki’.
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Ukax yatiyatawa [Muhammad bin Al Mutsanna] siwa, yatiyatawa [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] siwa, yatiyatawa [Ayyub] [Abu Qilabah] ukat [Anas bin Malik] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, jupax siwa: ‘Kimsa yänak maynix utjchi ukhax iyawsäwin muxsa kankañap katuqani: Jupax Allah lurawayi ukat Qillqiripax jupatakix juk’amp munatänwa, uka paninit sipansa. Maynir munaschi ukhaxa, janiw munaskiti jan ukasti Allah-an munasiñapataki. Ukat kunjamtï infiernor jaqontatäñ uñiski ukhamarakiw jan iyawsäwir kuttʼañ uñisi’ sasa.
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Jiwasax yatiyawayitu [Abu Al Walid] jupax siwa, yatiyawayitu [Syu’bah] yatiyawayitu [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], sasaw satayna; Nayax [Anas] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam jupat ist’ta, jupax akham sänwa: ‘Iyawsäwin chimpupax -Ansar-ar munasiñawa ukat nifaq chimpupax -Ansar-ar uñisiñawa’.
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Jiwasax yatiyawayistu [Abu Al Yaman] siwa, yatiyawayistu [Syu’aib] ukat [Az Zuhri] siwa, yatiyawayistu [Abu Idris ‘Aidzullah bin Abdullah], ukax [‘Ubadah bin Ash Shamit] mä amigowa jupax Badr ch’axwäwin chikancht’asiwayi ukat ukhamarakiw khitinakatix Aqobah arumax juramento lurapki ukanakat maynïriwa, jupax siwa; ukax Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ukan khithanitapax yaqhip masinakapamp chikaw akham säna: ‘Iyawsapxam lealtad nayar jan kunampis Allah ukamp chikt’atäñataki, jan lunthatasiñataki, jan wachuq jucha lurañataki, wawanakamar jan jiwayañataki, jan k’arinak fabricar lurañataki, ukanakx amparanakamamp kayunakam taypin uñstayapxtaxa, janiw kuna chiqarus jan ist’apxañamäkiti. Khitinakatix jumanakat phuqhapk ukax payllawipax Allah ukankiwa, ukat khititix ukanak p’akintki ukat ukjatx Allah jupax aka pachanx mutuyaraki, jupatakix kafarat ukhamawa, ukat khititix ukanak p’akintki ukat ukjatx Allah ukax imt’i - janiw aka pachanx mutuykiti - ukatx negociopax Allah ukar kutt’awayxiwa, jupax munchi ukhax pampachaniwa jan ukax mutuyañapawa’. Ukatwa ukanak lurañatakejj jupar jan jitheqtañatak arsuwayapjjta.
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Jiwasax yatiyawayistuw [Abdullah bin Maslamah] [Malik] ukat [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha’Sha’ah] [awkipan] [Abu Sa’id Al Khudri] ukat jupax akham siwa, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jupax akham sänwa: ‘Niya ukhamawa - nayra pacha - mä musulmanan wali suma tesoropax ukhamawa cabrito qullu patana, jaya chiqanakan manq’asirïna, ukampiw sarawayxäna. religionapajj kʼarinak parlañ ajjsarañatwa’.
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Jiwasax yatiyawayistu [Muhammad bin Salam] siwa, yatiyawayistu ['Abdah] [Hisyam] markat [awkipat] [Aisha] siwa: ‘Allah sallallaahu 'alaihi wasallam-an khithanitapax kunapachatix masinakapar kamachipkän ukhax lurañapatakiw mayïna, ukat jupanakax lurañ yatipxänwa, ukatx masinakax sapxiwa; ‘Janiw jumar uñtasitäpkti, Diosan khithanitapa, kunatix nayra juchanakamat pampachatätawa’. Ukhamat jupax sallallaahu ‘alaihi wasallam colerasïna ukax ajanupat uñjasispawa, ukatx akham sänwa: ‘Chiqpachansa, khititix juk’amp piadoso ukhamarak jumanak taypin Allah juk’amp amuyki ukax nayawa’.
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Jiwasax yatiyatawa [Sulaiman bin Harb] siwa, yatiyatawa [Syu’bah] [Qotadah] ukat [Anas bin Malik] Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, jupax siwa: ‘Kimsa -kuna- kunatix maynix utjchi ukhax iyawsäwin muxsap katuqani: Allah ukat khithanitapax jupatakix juk’amp munatawa aka pät sipansa. Ukat khititix maynir munaschi ukhax janiw uka jaqirux munaskiti jan ukasti Allah 'azza wajalla. Ukat khitis jan iyawsäwir kuttʼañ uñisi, kunjamtï infiernor jaqontatäñ uñiski ukhama’.