Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 161
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَيَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَأَيْتُكَ تَصْنَعُ أَرْبَعًا لَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِكَ يَصْنَعُهَا قَالَ وَمَا هِيَ يَا ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ رَأَيْتُكَ لَا تَمَسُّ مِنْ الْأَرْكَانِ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَرَأَيْتُكَ تَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَرَأَيْتُكَ تَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ وَرَأَيْتُكَ إِذَا كُنْتَ بِمَكَّةَ أَهَلَّ النَّاسُ إِذَا رَأَوْا الْهِلَالَ وَلَمْ تُهِلَّ أَنْتَ حَتَّى كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَمَّا الْأَرْكَانُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَأَمَّا النِّعَالُ السِّبْتِيَّةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النَّعْلَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا شَعَرٌ وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَلْبَسَهَا وَأَمَّا الصُّفْرَةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَصْبُغَ بِهَا وَأَمَّا الْإِهْلَالُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ حَتَّى تَنْبَعِثَ بِهِ رَاحِلَتُهُ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުالله ބިން ޔޫސުފް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [މާލިކު] [ޢުބައިދު ބިން ޖުރައިޖް] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު އަލް މަޤްބަރީ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] އަށް ވިދާޅުވީ، އޭ އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން، ކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނުގެ އެއްވެސް ޞަޙާބީއަކު ކުރާތަން އަޅުގަނޑަށް ނުފެނުނު ހަތަރު ކަމެއް ކުރެއްވިތަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު ކަމަށެވެ. ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު ވިދާޅުވީ، އޭ އިބްނު ޖުރައިޖު އެއީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ އިބްނު ޖުރައިޖު ވިދާޅުވީ، ޔަމާނީ ތަނބު ފިޔަވައި ކަޢުބާގެ ތަނބުތަކުގައި އަތް ނުލާތަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ، ހަމުގެ ތަނބު އަޅައިގެން ހުރިތަން ފެނުނީ، އިސްތަށިގަނޑު ރީނދޫ ކުލައިން ކުލަ ޖައްސަވާތަން ފެނުނުތަން، އަދި މައްކާގެ މީހުން ހަލަދު ފެނުމަށްފަހު ތަލްބިޔާ ކިޔެވުމުން، ތަރުވިއްޔާ ދުވަހު ނޫނީ އެކަން ނުކުރާތަން ފެނުނުތަނެވެ. ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ. ހަމުގެ ސެންޑަލްއާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފަރުމަސް ނެތް ހަމުގެ ސެންޑަލް އަޅައިގެން، އެ ސެންޑަލް އަޅައިގެން ހުރެ ވުޟޫ ކުރައްވާތަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނުއިރު، އަޅުގަނޑު އެ ހެދުން އަޅަން ކަމުދެއެވެ. ރީނދޫ ކުލައާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެ ކުލައިން ކުލަ ޖައްސަވާތަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު އިރު، އެކަން ކުރަން ކަމުދެއެވެ. އަދި ތަލްބިއްޔާއާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތަލްބިއްޔާ ކިޔަވާތަން އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނުނީ، އޭނާގެ އުޅަނދު ފުރައިގެން ދިޔަ ފަހުން މެނުވީ - މީނާއާ ދިމާއަށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 162
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُنَّ فِي غَسْلِ ابْنَتِهِ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޞައްދަދަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ވާހަކަ، އަޅުގަނޑުމެން [އިސްމާޢީލް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [ޚާލިދު] އަށް [ޙަފްޝާޙް] އިން [އުއްމު ޢަތިއްޔާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެފައި އޮތީ، ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ފެންވަރާއިރު އެބައިމީހުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ ވުޟޫކުރުން.'
Hadith
Imam Bukhari : 163
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِي تَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَطُهُورِهِ وَفِي شَأْنِهِ كُلِّهِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޙަފްޝް ބިން ޢުމަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެން [ޝުޢޫބާ] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑަށް [އަޝްޢަތު ބިން ސުލައިމް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢާއިޝަތު] ގެ އަރިހުން [މަސްރޫޤު] ގެ އަރިހުން [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] އަޑުއިވިފައި އޮތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކަނާތްފަރާތުން ފެށެން ކަމުދިޔައީ ކޮން އިރަކު... ސެންޑަލް އެޅުމާއި، އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލުމާއި، ވުޟޫކުރުމާއި، މިނޫންވެސް ކަންތައްތައް ކުރުމެވެ.'
Hadith
Imam Bukhari : 164
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَانَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَضُوءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْإِنَاءِ يَدَهُ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا مِنْهُ قَالَ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ޔޫސުފް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [މާލިކު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިޕޯޓް ކުރެއްވީ [އިޝާޤު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން އަބޫ ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ވުޟޫއަށް ފެން ދެއްވައި، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެ އުޅަނދުގައި އަތް އަޅުއްވައި، އެތަނުން ވުޟޫ ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.' އަނަސް ބުނީ، 'އަހަރެންނަށް ފެނުނީ އޭނާގެ އިނގިލިތަކުން ފެން ނުކުންނަތަން، އެންމެން، އެންމެ ފަހުން ތިރިއަށް، ވުޟޫ ކުރަންދެނެވެ.'
Hadith
Imam Bukhari : 165
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ قُلْتُلِعَبِيدَةَ عِنْدَنَا مِنْ شَعَرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَبْنَاهُ مِنْ قِبَلِ أَنَسٍ أَوْ مِنْ قِبَلِ أَهْلِ أَنَسٍفَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ عِنْدِي شَعَرَةٌ مِنْهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا
އަޅުގަނޑުމެން [މާލިކު ބިން އިސްމާޢީލް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑުމެން [އިސްރާޢީލް] އަށް [ޢާސިމް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ސިރީން] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، ‘އަހަރެން އާބިދާއަށް ބުނީމެވެ. 'އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުގައި [އަނަސް] ނުވަތަ އަނަސްގެ އާއިލާއިން ލިބުނު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އިސްތަށިގަނޑު އެބަހުއްޓެވެ'. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 166
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حَلَقَ رَأْسَهُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَوَّلَ مَنْ أَخَذَ مِنْ شَعَرِهِ
އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަހީމް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން [ސަޢީދު ބިން ސުލައިމާން] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [ޢައްބާދަށް] [އިބްނު ޢައުން] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ސިރީންގެ] އަރިހުން [އަނާސްގެ] އަރިހުން ރިވާވެފައި އޮތީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެންމެ ފުރަތަމަ ބޯ ބުރިކުރިއިރު، އަބޫ ތަލްޙާ އެންމެ ފުރަތަމަ ބޮލުގައި ރިއްސާފައިވާ ކަމަށެވެ އޭނާގެ އިސްތަށިގަނޑު ނަގާށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 167
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعًا
އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނާ [ޢަބްދުالله ބިން ޔޫސުފް] އިން [މާލިކު] އިން [އަބޫ އަޒް ޒިނާދު] އިން [އަލް އަޢުރާޖް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ޙަދީޘް ކުރެވިފައި ވެއެވެ. ބުނި، ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކުގެ އުޅަނދު ބުޅަލެއް ލިއްސާލައިފިނަމަ، ހަތް ފަހަރު ދޮވެލާށެވެ'.
Hadith
Imam Bukhari : 168
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا رَأَى كَلْبًا يَأْكُلُ الثَّرَى مِنْ الْعَطَشِ فَأَخَذَ الرَّجُلُ خُفَّهُ فَجَعَلَ يَغْرِفُ لَهُ بِهِ حَتَّى أَرْوَاهُ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَأَدْخَلَهُ الْجَنَّةَوَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ الْكِلَابُ تَبُولُ وَتُقْبِلُ وَتُدْبِرُ فِي الْمَسْجِدِ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَكُونُوا يَرُشُّونَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ
އިސްޙާޤު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުالله ބިން ދީނާރުގެ އަރިހުން އަބޫ ޞާލިޙުގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، މީހަކަށް ބުޅަލެއް ކަރުހިއްކައިގެން ބިން ލިއްސާތަން ފެނުމުން އޭނާގެ ބޫޓު ނަގައި ފެން ފުރައިގެން ބުޅަލަށް ދިނެވެ ފުރެންދެން ބޯށެވެ. الله ތަޢާލާ އޭނާއަށް ޝުކުރުވެރިވެ ސުވަރުގެއަށް ވެއްދިއެވެ. އަޙްމަދު ބިން ޝާބިބް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ޔޫނުސްގެ އަރިހުން އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން ކަމަށާއި އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ޙަމްޒާ ބިން ޢަބްދުﷲ އޭނާގެ ބައްޕަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި މިސްކިތުގައި ކުޑަކަމުދާ އަދި ކުޑަކަމުދާ ބައެއް ބުޅަލެއް ހުރި ކަމަށާއި ނަމަވެސް ޞަޙާބީން އެއްވެސް އެއްޗަކުން ފެން ނުދޭ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 169
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ابْنِ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ فَقَتَلَ فَكُلْ وَإِذَا أَكَلَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا أَمْسَكَهُ عَلَى نَفْسِهِ قُلْتُ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَهُ كَلْبًا آخَرَ قَالَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى كَلْبٍ آخَرَ
[ޙަފްސް ބިން ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނާ [އިބްނު އަބޫ އަސް ޞަފާރު] ގެ އަރިހުން [އާޝް ޞައްޢަބީ] ގެ އަރިހުން [ޢަދީ ބިން ޙާތިމް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެ ކާނަމަ، ދެން އެ އެއްޗެއް ނުކާށެވެ، ސަބަބަކީ އެއީ އަމިއްލައަށް ބާނާ އެއްޗެކެވެ.' އަހަރެން ދެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އަހަރެންގެ ޝިކާރަ ބުޅަލެއް ދޫކޮށްލީމަ އެ ބުޅަލާއެކު އެހެން ބުޅަލެއް ހޯދިއްޖެތަ؟' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 170
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلَاةٍ مَا كَانَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ مَا لَمْ يُحْدِثْ فَقَالَ رَجُلٌ أَعْجَمِيٌّ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الصَّوْتُ يَعْنِي الضَّرْطَةَ
އަޅުގަނޑުމެން [އާދަމް ބިން އަބޫ އިޔާސް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޟިޢްބަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދުލް މަޤްބުރީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ ނަމާދަށް އިންތިޒާރު ކުރުމަށާއި ހަޟާޢަތެއް ނެތް ކަމެވެ. ދެން ޣައިރު ޢަރަބި މީހަކު ބުނީ، އޭ އަބޫ ހުރައިރާ، ޙަދާއިން ދޭހަވަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ އަބޫ ހުރައިރާ ޖަވާބު ދެއްވީ 'އަޑު' އެވެ. އެއީ ފާރުޖެހުމެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 171
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަލް ވަލީދަށް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ސުފްޔާން ބިން ޢުޔައިނާ] [ޢައްބާދު ބިން ތަމީމް] ގެ އަރިހުން [ޢައްބާދު ބިން ތަމީމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ދޮންބައްޕަގެ އަރިހުން] [ޢަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 172
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ أَبِي يَعْلَى الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُوَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަލްއަޢުމާސީ] ގެ އަރިހުން [މުންދިރު އަބޫ ޔަޢުލާ އައްތައުރީ] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އަލް ހަނަފިއްޔާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ އަހަރެން މިޤްދާދު ބިން އަލް އަސްވާދަށް އަހާލަން ބުނީމެވެ. ދެން އެހި، ދެން ޖަވާބު ދިނީ: 'އޭނާއަށް ވުޟޫ ކުރުމުން ފުދޭނެ' އެވެ. [ޝުޢޫބާ] ވެސް [އަލް ޢަޢްމާސީ] އިން ރިވާވެގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 173
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُقُلْتُ أَرَأَيْتَ إِذَا جَامَعَ فَلَمْ يُمْنِ قَالَ عُثْمَانُ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ وَيَغْسِلُ ذَكَرَهُ قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَطَلْحَةَ وَأُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَأَمَرُوهُ بِذَلِكَ
[ސަޢުދު ބިން ޙަފްސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝައިބާން] [ޔަޙްޔާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [ޢަޠާ ބިން ޔާސާރު] އޭނާއަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [ޒައިދު ބިން ޚާލިދު] އޭނާއާ ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި އޭނާ އެއްފަހަރަކު [ޢުޘްމާން ބިން ޢައްފާން] (الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ) ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ޢުޘްމާން ޖަވާބު ދެއްވީ، ނަމާދަށް ވުޟޫކުރާ ފަދައިން ވުޟޫކޮށް، ދެން ޖިންސީ ގުނަވަން ދޮވެލާށެވެ. ޢުޘްމާން ކުރިއަށް ގެންދެވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެކަން އަޑުއަހާފައި، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ޢަލީއާއި، ޒުބައިރުއާއި، ތަލްޙާއާއި، އުބައި ބިން ކަޢުބް (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ؟ އެ އެންމެންވެސް ބުނީ އެކަން ކުރަން.'
Hadith
Imam Bukhari : 174
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ قُحِطْتَ فَعَلَيْكَ الْوُضُوءُتَابَعَهُ وَهْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ غُنْدَرٌ وَيَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ الْوُضُوءُ
އަޅުގަނޑުމެން [އިޝާޤް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [ނަދުލުރެއް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [ޝުޢޫބާ] އަށް [އަލްޙަކަމް] ގެ އަރިހުން [ދަޤްވާން އަބޫ ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެހެންކަމުން ބޯ ތެމިފައި އޮއްވާ އަންސާރު މީހާ އައެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަންސާރު މީހާ ޖަވާބު ދިނީ 'އެއީ ތެދެއް' ކަމަށެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. މި ޙަދީޘްވެސް [ވަޙާބު] ޔަޤީންކޮށްދެއްވީ، އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [ޝުޢޫބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ އެއްޗެއް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަބޫ ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން [ޣުންދަރު] އާއި [ޔަޙްޔާ] ގެ ރިވާޔަތްތަކުގައި 'ވުޟޫ' ގެ ވާހަކައެއް ނެތެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 175
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَفَاضَ مِنْ عَرَفةَ عَدَلَ إِلَى الشِّعْبِ فَقَضَى حَاجَتَهُ قَالَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَيْهِ وَيَتَوَضَّأُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي فَقَالَ الْمُصَلَّى أَمَامَكَ
އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން ސަލާމް] އަށް ރިވާވެގެންވަނީ، އިބްނު ޢައްބާސްގެ ކުރީގެ އަޅާ [ކުރެއިބް] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ] ގެ އަރިހުން [މޫސާ ބިން އުޤްބާޙް] ގެ އަރިހުން، [އުސާމާ ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަރަފާ ދޫކުރެއްވިއިރު ފަރުބަދައަށް ވަޑައިގެން އެކަލޭގެފާނު އަދާކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ ވުޟޫކުރުން. އުސާމާ ބިން ޒައިދު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެން މިތަނުގައި ނަމާދުކުރަން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ ނަމާދުކުރާ ތަނަކީ ތިބާގެ ކުރިމަތީގައެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 176
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَأَنَّهُ ذَهَبَ لِحَاجَةٍ لَهُ وَأَنَّ مُغِيرَةَ جَعَلَ يَصُبُّ الْمَاءَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަމްރު ބިން ޢަލީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުލް ވަޙްހާބު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު ވާހަކަ، އަޅުގަނޑަށް [ސަޢުދު ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ، [ނަފީޢު ބިން ޖުބައިރު ބިން މުޠަޢީމް] އޭނާއަށް [ޢުރުވާ ބިން އަލް މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާޙް] ރިވާކުރެއްވި [އަލް މުޣީރާ ބިން ޝުޢޫބާޙް] ދަތުރެއްގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި އެކު ހުންނެވިކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އޭނާ ލުޔެއް ހޯދުމަށް ދިޔަ އިރު އަލް މުޣީރާ އޭނާއަށް ފެން އޮއްސާލީ އޭނާ ވުޟޫކޮށް، މޫނު ދޮވެ، ބޮލާއި ބޫޓު ފޮހެލާށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 177
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ بَاتَ لَيْلَةً عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ خَالَتُهُ فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الْآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ
[އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނާ ރިވާކުރެއްވި، [މާލިކު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [މަޚްރަމާ ބިން ސުލައިމާން] ގެ އަރިހުން އިބްނު ޢައްބާސްގެ ކުރީގެ އަޅުންގެ އަރިހުން، [ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް] އޭނާއަށް ރިޕޯޓް ކުރެއްވި ގޮތުގައި، އޭނާ ރޭގަނޑު ހޭދަކުރެއްވީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން މައިމޫނާ އާއި އޭނާގެ މަންމަގެ ދައްތަގެ ގޭގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެން ނިދާފައި އޮތީ ރޭގަނޑު ދަންވަރު ވަންދެން ނުވަތަ އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ކުރިން ނުވަތަ އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން ހޭލައިގެން އިށީނދެގެން އިންއިރު އޭނާގެ މޫނުމަތިން ނިދީގެ ބާވަތްތައް އަތުން ފޮހެލަމުންނެވެ. އެއަށްފަހު ޢަލީ ޢިމްރާން ސޫރަތުގެ އެންމެ ފަހު ދިހަ އާޔަތް ކިޔެވިއެވެ. ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ވުޟޫކުރާ ތަނަށް ގޮސް، ދެން އޭނާގެ ވުޟޫ ފުރިހަމަކޮށް ވުޟޫކޮށް، ދެން ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.' އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރެ ކަނާތު އަތް އަހަރެންގެ ބޮލުގައި އަޅުވާލަމުން އަހަރެން ކަނާތްފަރާތަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ދެރަކުޢަތް، ދެން ވިތުރެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ނިދާފައި އޮތީ ގޮވާލާ މީހާ އޭނާގެ ގާތަށް އަންނަންދެން އޮށޯވެލައިގެން، ދެން ތެދުވެ ލުއި ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދުކޮށް، ދެން ނިކުމެގެން ދިޔައީ ފަޖުރު ނަމާދު ކުރުމަށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 178
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ عَنْ جَدَّتِهَا أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ يُصَلُّونَ وَإِذَا هِيَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا نَحْوَ السَّمَاءِ وَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ وَجَعَلْتُ أَصُبُّ فَوْقَ رَأْسِي مَاءً فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ كُنْتُ لَمْ أَرَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ يُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا وَاتَّبَعْنَا فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا فَقَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُؤْمِنًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [މާލިކު] އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން [ފާތިމަތު] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ ބޮޑުދައިތަ [އަސްމާ` ބިންތު އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، އެއްފަހަރަކު ނަބިއްޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ޢާއިޝާއާ ބައްދަލުވީ އިރުކޭތައެއް ހިނގި ވަގުތުގައެވެ. އެވަގުތު މީސްތަކުން ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔައިރު އެކަމަނާ ތެދުވެވަޑައިގަތީ ނަމާދު ކުރުމަށެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން އެކަމަނާ ގާތު ބުނީމެވެ، ރައްޔިތުން ކީއްކުރަނީ؟ އެއަށްފަހު އައިޝާ އަތުން އުޑުމައްޗަށް އިޝާރާތްކޮށް ބުނީ މާތްالله އަށް މާތްވެގެންވާ ކަމަށެވެ. އަހަރެން ދެން ބުނީމެވެ، 'الله ގެ ބާރުވެރިކަމުގެ ނިޝާނެއް'. ދެން އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ބޯޖަހާލިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ނަމާދުގައި ބައިވެރިވީ އަހަރެންނަށް އޮޅުން ބޮޅުން ބޮޑު ކަމެއް ހިނގަމުން ދިޔައިރު، ފެނުން ބޯ ދޮވެލާށެވެ. ނަމާދަށްފަހު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ الله ގެ ޙަމްދާއި މަތިވެރިކަން ވިދާޅުވުމަށްފަހު ދެންނެވިއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ޤަބުރުތަކުގައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބަދުނާމު ކުރެވޭނީ، ނުވަތަ ގާތްގަނޑަކަށް އެ ބަދުބަސް ބުނުމަކީ، އެއީ ކޮން ބަދުބަހެއްކަން އަޅުގަނޑަށް އަމިއްލައަށް ނޭނގޭ ދައްޖާލުގެ ބަދުބަސް ފަދައިން، ނުވަތަ ގާތްގަނޑަކަށް އެ ބަދުބަސް ބުނާނެކަން އަޅުގަނޑަށް ބާވައިލެއްވިފައިވެއެވެ. އަސްމާޢު ވިދާޅުވިއެވެ، 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކު -މަޖިލީހުގައި- ގެނެސް، އޭނާއަށް ބުނާނެ، 'މިމީހާ - ރަސޫލުالله- އާ ބެހޭގޮތުން ތިބާއަށް އެނގޭނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ ' މުއުމިނަކު ނުވަތަ ޔަޤީންވާ މީހާއާ ބެހޭގޮތުން - އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެނީ ކޮން އަސްމާއެއް ކަމެއް ނޭނގެ-، ދެން އެމީހަކު ޖަވާބުދާރީވާނީ، 'އެއީ މުޙައްމަދު، މާތްالله ގެ ރަސޫލާއެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންނަނީ ސާފުކުރުމާއި އިރުޝާދު ގެނެސްގެން. އަހަރެމެން ދެން އޭނާއަށް މަރުހަބާ ކިޔައި، ގަބޫލުކޮށް، އޭނާގެ ގޮވާލުމަށް ތަބާވީމެވެ'. އެހެންކަމުން އެމީހަކަށް ބުނީ، 'ރަނގަޅަށް ނިދާށެވެ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެމެންނަށް އެނގިއްޖެ ކަލޭގެފާނަކީ މުއުމިނެއްކަން'. މުނާފިޤު ނުވަތަ ބޮޑު ފާފައެއް ކުރި މީހާއާ ބެހޭގޮތުން - އަސްމާ ބުނި އެއްޗެއް ނޭނގެ' - ޖަވާބު ދޭނެ، 'އަހަންނަކަށް ނޭނގެ އެއީ ކާކުކަން، މީހުން އެއްޗެއް ބުނާ އަޑު އިވުނީމަ އަހަރެން ވާހަކައަށް ތަބާވީމެވެ''.
Hadith
Imam Bukhari : 179
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَىأَتَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ حَتَّى ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުﷲ ބިން ޔޫސުފް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [މާލިކު] [ޢަމްރު ބިން ޔަޙްޔާ އަލް މަޒީނީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، މީހަކު [ޢަބްދުالله ބިން ޒައިދް] - އޭނާއަކީ ޢަމްރު ބިން ޔަޙްޔާގެ ކާފަ ކަމަށް ބުނި ވާހަކައެވެ ވުޟޫކުރުންތަ؟' ޢަބްދުالله ބިން ޒައިދު ދެން ޖަވާބު ދެއްވީ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް. އަބްދުالله ދެން ވުޟޫއަށް ފެން އެދުމުން، ދެން އަތަށް ފެން އަޅައި ދެފަހަރު ދޮވެ، ދެން އަނގަ ދޮވެ، ނޭފަތުން ފެން ދެފަހަރު އުކާލުމަށްފަހު، ތިން ފަހަރު މޫނު ދޮވެ، ދެން ދެފަހަރު އަތް އުނަގަނޑާ ހަމައަށް ދޮވެ، ދެން އަތުން ބޯ ފޮހެލައި، ކުރިމަތިން ފެށިގެން ތިރިއަށް ދަމައިގަނެ، ކަރުގެ ނާށިގަނޑާ ހަމައަށް ދަމައިގަނެ، ދެން އަނބުރާ އަސްލު މަގާމަށް ދަމައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ފައި ދޮވެލިއެވެ.'
Hadith
Imam Bukhari : 180
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِشَهِدْتُ عَمْرَو بْنَ أَبِي حَسَنٍ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ عَنْ وُضُوءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ فَتَوَضَّأَ لَهُمْ وُضُوءَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَكْفَأَ عَلَى يَدِهِ مِنْ التَّوْرِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي التَّوْرِ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ غَرَفَاتٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَمَسَحَ رَأْسَهُ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
[މޫސާގެފާނު] އަޅުގަނޑުމެންނާ ރިވާކުރެއްވި، [ވުހައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ. ދެން ފެނުގެ ޑިޕަރެއް ހޯދުމަށް އެދުމުން، ދެން އެމީހުންނަށް ރަސޫލާގެ ވުޟޫކުރާ ގޮތް ދައްކާލިއެވެ. ޑިޕަރ އިން ފެން އަތްތިލައަށް އަޅާފައި ތިން ފަހަރު ދޮވެލުމަށްފަހު ޑިޕަރުގައި އަތް އަޅައި، ދެން އަނގަ ދޮވެ، ދެން ނޭފަތަށް ފެން އަޅައިގެން ތިން ފަހަރު ނެރެ، ދެން ޑިޕަރ އަށް އަތް އަޅައި، ދެން ތިން ފަހަރު މޫނު ދޮވެ، ދެން ދެ ފަހަރު އަތް ދޮވެލީ އުނަގަނޑާ ހަމައަށެވެ. ދެން ޑިޕަރުގައި އަތް އަޅައި، ދެން އަތުން ބޯ ފޮހެލިއެވެ؛ ކުރިމަތިން ފެށިގެން ފަހަތަށް އެއްފަހަރު ފަހަތަށް ދަމައިގަނެ، ދެން ފައިގެ ކަކުލާއި ހަމައަށް ދޮވެލިއެވެ.'
