Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 101

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ

Swi byeriwile eka hina ['Abdullah bin Yusuf] u te,, swi byeriwile eka mina [Al Laits] u te, swi byeriwile eka mina [Sa'id] leswaku i n'wana wa Abu Sa'id ku suka eka [Abu Syuraih] leswaku u te eka 'Amru bin Sa'id loko a rhumela ntlawa eMecca, 'O amir, ndzi pfumelele ku hundzisa mhaka leyi Muprofeta a nga sallallaahu 'alaihi wasallam u tshame a hundzisela eka dyondzo ya yena loko ku ntshunxiwa Mecca. Tindleve ta mina timbirhi ti swi twile, mbilu ya mina yi swi twa naswona mahlo ya mina mambirhi ya vona, u dzunise Allah a tlhela a basisa Allah loko a ri karhi a ku: ‘Hakunene, Makkah, Allah u yi basisile naswona vanhu - Mushrikin wa Makkah - a va yi basisanga. Kutani a swi pfumeleriwi eka mani na mani loyi a pfumelaka eka Allah na Siku ro Hetelela ku halata ngati eka yona, naswona a swi pfumeleriwi leswaku munhu a tsuvula mirhi leyi nga eka yona. Loko munhu a kombela ku pfuniwa hikwalaho ka nyimpi leyi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a yi lweke eka yona, kutani vula leswaku ‘hakunene Allah Ta’ala u pfumelele Murhumiwa wa Yena naswona a nga ku pfumelelanga’. Hakunene, Allah Ta’ala u ndzi pfumelerile hi nkarhi wun’wana hi nkarhi wa siku ivi a tlhelela eka yona yi basile namuntlha tanihi leswi a yi basile khale. Kutani lava nga kona a va swi hundzisele eka lava nga riki kona’. Kutani ku vuriwile eka Abu Shurayj, ‘Xana ‘Amru u te yini?’. U te, ‘Ndzi tiva ku tlula wena, O Abu Syuraij: ‘A nge sirheleli lava endlaka swidyoho, lava halataka ngati na lava yivaka’.

Hadith

Imam Bukhari : 102

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ

hi hlamuserile ['Abdullah bin 'Abdul Wahhab] u te, u hi hlamuserile [Hammad] ku suka eka [Ayyub] ku suka eka [Muhammad] ku suka eka [Ibn Abu Bakrah] ku suka eka [Abu Bakrah] Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Hakunene, ngati ya wena, xuma xa wena, Muhammad u te; Ndzi ehleketa leswaku u te, ‘naswona ku xiximeka ka wena i haram eka wena tanihi haram eka wena eka n’hweti leyi ya n’hweti ya wena.’ Lava nga kona a va swi hundzisele eka lava nga riki kona'. Naswona Muhammad u te, ‘I ntiyiso leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam u te, ‘Xana a ndzi swi hundzisela? ' a phindha kambirhi.

Hadith

Imam Bukhari : 103

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ

Swi byeriwile eka hina ['Ali bin Al Ja'd] u te, swi vikiwile eka hina [Syu'bah] u te, swi vikiwile eka mina [Mansur] u te, Ndzi twe [Rib'i bin Jirasy] a ku, ndzi twe ['Ali] a ku, 'Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'U nga hembeli eka mina -hi vito ra mina-, hikuva un'wana na un'wana loyi a hembelaka eka mina u ta ya eka yena.' tihele'.

Hadith

Imam Bukhari : 104

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

hi byerile [Abu Al Walid] u te, u hi byerile [Syu’bah] ku suka eka [Jami’ bin Syaddad] ku suka eka [‘Amir bin ‘Abdullah bin Az Zubair] ku suka eka [tata wa yena] u te, ‘Ndzi te eka [Az Zubair], ‘A ndzi si tshama ndzi ku twa u vulavula hi nchumu ku suka eka Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam tanihi leswi vanhu van’wana va vulavulaka hi swona?’. Az Zubair u hlamurile aku, 'A ndzi si tshama ndzi hambana na yena, ndzi n'wi twile a ku: 'Loyi a ndzi hembelaka, a a lunghisele xitulu xa yena etiheleni'.

Hadith

Imam Bukhari : 105

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

U hi byerile [Abu Ma'mar] u te, u hi byerile ['Abdul Warits] ku suka eka ['Abdul 'Aziz] u te, [Anas] u te, 'U ndzi yirise ku mi byela ti hadith to tala hikuva Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Loyi a hembelaka hi vomu ku lwisana na mina -hi vito ra mina-, a a lunghisele xitulu xa yena etiheleni'.

Hadith

Imam Bukhari : 106

حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Swi byeriwe hina [Makki bin Ibrahim] u te, swi byeriwe hina [Yazid bin Abu ‘Ubaid] ku suka eka [Salamah] u te, ‘Ndzi twe Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Loyi a vulaka hi mina leswaku a ndzi si tshama ndzi vula, a a lunghisele xitulu xa yena etiheleni’.

Hadith

Imam Bukhari : 107

حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

U hi byerile [Muxe] u hi byerile [Abu 'Awanah] ku suka eka [Abu Hushain] ku suka eka [Abu Salih] ku suka eka [Abu Hurairah] u te, 'Ndzi twe Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a ku: 'Nyika mavito hi vito ra mina ku nga ri hi vito ra mina ra xirhangiso.' Hikuva loyi a ndzi vonaka enorhweni wa yena u ndzi vonile hakunene, hikuva Sathana a nge fani na xivumbeko xa mina. Naswona loyi a ndzi hembelaka, a a lunghisele xitulu xa yena etiheleni'.

Hadith

Imam Bukhari : 108

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ

hi byerile [Muhammad bin Salam] u te, u hi byerile [Waki’] ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Mutharrif] ku suka eka [Ash Sha’bi] ku suka eka [Abu Juhaifah] u te, ‘Ndzi vutisile [‘Ali bin Abu Talib], ‘Xana u na buku?’. U hlamurile, ‘E-e, handle ka Buku ya Allah kumbe ku twisisa loku nyikiweke Mumoslem, kumbe leswi nga eka phepha leri’. Ndzi ku, 'I yini lexi nga eka phepha leri?' U hlamurile, ‘Nkutsulo, ntshunxa vabohiwa, naswona ku nga vi na Mumoslem loyi a dlayiwaka ku sirhelela munhu loyi a nga pfumeriki’.

Hadith

Imam Bukhari : 109

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ

Ku byeriwe hina [Abu Nu’aim Al Fadll bin Dukain] u te, ku byeriwe hina [Syaiban] ku suka eka [Yahya] ku suka eka [Abu Salamah] ku suka eka [Abu Hurairah], leswaku rixaka ra Khaza’ah ri dlaye wanuna wo huma eBanu Laits hi siku ra ku ntshunxiwa ka Makkah, ku rihisela ku dlayiwa ka wanuna eka vona -rixaka ra Laits-. Xiendlakalo lexi xitlhele xi hundziseriwa eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u tlhele a khandziya movha wa yena kutani a chumayela: ‘Hakunene, Allah u ntshunxe Mecca eka ku dlaya, kumbe masocha ya tindlopfu’. Abu Ubaidullah u te, ‘Hilaha Abu Nu’aim a swi vekeke hakona, va kanakana exikarhi ka ‘ku dlaya’ na ‘ndlopfu’. Hi nkarhi wolowo, munhu un’wana u te, ‘Ndlopfu. Kutani Allah u hlule Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam na vapfumeri ehenhla ka vona. U te: ‘Tiva leswaku tiko ra Mecca a ri nga ri halal eka munhu un’wana emahlweni ka mina kumbe endzhaku ka mina, tiva leswaku entiyisweni a ri ri halal eka mina swa xinkarhana siku rin’wana. Tiva, naswona hi nkarhi lowu swi hundzuke haram; mitwa a yi fanelanga ku tsemiwa, mirhi a yi fanelanga yi tsemiwa, swilo leswi kumiweke a swi fanelanga swi tekiwa handle ka loko swi tivisiwa naswona n’wini wa swona a laviwa. Kutani mani na mani la dlayiweke, u ta kuma xin'we xa swilo swimbirhi leswinene; kombela nkutsulo kumbe u kombela ku rihisela eka ndyangu wa muhlaseriwa’. Kutani ku fika muaki wa le Yemen kutani a ku, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, ndzi tsalele yona?’. U tlhele a ku: ‘Yi tsalele Abu so and so’. Wanuna un’wana wa Quraish u tlhele a ku, ‘Handle ka murhi wa Idzhir, O Murhumiwa wa Allah, hikuva hi tirhisa murhi wolowo etindlwini ta hina na le masirheni ya hina’. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Handle ka murhi wa Idzhir, handle ka murhi wa Idzhir’. Kutani ku vuriwa Abu Abdullah, ‘I yini lexi tsaleriweke yena?’. U hlamurile a ku, 'Dyondzo ya le mahlweni'.

Hadith

Imam Bukhari : 110

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ

hi byerile ['Ali bin 'Abdullah] u te, u hi byerile [Sufyan] u te, u hi byerile ['Amru] u te, u ndzi byerile [Wahhab bin Munabbih] ku suka eka [makwavo wa yena] u te, Ndzi twe [Abu Hurairah] a ku, 'A ku na munhu exikarhi ka vanghana va Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam loyi a nga na hadith yo tala ku tlula mina, handle ka 'Abdullah bin 'Amru, ku vula yena. Hikuva yena a kota ku tsala na mina a ndzi swi koti'. [Ma'mar] u tlhele a hlamuseriwa ku suka eka [Hammam] ku suka eka [Abu Hurairah]'.

Hadith

Imam Bukhari : 111

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ

Swi byeriwile eka hina [Yahya bin Sulaiman] u te, swi byeriwile eka mina [Ibn Wahhab] u te, swi byeriwile eka mina [Yunus] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka ['Ubaidullah bin 'Abdullah] ku suka eka [Ibn 'Abbas] u te, 'Loko Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a vabya ngopfu, u te: 'Give.' mina papila ndzi ta ku tsalela swo karhi leswaku u nga hambuki endzhaku ka mina'. Umar u te, ‘Hakunene vuvabyi bya Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam byi ya byi nyanya naswona etlhelo ka hina ku na Buku ya Allah, leyi hi ringaneleke. Kutani vanhu va holova kutani ku pfuka mpfilumpfilu, kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Suka eka mina, a swi fanelanga ku kanetana emahlweni ka mina’. Kutani Ibn ‘Abbas u humile kutani a ku, ‘Leri i khombo, naswona hakunene khombo rin’wana na rin’wana a ri fanelanga ku humelela emahlweni ka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na Qur’an’.

Hadith

Imam Bukhari : 112

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ

hi byerile [Shadaqah] u hi byerile [Ibn 'Uyainah] ku suka eka [Ma'mar] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Hind] ku suka eka [Ummu Salamah] na ['Amru]. Naswona ku suka eka [Yahya bin Sa’id] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Hind] ku suka eka [Ummu Salamah] u te, ‘Vusiku byin’wana Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u pfukile kutani a ku: ‘Subhaanallah - Ku vangama a ku ve eka Allah -, i ku lumbeta kwihi loku paluxiweke vusiku lebyi? Naswona i yini lexi pfuriweke hi vuhlayiselo byimbirhi bya xuma -Ramavi na Persian-? Pfuka, n'wina vanhu lava nga endzhaku ka marhangu -makamara-, hikuva i vanhu vangani lava hanyaka va tiphina hi mikateko ya Allah emisaveni leyi kambe va ta va va nga ambalanga nchumu evuton'wini bya le ndzhaku ka rifu -va nga kumi leswinene-'.

Hadith

Imam Bukhari : 113

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ

Yi hi byerile [Sa’id bin ‘Ufair] u te, yi ndzi byerile [Al Laits] u te, yi ndzi byerile [‘Abdurrahman bin Khalid bin Musafir] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Salim] na [Abu Bakr bin Sulaiman bin Abu Hatsmah] leswaku [’Abdullah bin ‘Umar] u te, ‘Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u khongerile Isha xikhongelo' na hina eku heleni ka vutomi bya yena. Endzhaku ka loko a hete ku xeweta u yimile a ku: 'Xana a wu yi yingiselanga vusiku lebyi? Hakunene, eku heleni ka malembe man’wana ni man’wana ya dzana a ku nge vi na munhu loyi a saleke emisaveni leyi’.

Hadith

Imam Bukhari : 114

حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ

hi byerile [Adam] u te, u hi byerile [Syu'bah] u te, u hi byerile [Al Hakam] u te, Ndzi twe [Sa'id bin Jubair] ku suka eka [Ibn 'Abbas] a ku, 'Ndzi hete vusiku endlwini ya mhani-ntsongo -Maimunah bint Al Harith-, nsati wa Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam.' Naswona hi nkarhi wolowo Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a a ri na yena hikuva a ku ri nkarhi wa yena. Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u endle xikhongelo xa Isha, kutani a ya ekaya a khongela mune wa ti rak’ah, kutani a etlela a pfuka nakambe ku khongela’. Ibn Abbas u te, 'U tlhele a etlela ku fana na n'wana - a pfuka nkarhinyana - kumbe swin'wana swo fana na sweswo - kutani a pfuka a khongela.' Kutani ni pfuka ni yima hi tlhelo ra yena ra ximatsi, yena a tlhela a ni veka hi tlhelo ra yena ra xinene. Endzhaku ka sweswo u khongele ti rak’ah ta ntlhanu, kutani a khongela ti rak’ah timbirhi, kutani a etlela ku kondza ndzi twa ku rhurhumela ka yena, kutani a huma a ya endla xikhongelo xa nimixo.’

Hadith

Imam Bukhari : 115

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ

Swi byeriwile eka hina ['Abdul 'Aziz bin 'Abdullah] u te, swi byeriwile eka mina [Malik] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Al A'raj] ku suka eka [Abu Hurairah] u te, 'Hakunene vanhu va ri, 'Abu Hurairah hi yena loyi a -hundziseke ngopfu hadith ku suka eka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-, loko a ku nga ri ya vambirhi.' tindzimana eka Buku ya Allah a ndzi nga ta swi hundzisela'. Kutani a hlaya ndzimana leyi: '-Hakunene, lava va fihlaka leswi Hi swi rhumeleke ehansi hi xivumbeko xa tinhlamuselo na nkongomiso-' ......ku fikela emakumu ka ndzimana.. '-Allah i Musa-Ntswalo-' -Qs. Al Baqarah: 159-160-. Hakunene, vamakwerhu lava humaka exikarhi ka Vamuhajirin, va khomekile hi ku xaviselana emakete, naswona vamakwerhu va hina lava humaka exikarhi ka Vaansar, va khomekile hi ntirho wa vona eku lawuleni ka nhundzu ya vona. loko Abu Hurairah a tshama a heleketa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam loko a ri na ndlala, a tshama a ri kona loko vanhu va nga swi koti ku va kona, naswona a a kota ku nhlokohata loko vanhu va nga swi koti ku swi nhlokohata.'

Hadith

Imam Bukhari : 116

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ

hi hlamuserile [Ahmad bin Abu Bakr Abu Mus’ab] u te, u hi hlamuserile [Muhammad bin Ibrahim bin Dinar] ku suka eka [Abu Dzi’b] ku suka eka [Sa’id Al Maqburi] ku suka eka [Abu Hurairah] u te ‘Ndzi te, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, ndzi twe eka wena ti hadith to tala kambe ndzi rivele. U tlhele a ku: ‘Pfuxeta xiambalo xa wena’. Hiloko ndzi yi hangalasa, yena kutani - onge - a khoma nchumu hi voko ra yena, kutani a ku: 'Yi teke'. Ndzi yi tekile, kutani ku sukela kwalaho a ndzi si tshama ndzi yi rivala’. U hi byerile [Ibrahim bin Al Mundzir] u te, u hi byerile [Ibn Abu Fudaik] na muhleri wo fana na loyi, kutani a ku, ‘U yi chele emavokweni ya yena’.

Hadith

Imam Bukhari : 117

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ

Swi byeriwile eka hina [Isma'il] u te, swi byeriwe mina [makwerhu wa mina] ku suka eka [Ibn Abu Dzi'b] ku suka eka [Sa'id Al Maqburi] ku suka eka [Abu Hurairah] u te, 'Ndzi hlayisa vutivi -hadith- ku suka eka Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam eka swibya swimbirhi.' Yin’wana ndzi yi hangalasile ndzi yi hundzisela, leyin’wana, loko ndzi yi hundzisela, nhamu leyi a yi ta tsemiwa’.

Hadith

Imam Bukhari : 118

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ

Ku byeriwile hina [Hajjaj] u vurile, ku byeriwe hina [Syu’bah] u vurile, ku byeriwe mina hi [‘Ali bin Mudrik] ku suka eka [Abu Zur’ah bin ‘Amru] ku suka eka [Jarir], leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u n’wi byerile loko a komberiwa ku nyika switsundzuxo eka vanhu hi nkarhi wa Hajj Wada’ ‘U nga tlheleli eka ku va mupfhumba, leswaku mi dlayana'.

Hadith

Imam Bukhari : 119

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا

hi byerile ['Abdullah bin Muhammad] u te, u hi byerile [Sufyan] u hi byerile ['Amru] u te, u ndzi byerile [Sa'id bin Jubair] u te, Ndzi te eka [Ibn 'Abbas], 'Hakunene Nauf Al Bakali u ehleketa leswaku Musa a a nga ri Musa wa Bani Isra'il, kambe Musa un'wana'. Ibn Abbas u tlhele a ku, ‘Nala wa Allah u hemba, hakunene [Ubay bin Ka’b] u hi hlamuserile ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Muxe Muprofeta wa Allah u yime emahlweni ka Bani Isra’il a nyikela dyondzo, kutani u vutisiwile: ‘I mani munhu wo tlhariha swinene?’. Musa a hlamula a ku: 'Hi mina'. Kutani Allah Ta’ala u n’wi tshinyile hikuva a nga nyikiwanga vutivi ha swona. Kutani Allah Ta’ala u n’wi hlamusele a ku: ‘Ku na nandza exikarhi ka malandza ya Mina loyi a tshamaka laha malwandle mambirhi ma hlanganaka kona loyi a tlhariheke ku ku tlula’. Kutani Musa aku, 'Oho Rabb, ndzi nga hlangana njhani na yena?' Hiloko ku vuriwa leswaku: ‘Tisa nhlampfi hi xirhundzu, loko u lahlekeriwa hi yona, kutani sweswo i nkongomiso.’ Kutani Muxe va suka ni nandza wa yena la vuriwaka Yusya’ bin Nun, kutani havambirhi va rhwala tinhlampfi hi xirhundzu kukondza va fika eribyeni lerikulu. Kutani havumbirhi bya vona va veka tinhloko ta vona eribyeni va etlela. Kutani nhlampfi yi huma exikhwameni - kutani nhlampfi yi tlula yi teka ndlela ya yona elwandle - ' -Qs. Al Kahfi: 61-. Xiendlakalo lexi xi hlamarise Muxe ni mudyondzisiwa wakwe, kutani va ya emahlweni ni riendzo ra vona ra vusiku ni nhlikanhi. Ku fikela mixo wun'wana Muxe a ku eka nandza wa yena, '-Hi tisele swakudya swa hina, hakunene hi titwe hi karhele eka riendzo ra hina- ' -Qs. Al Kahfi: 62-. Muxe a nga titwi a karhele kukondza a fika laha a yaka kona hilaha a lerisiweke hakona. Hiloko mudyondzisiwa wa yena a ku eka yena: -Xana wa swi tiva leswaku hi lave vutumbelo rini eribyeni? Hakunene, ndzi rivele ku boxa nhlampfi. Naswona a nga kona loyi a ndzi rivalaka handle ka Sathana- ' -Qs. Al Kahfi: 63-. Musa kutani a ku: '-Hi yona ndhawu leyi hi yi lavaka. Kutani lavambirhi va vuya va ya landzela mikondzo ya vona yo sungula- ' -Qs. Al Kahf: 64-. Loko lavambirhi va fika eribyeni, va kume wanuna un’wana a ambale swiambalo swo anama. Musa a n'wi xeweta. Khidlir u tlhele a ku, ‘Xana u xeweta njhani endhawini ya wena?’. Muxe a hlamula a ku: ‘Hi mina Muxe’. Khidlir u vutisile a ku, 'Musa Bani Isra'il?' Musa a hlamula a ku, 'Ina'. Musa u tlhele a ku: '-Ndzi nga ku landzela leswaku u ndzi dyondzisa vutivi lebyi faneleke exikarhi ka vutivi lebyi u dyondzisiweke byona?-' Khidlir a hlamula a ku: 'Hakunene, a wu nge pfuki u swi kotile ku ndzi lehisa mbilu-' -Qs. Al Kahf: 66-67-. Khidlir uyile emahlweni aku, ‘O Musa, ndzi na vutivi kusuka eka vutivi bya Allah lebyi anga ndzi dyondzisa byona lebyi unga byi tiviki, naswona na wena una vutivi lebyi a byi dyondziseke lebyi na mina ndzi nga byi tiviki’. Musa aku: '-Loko Xikwembu xi swi rhandza, u ta ndzi kuma ndzi ri munhu wo lehisa mbilu, naswona a ndzi nge ku kaneti emhakeni yihi na yihi-' -Qs. Al Kahf: 69-. Hiloko lavambirhi va famba eribuweni ra lwandle loko ku nga ri na un’we wa vona loyi a a ri ni xikepe, kutani ku hundza xikepe. Va vulavule leswaku vanhu lava a va ri ebyatsweni va ta va teka havambirhi. Leswi Khidlir a a tiveka, va va teke havambirhi va nga hakeriwi. Kutani ku fike xinyenyana lexitsongo lexi tshameke etlhelo ka xikepe xi ri karhi xi rhurhumela mati ya lwandle leswaku xi nwa hi ku peta kan’we kumbe kambirhi. Khidlir u tlhele a ku, ‘O Musa, vutivi bya mina na vutivi bya wena loko byi pimanisiwa na vutivi bya Allah a hi nchumu handle ko fana na peck ya xinyenyana lexi ematini ya lwandle’. Kutani Khidlir u teke pulani ya xikepe hi vomu a yi tshova. Musa aku, 'Va hi tisile mahala, kambe hikokwalaho ka yini u yi onhile ku nwela vakhandziyi?' Khidlir aku: '-Xana a ndzi vulanga leswaku, 'Hakunene a wu nge pfuki u ndzi lehise mbilu-' Musa a hlamula a ku: '-U nga ndzi xupuli hikwalaho ka ku rivala ka mina naswona u nga ndzi tikiseli hi ku nonon'hweriwa kwihi na kwihi etimhakeni ta mina-' -Qs. Al Kahf: 72-73-. Xiendlakalo lexi xo sungula a ku ri hikwalaho ka leswi Muxe a riveleke. Kutani lavambirhi va fambile kukondza va hlangana na n’wana lontsongo loyi a a tlanga na vanghana va yena vambirhi. Khidlir u tlhele a khoma nhloko ya n’wana, a yi tlakula a yi ba hi xibakele a fa. Hiloko Musa a vutisa a ku: '-Ha yini u dlaya moya wo basa, hayi hikuva u dlaye munhu un'wana?-' -Qs. Al Kahf: 74-. Khidlir a hlamula a ku: '-A ndzi ku byelanga, leswaku entiyisweni a wu nge swi koti ku ndzi lehisa mbilu?- ' -Qs. Al Kahf: 75-. Ibn 'Uyainah u te, 'Leswi i xitiyisekiso.' '-Hikokwalaho lavambirhi va fambe ku kondza loko va fika eka vanhu va tiko ro karhi, va kombela ku tsakisiwa hi vanhu va tiko rero, kambe vanhu va tiko rero a va nga lavi ku va tsakisa. Kutani vambirhi va kuma leswaku rirhangu ra yindlu a ri lava ku wa. Hiloko Khidlir a yimisa rirhangu- ' -Qs. Al Kahf: 77-. Rasulullah u yise emahlweni xitori xa yena: ‘Khidlir u swi endlile hi mavoko ya yena. Kutani Musa a ku, '-Loko u swi lava, hakunene u ta teka muholo wa swona.' Khidlir u hlamurile a ku, 'Lowu i nkarhi wa ku hambana exikarhi ka mina na wena-' -Qs. Al Kahf: 77-78-. Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Onge Allah a nga twela Musa vusiwana. Hakunene ha tshemba leswaku Muxe a nga lehisa mbilu leswaku hi ta twa switori swo tala malunghana na vona vambirhi.’

Hadith

Imam Bukhari : 120

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Swi byeriwe hina ['Uthman] u te, swi byeriwe hina [Jarir] ku suka eka [Mansur] ku suka eka [Abu Wa'il] ku suka eka [Abu Musa] u te, 'Munhu un'wana u tile eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam kutani a vutisa, 'Oho Murhumiwa wa Allah, i yini lexi vuriwaka nyimpi fi sabilillah -endleleni ya Allah-? Hikuva van’wana va hina hi lwa hi ku hlundzuka kasi van’wana hi ku navela?’ U lo vhe a tlakusa nhloko a kongoma eka munhu loyi a kombeleke, a nga tlakusi nhloko handle ka loko munhu loyi a kombeleke a yimile. U tlhele a hlamula a ku: ‘Loyi a lwaka ku tlakusa rito ra Allah, kutani u lwa endleleni ya Allah ‘azza wajalla’.